Tagarchief: aardgas

De ultieme sanctie: de gaskraan van Nord stream weer dichtdraaien

Op 8 november 2011 werd de Nord Stream gaspijpleiding door de Baltische Zee in gebruik genomen. Precies op tijd klaar voor de winter van 2012.
Bij de in gebruikneming van de pijpleiding werd door West-Europese regeringsleiders symbolisch de gaskraan opengedraaid.

Nu roepen politici in West-Europa op om Rusland te straffen voor het steunen van pro-Russische separatisten in het oosten van Oekraïne. En die politici stellen voor om minder gas van Rusland te kopen, of misschien helemaal geen gas meer.

Dat kan heel eenvoudig door de gaskraan, die op 8 november 2011 werd opengedraaid weer dicht te draaien. Tot en met 7 november 2011 hadden we dat Russische gas niet nodig. We konden onszelf prima redden zonder Nord Stream.
Ik stel voor dat we de gaskraan aan onze kant van Nord Stream weer dichtdraaien en dat we komende winter de thermostaat niet zover omhoogdraaien. Als we onszelf wat warmer kleden en op koude dagen een uurtje eerder naar bed gaan, dan kunnen we nog jarenlang zonder Russisch gas.

Peakoil in Europa: Groot-Brittannië voldoet ook al aan de Kyoto-doelstelling

De Britse olieproduktie (in de Noordzee) is al sinds 1999 aan het dalen. Het Britse verbruik van aardolie piekte in 2005 met 1,806 miljoen vaten per dag. In 2013 was het Britse olieverbruik gedaald tot 1,5 miljoen vaten per dag. Dat is een daling van bijna 17% t.o.v. 2005.

UKoil

Het olieverbruik was in 2013 ca. 14% lager dan in 1990.

Het Britse steenkoolverbruik in 1990 kwam uit op 64,9 miljoen ton olie-equivalent. In 2013 was dat nog maar 36,5 miljoen ton olie-equivalent, ofwel 43% minder dan in 1990.
Ter vergelijking: het Nederlandse steenkoolverbruik daalde sinds 1990 maar met 7%.

UKcoal

Sinds 1990 is het aardgasverbruik in het Verenigd Koninkrijk wel gestegen. Van 52,4 miljard m³ naar 73,1 miljard m³, een stijging van bijna 40%.

UKnatgas

We zien in Groot-Brittannië een verschuiving van de vuile fossiele brandstof steenkool naar het relatief schone aardgas.

Netto energieverbruik
In 1990 verbruikte Groot-Brittannië ruim 211 miljoen ton olie-equivalent aan energie. In het jaar 2013 was dat 5% minder 200 miljoen ton olie-equivalent.

UKprimenergy

Groot-Brittannië voldoet ruimschoots aan de Kyoto-doelstelling
Door minder fossiele brandstoffen te gebruiken is de CO2-uitstoot van het Verenigd Koninkrijk flink gedaald.
In 1990 produceerde Groot-Brittannië 622 miljoen ton CO2. In 2013 nog maar 513 miljoen ton, ofwel 17,5% minder dan in 1990.

UKCO2

Sinds 2006 is er een duidelijk dalende trend. En als die trend zich doorzet dan zal de Britse CO2-uitstoot in 2020 nog maar 420 tot 440 miljoen ton bedragen. Dat is 30% onder de uitstoot van 1990.

Peakoil in Italië: al in 2013 aan Kyoto doelstelling voldaan

Italië importeert het overgrote deel van de aardolie, die het land verbruikt. Aardolie is het afgelopen decennium veel duurder geworden en de rekening voor de Italiaanse aardolie-import liep flink op. Misschien is dat een reden waarom het aardolieverbruik van Italië sterk is gedaald.

Italieaardolie

In het jaar 2000 verbruikte de Italianen gezamenlijk 1,93 miljoen vaten per dag. Vorig jaar was dat nog maar 1,31 miljoen vaten: een daling van 32%.

Ook het aardgasverbruik van Italië daalt sterk. Van 79 miljard kuub in 2005 tot 64 miljard kuub in 2013. Dat betekent een afname van 19%.

Italieaardgas

Het Italiaans steenkoolverbruik is min of meer constant gebleven rond de 15 miljoen ton olie-equivalent. Maar doordat er veel minder aardgas en aardolie wordt verstookt, daalt de CO2-uitstoot van Italië snel.
In 2013 stootte Italië (volgens BP’s Statistical Review of World Energy 2014) 383 miljoen ton CO2 uit. Dat is vergelijkbaar met de uitstoot in 1984.
De CO2-uitstoot van 2013 lag 12% onder de uitstoot van 1990. Daarmee voldoet Italië in 2013 al ruimschoots aan de norm van het Kyoto-protocol.

