Categorie archief: Met een gouden randje

Voorspellingen waar wat goeds uit kan voortkomen

Is er te weinig vraag naar moeilijk winbare, dure aardolie?

De prijs voor een vat aardolie is gedaald naar ongeveer 85 dollar. Deskundigen wijten de prijsdaling aan een afgenomen vraag naar aardolie, terwijl de wereldwijde olieproduktie min of meer gelijk gebleven is.
De deskundigen van het International Energy Agency (IEA) in Parijs en het Energy Information Agency (EIA) in de VS denken dat de vraag naar aardolie nog jarenlang gelijk zal blijven of zelfs verder zal stijgen.
Een tabel uit het Medium Term Oil Market Report 2013 van het IEA:

Schermafbeelding 2014-10-28 om 10.22.28

Het IEA verwacht helemaal geen afnemende vraag, maar juist dat de vraag met 1 tot 1,5% per jaar blijft toenemen.
Op de website van het Amerikaanse EIA staat de onderstaande grafiek:
totalliquidsworld2De knappe koppen van EIA verwachten nog altijd dat het mondiale verbruik van vloeibare brandstoffen gestaag zal blijven stijgen tot 2040.

De praktijk leert dat het wereldwijde aardolieverbruik het afgelopen jaar licht is gedaald. In de grafiek hieronder staat de hoeveelheid aardolie, die in de 25 grootste economieën van de wereld door raffinaderijen is ingekocht (refinery intake). De cijfers komen uit de JODI-database.

Schermafbeelding 2014-10-28 om 14.25.56

Voor de groep van 25 landen daalde het verbruik van ruim 65 miljoen vaten per dag in 2013 naar ongeveer 64 miljoen vaten per dag halverwege 2014.

Oorzaken van de vraaguitval
De afgelopen 4 jaar is aardolie voor veel consumenten een te dure brandstof gebleken.
In Europa en in de VS is het netto besteedbaar inkomen de laatste jaren gedaald. De mensen worden zuiniger. De koopkracht wordt niet langer kunstmatig op peil gehouden door stijgende huizenprijzen. Integendeel: veel mensen houden de hand op de knip en lossen hun hypotheek vervroegd af. Daardoor zijn ook de winkelverkopen en de verkoop van autobrandstof gedaald. De vraag naar aardolie is in Europa en de VS minder dan 4 jaar geleden.

Het olieverbruik in andere landen (opkomende economieën) is de laatste jaren nog wel gestegen. Maar die landen gaan veel efficiënter en zuiniger om met de kostbare brandstof. Het afgelopen jaar stokt de economische groei in landen als Brazilië, India, China en Rusland. Daardoor stijgt de vraag naar aardolie in die landen niet verder.

Oliemaatschappijen moeten steeds meer investeren om moeilijk winbare olie uit de diepzee en uit het Noordpoolgebied op de markt te kunnen brengen. De kosten die in de VS worden gemaakt bij de winning van schalie-olie en in Canada bij de winning van teerzandolie rijzen ook de pan uit.
De moeilijk winbare kost gewoon veel meer dan de aardolie, die in de 20e eeuw gebruikt is om onze industriële economie op te bouwen. De laatste maanden blijkt dat de gezamenlijke wereldbevolking (de mensheid) die dure olie niet kan en niet wil betalen.

Op haar weblog ‘Our Finite World‘ schrijft Gail Tverberg essays over de dalende vraag naar olie en de factoren, die de prijs en produktie van aardolie beïnvloeden.
In haar meest recente verhaal waarschuwt Tverberg ervoor dat de huidige lage olieprijs kan leiden tot een lagere produktie van aardolie.

Benzine- en dieselverkoop in Nederland daalt verder

Het CBS houdt nauwgezet bij hoeveel benzine en diesel er in Nederland getankt wordt. De afgelopen jaren vertoont die verkoop een dalende trend. Wij Nederlanders tanken steeds minder.
Hieronder de benzineverkoop over de laatste vierenhalf jaar.

