Categorie archief: overig

Einde van de economische groei in Europa

De ECB houdt nauwgezet de groei van het Gross Domestic Product (GDP) ofwel het Bruto Nationaal Produkt van alle Europese landen bij. Elk kwartaal berekent de ECB op basis van die gegevens of de economie van de eurozone is gegroeid of gekrompen t.o.v. een jaar eerder.
Hieronder staan de gegevens van 1996 tot en met het tweede kwartaal van 2014 grafisch uitgezet.

Schermafbeelding 2014-10-29 om 11.56.43

De groei van het GDP vertoont een duidelijke negatieve trend over de laatste 18 jaar. Het moet nu toch aan iedereen duidelijk zijn dat een economische groei van 2% of meer er niet meer inzit.
Over de periode 2004 t/m 2008 was de gemiddelde groei 2,6% per jaar. Van 2009 t/m 2013 was de krimp gemiddeld 0,46%.

Dalend aardolieverbruik in Europa
Het einde van de economische groei in Europa gaat gepaard met een afnemend gebruik van aardolie. Hieronder heb ik het gezamenlijk aardolieverbruik van 20 Europese landen in de afgelopen 18 jaar uitgezet. De gegevens haalde ik uit de meest recente uitgave van de BP Statistical Review of World Energy.

Schermafbeelding 2014-10-29 om 13.25.53

In 8 jaar tijd is de hoeveelheid aardolie, die Europa verbruikt (zich kan permitteren) met 15% afgenomen.
Je mag zelf bedenken of het dalende olieverbruik de oorzaak is van de afgenomen economische groei of dat het een gevolg is van de lagere GDP-groei of krimp. De verschijnselen treden tegelijkertijd op en een causaal verband ligt voor de hand.

Begrotingstekort eurozone wordt steeds groter
In de grafiek hieronder heb ik de cijfers van de ECB over het begrotingstekot (c.q. begrotingsoverschot) van de 18 eurozone-landen uitgezet.
Ook in deze grafiek is een dalende trend zichtbaar: het begrotingstekort als percentage van het GDP wordt steeds groter.

Schermafbeelding 2014-10-29 om 14.39.57

In het tweede kwartaal van 2007 was er voor het laatst sprake van een begrotingsoverschot. Ondanks de hervormingen en bezuinigingen blijft het begrotingstekort de laatste jaren tussen de 3 en 4%. Minder groot dan tijdens de kredietcrisis, maar elk jaar dat er een tekort is loopt de staatsschuld van de eurozone-landen verder op.

Staatsschuld van de eurozone-landen blijft oplopen
In de laatste grafiek toon ik de oplopende staatsschuld van de eurozone-landen.
Voor de kredietcrisis bedroeg de gezamenlijke staatsschuld ca. 70% van het gezamenlijk GDP. De laatste 6 jaar is de staatsschuld opgelopen naar bijna 100% van het gezamenlijk GDP.

Schermafbeelding 2014-10-29 om 15.29.09

Als de regeringen van de eurozone-landen blijven werken met een begrotingstekort en het GDP niet verder groeit of zelfs kleiner wordt, dan zal de opgebouwde staatsschuld over een paar jaar meer dan 100% van het gezamenlijk GDP bedragen. Terwijl in het Verdrag van Maastricht is afgesproken dat de staatsschuld maximaal tot 60% van het GDP mag oplopen.
Nieuwe berekeningsmethodes voor staatsschuld of voor het GDP leiden tijdelijk tot mooiere cijfers, maar veranderen niets aan het onderliggende probleem van meer uitgeven dan er binnenkomt (begrotingstekorten).

De economie van Europa groeit niet meer. De hoog opgelopen staatsschuld zal nooit meer worden afgelost. De Europese regeringen kijken, misleid door economen, niet verder dan de volgende verkiezingen en schuiven ‘de tering naar de nering zetten’ gewoon voor zich uit… al jaren.

limits

Is er te weinig vraag naar moeilijk winbare, dure aardolie?