ItalieCO2

Gevolgen voor het energieverbruik
Het afnemend verbruik van fossiele brandstoffen leidt ertoe, dat de Italianen minder energie te besteden hebben. Het totale energieverbruik daalde de afgelopen jaren met 14,5% van 185 miljoen ton olie-equivalent in 2005 tot 158 miljoen ton olie-equivalent in 2013.

Italieenergie

Transitie naar duurzame elektriciteitsopwekking
Het aandeel duurzaam opgewekte elektriciteit groeit in Italië snel. Van minder dan 10% in 2009 naar meer dan 30% in 2013. Die snelle groei komt enerzijds doordat er steeds meer van wind- en zonne-energie wordt geprofiteerd. En anderzijds doordat de totale hoeveelheid opgewekte elektriciteit ieder jaar met een paar procent afneemt.

Schermafbeelding 2014-07-13 om 16.06.22

Ik verwacht dat de dalende trend in gebruik van fossiele brandstoffen zal doorzetten. Zodat ook de Italiaanse CO2-uitstoot verder zal dalen.
Het aandeel van duurzaam opgewekte energie zal blijven groeien en de totale hoeveelheid elektriciteit die in Italië wordt opgewekt zal voorlopig blijven krimpen.

Op het weblog van Ugo Bardi kun je lezen hoe de Italianen beginnen te wennen aan het opraken van olie en gas.

Voorproefje: dalende aardgasproduktie leidt tot economische krimp

De Nederlandse aardgasproduktie zal de komende decennia verder dalen. Dat leidt ertoe dat Nederland minder aardgasinkomsten krijgt uit het buitenland. In het eerste kwartaal van 2014 kromp het Nederlandse Bruto Binnenlands Produkt met 1,4% t.o.v. het laatste kwartaal van 2013. Die krimp van het BBP komt hoofdzakelijk doordat er minder aardgas geproduceerd werd.

Deze “onverwachte” economische krimp is een voorproefje van wat Nederland de komende decennia staat te wachten. Deskundigen waarschuwen hier al langer voor, maar die waarschuwingen worden door politici van links tot rechts genegeerd. Men doet net alsof het aardgas nooit op zal raken.

Netherlands_production

Groot-Brittannië kampt al een decennium met dalende inkomsten uit olie- en gaswinning. Het laatste jaar dat Groot-Brittannië nog inkomsten uit de export van olie en gas kende was 2004. In de jaren daarna werd Het Verenigd Koninkrijk een netto-importeur van aardolie en aardgas met alle gevolgen vandien voor de handelsbalans en economische groei.

In het plaatje hieronder is de geschiedenis van Britse olieproduktie weergegeven.
In de jaren dat Groot-Brittannië meer olie produceerde dan het zelf verbruikte (1981-2004) was er spraken van netto-export. Dit is aangegeven met de groene balkjes.

Schermafbeelding 2014-05-15 om 22.41.34

Sinds 2005 is Groot-Brittannië een netto-importeur van aardolie. En vanaf 2005 is de waarde van de totale import flink opgelopen, zoals blijkt uit de grafiek hieronder.

Schermafbeelding 2014-05-16 om 16.52.36

Het wegvallen van de aardolie-inkomsten zorgde voor een trendbreuk in de groei van het BNP. In de grafiek hieronder is goed te zien dat het Britse BBP (voor inflatie gecorrigeerd) tot 2006 gestaag groeide van 200 miljard pond in 1986 naar 370 miljard pond in 2006.

Schermafbeelding 2014-05-16 om 17.00.00

Sinds 2006 is het Britse Bruto Binnenlands Produkt eigenlijk niet meer gestegen.

Als de Nederlandse aardgasbaten opdrogen
Vanaf 2021 of 2022 zal de Nederlandse aardgasproduktie zo klein worden dat het binnenlands gebruik niet meer geheel gedekt kan worden. Nederland zal dan geen aardgas meer exporteren, maar juist aardgas gaan importeren. In plaats van aardgasbaten, krijgt de Nederlandse overheid dan juist te maken met aardgaslasten. Het BNP zal dan niet verder kunnen groeien, maar juist gaan krimpen. Tenzij Nederland op een andere manier geld gaat verdienen en wel evenveel geld als we nu met onze aardgasexport verdienen.
Als de Nederlandse overheid geen andere nieuwe inkomsten kan genereren om de aardgasbaten te vervangen: dan zal er flink bezuinigd moeten worden op allerlei overheidsuitgaven.

Kijken we nog verder in de toekomst, dan zal de gasproduktie nog verder afnemen, zodat Nederland steeds meer gas zal moeten importeren tegen marktprijzen. Dit zal op den duur leiden tot een negatieve handelsbalans. Tenzij Nederland het binnenlands aardgasverbruik sterk weet terug te dringen. Dat kan door woningisolatie, overstappen op alternatieve brandstof en besparing. Door de gasprijzen flink te verhogen (zoals nu in Oekraïne gebeurt) kan de overheid particulieren aansporen tot isolatie en besparing.

