Tagarchief: energie

Is er te weinig vraag naar moeilijk winbare, dure aardolie?

De prijs voor een vat aardolie is gedaald naar ongeveer 85 dollar. Deskundigen wijten de prijsdaling aan een afgenomen vraag naar aardolie, terwijl de wereldwijde olieproduktie min of meer gelijk gebleven is.
De deskundigen van het International Energy Agency (IEA) in Parijs en het Energy Information Agency (EIA) in de VS denken dat de vraag naar aardolie nog jarenlang gelijk zal blijven of zelfs verder zal stijgen.
Een tabel uit het Medium Term Oil Market Report 2013 van het IEA:

Schermafbeelding 2014-10-28 om 10.22.28

Het IEA verwacht helemaal geen afnemende vraag, maar juist dat de vraag met 1 tot 1,5% per jaar blijft toenemen.
Op de website van het Amerikaanse EIA staat de onderstaande grafiek:
totalliquidsworld2De knappe koppen van EIA verwachten nog altijd dat het mondiale verbruik van vloeibare brandstoffen gestaag zal blijven stijgen tot 2040.

De praktijk leert dat het wereldwijde aardolieverbruik het afgelopen jaar licht is gedaald. In de grafiek hieronder staat de hoeveelheid aardolie, die in de 25 grootste economieën van de wereld door raffinaderijen is ingekocht (refinery intake). De cijfers komen uit de JODI-database.

Schermafbeelding 2014-10-28 om 14.25.56

Voor de groep van 25 landen daalde het verbruik van ruim 65 miljoen vaten per dag in 2013 naar ongeveer 64 miljoen vaten per dag halverwege 2014.

Oorzaken van de vraaguitval
De afgelopen 4 jaar is aardolie voor veel consumenten een te dure brandstof gebleken.
In Europa en in de VS is het netto besteedbaar inkomen de laatste jaren gedaald. De mensen worden zuiniger. De koopkracht wordt niet langer kunstmatig op peil gehouden door stijgende huizenprijzen. Integendeel: veel mensen houden de hand op de knip en lossen hun hypotheek vervroegd af. Daardoor zijn ook de winkelverkopen en de verkoop van autobrandstof gedaald. De vraag naar aardolie is in Europa en de VS minder dan 4 jaar geleden.

Het olieverbruik in andere landen (opkomende economieën) is de laatste jaren nog wel gestegen. Maar die landen gaan veel efficiënter en zuiniger om met de kostbare brandstof. Het afgelopen jaar stokt de economische groei in landen als Brazilië, India, China en Rusland. Daardoor stijgt de vraag naar aardolie in die landen niet verder.

Oliemaatschappijen moeten steeds meer investeren om moeilijk winbare olie uit de diepzee en uit het Noordpoolgebied op de markt te kunnen brengen. De kosten die in de VS worden gemaakt bij de winning van schalie-olie en in Canada bij de winning van teerzandolie rijzen ook de pan uit.
De moeilijk winbare kost gewoon veel meer dan de aardolie, die in de 20e eeuw gebruikt is om onze industriële economie op te bouwen. De laatste maanden blijkt dat de gezamenlijke wereldbevolking (de mensheid) die dure olie niet kan en niet wil betalen.

Op haar weblog ‘Our Finite World‘ schrijft Gail Tverberg essays over de dalende vraag naar olie en de factoren, die de prijs en produktie van aardolie beïnvloeden.
In haar meest recente verhaal waarschuwt Tverberg ervoor dat de huidige lage olieprijs kan leiden tot een lagere produktie van aardolie.

Benzine- en dieselverkoop in Nederland daalt verder

Het CBS houdt nauwgezet bij hoeveel benzine en diesel er in Nederland getankt wordt. De afgelopen jaren vertoont die verkoop een dalende trend. Wij Nederlanders tanken steeds minder.
Hieronder de benzineverkoop over de laatste vierenhalf jaar.

Schermafbeelding 2014-10-25 om 09.40.32

In augustus 2014 werd er in Nederland 403 miljoen liter benzine getankt, dat is 6% minder dan dezelfde maand vorig jaar, toen er nog 430 miljoen liter werd getankt.
Over de eerste 8 maanden van 2014 werd er 3,38 miljard liter benzine verkocht (dat klinkt als een enorme plas en dat is het ook). Maar in de eerste 8 maanden van 2013 werd er 3,54 miljard liter verkocht. In 2014 ligt de verkoop van benzine 4,5% lager dan in 2013.

De verkoop van diesel neemt sterker af
In augustus werd er 480 miljoen liter diesel getankt: 14% minder dan in augustus 2013 toen er nog 559 miljoen liter diesel werd verkocht.
Over de eerste 8 maanden van 2013 bedroeg de dieselomzet 4,77 miljard liter. In 2014 is dat nog maar 4,43 miljard liter, 7% minder.