De prijs voor een vat aardolie is gedaald naar ongeveer 85 dollar. Deskundigen wijten de prijsdaling aan een afgenomen vraag naar aardolie, terwijl de wereldwijde olieproduktie min of meer gelijk gebleven is.
De deskundigen van het International Energy Agency (IEA) in Parijs en het Energy Information Agency (EIA) in de VS denken dat de vraag naar aardolie nog jarenlang gelijk zal blijven of zelfs verder zal stijgen.
Een tabel uit het Medium Term Oil Market Report 2013 van het IEA:

Schermafbeelding 2014-10-28 om 10.22.28

Het IEA verwacht helemaal geen afnemende vraag, maar juist dat de vraag met 1 tot 1,5% per jaar blijft toenemen.
Op de website van het Amerikaanse EIA staat de onderstaande grafiek:
totalliquidsworld2De knappe koppen van EIA verwachten nog altijd dat het mondiale verbruik van vloeibare brandstoffen gestaag zal blijven stijgen tot 2040.

De praktijk leert dat het wereldwijde aardolieverbruik het afgelopen jaar licht is gedaald. In de grafiek hieronder staat de hoeveelheid aardolie, die in de 25 grootste economieën van de wereld door raffinaderijen is ingekocht (refinery intake). De cijfers komen uit de JODI-database.

Schermafbeelding 2014-10-28 om 14.25.56

Voor de groep van 25 landen daalde het verbruik van ruim 65 miljoen vaten per dag in 2013 naar ongeveer 64 miljoen vaten per dag halverwege 2014.

Oorzaken van de vraaguitval
De afgelopen 4 jaar is aardolie voor veel consumenten een te dure brandstof gebleken.
In Europa en in de VS is het netto besteedbaar inkomen de laatste jaren gedaald. De mensen worden zuiniger. De koopkracht wordt niet langer kunstmatig op peil gehouden door stijgende huizenprijzen. Integendeel: veel mensen houden de hand op de knip en lossen hun hypotheek vervroegd af. Daardoor zijn ook de winkelverkopen en de verkoop van autobrandstof gedaald. De vraag naar aardolie is in Europa en de VS minder dan 4 jaar geleden.

Het olieverbruik in andere landen (opkomende economieën) is de laatste jaren nog wel gestegen. Maar die landen gaan veel efficiënter en zuiniger om met de kostbare brandstof. Het afgelopen jaar stokt de economische groei in landen als Brazilië, India, China en Rusland. Daardoor stijgt de vraag naar aardolie in die landen niet verder.

Oliemaatschappijen moeten steeds meer investeren om moeilijk winbare olie uit de diepzee en uit het Noordpoolgebied op de markt te kunnen brengen. De kosten die in de VS worden gemaakt bij de winning van schalie-olie en in Canada bij de winning van teerzandolie rijzen ook de pan uit.
De moeilijk winbare kost gewoon veel meer dan de aardolie, die in de 20e eeuw gebruikt is om onze industriële economie op te bouwen. De laatste maanden blijkt dat de gezamenlijke wereldbevolking (de mensheid) die dure olie niet kan en niet wil betalen.

Op haar weblog ‘Our Finite World‘ schrijft Gail Tverberg essays over de dalende vraag naar olie en de factoren, die de prijs en produktie van aardolie beïnvloeden.
In haar meest recente verhaal waarschuwt Tverberg ervoor dat de huidige lage olieprijs kan leiden tot een lagere produktie van aardolie.

Benzine- en dieselverkoop in Nederland daalt verder

Het CBS houdt nauwgezet bij hoeveel benzine en diesel er in Nederland getankt wordt. De afgelopen jaren vertoont die verkoop een dalende trend. Wij Nederlanders tanken steeds minder.
Hieronder de benzineverkoop over de laatste vierenhalf jaar.

