Tagarchief: energie

Olieprijs zakt tot onder de $100 per vat.. waarom?

Schermafbeelding 2014-09-15 om 20.21.50

De prijs van een vat aardolie is aan het dalen. De belangrijkste olieprijs voor Europese landen, die van Brent, is gezakt tot onder de $98 per vat. Dat is merkwaardig, want veel mensen, waaronder ik, dachten juist dat aardolie schaars zou worden en dat de olieprijs juist hoger zou worden.
In 2008 kwamen er door een huizenzeepbel in de VS ontzettend veel dollars in omloop. In die situatie kon de olieprijs door speculanten worden opgedreven tot boven de 140 dollar per vat.
In 2014 is er ontzettend veel geld in de wereldeconomie gepompt door de centrale banken van de OECD (de FED, de Bank of England, de Bank of Japan en in mindere mate de ECB).Je zou verwachten dat de olieprijs opnieuw zou oplopen tot recordhoogte. Maar er zijn twee ontwikkelingen, waardoor de olieprijs niet stijgt, maar juist daalt.
1. dalende vraag naar aardolie
2. olieproducenten zetten alles op alles om de produktie hoog te houden

De vraag naar aardolie daalt: maar waarom?
De afgelopen jaren is de vraag naar aardolie in veel OECD-landen gdaald.
De import van aardolie naar de grootste Europese landen daalde in de periode 2006-2014 al met 25%. In de VS is het verbruik van aardolie met 9% gedaald van 20,8 miljoen vaten per dag in 2005 tot 18,9 miljoen vaten per dag in 2013. In Japan daalde het aardolieverbruik met bijna 15% van 5,4 miljoen vaten per dag in 2005 tot 4,6 miljoen vaten per dag in 2013.
De vraaguitval in Europa, Japan en de VS komt doordat aardolie in 10 jaar tijd ongeveer vier keer zo duur werd en doordat het besteedbaar inkomen van de bevolking sinds 2006 constant is gebleven of zelfs is gedaald. Hierdoor wordt er in Japan, Europa en de VS veel minder gebouwd en gereden dan voor 2006.

De groei van het olieverbruik in opkomende economieën, zoals Brazilië en China, blijft achter bij de verwachtingen. Het olieverbruik neemt in de opkomende economieën nog wel toe, maar niet zoveel als voor de wereldwijde economische recessie van 2008 en 2009.
Hieronder is het dagelijks olieverbruik van China uitgezet tegen de tijd.
De laatste 5 jaar groeit het aardolieverbruik nog altijd, maar niet meer zo snel als in de eerste jaren van de 21e eeuw.

Schermafbeelding 2014-09-15 om 20.57.00

De vraag naar aardolie stijgt minder snel omdat de economische teruggang in Europa en Noord-Amerika ook leidt tot een lagere groei in de opkomende economieën. De dalende koopkracht in het rijke Westen vertraagt de groei van de industrie in China, India en Brazilië. De industrie en het aardolieverbruik is de laatste jaren nog wel gestegen, maar niet meer zo snel als men gewend was en gehoopt had.

Olieproducenten zetten alles op alles om de produktie hoog te houden
Veel olieproducerende landen gebruiken de inkomsten uit aardolie om de bevolking te verwennen. Dat kan door allerlei sociale voorzieningen of door subsidies op brandstof en voedsel. De bevolking is de afgelopen jaren gewend geraakt aan de olierijkdom in de vorm van subsidies en voorzieningen. De regeringen van olieproducerende landen doen er alles aan om te voorkomen dat de bevolking er op achteruit gaat en proberen de olie-inkomsten zo hoog mogelijk te houden.

Anderhalf jaar geleden wees Bill Spindle in een Wall Street Journal-blog al op de risico’s van een dalende olieprijs (of een dalende olieproduktie) voor de olieproducerende landen in het Midden-Oosten. Hij merkt in zijn artikel fijntjes op dat Saoedi-Arabië jaarlijks 100 miljard dollar besteed aan werkeloosheidsuitkeringen, bouwprojecten, studiebeurzen en andere aardigheidjes voor de bevolking.