Wij Nederlanders moeten eerst afkicken van de aardgasbaten. Dus op een andere manier ons geld gaan verdienen of met lede ogen toezien hoe allerlei overheidsvoorzieningen en subsidies worden wegbezuinigd.

Daarna moeten we afkicken van het comfort dat het aardgas ons bracht. Koop een houtkachel als je de gasrekening niet meer kunt betalen. Of trek een dikke trui aan en kruip een uurtje eerder onder de wol.

Mijn eigen gas- en elektriciteitsverbruik

Over de afgelopen 4 jaar zijn we steeds al minder gas gaan gebruiken. Maar de afgelopen winter was zo zacht, dat we nu wel erg weinig gas verstookt hebben: 495 kubieke meter.

Schermafbeelding 2014-04-27 om 10.37.46

Dat is 57% minder dan het gemiddelde in mijn postcodegebied. Maar wij koken elektrisch en dat verklaart een hoop.
Ik blijf met koud water douchen en benieuwd of daardoor ons gasverbruik nog verder omlaag kan.

Ons elektriciteitsverbruik ligt hoger dan het gemiddelde: wij koken elektrisch en dat verklaart een hoop.
Afgelopen jaar verbruikten we 3756 kWh, dat is 65% boven het gemiddelde in mijn postcodegebied. Maar met een beetje goede wil, zie je een dalende lijn in ons elektriciteitsverbruik.

Schermafbeelding 2014-04-27 om 10.40.45

Komend jaar eens proberen of dat elektriciteitsverbruik ook omlaag kan.

Peak-energie: Nederlands energieverbruik daalt sinds 2010

Volgens de peakoil-theorie bereikt de totale dagelijkse aardolieproduktie op een bepaald tijdstip een maximum. Daarna neemt de aardolie-produktie gestaag af, zodat die maximale produktie nooit meer overtroffen wordt. De afname is onomkeerbaar.
De produktie (en dus het verbruik) van andere fossiele brandstoffen, aardgas en steenkool, bereikt ook ooit een maximum: peak-aardgas en peak-steenkool.
De produktie en het verbruik van fossiele brandstoffen zal na die piekproduktie afnemen.
Dit heeft gevolgen voor het energieverbruik. Minder fossiele brandstoffen betekent minder energie.

Uit de cijfers van het CBS blijkt dat het totale energieverbruik in Nederland in 2010 een maximum bereikte: 3493 PetaJoule. De koude winter van 2010 heeft flink bijgedragen door verhoging van het gasverbruik.
Sinds 2010 is het energieverbuik aan het dalen.

Schermafbeelding 2014-04-22 om 19.04.37

Een verdere daling van het energieverbruik ligt in het verschiet.

Het CBS heeft het energieverbruik uitgesplitst naar de verschillende energiedragers (brandstoffen). Het aardgasverbruik in NL piekte in 2010 (koude winter) met 1643 PJ.
Het verbruik van aardolie en aardolieprodukten bereikte in 2007 een maximum van 1354 PJ.

Schermafbeelding 2014-04-22 om 19.14.45

Steenkool levert nog altijd ca. 10% van alle energie, die we in Nederland gebruiken. Er is nog geen duidelijke trend te zien in het verbruik van steenkool.

Als we kijken naar het maandelijks energieverbruik, dan zien we over de afgelopen 3 jaar een dalende trend (de lichtblauwe lijn in onderstaande grafiek)

Schermafbeelding 2014-04-22 om 19.23.55

Hierbij moet wel worden aangetekend dat het gasverbruik in januari 2014 erg laag was omdat de temperatuur bijna 3 graden boven normaal was.
Maar ook in de zomermaanden lijkt het energieverbruik in Nederland de laatste jaren te dalen.

Elektriciteitsverbruik
Het Nederlands verbruik van elektriciteit bereikte in 2008 een maximum: 446 PetaJoule.
In de jaren daarna is het elektriciteitsverbruik met 6% gedaald met tot 419 PJ in 2013.

Schermafbeelding 2014-04-22 om 19.33.22

Het onvolprezen CBS laat op haar website ook het maandelijkse elektriciteitsverbruik zien. Ook deze cijfers laten een dalende trend zien: we gebruiken steeds minder elektriciteit.

Schermafbeelding 2014-04-22 om 19.37.32

We gebruiken steeds minder energie in Nederland. We worden zuiniger, isoleren onze huizen, stoken minder en rijden minder dan voorheen. Maar het energieverbruik daalt ook omdat we minder bouwen en produceren. Werkelozen verbruiken minder energie dan werkenden.

Ik verwacht dat het energieverbruik nog verder zal afnemen. Het Groningse gasveld raakt leeg, net als de olievelden in de Noordzee. En we kunnen die makkelijk winbare fossiele energie niet volledig vervangen door duurzame wind- en zonne-energie. Er zal steeds minder energie beschikbaar zijn en die trend is onomkeerbaar.