Schermafbeelding 2014-10-25 om 09.40.32

In augustus 2014 werd er in Nederland 403 miljoen liter benzine getankt, dat is 6% minder dan dezelfde maand vorig jaar, toen er nog 430 miljoen liter werd getankt.
Over de eerste 8 maanden van 2014 werd er 3,38 miljard liter benzine verkocht (dat klinkt als een enorme plas en dat is het ook). Maar in de eerste 8 maanden van 2013 werd er 3,54 miljard liter verkocht. In 2014 ligt de verkoop van benzine 4,5% lager dan in 2013.

De verkoop van diesel neemt sterker af
In augustus werd er 480 miljoen liter diesel getankt: 14% minder dan in augustus 2013 toen er nog 559 miljoen liter diesel werd verkocht.
Over de eerste 8 maanden van 2013 bedroeg de dieselomzet 4,77 miljard liter. In 2014 is dat nog maar 4,43 miljard liter, 7% minder.

Schermafbeelding 2014-10-25 om 10.00.34

De verkoop van diesel is een belangrijke graadmeter voor de economische activiteit. Als er meer vrachtwagens rondrijden en graafmachines aan het werk zijn: dan gaat het goed met de economie.
De daling van de dieselverkoop laat zien dat er minder gereden en gegraven wordt in Nederland. Het is slecht nieuws.
De daling van de brandstofverbruik leidt ook tot een daling van de CO2-uitstoot. En dat lijkt me heel goed nieuws

Sneeuwval op Noordelijk Halfrond nog altijd flink hoger

Half oktober ligt er op de landmassa’s van het Noordelijk Halfrond al flink wat sneeuw.
Op het kaartje (van het Global Snow Lab) hieronder is met blauw aangegeven welke gebieden normaal gesproken nog sneeuwvrij zijn, maar waar dit jaar al wel sneeuw ligt.

2014291

In grote delen van Siberië, Scandinavië en Centraal-Azië ligt al vroeger dan normaal sneeuw. Het gaat om miljoenen vierkante kilometers.
Met rood is aangegeven waar nu nog geen sneeuw ligt terwijl dat normaal gesproken wel het geval is.

Uit de statistieken van het Global Snow Lab blijkt dat in oktober het sneeuwdek op het Noordelijk Halfrond de laatste 10 jaar meestal groter is dan het langjarig gemiddelde over de periode 1981-2010.

Schermafbeelding 2014-10-20 om 07.33.50

Het Amerikaanse US National Ice Center (afgekort NIC) hougt ook de sneeuwbedekking van het Noordelijk Halfrond in de gaten.
Op het plaatje hieronder zie je afwisselend het sneeuwdek van 18 oktober 2013 en 18 oktober 2014.
Het is duidelijk te zien dat er dit jaar veel meer sneeuw in Siberië gevallen is dan vorig jaar.

d7a6s

Land dat door sneeuw bedekt is, weerkaatst veel zonlicht. Als er meer sneeuw ligt dan normaal zal er ook meer zonlicht weerkaatst worden. Dit leidt ertoe dat de atmosfeer minder opgewarmd wordt dan in normale jaren (de periode 1981-2010).
Het is onwaarschijnlijk dat de meestgebruikte klimaatmodellen van klimaatwetenschappers rekening houden met een toename van de sneeuwbedekking. De toegenomen sneeuwbedekking op het Noordelijk Halfrond zou zelfs een van de redenen kunnen zijn waarom de opwarming van het klimaat de laatste 12 jaar langzamer gaat dan de klimaatmodellen voorspellen.

September 2014: grootste sneeuwbedekking op Noordelijk Halfrond in 30 jaar

Volgens het Global Snow Lab van de Amerikaanse Rutgers University was er in september 2014 7,2 miljoen km² van het Noordelijk Halfrond bedekt door sneeuw. Dat is de grootste sneeuwbedekking, die in de afgelopen 30 septembermaanden is.
In de grafiek hieronder heb ik het sneeuwbedekte oppervlak van de laatste 20 septembermaanden uitgezet.

Schermafbeelding 2014-10-08 om 16.04.33

Het Canadese Environment Canada Snow Anomaly Tracking Program laat zien dat het sneeuwdek op het Noordelijk Halfrond de afgelopen maand flink lag boven het gemiddelde van de periode 1998-2011.

nh_sce

Het door sneeuwbedekte land weerkaatst meer zonlicht dan de afgelopen jaren. Dat betekent dat de aarde minder snel opwarmt. Zie ook: “Eerste sneeuwval op Noordelijk Halfrond vroeg en meer dan gemiddeld.
Paradoxnl schrijft ook regelmatig over de hoeveelheid sneeuw op het Noordelijk Halfrond.