Het onderzoeksbureau APICORP Research van de Arab Petroleum Investments Corporation zocht in de zomer van 2013 uit welke olieprijs de olieproducerende landen nodig hebben om hun begroting sluitend te krijgen.Dat liep uiteen van $60 per vat voor Qatar tot $140 per vat voor Iran.
Voor bijna alle olieproducerende landen lag de benodigde olieprijs voor een sluitende begroting in 2013 hoger dan in 2012. (zie de figuur hieronder)

OPEC_fiscal_break-even_oil_prices_changes_2013_2012

Saoedi-Arabië, de grootste of op één na grootste olieproducent te wereld, heeft een minimale olieprijs nodig van $95 tot $100 per vat, wanneer het land in 2014 net zoveel produceert als in 2013, tussen de 9,5 en 10 miljoen vaten per dag. Als Saoedi-Arabië de olieproduktie vrijwillig zou beperken tot minder dan 9 miljoen vaten per dag, dan dalen de inkomsten en moet de regering bezuinigen op de uitgaven. Bezuinigen is in Saoedi-Arabië net zo impopulair als in Europa.
Voor de andere olieproducerende van Noorwegen tot Venezuela (heeft eigenlijk een minimale olieprijs van $121 per vat nodig) geldt hetzelfde: als de olie-inkomsten afnemen moet men impopulaire bezuinigingen doorvoeren. Daarom zal geen enkel olieproducerend land vrijwillig de produktie beperken om op die manier een hogere prijs af te dwingen. Als de grootste producent, Saoedi-Arabië, het al niet aandurft, dan zullen de kleintjes het zeker niet doen.

De lage olieprijs maakt het voor oliemaatschappijen erg lastig om moeilijk winbare aardolie te gaan exploiteren. Olievelden in de poolzee of in de diepzee kunnen pas winstgevend geëxploiteerd worden als de wereld bereid is om een hoge prijs te betalen, meer dan $100 per vat.
Dat de olieprijs weer onder de $100 per vat staat, is een signaal van de consumenten naar de oliemaatschappijen om die moeilijk winbare aardolie voorlopig maar niet naar boven te halen. De koopkracht daalt en de consumenten worden gedwongen om minder te rijden en minder aardolie te gebruiken. Misschien is de moeilijk winbare aardolie in de poolstreken en de diepzee te duur om te verspillen aan massatoerisme, pretkilometers en ruimtevaart.

Aardolie-import van belangrijkste Europese landen al 25% gedaald

In de tweede helft van 2006 importeerden Nederland, Duitsland, Frankrijk, Italië en Spanje gezamenlijk ongeveer 8 miljoen vaten aardolie per dag. Per maand (30 dagen) komt dat neer op 240 miljoen vaten aardolie.

Acht jaar later, in de zomer van 2014 importeert dezelfde groep Europese landen minder dan 6 miljoen vaten per dag, ofwel 180 miljoen vaten in een maand van 30 dagen.

Schermafbeelding 2014-09-05 om 21.32.29

De daling van het aardolieverbruik heeft in de belangrijkste Europese landen geleid tot een lagere industriële produktie, een lagere verkoop van autobrandstof en minder bouwactiviteit.

Je kunt dit ook omkeren.
De afname van benzineverkoop, industriële produktie en de bouwmijverheid hebben gezorgd voor een lager aardolieverbruik.

Je kunt uren discussieren over wat oorzaak is en wat gevolg is. Maar dat verandert niets aan de feiten: het aardolieverbruik is in acht jaar tijd met 25% afgenomen. En …. het ziet er naar uit dat die afname onomkeerbaar is en zal doorzetten.
Elk volgend jaar zullen de belangrijkste Europese landen nog minder aardolie importeren, het zal nooit meer gaan toenemen.

Oekraïne stevent af op energiecrisis

De nieuwe regering van Oekraïne krijgt te maken met een zware economische crisis. Door de burgeroorlog is in het oosten van Oekraïne infrastructuur (bruggen en spoorlijnen) beschadigd en stokt de winning van steenkool. Dit heeft grote gevolgen voor de elektriciteitscentrales, die op steenkool draaien.

De keuze om militair op te treden tegen de separatisten in het oosten, leidde ertoe dat de winning van steenkool gedeeltelijk of geheel stil kwam te liggen. In Oekraïne komt 90% van alle steenkool uit de Donbas-regio in het oosten. In dat gebied werken bijna 500.000 mensen in de steenkool-winning.
Volgens een schatting van Reuters is ongeveer de helft van de 115 kolenmijnen in het gebied gesloten. De steenkoolproduktie in juli 2014 bedroeg 5,6 miljoen ton, dat is 22% minder dan dezelfde maand in 2013.