Schermafbeelding 2014-10-25 om 09.40.32

In augustus 2014 werd er in Nederland 403 miljoen liter benzine getankt, dat is 6% minder dan dezelfde maand vorig jaar, toen er nog 430 miljoen liter werd getankt.
Over de eerste 8 maanden van 2014 werd er 3,38 miljard liter benzine verkocht (dat klinkt als een enorme plas en dat is het ook). Maar in de eerste 8 maanden van 2013 werd er 3,54 miljard liter verkocht. In 2014 ligt de verkoop van benzine 4,5% lager dan in 2013.

De verkoop van diesel neemt sterker af
In augustus werd er 480 miljoen liter diesel getankt: 14% minder dan in augustus 2013 toen er nog 559 miljoen liter diesel werd verkocht.
Over de eerste 8 maanden van 2013 bedroeg de dieselomzet 4,77 miljard liter. In 2014 is dat nog maar 4,43 miljard liter, 7% minder.

Schermafbeelding 2014-10-25 om 10.00.34

De verkoop van diesel is een belangrijke graadmeter voor de economische activiteit. Als er meer vrachtwagens rondrijden en graafmachines aan het werk zijn: dan gaat het goed met de economie.
De daling van de dieselverkoop laat zien dat er minder gereden en gegraven wordt in Nederland. Het is slecht nieuws.
De daling van de brandstofverbruik leidt ook tot een daling van de CO2-uitstoot. En dat lijkt me heel goed nieuws

Orwelliaanse groei(3): naheffing uit Brussel een gevolg van herberekening?

Het wordt van alle kanten tegengesproken, o.a. door minister Dijsselbloem, maar misschien is de naheffing van 642 miljoen euro die de Europese Commissie oplegt aan Nederland mede het gevolg van de nieuwe manier waarop het Bruto Binnenlands Produkt berekend wordt, de “ESA 2010 methodology”.

Ik blogde al eerder over de nieuwe berekening van het Bruto Nationaal Produkt (ook wel Bruto Binnenlands Produkt (BBP) of Gross Domestic Product (GDP) genoemd). Door de herberekening tellen Research en Ontwikkeling en de aanschaf van wapens voortaan mee als investering in de economie. Ook de inkomsten uit de verkoop van drugs (de omzet van coffeeshops) tellen voortaan mee.

Dankzij het hogere BBP is het begrotingstekort van de Nederlandse overheid nu flink gedaald tot 2,3%. In april van dit jaar was het volgens de oude berekeningsmethode nog 2,5%.
De Nederlandse staatsschuld bedroeg in april (volgens de oude berekening) 73,5%. Maar nu volgens de de “ESA 2010 methodology” is het nog maar 68,6%.

Premier Rutte zegt tegen de media:”We gaan het tot de bodem uitzoeken en natuurlijk gaan we hierover de discussie met de Europese Commissie aan. Daar ga ik niet op vooruit lopen.”
Maar Rutte roept altijd dat zij het tot de bodem zullen uitzoeken. Dus voorlopig horen we er niets meer over.

Het lijkt me onwaarschijnlijk dat Nederland gaat weigeren om de naheffing te betalen. Dat zou nl. tot gevolg kunnen hebben dat de restitutie van teveel betaalde bijdragen van Frankrijk en Duitsland, respectievelijk 1 miljard en 780 miljoen euro, ook niet doorgaat.

Minister Dijsselbloem kan overigens heel eenvoudig een kortlopende staatslening van 640 miljoen euro uitschrijven. Dat levert misschien wel wat extra inkomsten op, want de Nederlandse regering kan nog altijd geld lenen tegen negatieve rente.
Hoewel die extra rente-inkomsten natuurlijk wel weer meetellen in het BBP…

Orwelliaanse groei (2): Staatsschulden in Europa kleiner.. of toch niet

Eurostat houdt namens de Europese Commissie allerlei statistieken over de Europese economie bij. Je zou verwachten dat de rekenmeesters dit nauwgezet en onafhankelijk doen. Ik heb daar zo mijn vraagtekens bij.
Vorige week berichtte ik al over de nieuwe berekeningsmethode voor het Bruto Binnenlands Produkt,de zogenaamde “ESA 2010 methodology”. Volgens deze nieuwe berekening tellen Research en Development voortaan mee als investering (dus ook als het niets oplevert en weggegooid geld is). En ook uitgaven aan wapens tellen voortaan mee als investering.