De Canadese meteorologen berekenen ook de hoeveelheid water, die in de vorm van sneeuw op de landmassa op het Noordelijk Halfrond ligt. Ook dit Snow-Water-Equivalent is momenteel groter dan gemiddeld over de afgelopen 15 jaar.

nh_swe

Het water, dat in de vorm van sneeuw op het land ligt, komt uit de oceanen. Als er heel veel sneeuw op de continenten ligt, dan wordt de zeespiegel tijdelijk lager.

Dalende olieprijs zorgt voor lagere GDP-groei in olieproducerende landen

De prijs voor een vat aardolie (Brent) is afgelopen week gedaald tot ca. $92. In juni was dat nog $111 per vat. Laten we eens kijken wat dat betekent voor de belangrijkste olieproducenten.

In juni produceerde Saoedi-Arabië 9,7 miljoen vaten olie per dag. Bij een prijs van $111 per vat bracht die olieproduktie dagelijks 1,08 miljard dollar in het Arabische laatje.
Rusland produceerde in juni 10,1 miljoen vaten per dag ter waarde van 1,12 miljard dollar.
Brazilië verdiende met haar olieproduktie (2,25 miljoen vaten per dag) in juni 250 miljoen dollar per dag. Maar daarbij teken ik aan dat Brazilië vrijwel geen olie exporteert en de hele produktie door de Brazilianen zelf wordt verbruikt.

De actuele produktiecijfers voor begin oktober zijn nog niet bekend, als de produktie vergelijkbaar met die van juni, dan zijn de aardolie-inkomsten toch flink lager.
Bij een olieprijs van $92 per vat verdient Saoedi-Arabië momenteel nog maar 892 miljoen dollar per dag. Da’s 17% minder dan in juni.
Rusland verdient begin oktober aan de olieproduktie nog maar 930 miljoen dollar, ook 17% minder dan in juni.
Voor Brazilië is de waarde van de olieproduktie met 17% gedaald, tot 207 miljoen dollar per dag.

Lager BBP door lagere olie-inkomsten
De daling van de aardolie-inkomsten voor de olieproducerende landen is vergelijkbaar met de afgenomen Nederlandse aardgasexport in het eerste kwartaal van 2014. In de eerste 3 maanden van 2014 kromp de Nederlandse economie met 0,5% t.o.v. een jaar eerder vanwege de sterk afgenomen aardgasinkomsten.
In Rusland en Saoedi-Arabië en andere olie-exporterende landen zal het Bruto Binnenlands Produkt (GDP) in de laatste 5 maanden van 2014 krimpen t.o.v. een jaar eerder toen de prijs van een vat olie nog $110 was.

Olieproducerende landen dragen flink bij aan de mondiale economische groei.
Rusland is één van de grootste economieën van de wereld en draagt ongeveer 3% bij aan het wereldwijde BBP. Brazilië staat net onder Rusland in diverse economische ranglijsten. De bijdrage van Brazilië aan de wereldwijde economische groei is ook ongeveer 3%.
Saoedi-Arabië draagt 1 tot 1,5% bij aan de wereldeconomie.

Lagere vraag naar olie?
Olieproducerende landen kunnen de daling van de olieprijs compenseren door de produktie op te voeren. Maar de daling van de olieprijs wijst al op een te groot aanbod. Het aanbod verder vergroten zou de olieprijs nog verder verlagen. Het lijkt erop dat de vraag naar aardolie wereldwijd aan het afnemen is.

In juni bedroeg de wereldwijde olieproduktie 76,7 miljoen vaten per dag.(volgens de Crude and Condensate-definitie van het Amerikaanse Energy Information Agency)
De wereld betaalde voor die hoeveelheid 85,1 miljard dollar.
Begin oktober 2014 zal de wereldolieproduktie ook min of meer 76,5 miljoen vaten per dag zijn geweest. Maar momenteel heeft de wereld daar minder dollars voor over: 71,1 miljard dollar.
De mensheid is aan het afkicken van olie.

