Categorie archief: Regelmatig terugkerende ellende

Wekelijks of maandelijks verzamelde nieuwtjes

EU probeert wanhopig Russisch gas en South Stream tegen te houden

Servië importeert al sinds 2007 Russisch aardgas. In 2013 importeerde het land 1,14 miljard kuub Russisch gas. Daarnaast heeft de Servische gasmaatschappij Srbijagas een belang van 49% in South Stream, een gaspijpleiding die Russisch aardgas via de Kaspische Zee en Bulgarije naar Europa zal brengen.
Als de pijpleiding gereed is dan zal Servië ook buiten Oekraïne om Russisch aardgas kunnen importeren. Servië wordt zo minder afhankelijk van de nukken en grillen van de corrupte machthebbers in Kiev.
Servië is geen lid van de Europese Unie en een van de weinige Europese landen die nog vriendschappelijke relaties met Rusland onderhouden.

Het is een doorn in het oog van de Europese politici dat via South Stream een eventuele boycot van Russisch aardgas omzeild kan worden. De Europese Unie wil liever aardgas uit Turkmenistan, uit Iran of desnoods Qatar invoeren via de Nabucco-pijpleiding om zo minder afhankelijk te worden van het Russische aardgas.

Op het kaartje hieronder zijn beide aardgaspijpleidingen ingetekend

800px-Nabuccostream
Op het kaartje kun je zien dat de Nabucco-pijpleing uitsluitend over grondgebied zal lopen van EU-landen, Bulgarije, Roemenië en Hongarije (groen ingekleurd op de kaart)
De concurrerende pijpleiding South Stream loopt over Servisch grondgebied (wit gekleurd op de kaart), waar de EU eigenlijk geen invloed kan uitoefenen.

Een paar maanden geleden toen de crisis in Oekraïne op haar hoogtepunt kwam, heeft de Europese Commissie, bij monde van voorzitter Barosso, de Bulgaarse regering zwaar onder druk gezet om de werkzaamheden aan de South Stream-pijpleiding op te schorten.

De Bulgaarse regering schijnt het werk aan South Stream niet volgens de EU-regels te hebben aanbesteed… wat natuurlijk een kutsmoes is.

Afgelopen week werd ook de Servische regering onder druk gezet door de Europese Unie. Als Servië zich niet houdt aan de Europese regelgeving (aanbesteding of wat dan ook) dan zal het gas bij de Servische grens worden tegengehouden.

De EU wil echt heel graag dat de Europese burgers afkicken van Russisch aardgas en de South Stream-pijpeliding zal juist de afhankelijkheid van de Russische dealer Gazprom vergroten.
Ook landen, die niet tot de Europese Unie behoren, worden onder druk gezet.
Het is meelijwekkend om Brussel zo wanhopig te zien worden.
En het is hypocriet om wel gewoon Russisch gas af te nemen via Nordstream en andere pijpeleidingen.

Schermafbeelding 2014-09-28 om 16.13.26

Het klimaatverhaal van 2014 dat de TV-journaals niet haalt

20140915_ice

Sinds 2007 wordt er ieder jaar door de media (TV en kranten) veel aandacht besteed aan het afsmelten van het zeeijs aan de polen. Wetenschappers en dus ook wetenschapsjournalisten richten zich vooral op het Noordpoolijs.
In 2012 smolt er zo veel zeeijs weg op de Noordpool dat er in september slechts 3,4 miljoen km² ijs overbleef: de laagste hoeveelheid sinds het zeeijs m.b.v. satellieten in de gaten wordt gehouden.
Maar in 2013 smolt er minder zeeijs weg en bleef er half september 5 miljoen km² zeeijs over. Dat nieuws was een stuk minder sensationeel.

In september 2014 is de resterende minimale hoeveelheid Noordpoolijs ook ongeveer 5 miljoen km² (zichtbaar in de grafiek hieronder)

Schermafbeelding 2014-09-21 om 13.28.46

Een ijsvrije Noordpool lijkt nog decennia ver weg. De media negeren het smeltende Noordpoolijs.