Oekraïne produceert meer steenkool dan nodig voor het binnenlands gebruik. In 2013 werd er 45,9 miljoen ton olie-equivalent aan steenkool. Het binnenlands verbruik bedroeg 42,6 miljoen ton olie-equivalent. Het land exporteerde in 2013 ongeveer 7% van de totale produktie.
De lagere produktie in de maand juli kan worden opgevangen door te stoppen met de export van steenkool. Maar als de winning van steenkool langere tijd stilvalt, zal Oekraïne genoodzaakt zijn om steenkool in te voeren. De landen, die steenkool aan Oekraïne kunnen leveren zijn: Polen, Tsjechië en Rusland. Hierbij moet worden aangetekend dat Polen en Tsjechië niet heel veel steenkool exporteren. Rusland kan zonder problemen het steenkooltekort van Oekraïne aanvullen.

Transport van steenkool bemoeilijkt door militair geweld
Door het militaire conflict in Oost-Oekraïne zijn diverse spoorwegen en bruggen vernield.

Het is niet duidelijk door wie de bruggen en viaducten zijn vernield. Maar de verwoesting is een direct gevolg van het militair ingrijpen door de nieuwe regering in Kiev.
Hieronder een kaartje waarop de beschadigde infrastructuur in kaart is gebracht.

big

Steenkool en aardgas leveren 70% van alle energie in Oekraine.
Aardgas levert ongeveer 35% van de energie, die de Oekraïne jaarlijks gebruikt. Maar ongeveer 2/3e deel van dat gas werd geïmporteerd uit Rusland. De Oekraïnse regering heeft vooralsnog geen wettelijke sancties genomen tegen de Russische gasleverancier Gazprom. Maar men weigert nog altijd om de sterk verhoogde prijs te betalen.
Het parlement heeft een wet aangenomen, die het mogelijk maakt dat Westerse maatschappijen kunnen investeren in het Oekraïnse gastransportsysteem. Maar tegelijkertijd verdubbelde het parlement door een amendement de belastingen voor private investeerders in de gaswinning. Dit zal westerse gasbedrijven afschrikken.

Steenkool levert ook ca. 35% van de energie, die Oekraïne nodig heeft. Ook deze bron van energie dreigt nu gedeeltelijk op te drogen. De gevolgen voor de Oekraïnse economie en de bevolking zullen dramatisch zijn.
Misschien was een militair optreden tegen de separatisten niet de slimste keuze. Misschien had men beter naar de onderhandelingstafel gestapt om een oplossing met geheel of gedeeltelijk zelfbestuur te bedenken.

Schaliegaswinning en landroof in Oekraïne mogelijk gemaakt door Wereldbank en IMF

Professor Michael Hudson, van de University of Missouri, legt in het interview hieronder uit hoe de schaliegaswinning in Oekraïne gefinancierd wordt. Het Amerikaanse Agency for International Development (USAID) staat garant voor de leningen, waarmee de schaliegaswinning in mogelijk wordt. De zoon van vice-president Joe Biden is directeur van het grootste schaliegasbedrijf dat in Oekraïne gaat fracken.
De Wereldbank ondersteunt het verpachten van Oekraïnse landbouwgrond aan Westerse bedrijven.
Het klinkt als een boosaardig complot van Westerse bankiers en oliemaatschappijen om Oekraïne leeg te roven.

Toekomstige energievoorziening van Oekraïne en ook van Nederland erg onzeker

Volgens de International Energy Security Risk Index, in 2012 gemaakt door de Amerikaanse Kamer van Koophandel, loopt de energievoorziening van Oekraïne de grootste risico’s. Het land haalt de hoogste risicoscore van alle onderzochte landen: 2250.
In het kaartje hieronder lopen de roodgekleurde landen de grootste risico’s wat betreft hun energievoorziening.

Schermafbeelding 2014-08-13 om 09.39.26

Nederland en België zijn oranje gekleurd en hun toekomstige energievoorziening is vrij onzeker. Maar Oekraïne is rood gekleurd en loopt grote risico’s.
De onzekere energievoorziening van Oekraïne komt voort uit de grote afhankelijkheid van import van aardgas en aardolie.
In 2013 gebruikte Oekraïne ca. 260 duizend vaten olie per dag. Maar omdat het land zelf geen olie meer produceert, moet al die olie worden ingevoerd. Het plaatje hieronder illustreert dat Oekraïne al decennialang volledig afhankelijk is van import-olie.