Tom Murphy: eeuwige groei is fysisch onmogelijk (video)

Hieronder kun je een lezing bekijken van Tom Murphy, natuurkundig docent aan de University of San Diego.
Hij laat zien dat de groei van het energieverbruik (2,9% per jaar in de 20e eeuw) niet meer lang kan blijven voortduren. Wetenschappelijk gezien zullen we op begrenzingen stuiten.
1. over een paar honderd jaar zal het energieverbruik gelijk zijn aan alle energie, die de Zon naar de Aarde straalt
2. de restwarmte van de energie die we gebruiken, warmt de atmosfeer op: als de groei doorzet zal de totale restwarmte de atmosfeer tot boven de 100 graden opwarmen: het oppervlakte water gaat dan koken.

Gelukkig zullen lang voor die tijd onze energiebronnen opraken. We zullen het in de toekomst met minder energie moeten doen.
In het tweede deel van zijn verhaal beantwoordt Murphy de volgende vraag:
Kan de economie wel groeien, als het energieverbruik niet groeit?

Tijdelijk: we kunnen de energie efficiënter gebruiken. Maar ook daar zitten grenzen aan. In het begin levert het verbeteren van efficiëntie veel op. Maar de efficiëntieverbeteringen worden steeds kleiner.

Murphy laat ook zien dat economische activiteiten, die weinig of geen energie gebruiken, zoals de financiële sector, de economie niet kunnen dragen.
Erg interessant.

Oliemaatschappijen Total en Statoil zetten teerzand-olie-projecten in de koelkast

De Noorse oliemaatschappij Statoil stelt een project om in de Canadese provincie Alberta met behulp van stoom aardolie te winnen uit teerzand voorlopig voor 3 jaar uit.
In een artikel in de Canadese krant Globe and Mail wordt de investering die Statoil voorlopig heeft uitgesteld geschat op 2 miljard dollar of meer. Dit besluit kost ca. 70 mensen hun baan.

statoil-oilsands

Het Statoil-project heet Corner en is al het tweede teerzandolie-project dit jaar dat op de lange baan wordt geschoven. In mei besloten Total en Suncor Energy Inc. al om werk aan het Joslyn-project (ter waarde van 11 miljard dollar) voorlopig stil te leggen.
Men verwachtte dat Corner per dag ca. 40 duizend vaten olie zou gaan produceren.

Er worden meerdere redenen aangedragen voor het uitstel.
Ten eerste zijn de kosten van het project (loonkosten en materialen) flink gestegen. Statoil is een laatkomer in de teerzanden van Alberta. Maatschappijen, die eerder begonnen, hebben al ervaren lokale arbeidskrachten in dienst. Statoil moet mensen van buiten de regio inhuren. Ook de machines en materialen, die Statoil nodig heeft, moeten van verder weg komen.
Ten tweede is de afzet van teerzandolie problematisch aan het worden nu er voorlopig geen pijpleiding naar de VS wordt aangelegd. De winning van teerzandolie groeit sneller dan de transportcapaciteit via het spoor.

Minder teerzandolie betekent minder CO2
De winning van teerzandolie vindt plaats door het olierijke zand met stoom te verhitten. Bij de produktie van de stoom wordt veel aardgas verstookt, wat een zeer grote uitstoot van CO2 betekent. Als de olie eenmaal gewonnen is, zal deze worden verwerkt en een groot deel zal als transportbrandstof worden verbrand tot CO2.
Uitstel van het Corner-project en het Joslyn-project van Total en Suncor betekent dat de CO2-uitstoot in Canada niet zo snel toeneemt als deskundigen eerst aannamen.

Misschien komt van uitstel wel afstel en dan zal een groot deel van de teerzandolie gewoon blijven liggen waar ze al miljoenen jaren ligt. In dat geval krijgt het IPCC ongelijk met haar prognoses over de mondiale CO2-uitstoot.
Gezien de ontwikkelingen van de laatste jaren lijkt het mij een goed idee als het IPCC nog eens zeer kritisch naar de CO2-emissiescenarios kijkt en ze naar beneden bijstelt.

ipcc-anthropogenic-carbon-emissions