Categorie archief: overig

Orwelliaanse groei (2): Staatsschulden in Europa kleiner.. of toch niet

Eurostat houdt namens de Europese Commissie allerlei statistieken over de Europese economie bij. Je zou verwachten dat de rekenmeesters dit nauwgezet en onafhankelijk doen. Ik heb daar zo mijn vraagtekens bij.
Vorige week berichtte ik al over de nieuwe berekeningsmethode voor het Bruto Binnenlands Produkt,de zogenaamde “ESA 2010 methodology”. Volgens deze nieuwe berekening tellen Research en Development voortaan mee als investering (dus ook als het niets oplevert en weggegooid geld is). En ook uitgaven aan wapens tellen voortaan mee als investering.

Deze week publiceerde Eurostat nieuwe cijfers over de staatsschuld en het begrotingstekort van de Europese economieën. Natuurlijk gebruikt Eurostat de nieuwe rekenmethode.
Voor 2013 bedraagt het totale begrotingstekort van de eurozone-landen 2,9% van het gezamenlijke BBP (ook wel GDP). In 2012 was het begrotingstekort van de eurozone nog 3,6% van het BBP. In april van dit jaar, met de oude rekenmethode bedroeg het gezamenlijk begrotingstekort nog 3,0%.

De gezamenlijke schuld van de eurozone komt uit op 90,9% van het BBP. In 2012 bedroeg de schuld al 89% van het gezamenlijke BBP. In april 2014 (toen het BBP nog op de ouderwetse manier berekend werd) kwam de gezamenlijke staatsschuld nog op 92,6% van het eurozone-BBP.
Van 92,6% naar 90,9%: het lijkt of de staatsschuld van de eurozone kleiner is geworden.

Maar…
In werkelijkheid is de gezamenlijke staatsschuld natuurlijk gewoon verder gestegen.
Gemeten in keiharde euro’s liep de staatsschuld in de eurozone de afgelopen jaren gestaag op.

Schermafbeelding 2014-10-21 om 21.19.26

In 2010 bedroeg de gezamenlijke schuld 7,96 biljoen euro. In 2013 was dat 13% meer: 9,01 biljoen euro.
Tussen 2010 en 2013 steeg het BBP met slechts 4%.

Misschien wordt er volgend jaar weer een nieuwe berekening bedacht voor het Bruto Binnenlands Produkt of voor het begrotingstekort of voor de staatsschuld. Maar wat men ook verzint: het zal altijd leiden tot mooiere cijfers, zodat de Europese politici een mooi verhaal kunnen afsteken over dalende tekorten en schulden…

Sneeuwval op Noordelijk Halfrond nog altijd flink hoger

Half oktober ligt er op de landmassa’s van het Noordelijk Halfrond al flink wat sneeuw.
Op het kaartje (van het Global Snow Lab) hieronder is met blauw aangegeven welke gebieden normaal gesproken nog sneeuwvrij zijn, maar waar dit jaar al wel sneeuw ligt.

2014291

In grote delen van Siberië, Scandinavië en Centraal-Azië ligt al vroeger dan normaal sneeuw. Het gaat om miljoenen vierkante kilometers.
Met rood is aangegeven waar nu nog geen sneeuw ligt terwijl dat normaal gesproken wel het geval is.

Uit de statistieken van het Global Snow Lab blijkt dat in oktober het sneeuwdek op het Noordelijk Halfrond de laatste 10 jaar meestal groter is dan het langjarig gemiddelde over de periode 1981-2010.

