Tagarchief: euro

Dalende rendementen op staatsleningen brengen pensioenen in gevaar

Volgens een overzicht van De Nederlandse Bank beleggen de Nederlandse pensioenfondsen ongeveer een kwart van hun vermogen in Europese staatsobligaties.

Volgens een recenter overzicht hebben Nederlandse pensioenfondsen voor 215 miljard euro belegd in staatsobligaties van eurozone-landen (incl. Nederland). Dat is 22,5% van het totaal belegde vermogen (959,6 miljard).

Schermafbeelding 2014-07-30 om 08.03.22

De laatste maanden zijn de rendementen op staatsleningen van eurozonelanden flink gedaald. Griekenland betaalt momenteel minder dan 6% rente. Spanje en Italië ongeveer 2,5%. Frankrijk ca. 1,5%. Duitsland minder dan 1,2% en Nederland betaalt nog maar 1,32% rente.

De gemiddelde rente, die eurozonelanden op 10-jaarsleningen betalen was in juli 2011 nog 4,59% (Bron: DNB). In december 2013 was de gemiddelde rente gedaald tot 3,31%.
In juni 2014 bedroeg de gemiddelde eurozone-rente 2,28%. Dat is nog net iets hoger dan de 2,10% van december 2012.
In de onderstaande grafiek wordt duidelijk dat het rendement op staatsobligaties de laatste jaren daalt.

Schermafbeelding 2014-07-30 om 08.51.45

De waarde voor juli 2014 zal weer iets lager liggen dan de 2,28% van juni 2014.

Het theoretische rendement van de 251 miljard, die pensioenfondsen hebben belegd in eurozone-staatsobligaties, bedroeg in juli 2011 nog 9,8 miljard euro.
In juni 2014 is dat theoretisch rendement gehalveerd tot 4,9 miljard euro.

Gelukkig lenen de eurozonelanden steeds meer en kunnen de pensioenfondsen steeds meer staatsobligaties kopen. Het rendement van de investeringen (de kwaliteit) daalt, maar gelukkig neemt het volume (de kwantiteit) nog altijd toe.

De almaar oplopende staatsschuld: 740 miljoen euro per dag erbij

Eurostat meldde gisteren dat de staatsschuld in Europa verder is gestegen.
De totaal uitstaande schuld van de Eurozone is in 2013 opgelopen tot 8,89 biljoen euro. Dat is 1,04 biljoen euro meer dan in 2010: een stijging van 13% in 3 jaar tijd.

De uitstaande schuld van de 28 landen van de Europese Unie is (vanzelfsprekend) ook hoger opgelopen tot inmiddels 11,39 biljoen euro.

Schermafbeelding 2014-04-24 om 07.55.39

Meestal wordt de staatsschuld weergegeven als percentage van het Bruto Binnenlands Produkt (Gross Domestic Product GDP). Maar ook als je op die manier naar de Europese schuldenberg kijkt, dan zie je dat er van aflossen voorlopig niets zal komen.

De gezamenlijke schuld van de eurozone landen liep tussen 2010 en 2013 op van 85,5% naar 92,6% van het gezamenlijk GDP.
Voor de 28 landen van de Europese Unie ziet het er iets minder slecht uit. In 2013 bedroeg de schuld 87,1% van het gezamenlijk GDP.

Schermafbeelding 2014-04-24 om 08.02.51

Zolang regeringen nog werken met een begrotingstekort zal de schuldenberg blijven groeien. Ook als dat begrotingstekort klein is (minder dan 3%) loopt de schuld verder op.
Pas als er sprake is van een overschot op de begroting, dan kunnen regeringen beginnen met het aflossen van de staatsschuld, het verkleinen van de schuldenberg. Maar dat gaat gewoon niet gebeuren. Democratische regeringen zullen altijd meer blijven uitgeven dan ze binnenkrijgen aan belastinginkomsten: ze willen de verkiezingen niet verliezen.

In 2013 liep de staatsschuld van de eurozonelanden elke dag op met 740 miljoen euro.
Dat zal voorlopig niet veranderen.

Peak-koopkracht: in Nederland stijgen arbeidskosten; in Griekenland dalen ze

Na de financiële crisis van 2008 zijn de arbeidskosten in Nederland gestegen.
In 2008 kostte de gemiddelde Nederlandse werknemer 29,8 euro per uur.
In 2013 was dat opgelopen tot 33,2 euro per uur, een stijging van 11,7% in 5 jaar, aldus een rapport van Eurostat dat afgelopen week werd gepubliceerd.

In Griekenland zijn de arbeidskosten sinds 2008 juist gedaald.
Van 16,7 euro per uur in 2008 naar 13,6 euro per uur in 2013. Da’s een daling van 18,6%.

loonkostenNLGR

Economen zeggen over deze ontwikkeling dat de Griekse economie nu beter kan concurreren met de Nederlandse: de arbeidskosten zijn lager en Griekenland is nu aantrekkelijker als vestigingsplaats voor bedrijven… toch.
Volgens deze redenatie is Bulgarije het aantrekkelijkste lagelonenland in Europa: de arbeidskosten bedragen daar slechts 3,7 euro per werknemer per uur.

Als de arbeidskosten in een land erg laag zijn, dan betekent dat automatisch dat de lonen en de koopkracht in dat land ook laag zijn. Dat is de keerzijde van de medaille.
In een lagelonenland is het aantrekkelijk om iets te produceren, maar het is een slechte afzetmarkt voor die produkten.

