De geruststellende ondeskundigheid van politici

Het begint steeds meer op te vallen dat het politici ontbreekt aan economisch inzicht.
Twee jaar geleden in maart 2010 had Griekenland een begrotingstekort van meer dan 12% en de rente die het land moest betalen op 10 jaarsleningen bedroeg meer dan 30%. Toch beweerde Romano Prodi, de oud-voorzitter van de Europese Commissie, dat de Griekse schuldencrisis voorbij was.

---

In september 2011 stemde het Spaanse parlement voor een voorstel van premier Zapatero om begrotingsevenwicht in de grondwet te verankeren. Er waren 319 parlementariërs voor en slechts 17 tegen. Ook oppositieleider Rajoy steunde het voorstel.
Een half jaar later in maart 2012 pleit dezelfde Rajoy, als premier, om het begrotingstekort wat verder te laten oplopen tot meer 4%.

Ministers en regeringsleiders hebben kennelijk geen idee hoe de zaken er over een half jaar voor zullen staan. Ze worden niet gehinderd door enige kennis van zaken. Ze worden maar zelden afgerekend op hun onwetendheid. Omdat politici de plank heel vaak compleet misslaan, ga ik er van uit dat ze het altijd mis hebben. Als ze praten over herstel en groei, dan weet ik dat er juist krimp zal komen.

In Nederland vroeg de volledige Tweede Kamer in november 2007 door een motie van Joop Atsma of het kabinet de aanleg van een groot kunstmatig eiland in de Noordzee wilde onderzoeken. Er stemde geen enkel Kamerlid tegen: alle volksvertegenwoordigers dachten dat het wel een aardig en haalbaar idee was.

Het werd 2008 en er kwam een wereldwijde crisis, die ‘niemand’had zien aankomen. Van het tulpvormig eiland werd nooit meer iets vernomen.

Tot afgelopen week.
De gemeente Zeewolde denkt dat ze kapitaalkrachtig genoeg is om een mini-tulpvormig eiland aan te leggen in het IJsselmeer. Voorlopig begint men met het plaatsen van een projectbord.

Afstand wordt steeds duurder

Door de gestegen olieprijs wordt reizen over grote afstanden steeds duurder.
Air France – KLM ziet het aantal reizigers op intercontinentale vluchten afnemen.
Steeds minder mensen kunnen zich dure vliegreizen veroorloven. De luchtvaartmaatschappij wil jaarlijks 2 miljard euro bezuinigen.
Daarom zal Air France een aantal dure intercontinentale schrappen. Je kunt dat vergelijken met het schrappen van onrendabele buslijnen.

Langzamerhand dringt bij steeds meer mensen het besef door dat reizen over grote afstanden alleen mogelijk is dankzij aardolie. Nu de aardolieproduktie achterblijft bij de vraag en de prijs snel oploopt, wordt reizen snel duurder.
Overstappen op elektrisch autorijden is niet goedkoper. Dat is de reden waarom we nog niet elektrisch rijden: het is duurder.

In Nederland zal de belastingvrijstelling voor reiskostenvergoedingen verdwijnen. Dat geldt niet alleen voor automobilisten, maar ook voor gebruikers van openbaar vervoer.
De overheid kan het zich niet langer permitteren om het heen en weer reizen van de Nederlanders te subsidiëren. Mensen die dagelijks heen en weer reizen voor hun werk moeten bij hun werkgever maar een hogere reiskostenvergoeding vragen.
Werkgevers zullen hierdoor hun werknemers aansporen dichter bij de werkplek te gaan wonen. Misschien zal men i.p.v. een meerjarige reiskostenvergoeding een eenmalige verhuisvergoeding geven om werknemers te verleiden dichterbij te komen wonen.