Schermafbeelding 2014-10-20 om 07.33.50

Het Amerikaanse US National Ice Center (afgekort NIC) hougt ook de sneeuwbedekking van het Noordelijk Halfrond in de gaten.
Op het plaatje hieronder zie je afwisselend het sneeuwdek van 18 oktober 2013 en 18 oktober 2014.
Het is duidelijk te zien dat er dit jaar veel meer sneeuw in Siberië gevallen is dan vorig jaar.

d7a6s

Land dat door sneeuw bedekt is, weerkaatst veel zonlicht. Als er meer sneeuw ligt dan normaal zal er ook meer zonlicht weerkaatst worden. Dit leidt ertoe dat de atmosfeer minder opgewarmd wordt dan in normale jaren (de periode 1981-2010).
Het is onwaarschijnlijk dat de meestgebruikte klimaatmodellen van klimaatwetenschappers rekening houden met een toename van de sneeuwbedekking. De toegenomen sneeuwbedekking op het Noordelijk Halfrond zou zelfs een van de redenen kunnen zijn waarom de opwarming van het klimaat de laatste 12 jaar langzamer gaat dan de klimaatmodellen voorspellen.

Orwelliaanse groei: nieuwe rekenmethode verhoogt het GDP

Het CBS meldde dat het bureau het Bruto Binnenlands Produkt (BBP) op een andere, betere manier gaat uitrekenen.
Door deze berekening valt het Nederlandse BBP 3% hoger uit, we rekenen onszelf rijk. Eerder dit jaar werd de berekening van het BBP ook al aangepast. Na al deze correcties blijkt het BBP over 2010 maar liefst 7,6% hoger te zijn dan we tot nu toe dachten.

Schermafbeelding 2014-10-18 om 09.54.41

Het goede nieuws: staatsschuld onder de 60% van het BBP
Een citaat uit het persbericht:

Het netto effect van het voorgaande op het overheidstekort als percentage van het bbp bleek beperkt. Voor 2010 gaat het overheidstekort van 5,1 procent naar 5,0 procent van het bbp. De overheidsschuld is voor 2010 met 0,6 miljard euro naar boven bijgesteld, vanwege de inzet van nieuwe brongegevens. Omdat de bijstelling van het bbp relatief groter is, werd de overheidsschuld voor 2010 van 63,4 naar 59,0 procent van het bbp bijgesteld.

Fantastisch toch, wie kan daar nu tegen zijn?

De nieuwe rekenmethode van het CBS volgt uit Europese richtlijnen, de zogenaamde ESA 2010 methodology. Deze nieuwe rekenregels zijn nu voor heel Europa ingevoerd meldt Eurostat.
Door de invoering van het ESA 2010-rekenmodel is het BBP in de eurozone 1,3% en in de gehele EU 1,4% naar boven bijgesteld. Voor sommige landen is de opwaardering veel groter: het BBP van Cyprus groeide met 9,5% en zoals eerder gemeld groeide het BBP van Nederland met 7,6%.

Nog een interessant citaat uit het persbericht van Eurostat:

The main methodological changes with an impact on GDP are:
– research and development expenditure is now counted as investment. This increased the level of EU GDP in 2010 by 1.9%.
expenditure on weapon systems is now counted as investment. This increased the level of EU GDP in 2010 by 0.2%.

Wapens kopen telt tegenwoordig als een investering mee…

Orwelliaanse Groei
Het energieverbruik, de industriële produktie en de werkgelegenheid groeien niet meer in Europa: er is sprake van krimp.
Om dit te verdoezelen worden miljarden spiksplinternieuwe, van de ECB geleende euro’s, in de Europese economie geinjecteerd. Het is net alsof we een nieuwe spaarpot ontdekt hebben waar we nog een paar jaar lang de energierekening aan Rusland en andere olieleveranciers kunnen betalen. En het huishoudboekje wordt ondertussen bijgewerkt door het CBS en Eurostat, zodat het lijkt alsof het nu beter gaat dan 5 jaar geleden…
Nate Hagens, een voormalig investeringsadviseur van miljardairs, noemt dit Orwelliaanse groei. Dit soort boekhoudkundige truukjes zouden zo maar uit het boek 1984 van George Orwell kunnen komen, het is gewoon overheidspropaganda om de bevolking te misleiden.