In Kroatië, Portugal, Hongarije en het Verenigd Koninkrijk zijn de arbeidskosten (en dus de koopkracht) ook gedaald in de afgelopen 5 jaar, maar niet zo sterk als in Griekenland.
In Kroatië, Griekenland en Portugal zien we overigens ook een negatieve inflatie, ofwel deflatie. De koopkracht van de bevolking in die landen daalt en tegelijkertijd dalen ook de prijzen in die landen.

So down and down and down and down we go

In december 2013 daalde de industriële produktie in Europa met 0,7% t.o.v. november 2013.

industrprodeuropa

De daling in de eurozone-landen was net zo groot als in de 28 landen van de Europese Unie.

T.o.v. december 2012 was er sprake van een groei van 0,5% in de eurozone en 0,9% in de Europese Unie. Maar in vergelijking met de produktie begin 2008 is de Europese industrie al 10% gekrompen.
De gemiddelde produktie in 2013 was 0,8% lager dan in 2012.

Ondanks alle positieve berichten over herstel en terugkeer van de groei, blijft de industriële produktie krimpen. De Grenzen aan de Groei lijken in Europa bereikt.

De regel ‘So down and down and down and down we go’ komt uit een mooi rustig lied van Jimi Hendrix… uit een tijd dat de Grenzen aan de Groei nog heel ver weg leken.

Steeds meer Europeanen stoppen met shoppen

Eurostat rapporteert iedere maand over de winkelverkopen in de eurozone en de Europese Unie. In het nieuwste rapport kun je lezen dat de winkelverkopen in de eurozone over december 2013 1,0% lager waren dan in december 2012. De detailhandel in de gehele Europese Unie verkocht 0.1% meer dan in december 2012.

rtlslsdec2013

De cumulatieve detailhandelverkopen over 2013 waren voor de eurozone 0,9% kleiner dan over 2012. Voor de 28 landen van de Europese Unie daalden de winkelverkopen in 2013 met 0,2% t.o.v. 2012.

Benzineverkoop in detail
Voor de eurozone was verkoop van benzine in december 2013 2,1% lager dan in december 2012. De benzineverkoop in de 28 landen van de Europese Unie daalde in december 2013 met 2,2% t.o.v. dezelfde maand een jaar eerder.
Als deze daling van de benzineverkoop zich doorzet, dan wordt de benzineverkoop in 31 jaar gehalveerd.

Autoverkopen in eurozone dalen niet verder

stndvzkn

In de eerste 11 maanden van 2013 werden (volgens de ECB) in de 17 landen van de eurozone 7,76 miljoen nieuwe personenauto’s voorzien van een kenteken. Over dezelfde periode van 2012 was dat aantal nog 5,5% hoger: 8,19 miljoen.
Als we naar de maandelijkse aantallen nieuwe kentekens, dan zien we dat die het laatste half jaar niet sterk meer dalen.

kentekenregistraties20122013

In oktober en november van 2013 was het aantal kentekenregistraties zelfs iets hoger dan in dezelfde maanden van 2012.

De cijfers van de ECB bevestigen de rapportage van de Europese associatie van Autofabrikanten (ACEA). Deze organisatie meldde vandaag dat de autoverkopen in (de eerste 11 maanden van) 2013 2,7% lager waren dan in 2012. Maar de laatste maanden is de autoverkoop ietsje hoger dan in dezelfde maanden van vorig jaar.

Overigens verwacht ik niet dat de autoverkopen in 2014 flink zullen gaan stijgen. Waarschijnlijk stabiliseert de autoverkoop zich op het huidige nivo… totdat zich een nieuwe recessie voordoet.

De staatsschuld loopt in veel landen steeds verder op

Ondanks alle mooie woorden over hervormingen en bezuinigingen, wordt de schuldenberg in Europa steeds groter. Hieronder een grafiek van de totale staatsschuld van de eurozone als percentage van het BNP.

eu17debt
(de waarde voor 2013 is een schatting)

Eigenlijk doen alle landen van de eurozone vrolijk mee om de schulden te laten oplopen. Geen enkele regering stelt zelf orde op zaken.

Duitsland
De Duitse staatsschuld bedraag 81% van het BNP.

germanydebt2gdp

Frankrijk
In Frankrijk is de staatsschuld 90% van het BNP.

francedebt2gdp

Spanje
De Spaanse staatsschuld bedraagt 84% van het BNP.

spaindebt2gdp

Nederland
In Nederland is de staatsschuld nog niet zo hoog, maar het tempo waarmee de schuld oploopt, voorspelt weinig goeds.

nederlanddebt2gdp

Dat de staatsschuld oploopt, betekent dat de regering meer uitgeeft, dan er binnenkomt. De staatsuitgaven aan zorg, huisvesting, defensie en onderwijs zijn groter dan de belastinginkomsten. De tering is nog altijd niet naar de nering gezet.
De enige manier om het financieringstekort en de staatsschuld te verkleinen is hervormen van het huishoudboekje: schrappen in de uitgaven.
In Europa weigeren de regeringen om te hervormen en echt orde op zaken te stellen. Er wordt heel voorzichtig bezuinigd, maar het is veel te weinig.

In sommige Europese landen wordt wel orde op zaken gesteld onder zware druk van IMF en ECB. In Griekenland daalt de staatsschuld als gevolg van de hervormingen.

greecedebt2gdp

In Nederland mogen we van het IMF, de Wereldbank, de ECB en de wereldwijde financiële industrie nog even doorgaan met geld lenen.
De JSF wordt betaald met geleend geld.
Nieuwe ziekenhuizen worden betaald met geleend geld
Het verbreden van snelwegen kan alleen met geleend geld… we hebben er niet voor gespaard.
Windmolenparken en schaliegasboringen zijn alleen mogelijk dankzij geleend geld.
Het moet blijven doorgaan, anders stort de hele boel in.