De dure brandstofprijs en het belasten van de reiskostenvergoeding zal ertoe leiden dat de Nederlanders minder kilometers zullen maken. De files zullen korter worden en knooppunten zullen verdwijnen zonder dat wegen verbreed worden of parallelwegen worden aangelegd.
Misschien blijven er een paar hardnekkige knelpunten over. Maar het is de vraag of het oplossen van de laatste fileproblemen de investering van miljarden rechtvaardigt.
Er zullen altijd korte opstoppingen blijven voorkomen… totdat de benzine zo duur is geworden en de koopkracht zover is gedaald, dat ze vanzelf verdwijnen.

Welke investeringen leveren nog rendement op?

Pensioenfondsen hebben grote moeite om rendement te halen uit hun beleggingen. Aandelenkoersen dalen, de prijs van onroerend goed daalt en zelfs staatsobligaties zijn geen veilige belegging meer.
Waar zijn de gouden bergen gebleven?
Hoe kan je geld nog groeien?

Aandelenkoersen
Sinds 2007 is de Amsterdamse AEX-index 40% van haar waarde verloren.

De Spaanse aandelen-index IBEX-35 verloor bijna 60% aan waarde

De Italiaanse MIB-index daalde met 70%

De Griekse aandelenbeurs klapte volkomen in elkaar en verloor 90% van de waarde.

Onroerend goed
Over de hele wereld daalt ook de waarde van onroerend goed. In de VS, in het Verenigd Koninkrijk, in Spanje en ook in Nederland. De huizenprijzen in Nederland zijn weer terug op het nivo van 2005.

Obligaties
Ook staatsobligaties zijn geen zekere belegging meer. Obligaties van zwakke landen (Griekenland, Portugal, Spanje) vormen een groot risico en krijgen van kredietbeoordelaars  een slechte rating. Ze worden niet meer geaccepteerd als onderpand voor een lening.
Staatsobligaties van betrouwbare landen zoals Duitsland leveren nog maar heel weinig rendement op. De rente op Duitse staatsleningen met een looptijd van 10 jaar was in juni 2011 nog 3%. Maar de rente is nu gedaald tot slechts 1,46%.

De inflatie bedraagt 2,3 tot 2,6%. En dan is een rendememt van 1,46% op je investering in werkelijkheid verliesgevend.

Investeerders, waaronder verzekeringsmaatschappijen en pensioenfondsen kunnen met hun geld nergens meer rendement halen: niet in aandelen, niet in onroerend goed en niet in staatsobligaties.
De verzekeringsmaatschappijen en pensioenfondsen zullen de premies moeten verhogen om nog aan hun verplichtingen te kunnen voldoen.
Of ze besluiten gewoon om dan maar niet aan hun verplichtingen te voldoen en af te stempelen.

Update
RTLZ heeft ook kritisch gekeken naar de rendementen van de pensioenfondsen.

Chili: hoe schaarse energie leidt tot hoge grondstofprijzen

Chili is de grootste koperproducent ter wereld. In 2009 produceerde het land 5,3 miljoen ton koper, ca. 35% van de totale wereldproduktie. Chili bezit ook de grootste koperreserves: 360 miljoen ton (38% van de bekende wereldreserves).

Chili heeft zelf geen fossiele brandstoffen en moet alle brandstof invoeren.
Elke dag importeert het land 300 duizend vaten olie.

Ook alle aardgas dat Chili verbruikt wordt ingevoerd:

---

En dat geldt ook voor de steenkool

De winning van koper kost steeds meer energie. Men is begonnen met de rijkste ertsen, dicht aan de oppervlakte.
Maar nu moet er steeds dieper gegraven worden en het gewonnen erts bevat minder koper. Er moet steeds meer gesteente worden verplaatst voor dezelfde hoeveelheid koper.

De afgelopen jaren wordt Chili regelmatig geconfronteerd met energietekort en stroomuitval. In de toekomst zal het energietekort toenemen en daardoor loopt de koperproduktie gevaar.
Een aardbeving kan de produktie en export van koper verstoren en leiden tot een hogere prijs op de wereldmarkt.
Maar het tekort aan energie kan de produktie van koper ook verstoren. De koperprijs hangt niet alleen af van de vraag naar koper, maar ook van de energievoorziening van de belangrijkste koperproducent Chili.