Deze week publiceerde Eurostat nieuwe cijfers over de staatsschuld en het begrotingstekort van de Europese economieën. Natuurlijk gebruikt Eurostat de nieuwe rekenmethode.
Voor 2013 bedraagt het totale begrotingstekort van de eurozone-landen 2,9% van het gezamenlijke BBP (ook wel GDP). In 2012 was het begrotingstekort van de eurozone nog 3,6% van het BBP. In april van dit jaar, met de oude rekenmethode bedroeg het gezamenlijk begrotingstekort nog 3,0%.

De gezamenlijke schuld van de eurozone komt uit op 90,9% van het BBP. In 2012 bedroeg de schuld al 89% van het gezamenlijke BBP. In april 2014 (toen het BBP nog op de ouderwetse manier berekend werd) kwam de gezamenlijke staatsschuld nog op 92,6% van het eurozone-BBP.
Van 92,6% naar 90,9%: het lijkt of de staatsschuld van de eurozone kleiner is geworden.

Maar…
In werkelijkheid is de gezamenlijke staatsschuld natuurlijk gewoon verder gestegen.
Gemeten in keiharde euro’s liep de staatsschuld in de eurozone de afgelopen jaren gestaag op.

Schermafbeelding 2014-10-21 om 21.19.26

In 2010 bedroeg de gezamenlijke schuld 7,96 biljoen euro. In 2013 was dat 13% meer: 9,01 biljoen euro.
Tussen 2010 en 2013 steeg het BBP met slechts 4%.

Misschien wordt er volgend jaar weer een nieuwe berekening bedacht voor het Bruto Binnenlands Produkt of voor het begrotingstekort of voor de staatsschuld. Maar wat men ook verzint: het zal altijd leiden tot mooiere cijfers, zodat de Europese politici een mooi verhaal kunnen afsteken over dalende tekorten en schulden…

Sneeuwval op Noordelijk Halfrond nog altijd flink hoger

Half oktober ligt er op de landmassa’s van het Noordelijk Halfrond al flink wat sneeuw.
Op het kaartje (van het Global Snow Lab) hieronder is met blauw aangegeven welke gebieden normaal gesproken nog sneeuwvrij zijn, maar waar dit jaar al wel sneeuw ligt.

2014291

In grote delen van Siberië, Scandinavië en Centraal-Azië ligt al vroeger dan normaal sneeuw. Het gaat om miljoenen vierkante kilometers.
Met rood is aangegeven waar nu nog geen sneeuw ligt terwijl dat normaal gesproken wel het geval is.

Uit de statistieken van het Global Snow Lab blijkt dat in oktober het sneeuwdek op het Noordelijk Halfrond de laatste 10 jaar meestal groter is dan het langjarig gemiddelde over de periode 1981-2010.

Schermafbeelding 2014-10-20 om 07.33.50

Het Amerikaanse US National Ice Center (afgekort NIC) hougt ook de sneeuwbedekking van het Noordelijk Halfrond in de gaten.
Op het plaatje hieronder zie je afwisselend het sneeuwdek van 18 oktober 2013 en 18 oktober 2014.
Het is duidelijk te zien dat er dit jaar veel meer sneeuw in Siberië gevallen is dan vorig jaar.

d7a6s

Land dat door sneeuw bedekt is, weerkaatst veel zonlicht. Als er meer sneeuw ligt dan normaal zal er ook meer zonlicht weerkaatst worden. Dit leidt ertoe dat de atmosfeer minder opgewarmd wordt dan in normale jaren (de periode 1981-2010).
Het is onwaarschijnlijk dat de meestgebruikte klimaatmodellen van klimaatwetenschappers rekening houden met een toename van de sneeuwbedekking. De toegenomen sneeuwbedekking op het Noordelijk Halfrond zou zelfs een van de redenen kunnen zijn waarom de opwarming van het klimaat de laatste 12 jaar langzamer gaat dan de klimaatmodellen voorspellen.