Aan de Zuidpool is de laatste jaren juist steeds meer zeeijs. In september van 2013 was de hoeveelheid zeeijs rond Antarctica ver boven het gemiddelde over de periode 1981-2010: 19,6 miljoen km².
Nu, een jaar later, is de hoeveelheid zeeijs rond de Zuidpool nog groter: 20 miljoen km².

Schermafbeelding 2014-09-21 om 13.37.37

In september 2014 is er mondiaal 2,2 miljoen km² zeeijs bijgekomen in vergelijking met september 2012. Dat is een toename met 9,5% in twee jaar tijd.
Het is een momentopname en zegt maar weinig over de lange termijnontwikkeling.
Maar de mediastilte rond het afsmelten van het zeeijs rond Noord- en Zuidpool is opvallend als je het vergelijkt met de hype rond hetzelfde zeeijs van het afgelopen decennium.

Oekraïne stevent af op energiecrisis

De nieuwe regering van Oekraïne krijgt te maken met een zware economische crisis. Door de burgeroorlog is in het oosten van Oekraïne infrastructuur (bruggen en spoorlijnen) beschadigd en stokt de winning van steenkool. Dit heeft grote gevolgen voor de elektriciteitscentrales, die op steenkool draaien.

De keuze om militair op te treden tegen de separatisten in het oosten, leidde ertoe dat de winning van steenkool gedeeltelijk of geheel stil kwam te liggen. In Oekraïne komt 90% van alle steenkool uit de Donbas-regio in het oosten. In dat gebied werken bijna 500.000 mensen in de steenkool-winning.
Volgens een schatting van Reuters is ongeveer de helft van de 115 kolenmijnen in het gebied gesloten. De steenkoolproduktie in juli 2014 bedroeg 5,6 miljoen ton, dat is 22% minder dan dezelfde maand in 2013.

Oekraïne produceert meer steenkool dan nodig voor het binnenlands gebruik. In 2013 werd er 45,9 miljoen ton olie-equivalent aan steenkool. Het binnenlands verbruik bedroeg 42,6 miljoen ton olie-equivalent. Het land exporteerde in 2013 ongeveer 7% van de totale produktie.
De lagere produktie in de maand juli kan worden opgevangen door te stoppen met de export van steenkool. Maar als de winning van steenkool langere tijd stilvalt, zal Oekraïne genoodzaakt zijn om steenkool in te voeren. De landen, die steenkool aan Oekraïne kunnen leveren zijn: Polen, Tsjechië en Rusland. Hierbij moet worden aangetekend dat Polen en Tsjechië niet heel veel steenkool exporteren. Rusland kan zonder problemen het steenkooltekort van Oekraïne aanvullen.

Transport van steenkool bemoeilijkt door militair geweld
Door het militaire conflict in Oost-Oekraïne zijn diverse spoorwegen en bruggen vernield.

Het is niet duidelijk door wie de bruggen en viaducten zijn vernield. Maar de verwoesting is een direct gevolg van het militair ingrijpen door de nieuwe regering in Kiev.
Hieronder een kaartje waarop de beschadigde infrastructuur in kaart is gebracht.

big

Steenkool en aardgas leveren 70% van alle energie in Oekraine.
Aardgas levert ongeveer 35% van de energie, die de Oekraïne jaarlijks gebruikt. Maar ongeveer 2/3e deel van dat gas werd geïmporteerd uit Rusland. De Oekraïnse regering heeft vooralsnog geen wettelijke sancties genomen tegen de Russische gasleverancier Gazprom. Maar men weigert nog altijd om de sterk verhoogde prijs te betalen.
Het parlement heeft een wet aangenomen, die het mogelijk maakt dat Westerse maatschappijen kunnen investeren in het Oekraïnse gastransportsysteem. Maar tegelijkertijd verdubbelde het parlement door een amendement de belastingen voor private investeerders in de gaswinning. Dit zal westerse gasbedrijven afschrikken.

Steenkool levert ook ca. 35% van de energie, die Oekraïne nodig heeft. Ook deze bron van energie dreigt nu gedeeltelijk op te drogen. De gevolgen voor de Oekraïnse economie en de bevolking zullen dramatisch zijn.
Misschien was een militair optreden tegen de separatisten niet de slimste keuze. Misschien had men beter naar de onderhandelingstafel gestapt om een oplossing met geheel of gedeeltelijk zelfbestuur te bedenken.