Schermafbeelding 2014-10-25 om 10.00.34

De verkoop van diesel is een belangrijke graadmeter voor de economische activiteit. Als er meer vrachtwagens rondrijden en graafmachines aan het werk zijn: dan gaat het goed met de economie.
De daling van de dieselverkoop laat zien dat er minder gereden en gegraven wordt in Nederland. Het is slecht nieuws.
De daling van de brandstofverbruik leidt ook tot een daling van de CO2-uitstoot. En dat lijkt me heel goed nieuws

Russische roulette met het oliewapen

Asjylyn Loder en Isaac Arnsdorf, twee onderzoeksjournalisten werkend voor Bloomberg, bekeken de cijfers die Amerikaanse energiebedrijven naar buiten brengen over hun olie- en gasreserves. De CEO van de Marathon Oil Company vertelde investeerders dat het bedrijf 4,3 miljard vaten aan schalie-oliereserves in de portefeuille had. Dat getal was vijfeneenhalf keer zo hoog als de bewezen oliereserves, die het bedrijf had opgegeven aan de officiële instanties.
Dit geval staat niet op zichzelf. Van de 73 onderzochte oliemaatschappijen zijn er 62, die tegenover investeerders opscheppen over veel hogere oliereserves, dan ze officieel aan de Securities & Exchange Commission meldden. Goodrich Petroleum noemde een getal dat 19 keer hoger was. En Rice Energy spiegelde investeerders maar liefst 73 keer zo hoge reserves voor als de officiële opgave.
Hieronder een plaatje uit het artikel van Loder en Arnsdorf.

i1ZBrsDh.91c

De oliemaatschappijen, die zulke gouden bergen beloven, kunnen heel makkelijk kapitaal lenen om de schalie-olie naar boven te halen. Het hele Amerikaanse schalie-olie-succes draait op geleend geld, op krediet. De oliemaatschappijen steken zich steeds dieper in de schulden en het is maar de vraag of de investeerders ooit hun geld nog zullen terugzien. En nu de prijs van aardolie scherp is gedaald, is de kans daarop nog verder afgenomen.

Olieprijs omlaag dwingen om Rusland in economische problemen te brengen?
Volgens diverse bronnen zit de VS samen met Saoedi-Arabië achter de daling van de olieprijs. Saoedi-Arabië heeft de olieprijs voor Aziatische klanten (China, Korea en Japan) verlaagt. Dat lijkt bedoeld om ervoor te zorgen dat de Aziatische landen geen Russische olie meer kopen. En in de VS wordt tegenwoordig zoveel aardolie geproduceerd dat er sprake is van een verzadiging op de wereldmarkt. Ook dit kan de afzet van Russische aardolie schaden.
Dit spel met de olieprijs lijkt bedoeld om een van ‘s werelds grootste olie-exporteurs Rusland economisch kapot te maken.

Maar de lage olieprijs heeft voor alle olie-exporterende landen dezelfde gevolgen.
Saoedi-Arabië heeft (volgens deskundigen) een minimale olieprijs nodig van $90 – $93 om de overheidsbegroting sluitend te krijgen. De huidige lage olieprijs brengt ook de Saoedische regering economisch in het nauw.
Op het plaatje hieronder zie je aan de rechterkant voor welke landen bij de huidige olieprijs een begrotingstekort dreigt (met de rode bolletjes weergegeven)

Schermafbeelding 2014-10-15 om 14.38.25

Irak geeft in navolging van Saoedi-Arabië ook korting aan Aziatische klanten. En dat betekent een daling van de olie-inkomsten van het in een burgeroorlog verzeild geraakte Irak. Ook Nigeria, Iran, Koeweit en Angola zien hun olie-inkomsten slinken. Het Bruto Binnenlands Produkt van olie-exporterende landen zal dalen. En dat zal zijn weerslag hebben op de wereldeconomie.

En de schalie-olie-zeepbel in de VS dan?
Dat is een goede vraag. Hoe zullen de investeerders in de VS reageren op de lage olieprijs?
Zullen ze doorgaan met het pompen van geld in de projecten van de leugenachtige schalie-olieboeren? Wordt de carbon-bubble in de VS nog verder opgeblazen?
Of zullen ze hun verlies nemen en voortaan hun geld weer anders gaan beleggen? In dat geval zal de produktie van aardolie in de VS al snel gaan haperen.

Voorlopig geen zonnestroom uit het kalifaat: Desertec mislukt?

Desertec is een megalomaan plan om in de woestijn van Noord-Afrika grote zonne-energie-centrales te bouwen, die Europa van duurzame energie kunnen voorzien. De video hieronder toont alle voordelen van het plan en is bedoeld om investeerders over de streep te trekken om hun kapitaal te steken in Desertec.