Blogger Paradoxnl wees mij op een nieuwe glasheldere lezing van Nate Hagens waarin hij ook het begrip Orwelliaanse groei uitlegt. (vanaf 42 minuten in de video hieronder)
Maar je kunt ook het gehele verhaal beluisteren. (aanrader)

Russische roulette met het oliewapen

Asjylyn Loder en Isaac Arnsdorf, twee onderzoeksjournalisten werkend voor Bloomberg, bekeken de cijfers die Amerikaanse energiebedrijven naar buiten brengen over hun olie- en gasreserves. De CEO van de Marathon Oil Company vertelde investeerders dat het bedrijf 4,3 miljard vaten aan schalie-oliereserves in de portefeuille had. Dat getal was vijfeneenhalf keer zo hoog als de bewezen oliereserves, die het bedrijf had opgegeven aan de officiële instanties.
Dit geval staat niet op zichzelf. Van de 73 onderzochte oliemaatschappijen zijn er 62, die tegenover investeerders opscheppen over veel hogere oliereserves, dan ze officieel aan de Securities & Exchange Commission meldden. Goodrich Petroleum noemde een getal dat 19 keer hoger was. En Rice Energy spiegelde investeerders maar liefst 73 keer zo hoge reserves voor als de officiële opgave.
Hieronder een plaatje uit het artikel van Loder en Arnsdorf.

i1ZBrsDh.91c

De oliemaatschappijen, die zulke gouden bergen beloven, kunnen heel makkelijk kapitaal lenen om de schalie-olie naar boven te halen. Het hele Amerikaanse schalie-olie-succes draait op geleend geld, op krediet. De oliemaatschappijen steken zich steeds dieper in de schulden en het is maar de vraag of de investeerders ooit hun geld nog zullen terugzien. En nu de prijs van aardolie scherp is gedaald, is de kans daarop nog verder afgenomen.

Olieprijs omlaag dwingen om Rusland in economische problemen te brengen?
Volgens diverse bronnen zit de VS samen met Saoedi-Arabië achter de daling van de olieprijs. Saoedi-Arabië heeft de olieprijs voor Aziatische klanten (China, Korea en Japan) verlaagt. Dat lijkt bedoeld om ervoor te zorgen dat de Aziatische landen geen Russische olie meer kopen. En in de VS wordt tegenwoordig zoveel aardolie geproduceerd dat er sprake is van een verzadiging op de wereldmarkt. Ook dit kan de afzet van Russische aardolie schaden.
Dit spel met de olieprijs lijkt bedoeld om een van ‘s werelds grootste olie-exporteurs Rusland economisch kapot te maken.

Maar de lage olieprijs heeft voor alle olie-exporterende landen dezelfde gevolgen.
Saoedi-Arabië heeft (volgens deskundigen) een minimale olieprijs nodig van $90 – $93 om de overheidsbegroting sluitend te krijgen. De huidige lage olieprijs brengt ook de Saoedische regering economisch in het nauw.
Op het plaatje hieronder zie je aan de rechterkant voor welke landen bij de huidige olieprijs een begrotingstekort dreigt (met de rode bolletjes weergegeven)

Schermafbeelding 2014-10-15 om 14.38.25

Irak geeft in navolging van Saoedi-Arabië ook korting aan Aziatische klanten. En dat betekent een daling van de olie-inkomsten van het in een burgeroorlog verzeild geraakte Irak. Ook Nigeria, Iran, Koeweit en Angola zien hun olie-inkomsten slinken. Het Bruto Binnenlands Produkt van olie-exporterende landen zal dalen. En dat zal zijn weerslag hebben op de wereldeconomie.

En de schalie-olie-zeepbel in de VS dan?
Dat is een goede vraag. Hoe zullen de investeerders in de VS reageren op de lage olieprijs?
Zullen ze doorgaan met het pompen van geld in de projecten van de leugenachtige schalie-olieboeren? Wordt de carbon-bubble in de VS nog verder opgeblazen?
Of zullen ze hun verlies nemen en voortaan hun geld weer anders gaan beleggen? In dat geval zal de produktie van aardolie in de VS al snel gaan haperen.