Waarom moeten zoveel Nederlandse groenten helemaal naar Rusland?

De Russische boycot van Europese landbouwprodukten laat de absurditeit van de huidige industriële Europese voedselproduktie zien. Rusland kan het zich permitteren om uit heel Europa voedsel te importeren. Dit is een luxe voor de Russen, die landbouwgrond genoeg hebben om zelf voldoende voedsel te produceren.

Op de website van het CBS heb ik de cijfers van de Nederlandse export naar Rusland voor het jaar 2013 eens opgezocht.
Nederland exporteerde in 2013 naar Rusland:
– meer dan 200 miljoen bloembollen (narcissen, tulpen, gladiolen enz.)
– ruim 94 miljoen rozen
– ruim 170 miljoen chrysanten

- 14 miljoen kilo pootaardappelen
– 36 miljoen kilo consumptie-aardappels
– 25 miljoen kilo tomaten
– 43 miljoen kilo uien
– 22 miljoen kilo wortelen en rapen

Het zijn duizenden vrachtwagens vol met Nederlandse produkten die duizenden kilometers afleggen. Honderden bedrijven (waaronder transportondernemingen) draaien op het verslepen van bloemen, groente en fruit over duizenden kilometers. Deze situatie kan alleen bestaan als het transport snel genoeg is en de transportkosten laag zijn in vergelijking met de waarde van de produkten. En toevallig leven wij in een tijd waarin deze situatie heeft kunnen ontstaan. Het is grappig dat ongeveer 25% van de brandstof, die nodig is voor het transport afkomstig is uit Russische bodem.

Inmiddels weet iedereen dat er maar een beperkte voorraad aardolie op aarde aanwezig is. Langzamerhand zal het steeds meer moeite kosten om brandstof voor vrachtwagens te maken. Een alternatief (elektrische vrachtwagens of waterstof als brandstof) zal vele malen duurder zijn en onvoldoende om de huidige hoeveelheid vrachtwagens in bedrijf te houden.

In de komende tien jaar zal het aantal vrachtwagens op de Europese wegen gaan afnemen, omdat er steeds minder brandstof beschikbaar zal zijn. Dat betekent dat de export van Nederlandse produkten naar Rusland hoe dan ook zal gaan afnemen.
Nederlandse bedrijven doen er goed aan om hun klanten dichter bij huis te gaan zoeken, zo dicht mogelijk zelfs.
En Rusland doet er goed aan om weer zelf aardappelen, groenten en bloemen te gaan produceren.

Anderhalf jaar geleden schreef Gail Tverberg een boeiend essay over globalisering:
Twelve Reasons Why Globalization is a Huge Problem.
De huidige handelsoorlog tussen Europa en Rusland laat zien dat globalisering inderdaad een reusachtig verraderlijk probleem is.

(zie ook: 12 redenen waarom globalisering een groot probleem is)

Schaliegaswinning en landroof in Oekraïne mogelijk gemaakt door Wereldbank en IMF

Professor Michael Hudson, van de University of Missouri, legt in het interview hieronder uit hoe de schaliegaswinning in Oekraïne gefinancierd wordt. Het Amerikaanse Agency for International Development (USAID) staat garant voor de leningen, waarmee de schaliegaswinning in mogelijk wordt. De zoon van vice-president Joe Biden is directeur van het grootste schaliegasbedrijf dat in Oekraïne gaat fracken.
De Wereldbank ondersteunt het verpachten van Oekraïnse landbouwgrond aan Westerse bedrijven.
Het klinkt als een boosaardig complot van Westerse bankiers en oliemaatschappijen om Oekraïne leeg te roven.

Schaliegaswinning trekt oliemaatschappijen dieper in de rode cijfers

Onlangs meldde het Amerikaanse Energy Information Agency dat veel Amerikaanse olie- en gasmaatschappijen steeds grotere schulden krijgen. De inkomsten uit de winning van schalie-olie en schaliegas zijn al jarenlang kleiner dan de uitgaven, die de bedrijven doen om de moeilijk winbare fossiele brandstoffen te produceren.