Desertec ontleent zijn naam aan de desert, de woestijn. Maar het is de bedoeling om ook andere duurzame energiebronnen, zoals windenergie uit Noord-West Europa en geothermische energie uit IJsland aan het Europese elektriciteitsnet te koppelen.

Schermafbeelding 2014-10-11 om 10.50.57

Er zijn enorme investeringen nodig: in Noord-Afrika, maar ook in Europa om de overvloed aan duurzame elektriciteit goed te kunnen transporteren naar de plaatsen waar de elektriciteit gebruikt gaat worden.
Het lag in de bedoeling om private investeerders te trekken en hen een goed rendement te bieden op hun investering. Maar zoals wel vaker, steekt de praktijk bleekjes af bij de propaganda uit de brochures en video’s.

In Noord-Afrika is het erg onrustig. In Libië woedt een burgeroorlog. In Algerije ontvoeren islamitische extremisten Europeanen en in Mali streven de Toeareg naar een eigen onafhankelijke staat Azawad. Er komen steeds meer Europese en Amerikaanse militairen naar Noord-Afrika. Maar ondertussen haken de partners en investeerders af.
Der Spiegel meldde al dat energiemaatschappij Eon, HSH Nordbank en bouwbedrijf Bilfinger, zich hebben teruggetrokken uit Desertec. In 2012 waren Bosch en Siemens al afgehaakt. Er zijn nog 35 bedrijven over en die zijn het niet eens over de lange-termijn-strategie voor het project. Zij zullen zich binnenkort beraden over de toekomst van Desertec.

Door de onrust in het Midden-Oosten en de Arabische Lente is het zelfbewustzijn van de moslims in Noord-Afrika wakker geworden. Ze hebben de fossiele energie, de aardolie, veel te lang bijna gratis weggegeven aan de Europeanen en Amerikanen. Ze zullen de zonne-energie, die dagelijks op de woestijnbodem neerregent niet zo makkelijk laten aftappen door de arrogante Europeanen met hun gevechtsvliegtuigen.

h/t to Deep Resource

Dalende olieprijs zorgt voor lagere GDP-groei in olieproducerende landen

De prijs voor een vat aardolie (Brent) is afgelopen week gedaald tot ca. $92. In juni was dat nog $111 per vat. Laten we eens kijken wat dat betekent voor de belangrijkste olieproducenten.

In juni produceerde Saoedi-Arabië 9,7 miljoen vaten olie per dag. Bij een prijs van $111 per vat bracht die olieproduktie dagelijks 1,08 miljard dollar in het Arabische laatje.
Rusland produceerde in juni 10,1 miljoen vaten per dag ter waarde van 1,12 miljard dollar.
Brazilië verdiende met haar olieproduktie (2,25 miljoen vaten per dag) in juni 250 miljoen dollar per dag. Maar daarbij teken ik aan dat Brazilië vrijwel geen olie exporteert en de hele produktie door de Brazilianen zelf wordt verbruikt.

De actuele produktiecijfers voor begin oktober zijn nog niet bekend, als de produktie vergelijkbaar met die van juni, dan zijn de aardolie-inkomsten toch flink lager.
Bij een olieprijs van $92 per vat verdient Saoedi-Arabië momenteel nog maar 892 miljoen dollar per dag. Da’s 17% minder dan in juni.
Rusland verdient begin oktober aan de olieproduktie nog maar 930 miljoen dollar, ook 17% minder dan in juni.
Voor Brazilië is de waarde van de olieproduktie met 17% gedaald, tot 207 miljoen dollar per dag.

Lager BBP door lagere olie-inkomsten
De daling van de aardolie-inkomsten voor de olieproducerende landen is vergelijkbaar met de afgenomen Nederlandse aardgasexport in het eerste kwartaal van 2014. In de eerste 3 maanden van 2014 kromp de Nederlandse economie met 0,5% t.o.v. een jaar eerder vanwege de sterk afgenomen aardgasinkomsten.
In Rusland en Saoedi-Arabië en andere olie-exporterende landen zal het Bruto Binnenlands Produkt (GDP) in de laatste 5 maanden van 2014 krimpen t.o.v. een jaar eerder toen de prijs van een vat olie nog $110 was.

Olieproducerende landen dragen flink bij aan de mondiale economische groei.
Rusland is één van de grootste economieën van de wereld en draagt ongeveer 3% bij aan het wereldwijde BBP. Brazilië staat net onder Rusland in diverse economische ranglijsten. De bijdrage van Brazilië aan de wereldwijde economische groei is ook ongeveer 3%.
Saoedi-Arabië draagt 1 tot 1,5% bij aan de wereldeconomie.

Lagere vraag naar olie?
Olieproducerende landen kunnen de daling van de olieprijs compenseren door de produktie op te voeren. Maar de daling van de olieprijs wijst al op een te groot aanbod. Het aanbod verder vergroten zou de olieprijs nog verder verlagen. Het lijkt erop dat de vraag naar aardolie wereldwijd aan het afnemen is.