Dalende olieprijs zorgt voor lagere GDP-groei in olieproducerende landen

De prijs voor een vat aardolie (Brent) is afgelopen week gedaald tot ca. $92. In juni was dat nog $111 per vat. Laten we eens kijken wat dat betekent voor de belangrijkste olieproducenten.

In juni produceerde Saoedi-Arabië 9,7 miljoen vaten olie per dag. Bij een prijs van $111 per vat bracht die olieproduktie dagelijks 1,08 miljard dollar in het Arabische laatje.
Rusland produceerde in juni 10,1 miljoen vaten per dag ter waarde van 1,12 miljard dollar.
Brazilië verdiende met haar olieproduktie (2,25 miljoen vaten per dag) in juni 250 miljoen dollar per dag. Maar daarbij teken ik aan dat Brazilië vrijwel geen olie exporteert en de hele produktie door de Brazilianen zelf wordt verbruikt.

De actuele produktiecijfers voor begin oktober zijn nog niet bekend, als de produktie vergelijkbaar met die van juni, dan zijn de aardolie-inkomsten toch flink lager.
Bij een olieprijs van $92 per vat verdient Saoedi-Arabië momenteel nog maar 892 miljoen dollar per dag. Da’s 17% minder dan in juni.
Rusland verdient begin oktober aan de olieproduktie nog maar 930 miljoen dollar, ook 17% minder dan in juni.
Voor Brazilië is de waarde van de olieproduktie met 17% gedaald, tot 207 miljoen dollar per dag.

Lager BBP door lagere olie-inkomsten
De daling van de aardolie-inkomsten voor de olieproducerende landen is vergelijkbaar met de afgenomen Nederlandse aardgasexport in het eerste kwartaal van 2014. In de eerste 3 maanden van 2014 kromp de Nederlandse economie met 0,5% t.o.v. een jaar eerder vanwege de sterk afgenomen aardgasinkomsten.
In Rusland en Saoedi-Arabië en andere olie-exporterende landen zal het Bruto Binnenlands Produkt (GDP) in de laatste 5 maanden van 2014 krimpen t.o.v. een jaar eerder toen de prijs van een vat olie nog $110 was.

Olieproducerende landen dragen flink bij aan de mondiale economische groei.
Rusland is één van de grootste economieën van de wereld en draagt ongeveer 3% bij aan het wereldwijde BBP. Brazilië staat net onder Rusland in diverse economische ranglijsten. De bijdrage van Brazilië aan de wereldwijde economische groei is ook ongeveer 3%.
Saoedi-Arabië draagt 1 tot 1,5% bij aan de wereldeconomie.

Lagere vraag naar olie?
Olieproducerende landen kunnen de daling van de olieprijs compenseren door de produktie op te voeren. Maar de daling van de olieprijs wijst al op een te groot aanbod. Het aanbod verder vergroten zou de olieprijs nog verder verlagen. Het lijkt erop dat de vraag naar aardolie wereldwijd aan het afnemen is.

In juni bedroeg de wereldwijde olieproduktie 76,7 miljoen vaten per dag.(volgens de Crude and Condensate-definitie van het Amerikaanse Energy Information Agency)
De wereld betaalde voor die hoeveelheid 85,1 miljard dollar.
Begin oktober 2014 zal de wereldolieproduktie ook min of meer 76,5 miljoen vaten per dag zijn geweest. Maar momenteel heeft de wereld daar minder dollars voor over: 71,1 miljard dollar.
De mensheid is aan het afkicken van olie.

