Categorie archief: Doem

Voorspellingen van rampen en ondergang

Einde van de economische groei in Europa

De ECB houdt nauwgezet de groei van het Gross Domestic Product (GDP) ofwel het Bruto Nationaal Produkt van alle Europese landen bij. Elk kwartaal berekent de ECB op basis van die gegevens of de economie van de eurozone is gegroeid of gekrompen t.o.v. een jaar eerder.
Hieronder staan de gegevens van 1996 tot en met het tweede kwartaal van 2014 grafisch uitgezet.

Schermafbeelding 2014-10-29 om 11.56.43

De groei van het GDP vertoont een duidelijke negatieve trend over de laatste 18 jaar. Het moet nu toch aan iedereen duidelijk zijn dat een economische groei van 2% of meer er niet meer inzit.
Over de periode 2004 t/m 2008 was de gemiddelde groei 2,6% per jaar. Van 2009 t/m 2013 was de krimp gemiddeld 0,46%.

Dalend aardolieverbruik in Europa
Het einde van de economische groei in Europa gaat gepaard met een afnemend gebruik van aardolie. Hieronder heb ik het gezamenlijk aardolieverbruik van 20 Europese landen in de afgelopen 18 jaar uitgezet. De gegevens haalde ik uit de meest recente uitgave van de BP Statistical Review of World Energy.

Schermafbeelding 2014-10-29 om 13.25.53

In 8 jaar tijd is de hoeveelheid aardolie, die Europa verbruikt (zich kan permitteren) met 15% afgenomen.
Je mag zelf bedenken of het dalende olieverbruik de oorzaak is van de afgenomen economische groei of dat het een gevolg is van de lagere GDP-groei of krimp. De verschijnselen treden tegelijkertijd op en een causaal verband ligt voor de hand.

Begrotingstekort eurozone wordt steeds groter
In de grafiek hieronder heb ik de cijfers van de ECB over het begrotingstekot (c.q. begrotingsoverschot) van de 18 eurozone-landen uitgezet.
Ook in deze grafiek is een dalende trend zichtbaar: het begrotingstekort als percentage van het GDP wordt steeds groter.

Schermafbeelding 2014-10-29 om 14.39.57

In het tweede kwartaal van 2007 was er voor het laatst sprake van een begrotingsoverschot. Ondanks de hervormingen en bezuinigingen blijft het begrotingstekort de laatste jaren tussen de 3 en 4%. Minder groot dan tijdens de kredietcrisis, maar elk jaar dat er een tekort is loopt de staatsschuld van de eurozone-landen verder op.

Staatsschuld van de eurozone-landen blijft oplopen
In de laatste grafiek toon ik de oplopende staatsschuld van de eurozone-landen.
Voor de kredietcrisis bedroeg de gezamenlijke staatsschuld ca. 70% van het gezamenlijk GDP. De laatste 6 jaar is de staatsschuld opgelopen naar bijna 100% van het gezamenlijk GDP.

Schermafbeelding 2014-10-29 om 15.29.09

Als de regeringen van de eurozone-landen blijven werken met een begrotingstekort en het GDP niet verder groeit of zelfs kleiner wordt, dan zal de opgebouwde staatsschuld over een paar jaar meer dan 100% van het gezamenlijk GDP bedragen. Terwijl in het Verdrag van Maastricht is afgesproken dat de staatsschuld maximaal tot 60% van het GDP mag oplopen.
Nieuwe berekeningsmethodes voor staatsschuld of voor het GDP leiden tijdelijk tot mooiere cijfers, maar veranderen niets aan het onderliggende probleem van meer uitgeven dan er binnenkomt (begrotingstekorten).

De economie van Europa groeit niet meer. De hoog opgelopen staatsschuld zal nooit meer worden afgelost. De Europese regeringen kijken, misleid door economen, niet verder dan de volgende verkiezingen en schuiven ‘de tering naar de nering zetten’ gewoon voor zich uit… al jaren.

limits

Zijn er straks wel banen voor die 670 duizend studenten?