Orwelliaanse groei: nieuwe rekenmethode verhoogt het GDP

Het CBS meldde dat het bureau het Bruto Binnenlands Produkt (BBP) op een andere, betere manier gaat uitrekenen.
Door deze berekening valt het Nederlandse BBP 3% hoger uit, we rekenen onszelf rijk. Eerder dit jaar werd de berekening van het BBP ook al aangepast. Na al deze correcties blijkt het BBP over 2010 maar liefst 7,6% hoger te zijn dan we tot nu toe dachten.

Schermafbeelding 2014-10-18 om 09.54.41

Het goede nieuws: staatsschuld onder de 60% van het BBP
Een citaat uit het persbericht:

Het netto effect van het voorgaande op het overheidstekort als percentage van het bbp bleek beperkt. Voor 2010 gaat het overheidstekort van 5,1 procent naar 5,0 procent van het bbp. De overheidsschuld is voor 2010 met 0,6 miljard euro naar boven bijgesteld, vanwege de inzet van nieuwe brongegevens. Omdat de bijstelling van het bbp relatief groter is, werd de overheidsschuld voor 2010 van 63,4 naar 59,0 procent van het bbp bijgesteld.

Fantastisch toch, wie kan daar nu tegen zijn?

De nieuwe rekenmethode van het CBS volgt uit Europese richtlijnen, de zogenaamde ESA 2010 methodology. Deze nieuwe rekenregels zijn nu voor heel Europa ingevoerd meldt Eurostat.
Door de invoering van het ESA 2010-rekenmodel is het BBP in de eurozone 1,3% en in de gehele EU 1,4% naar boven bijgesteld. Voor sommige landen is de opwaardering veel groter: het BBP van Cyprus groeide met 9,5% en zoals eerder gemeld groeide het BBP van Nederland met 7,6%.

Nog een interessant citaat uit het persbericht van Eurostat:

The main methodological changes with an impact on GDP are:
– research and development expenditure is now counted as investment. This increased the level of EU GDP in 2010 by 1.9%.
expenditure on weapon systems is now counted as investment. This increased the level of EU GDP in 2010 by 0.2%.

Wapens kopen telt tegenwoordig als een investering mee…

Orwelliaanse Groei
Het energieverbruik, de industriële produktie en de werkgelegenheid groeien niet meer in Europa: er is sprake van krimp.
Om dit te verdoezelen worden miljarden spiksplinternieuwe, van de ECB geleende euro’s, in de Europese economie geinjecteerd. Het is net alsof we een nieuwe spaarpot ontdekt hebben waar we nog een paar jaar lang de energierekening aan Rusland en andere olieleveranciers kunnen betalen. En het huishoudboekje wordt ondertussen bijgewerkt door het CBS en Eurostat, zodat het lijkt alsof het nu beter gaat dan 5 jaar geleden…
Nate Hagens, een voormalig investeringsadviseur van miljardairs, noemt dit Orwelliaanse groei. Dit soort boekhoudkundige truukjes zouden zo maar uit het boek 1984 van George Orwell kunnen komen, het is gewoon overheidspropaganda om de bevolking te misleiden.

Blogger Paradoxnl wees mij op een nieuwe glasheldere lezing van Nate Hagens waarin hij ook het begrip Orwelliaanse groei uitlegt. (vanaf 42 minuten in de video hieronder)
Maar je kunt ook het gehele verhaal beluisteren. (aanrader)