Hieronder de prijs van koper (in euro’s) op de wereldmarkt.
In 10 jaar tijd steeg de prijs met 250%.

Industriële produktie en autoverkopen blijven dalen in Europa

Van eurostat:
De industriële produktie in de eurozone daalde in maart 2012 met 0,3% t.o.v. februari 2012.

De grootste daling van de produktie werd gemeten in Nederland: -9,0%.

Eurostat maakte ook een vergelijking met vorig jaar: maart 2011.
In het afgelopen jaar daalde de produktie van energie met 7,3% (!!)
De produktie van duurzame gebruiksgoederen daalde met 6,7%.
En de produktie van niet-duurzame verbruiksgoederen nam met 3,8% af.

In de grafiek heeft Eurostat de industriële produktie in 2005 op 100 gezet. De produktie-index voor maart 2012 is lager dan in 2005: namelijk 99,0.

De ACEA (European Automobile Manufacturers’ Association) maakte bekend dat de autoverkopen in de eurozone 6,9% lager waren dan in april 2011.

Het afgelopen jaar was de autoverkoop bijna elke maand lager dan een jaar geleden. Alleen in de maanden mei, augustus en september 2011 steeg de autoverkoop in de eurozone.

Smelt het Noordpoolijs op tijd voor de oliewinning?

In 2007 voorspelde NASA-klimaatwetenschapper Jay Zwally dat de Noordpool in september 2013 nagenoeg ijsvrij zou kunnen zijn. Die voorspelling gaat niet uitkomen.
Momenteel is de hoeveelheid zeeijs op de Noordpool bijna gelijk aan het langjarig gemiddelde over de periode 1979-2008.

Het is niet bekend of Zwally teleurgesteld is over het niet uitkomen van zijn voorspelling. Misschien is hij wel opgelucht dat hij er compleet naast zat en blij dat het Noordpoolijs zich lijkt te herstellen van het dieptepunt in 2007.

De voorspelling van Zwally en anderen over een ijsvrije Noordpool is een eigen leven gaan leiden. Oliemaatschappijen zagen opeens kansen om in de Noordlijke IJszee op zoek te gaan naar olie en gas. Er werden grote projecten opgezet en gouden bergen beloofd.
Maar zelfs als de Noordelijke IJszee in september geheel ijsvrij zal worden, dan blijft oliewinning in het Noordpoolgebied een enorme en kostbare uitdaging.
In het winterhalfjaar van december tot juli is het grootste deel van de poolzee dichtgevroren. Scheepvaart is dan onmogelijk. Het zeeijs kan boorplatforms, tanks en pijpleidingen beschadigen.
Als het de oliemaatschappijen lukt om olie te winnen, dan moeten ze het transportprobleem nog oplossen. Hoe krijg je olie (of gas) uit het poolgebied naar de bewoonde wereld.
Ga je een pijpleiding van duizenden kilometers aanleggen? Of ga je grote opslagtanks bouwen en laat je in de ijsvrije zomer mammoettankers heen en weer varen?

Hoe dan ook: de olie uit de bodem van de Noordelijke IJszee zal niet goedkoop zijn. Het Havis-olieveld, in de Barentszee 200 km. uit de kust van Noorwegen, kan misschien 16 miljard euro aan olie opleveren.
Om die olie naar boven te halen moeten er miljarden geïnvesteerd worden, misschien wel 16 miljard.
Ik vraag me af of er nog veel vraag zal zijn naar aardolie uit het poolgebied, die nog duurder is dan nu. Misschien willen de banken nog wel wat geld uitlenen aan de mensen, die dan de hoge benzineprijs niet meer kunnen betalen.