Politici hameren erop dat Nederland een kenniseconomie is en dat het afronden van een opleiding heel belangrijk is. Het gevolg is dat het aantal studenten aan hogescholen en universiteiten de afgelopen decennia verder is gestegen.
In 1991 stonden (volgens het CBS) 182 duizend studenten ingeschreven bij een universiteit en 243 duizend studenten bij een hogeschool.
Drieëntwintig jaar later (in 2014) staan er 250 duizend studenten ingeschreven bij een universiteit: een stijging van 37% t.o.v. 1991. Bij het HBO staan er 440 duizend studenten ingeschreven, dat is 80% meer dan in 1991.

Schermafbeelding 2014-10-22 om 16.01.45

Natuurlijk is de Nederlandse bevolking de afgelopen 23 jaar ook gegroeid.
Maar het deel van de bevolking dat studeert aan HBO of universiteit is verhoudingsgewijs sterker gegroeid.

In 1997 stond 1,07% van alle Nederlanders ingeschreven als student bij een universiteit. In 2014 is dat percentage opgelopen naar 1,49%.
Het percentage HBO-studenten steeg van 1,77% in 1997 naar 2,6% in 2014.

Schermafbeelding 2014-10-22 om 16.08.07

Er staan momenteel 670.000 studenten ingeschreven in het hoger onderwijs. Dat is ruim 4% van de totale Nederlandse bevolking. Over ongeveer 5 jaar komen deze studenten op de arbeidsmarkt met hun diploma. Zouden er dan 670.000 banen zijn? Of is het de bedoeling dat ze dan weer een opleiding gaan volgen?

Russische roulette met het oliewapen

Asjylyn Loder en Isaac Arnsdorf, twee onderzoeksjournalisten werkend voor Bloomberg, bekeken de cijfers die Amerikaanse energiebedrijven naar buiten brengen over hun olie- en gasreserves. De CEO van de Marathon Oil Company vertelde investeerders dat het bedrijf 4,3 miljard vaten aan schalie-oliereserves in de portefeuille had. Dat getal was vijfeneenhalf keer zo hoog als de bewezen oliereserves, die het bedrijf had opgegeven aan de officiële instanties.
Dit geval staat niet op zichzelf. Van de 73 onderzochte oliemaatschappijen zijn er 62, die tegenover investeerders opscheppen over veel hogere oliereserves, dan ze officieel aan de Securities & Exchange Commission meldden. Goodrich Petroleum noemde een getal dat 19 keer hoger was. En Rice Energy spiegelde investeerders maar liefst 73 keer zo hoge reserves voor als de officiële opgave.
Hieronder een plaatje uit het artikel van Loder en Arnsdorf.

i1ZBrsDh.91c

De oliemaatschappijen, die zulke gouden bergen beloven, kunnen heel makkelijk kapitaal lenen om de schalie-olie naar boven te halen. Het hele Amerikaanse schalie-olie-succes draait op geleend geld, op krediet. De oliemaatschappijen steken zich steeds dieper in de schulden en het is maar de vraag of de investeerders ooit hun geld nog zullen terugzien. En nu de prijs van aardolie scherp is gedaald, is de kans daarop nog verder afgenomen.

Olieprijs omlaag dwingen om Rusland in economische problemen te brengen?
Volgens diverse bronnen zit de VS samen met Saoedi-Arabië achter de daling van de olieprijs. Saoedi-Arabië heeft de olieprijs voor Aziatische klanten (China, Korea en Japan) verlaagt. Dat lijkt bedoeld om ervoor te zorgen dat de Aziatische landen geen Russische olie meer kopen. En in de VS wordt tegenwoordig zoveel aardolie geproduceerd dat er sprake is van een verzadiging op de wereldmarkt. Ook dit kan de afzet van Russische aardolie schaden.
Dit spel met de olieprijs lijkt bedoeld om een van ‘s werelds grootste olie-exporteurs Rusland economisch kapot te maken.