Schermafbeelding 2014-08-13 om 10.00.22

Oekraïne produceert zelf wel aardgas, maar te weinig om in de eigen behoefte te voorzien. Daarom moet het land ook al decennialang veel aardgas importeren uit Rusland.
In de afgelopen jaren probeert Oekraïne zich los te maken van het grote buurland Rusland en zich meer op West-Europa te richten. Om dat te voorkomen zet Rusland de Oekraïnse regering onder druk met het goedkope aardgas als hefboom.
Als Oekraïne goedkoop gas wil, dan zal het vriendjes moeten blijven met Rusland.

In het voorjaar van 2014 zijn de spanningen tussen Rusland en de nieuwe regering in Kiev zo hoog opgelopen dat Oekraïne nu helemaal geen gas meer krijgt van de Russische maatschappij Gazprom. Wat de International Energy Security Risk Index uit 2012 al aangaf, blijkt gewoon uit te komen: de energievoorziening van Oekraïne is zeer kwetsbaar.

Komende winter zal Oekraïne al snel zonder aardgas komen te zitten en aardgas levert 35% van alle energie, die het land verbruikt. Volgens de website van Gas Infrastructure Europe zijn de bovengrondse gasopslagtanks voor minder dan de helft gevuld: 47,2%. Het is ook erg onzeker of Oekraïne in de toekomst nog aan aardolie- en aardolieprodukten (goed voor 10% van het energieverbruik) zal kunnen komen: het land is bankroet.

Het conflict tussen Oekraïne en Rusland kan ook voor de rest van Europa nog heel vervelende gevolgen krijgen. De Oekraïnse regering, bij monde van ex-premier Jatsjenjoek, heeft gedreigd om de doorvoer van Russisch aardgas naar Europa te blokkeren
Dat is voor Nederland, dat slechts een klein beetje Russisch aardgas importeert (om het door te verkopen) vervelend. Maar voor andere Europese landen kan dit dreigement grote gevolgen hebben.

Toekomstige energievoorziening in Nederland ook onzeker
De problemen, die Oekraïne komende winter zal ondervinden, lijken voor Nederland nog ver weg. Maar zoals Oekraïne 35% van haar energie haalt uit aardgas, zo haalt Nederland 47% van alle energie uit aardolie. En al die aardolie moet Nederland importeren.
In het onderstaande plaatje zie je dat Nederland nog altijd 900 duizend vaten olie per dag verbruikt.

Schermafbeelding 2014-08-13 om 14.09.19

De toekomstige energievoorziening van aardgas-exporteur Nederland is helemaal niet zo zeker als wij denken. We moeten er hard aan werken om onze afhankelijkheid van aardolie (en aardgas) te verminderen. Laten we afkicken van onze energieverslaving voordat de makkelijke bronnen opdrogen.

Schaliegaswinning trekt oliemaatschappijen dieper in de rode cijfers

Onlangs meldde het Amerikaanse Energy Information Agency dat veel Amerikaanse olie- en gasmaatschappijen steeds grotere schulden krijgen. De inkomsten uit de winning van schalie-olie en schaliegas zijn al jarenlang kleiner dan de uitgaven, die de bedrijven doen om de moeilijk winbare fossiele brandstoffen te produceren.

De inkomsten van de olie- en gasmaatschappijen stijgen niet langer. Daar zijn twee redenen voor. De geproduceerde hoeveelheid schalie-olie en schaliegas stijgt niet of nauwelijks. En de prijs voor olie en gas stijgt niet.
De uitgaven van de bedrijven zijn in 2011 en 2012 sterk gestegen. De grootste kostenposten zijn de aanschaf van materieel en grondstoffen, het uitkeren van dividend aan aandeelhouders en het terugkopen van aandelen.