In juni bedroeg de wereldwijde olieproduktie 76,7 miljoen vaten per dag.(volgens de Crude and Condensate-definitie van het Amerikaanse Energy Information Agency)
De wereld betaalde voor die hoeveelheid 85,1 miljard dollar.
Begin oktober 2014 zal de wereldolieproduktie ook min of meer 76,5 miljoen vaten per dag zijn geweest. Maar momenteel heeft de wereld daar minder dollars voor over: 71,1 miljard dollar.
De mensheid is aan het afkicken van olie.

Tom Murphy: eeuwige groei is fysisch onmogelijk (video)

Hieronder kun je een lezing bekijken van Tom Murphy, natuurkundig docent aan de University of San Diego.
Hij laat zien dat de groei van het energieverbruik (2,9% per jaar in de 20e eeuw) niet meer lang kan blijven voortduren. Wetenschappelijk gezien zullen we op begrenzingen stuiten.
1. over een paar honderd jaar zal het energieverbruik gelijk zijn aan alle energie, die de Zon naar de Aarde straalt
2. de restwarmte van de energie die we gebruiken, warmt de atmosfeer op: als de groei doorzet zal de totale restwarmte de atmosfeer tot boven de 100 graden opwarmen: het oppervlakte water gaat dan koken.

Gelukkig zullen lang voor die tijd onze energiebronnen opraken. We zullen het in de toekomst met minder energie moeten doen.
In het tweede deel van zijn verhaal beantwoordt Murphy de volgende vraag:
Kan de economie wel groeien, als het energieverbruik niet groeit?

Tijdelijk: we kunnen de energie efficiënter gebruiken. Maar ook daar zitten grenzen aan. In het begin levert het verbeteren van efficiëntie veel op. Maar de efficiëntieverbeteringen worden steeds kleiner.

Murphy laat ook zien dat economische activiteiten, die weinig of geen energie gebruiken, zoals de financiële sector, de economie niet kunnen dragen.
Erg interessant.

Oliemaatschappijen Total en Statoil zetten teerzand-olie-projecten in de koelkast

De Noorse oliemaatschappij Statoil stelt een project om in de Canadese provincie Alberta met behulp van stoom aardolie te winnen uit teerzand voorlopig voor 3 jaar uit.
In een artikel in de Canadese krant Globe and Mail wordt de investering die Statoil voorlopig heeft uitgesteld geschat op 2 miljard dollar of meer. Dit besluit kost ca. 70 mensen hun baan.

statoil-oilsands

Het Statoil-project heet Corner en is al het tweede teerzandolie-project dit jaar dat op de lange baan wordt geschoven. In mei besloten Total en Suncor Energy Inc. al om werk aan het Joslyn-project (ter waarde van 11 miljard dollar) voorlopig stil te leggen.
Men verwachtte dat Corner per dag ca. 40 duizend vaten olie zou gaan produceren.

Er worden meerdere redenen aangedragen voor het uitstel.
Ten eerste zijn de kosten van het project (loonkosten en materialen) flink gestegen. Statoil is een laatkomer in de teerzanden van Alberta. Maatschappijen, die eerder begonnen, hebben al ervaren lokale arbeidskrachten in dienst. Statoil moet mensen van buiten de regio inhuren. Ook de machines en materialen, die Statoil nodig heeft, moeten van verder weg komen.
Ten tweede is de afzet van teerzandolie problematisch aan het worden nu er voorlopig geen pijpleiding naar de VS wordt aangelegd. De winning van teerzandolie groeit sneller dan de transportcapaciteit via het spoor.

Minder teerzandolie betekent minder CO2
De winning van teerzandolie vindt plaats door het olierijke zand met stoom te verhitten. Bij de produktie van de stoom wordt veel aardgas verstookt, wat een zeer grote uitstoot van CO2 betekent. Als de olie eenmaal gewonnen is, zal deze worden verwerkt en een groot deel zal als transportbrandstof worden verbrand tot CO2.
Uitstel van het Corner-project en het Joslyn-project van Total en Suncor betekent dat de CO2-uitstoot in Canada niet zo snel toeneemt als deskundigen eerst aannamen.

Misschien komt van uitstel wel afstel en dan zal een groot deel van de teerzandolie gewoon blijven liggen waar ze al miljoenen jaren ligt. In dat geval krijgt het IPCC ongelijk met haar prognoses over de mondiale CO2-uitstoot.
Gezien de ontwikkelingen van de laatste jaren lijkt het mij een goed idee als het IPCC nog eens zeer kritisch naar de CO2-emissiescenarios kijkt en ze naar beneden bijstelt.

ipcc-anthropogenic-carbon-emissions