Maar de lage olieprijs heeft voor alle olie-exporterende landen dezelfde gevolgen.
Saoedi-Arabië heeft (volgens deskundigen) een minimale olieprijs nodig van $90 – $93 om de overheidsbegroting sluitend te krijgen. De huidige lage olieprijs brengt ook de Saoedische regering economisch in het nauw.
Op het plaatje hieronder zie je aan de rechterkant voor welke landen bij de huidige olieprijs een begrotingstekort dreigt (met de rode bolletjes weergegeven)

Schermafbeelding 2014-10-15 om 14.38.25

Irak geeft in navolging van Saoedi-Arabië ook korting aan Aziatische klanten. En dat betekent een daling van de olie-inkomsten van het in een burgeroorlog verzeild geraakte Irak. Ook Nigeria, Iran, Koeweit en Angola zien hun olie-inkomsten slinken. Het Bruto Binnenlands Produkt van olie-exporterende landen zal dalen. En dat zal zijn weerslag hebben op de wereldeconomie.

En de schalie-olie-zeepbel in de VS dan?
Dat is een goede vraag. Hoe zullen de investeerders in de VS reageren op de lage olieprijs?
Zullen ze doorgaan met het pompen van geld in de projecten van de leugenachtige schalie-olieboeren? Wordt de carbon-bubble in de VS nog verder opgeblazen?
Of zullen ze hun verlies nemen en voortaan hun geld weer anders gaan beleggen? In dat geval zal de produktie van aardolie in de VS al snel gaan haperen.

Voorlopig geen zonnestroom uit het kalifaat: Desertec mislukt?

Desertec is een megalomaan plan om in de woestijn van Noord-Afrika grote zonne-energie-centrales te bouwen, die Europa van duurzame energie kunnen voorzien. De video hieronder toont alle voordelen van het plan en is bedoeld om investeerders over de streep te trekken om hun kapitaal te steken in Desertec.

Desertec ontleent zijn naam aan de desert, de woestijn. Maar het is de bedoeling om ook andere duurzame energiebronnen, zoals windenergie uit Noord-West Europa en geothermische energie uit IJsland aan het Europese elektriciteitsnet te koppelen.

Schermafbeelding 2014-10-11 om 10.50.57

Er zijn enorme investeringen nodig: in Noord-Afrika, maar ook in Europa om de overvloed aan duurzame elektriciteit goed te kunnen transporteren naar de plaatsen waar de elektriciteit gebruikt gaat worden.
Het lag in de bedoeling om private investeerders te trekken en hen een goed rendement te bieden op hun investering. Maar zoals wel vaker, steekt de praktijk bleekjes af bij de propaganda uit de brochures en video’s.

In Noord-Afrika is het erg onrustig. In Libië woedt een burgeroorlog. In Algerije ontvoeren islamitische extremisten Europeanen en in Mali streven de Toeareg naar een eigen onafhankelijke staat Azawad. Er komen steeds meer Europese en Amerikaanse militairen naar Noord-Afrika. Maar ondertussen haken de partners en investeerders af.
Der Spiegel meldde al dat energiemaatschappij Eon, HSH Nordbank en bouwbedrijf Bilfinger, zich hebben teruggetrokken uit Desertec. In 2012 waren Bosch en Siemens al afgehaakt. Er zijn nog 35 bedrijven over en die zijn het niet eens over de lange-termijn-strategie voor het project. Zij zullen zich binnenkort beraden over de toekomst van Desertec.

Door de onrust in het Midden-Oosten en de Arabische Lente is het zelfbewustzijn van de moslims in Noord-Afrika wakker geworden. Ze hebben de fossiele energie, de aardolie, veel te lang bijna gratis weggegeven aan de Europeanen en Amerikanen. Ze zullen de zonne-energie, die dagelijks op de woestijnbodem neerregent niet zo makkelijk laten aftappen door de arrogante Europeanen met hun gevechtsvliegtuigen.

h/t to Deep Resource

Aardolie-import van belangrijkste Europese landen al 25% gedaald

In de tweede helft van 2006 importeerden Nederland, Duitsland, Frankrijk, Italië en Spanje gezamenlijk ongeveer 8 miljoen vaten aardolie per dag. Per maand (30 dagen) komt dat neer op 240 miljoen vaten aardolie.

Acht jaar later, in de zomer van 2014 importeert dezelfde groep Europese landen minder dan 6 miljoen vaten per dag, ofwel 180 miljoen vaten in een maand van 30 dagen.

Schermafbeelding 2014-09-05 om 21.32.29

De daling van het aardolieverbruik heeft in de belangrijkste Europese landen geleid tot een lagere industriële produktie, een lagere verkoop van autobrandstof en minder bouwactiviteit.