Tom Murphy: eeuwige groei is fysisch onmogelijk (video)

Hieronder kun je een lezing bekijken van Tom Murphy, natuurkundig docent aan de University of San Diego.
Hij laat zien dat de groei van het energieverbruik (2,9% per jaar in de 20e eeuw) niet meer lang kan blijven voortduren. Wetenschappelijk gezien zullen we op begrenzingen stuiten.
1. over een paar honderd jaar zal het energieverbruik gelijk zijn aan alle energie, die de Zon naar de Aarde straalt
2. de restwarmte van de energie die we gebruiken, warmt de atmosfeer op: als de groei doorzet zal de totale restwarmte de atmosfeer tot boven de 100 graden opwarmen: het oppervlakte water gaat dan koken.

Gelukkig zullen lang voor die tijd onze energiebronnen opraken. We zullen het in de toekomst met minder energie moeten doen.
In het tweede deel van zijn verhaal beantwoordt Murphy de volgende vraag:
Kan de economie wel groeien, als het energieverbruik niet groeit?

Tijdelijk: we kunnen de energie efficiënter gebruiken. Maar ook daar zitten grenzen aan. In het begin levert het verbeteren van efficiëntie veel op. Maar de efficiëntieverbeteringen worden steeds kleiner.

Murphy laat ook zien dat economische activiteiten, die weinig of geen energie gebruiken, zoals de financiële sector, de economie niet kunnen dragen.
Erg interessant.

Oliemaatschappijen Total en Statoil zetten teerzand-olie-projecten in de koelkast

De Noorse oliemaatschappij Statoil stelt een project om in de Canadese provincie Alberta met behulp van stoom aardolie te winnen uit teerzand voorlopig voor 3 jaar uit.
In een artikel in de Canadese krant Globe and Mail wordt de investering die Statoil voorlopig heeft uitgesteld geschat op 2 miljard dollar of meer. Dit besluit kost ca. 70 mensen hun baan.

statoil-oilsands

Het Statoil-project heet Corner en is al het tweede teerzandolie-project dit jaar dat op de lange baan wordt geschoven. In mei besloten Total en Suncor Energy Inc. al om werk aan het Joslyn-project (ter waarde van 11 miljard dollar) voorlopig stil te leggen.
Men verwachtte dat Corner per dag ca. 40 duizend vaten olie zou gaan produceren.

Er worden meerdere redenen aangedragen voor het uitstel.
Ten eerste zijn de kosten van het project (loonkosten en materialen) flink gestegen. Statoil is een laatkomer in de teerzanden van Alberta. Maatschappijen, die eerder begonnen, hebben al ervaren lokale arbeidskrachten in dienst. Statoil moet mensen van buiten de regio inhuren. Ook de machines en materialen, die Statoil nodig heeft, moeten van verder weg komen.
Ten tweede is de afzet van teerzandolie problematisch aan het worden nu er voorlopig geen pijpleiding naar de VS wordt aangelegd. De winning van teerzandolie groeit sneller dan de transportcapaciteit via het spoor.

Minder teerzandolie betekent minder CO2
De winning van teerzandolie vindt plaats door het olierijke zand met stoom te verhitten. Bij de produktie van de stoom wordt veel aardgas verstookt, wat een zeer grote uitstoot van CO2 betekent. Als de olie eenmaal gewonnen is, zal deze worden verwerkt en een groot deel zal als transportbrandstof worden verbrand tot CO2.
Uitstel van het Corner-project en het Joslyn-project van Total en Suncor betekent dat de CO2-uitstoot in Canada niet zo snel toeneemt als deskundigen eerst aannamen.

Misschien komt van uitstel wel afstel en dan zal een groot deel van de teerzandolie gewoon blijven liggen waar ze al miljoenen jaren ligt. In dat geval krijgt het IPCC ongelijk met haar prognoses over de mondiale CO2-uitstoot.
Gezien de ontwikkelingen van de laatste jaren lijkt het mij een goed idee als het IPCC nog eens zeer kritisch naar de CO2-emissiescenarios kijkt en ze naar beneden bijstelt.

ipcc-anthropogenic-carbon-emissions