De inkomsten van de olie- en gasmaatschappijen stijgen niet langer. Daar zijn twee redenen voor. De geproduceerde hoeveelheid schalie-olie en schaliegas stijgt niet of nauwelijks. En de prijs voor olie en gas stijgt niet.
De uitgaven van de bedrijven zijn in 2011 en 2012 sterk gestegen. De grootste kostenposten zijn de aanschaf van materieel en grondstoffen, het uitkeren van dividend aan aandeelhouders en het terugkopen van aandelen.

In de grafiek hieronder zie je dat het verschil tussen uitgaven (blauwe lijn) en inkomsten (groene lijn) in 2010 klein was. Daarna zijn de verliezen groter geworden.

debteia2014

Veel bedrijven proberen de inkomsten te vergroten door bezittingen te verkopen. Daarbij kun je denken aan boorvergunningen of aan reeds ontwikkelde gas- of oliebronnen, die weinig produceren. Verkopen van bezittingen om de inkomsten op te krikken zie je ook bij de grote oliemaatschappijen zoals Shell. Je kunt een boorvergunning of oliebron slechts één keer verkopen: het is een eenmalige injectie van kapitaal.

Eerder dit jaar waarschuwde Asjyljyn Loder van Bloomberg al op de oplopende schulden van Amerikaanse schaliegasbedrijven.

De ontwikkelingen in de VS kunnen zich ook in Europa voordoen als het duurdere schaliegas moet concurreren met goedkoper conventioneel aardgas uit Noorwegen, Nederland of Rusland. De Europese producenten van schaliegas zullen zich ook diep in de schulden moeten steken (=door private investeerders gesubsidieerd worden) of door de overheid gesubsidieerd moeten worden.
De komende jaren zullen leren of schaliegaswinning in Europa echt van de grond komt of alleen kan voortbestaan door de schuldenlast steeds verder te laten oplopen.

Dalende rendementen op staatsleningen brengen pensioenen in gevaar

Volgens een overzicht van De Nederlandse Bank beleggen de Nederlandse pensioenfondsen ongeveer een kwart van hun vermogen in Europese staatsobligaties.

Volgens een recenter overzicht hebben Nederlandse pensioenfondsen voor 215 miljard euro belegd in staatsobligaties van eurozone-landen (incl. Nederland). Dat is 22,5% van het totaal belegde vermogen (959,6 miljard).

Schermafbeelding 2014-07-30 om 08.03.22

De laatste maanden zijn de rendementen op staatsleningen van eurozonelanden flink gedaald. Griekenland betaalt momenteel minder dan 6% rente. Spanje en Italië ongeveer 2,5%. Frankrijk ca. 1,5%. Duitsland minder dan 1,2% en Nederland betaalt nog maar 1,32% rente.

De gemiddelde rente, die eurozonelanden op 10-jaarsleningen betalen was in juli 2011 nog 4,59% (Bron: DNB). In december 2013 was de gemiddelde rente gedaald tot 3,31%.
In juni 2014 bedroeg de gemiddelde eurozone-rente 2,28%. Dat is nog net iets hoger dan de 2,10% van december 2012.
In de onderstaande grafiek wordt duidelijk dat het rendement op staatsobligaties de laatste jaren daalt.

Schermafbeelding 2014-07-30 om 08.51.45

De waarde voor juli 2014 zal weer iets lager liggen dan de 2,28% van juni 2014.

Het theoretische rendement van de 251 miljard, die pensioenfondsen hebben belegd in eurozone-staatsobligaties, bedroeg in juli 2011 nog 9,8 miljard euro.
In juni 2014 is dat theoretisch rendement gehalveerd tot 4,9 miljard euro.

Gelukkig lenen de eurozonelanden steeds meer en kunnen de pensioenfondsen steeds meer staatsobligaties kopen. Het rendement van de investeringen (de kwaliteit) daalt, maar gelukkig neemt het volume (de kwantiteit) nog altijd toe.