Je kunt dit ook omkeren.
De afname van benzineverkoop, industriële produktie en de bouwmijverheid hebben gezorgd voor een lager aardolieverbruik.

Je kunt uren discussieren over wat oorzaak is en wat gevolg is. Maar dat verandert niets aan de feiten: het aardolieverbruik is in acht jaar tijd met 25% afgenomen. En …. het ziet er naar uit dat die afname onomkeerbaar is en zal doorzetten.
Elk volgend jaar zullen de belangrijkste Europese landen nog minder aardolie importeren, het zal nooit meer gaan toenemen.

Oekraïne stevent af op energiecrisis

De nieuwe regering van Oekraïne krijgt te maken met een zware economische crisis. Door de burgeroorlog is in het oosten van Oekraïne infrastructuur (bruggen en spoorlijnen) beschadigd en stokt de winning van steenkool. Dit heeft grote gevolgen voor de elektriciteitscentrales, die op steenkool draaien.

De keuze om militair op te treden tegen de separatisten in het oosten, leidde ertoe dat de winning van steenkool gedeeltelijk of geheel stil kwam te liggen. In Oekraïne komt 90% van alle steenkool uit de Donbas-regio in het oosten. In dat gebied werken bijna 500.000 mensen in de steenkool-winning.
Volgens een schatting van Reuters is ongeveer de helft van de 115 kolenmijnen in het gebied gesloten. De steenkoolproduktie in juli 2014 bedroeg 5,6 miljoen ton, dat is 22% minder dan dezelfde maand in 2013.

Oekraïne produceert meer steenkool dan nodig voor het binnenlands gebruik. In 2013 werd er 45,9 miljoen ton olie-equivalent aan steenkool. Het binnenlands verbruik bedroeg 42,6 miljoen ton olie-equivalent. Het land exporteerde in 2013 ongeveer 7% van de totale produktie.
De lagere produktie in de maand juli kan worden opgevangen door te stoppen met de export van steenkool. Maar als de winning van steenkool langere tijd stilvalt, zal Oekraïne genoodzaakt zijn om steenkool in te voeren. De landen, die steenkool aan Oekraïne kunnen leveren zijn: Polen, Tsjechië en Rusland. Hierbij moet worden aangetekend dat Polen en Tsjechië niet heel veel steenkool exporteren. Rusland kan zonder problemen het steenkooltekort van Oekraïne aanvullen.

Transport van steenkool bemoeilijkt door militair geweld
Door het militaire conflict in Oost-Oekraïne zijn diverse spoorwegen en bruggen vernield.

Het is niet duidelijk door wie de bruggen en viaducten zijn vernield. Maar de verwoesting is een direct gevolg van het militair ingrijpen door de nieuwe regering in Kiev.
Hieronder een kaartje waarop de beschadigde infrastructuur in kaart is gebracht.

big

Steenkool en aardgas leveren 70% van alle energie in Oekraine.
Aardgas levert ongeveer 35% van de energie, die de Oekraïne jaarlijks gebruikt. Maar ongeveer 2/3e deel van dat gas werd geïmporteerd uit Rusland. De Oekraïnse regering heeft vooralsnog geen wettelijke sancties genomen tegen de Russische gasleverancier Gazprom. Maar men weigert nog altijd om de sterk verhoogde prijs te betalen.
Het parlement heeft een wet aangenomen, die het mogelijk maakt dat Westerse maatschappijen kunnen investeren in het Oekraïnse gastransportsysteem. Maar tegelijkertijd verdubbelde het parlement door een amendement de belastingen voor private investeerders in de gaswinning. Dit zal westerse gasbedrijven afschrikken.

Steenkool levert ook ca. 35% van de energie, die Oekraïne nodig heeft. Ook deze bron van energie dreigt nu gedeeltelijk op te drogen. De gevolgen voor de Oekraïnse economie en de bevolking zullen dramatisch zijn.
Misschien was een militair optreden tegen de separatisten niet de slimste keuze. Misschien had men beter naar de onderhandelingstafel gestapt om een oplossing met geheel of gedeeltelijk zelfbestuur te bedenken.