In de grafiek hieronder zie je dat het verschil tussen uitgaven (blauwe lijn) en inkomsten (groene lijn) in 2010 klein was. Daarna zijn de verliezen groter geworden.

debteia2014

Veel bedrijven proberen de inkomsten te vergroten door bezittingen te verkopen. Daarbij kun je denken aan boorvergunningen of aan reeds ontwikkelde gas- of oliebronnen, die weinig produceren. Verkopen van bezittingen om de inkomsten op te krikken zie je ook bij de grote oliemaatschappijen zoals Shell. Je kunt een boorvergunning of oliebron slechts één keer verkopen: het is een eenmalige injectie van kapitaal.

Eerder dit jaar waarschuwde Asjyljyn Loder van Bloomberg al op de oplopende schulden van Amerikaanse schaliegasbedrijven.

De ontwikkelingen in de VS kunnen zich ook in Europa voordoen als het duurdere schaliegas moet concurreren met goedkoper conventioneel aardgas uit Noorwegen, Nederland of Rusland. De Europese producenten van schaliegas zullen zich ook diep in de schulden moeten steken (=door private investeerders gesubsidieerd worden) of door de overheid gesubsidieerd moeten worden.
De komende jaren zullen leren of schaliegaswinning in Europa echt van de grond komt of alleen kan voortbestaan door de schuldenlast steeds verder te laten oplopen.

Oekraïne kan niet wachten om schaliegas te gaan winnen

novomechybelivska

De Russische aardgasmaatschappij Gazprom levert geen gas meer aan Oekraïne. De Oekraïners willen (en kunnen) de hoge prijs niet meer betalen. En Oekraïne produceert zelf te weinig gas om in de eigen behoefte te voorzien. De afgelopen jaren heeft de Oekraïnse regering, o.l.v. Janoekovitsj, al besloten om schaliegas te gaan winnen om minder afhankelijk te worden van gas uit Rusland.

Hieronder een grafiek van het Amerikaanse onderzoeksbureau IHS met een prognose van de Oekraïnse gasproduktie in de komende 20 jaar.

Ukraine_gas_development_projection_2035

(Bron: SPECIAL REPORT Natural Gas and Ukraine’s Energy Future (2012))

Oekraïne kan volgens deskundigen de gasproduktie verdrievoudigen.
De Oekraïnse regering rekende zich al rijk en begon plannen te maken.

De beste lokaties om schaliegas te winnen liggen in het oosten van Oekraïne en dan vooral in het Yuzovska-Shale-Block tussen Kahrkiv en Donetsk (de rechterbenedenhoek van het kaartje hieronder)

Ukraine_Dniepr_Donets_basin_EIA
(Bron: EIA (2013))

In januari 2013, tijdens het World Economic Forum in Davos, tekende Oekraine de eerste schaliegasovereenkomst (Production Sharing Agreement ofwel PSA) met Shell. Deze overeenkomst geeft Shell 50 jaar lang het recht om tot een diepte van 10 km. olie- en gas te winnen (dus ook schaliegas) in het Yuzovska-shale-block, een gebied van 7886 km² in het Dniep-Donetsk-bekken.

Meer informatie en een duidelijke kaart van het gebied vind je op de website van Unconventional Gas in Ukraine.

In november 2013 begon Shell met de verkenningsboringen in het Yuzovska-gebied. De waarde van het project wordt geschat op 10 miljard dollar.
In maart van 2014 wordt een tweede proefboring voltooid.
Maar in juni 2014 worden de verkenningboringen opgeschort i.v.m. de vijandigheden tussen het Oekraïnse leger en de pro-Russische separatisten.

De Oekraïnse regering in Kiev wil dat de schaliegaswinning geen verdere vertraging oploopt. De winter van 2014-2015 komt snel dichterbij. Daarom wil men zo snel mogelijk het verzet van de separatisten breken en oprollen, zodat Shell ongestoord de zoektocht naar sweetspots kan hervatten.

Tot slot een animatiefilmpje waarin John Perkins, die vroeger voor het IMF werkte, uitlegt hoe Europa en de VS omgaan met landen waar grondstoffen en fossiele brandstoffen te winnen zijn.
Het land wordt opgezadeld met schulden. De grondstoffen en fossiele brandstoffen worden door Westerse bedrijven voor een schijntje geëxporteerd. De regering wordt onder druk gezet om mee te werken aan de plundering. En als de regering niet mee werkt, wordt er een staatsgreep op touw gezet om een bevriende regering aan de macht te helpen.

Voor meer informatie klik je naar het verhaal van Matt op crudeoilpeak.info