Energieprijzen in Europa stijgen verder

In de tweede helft van 2011 betaalde de gemiddelde Europeaan 6,3% meer voor zijn elektriciteitsverbruik, aldus Eurostat.
In Portugal en Spanje bedroeg de prijsstijging 13%, in het Verenigd Koninkrijk 12% en in Nederland 8,4% Luxemburg was het enige land waar elektriciteit goedkoper werd (-5%).

Aardgas werd ook voor de meeste Europeanen flink duurder.
De Britten betaalden in de tweede helft van 2011 maar liefst 27% meer voor aardgas dan in de tweede helft van 2010. Voor Luxemburgers steeg de prijs 22% en voor Belgen 21%.
De gemiddelde Europeaan moest voor aardgas 12,5% meer betalen dan in de tweede helft van 2010.

Rijden op aardgas is misschien beter voor de luchtkwaliteit, maar het heeft tot gevolg dat het aardgas eerder opraakt. De stijgende prijs van aardgas is een teken aan de wand.
Elektrisch rijden is ook een schijnoplossing. Ook elektriciteit wordt snel duurder en dat ga je merken als je een elektrische auto koopt of een treinkaartje.
De goedkope fossiele brandstoffen raken op, eenvoudige oplossingen zijn er niet.

De geruststellende ondeskundigheid van politici

Het begint steeds meer op te vallen dat het politici ontbreekt aan economisch inzicht.
Twee jaar geleden in maart 2010 had Griekenland een begrotingstekort van meer dan 12% en de rente die het land moest betalen op 10 jaarsleningen bedroeg meer dan 30%. Toch beweerde Romano Prodi, de oud-voorzitter van de Europese Commissie, dat de Griekse schuldencrisis voorbij was.

---

In september 2011 stemde het Spaanse parlement voor een voorstel van premier Zapatero om begrotingsevenwicht in de grondwet te verankeren. Er waren 319 parlementariërs voor en slechts 17 tegen. Ook oppositieleider Rajoy steunde het voorstel.
Een half jaar later in maart 2012 pleit dezelfde Rajoy, als premier, om het begrotingstekort wat verder te laten oplopen tot meer 4%.

Ministers en regeringsleiders hebben kennelijk geen idee hoe de zaken er over een half jaar voor zullen staan. Ze worden niet gehinderd door enige kennis van zaken. Ze worden maar zelden afgerekend op hun onwetendheid. Omdat politici de plank heel vaak compleet misslaan, ga ik er van uit dat ze het altijd mis hebben. Als ze praten over herstel en groei, dan weet ik dat er juist krimp zal komen.

In Nederland vroeg de volledige Tweede Kamer in november 2007 door een motie van Joop Atsma of het kabinet de aanleg van een groot kunstmatig eiland in de Noordzee wilde onderzoeken. Er stemde geen enkel Kamerlid tegen: alle volksvertegenwoordigers dachten dat het wel een aardig en haalbaar idee was.

Het werd 2008 en er kwam een wereldwijde crisis, die ‘niemand’had zien aankomen. Van het tulpvormig eiland werd nooit meer iets vernomen.

Tot afgelopen week.
De gemeente Zeewolde denkt dat ze kapitaalkrachtig genoeg is om een mini-tulpvormig eiland aan te leggen in het IJsselmeer. Voorlopig begint men met het plaatsen van een projectbord.

Industriële produktie en autoverkopen blijven dalen in Europa

Van eurostat:
De industriële produktie in de eurozone daalde in maart 2012 met 0,3% t.o.v. februari 2012.

De grootste daling van de produktie werd gemeten in Nederland: -9,0%.

Eurostat maakte ook een vergelijking met vorig jaar: maart 2011.
In het afgelopen jaar daalde de produktie van energie met 7,3% (!!)
De produktie van duurzame gebruiksgoederen daalde met 6,7%.
En de produktie van niet-duurzame verbruiksgoederen nam met 3,8% af.

In de grafiek heeft Eurostat de industriële produktie in 2005 op 100 gezet. De produktie-index voor maart 2012 is lager dan in 2005: namelijk 99,0.

De ACEA (European Automobile Manufacturers’ Association) maakte bekend dat de autoverkopen in de eurozone 6,9% lager waren dan in april 2011.

Het afgelopen jaar was de autoverkoop bijna elke maand lager dan een jaar geleden. Alleen in de maanden mei, augustus en september 2011 steeg de autoverkoop in de eurozone.

De Nederlandse economie krimpt al voordat zij kapotbezuinigd wordt

Veel mensen zijn bang dat de Nederlandse economie zal krimpen door de voorgestelde bezuinigingen. Maar als je kijkt naar de afgelopen 10 jaar, dan zie je dat de Nederlandse economie ook al zonder bezuinigingen krimpt.
Uit de database van Federal Reserve Bank of St. Louis heb ik een paar voorbeelden gevist.

Industriële produktie in Nederland
De totale industriële produktie is in 2012 weer terug op het niveau van 2005: sinds 2007 is de produktie met 5% afgenomen.

Omzet detailhandel in Nederland
De winkelomzet is ook weer terug op het niveau van 2005 (dat ook al in 2003 werd bereikt). Sinds 2008 is de totale winkelomzet met ca. 7% gedaald.

Arbeidsparticipatie in Nederland
In Nederland heeft ongeveer 50% van de bevolking een baan. Dat is evenveel als in 2002. In 2008 en 2009 was dat nog 52%. In de afgelopen jaren zijn er tienduizenden banen verdwenen.

Stijgende energierekening
Een van de oorzaken van de economische krimp is de gestegen prijs van energie. In de grafiek hieronder zie je dat energie (met name aardolie, aardgas en steenkool) sinds 1998 twee keer zo duur geworden is. Sinds 2005 is de energieprijs nog met 20% gestegen.

De economische krimp zal nog verder gaan. Niet alleen omdat de overheid minder geld gaat uitgeven en meer belasting gaat heffen. Fossiele brandstoffen zullen in prijs blijven stijgen. Onze comfortabele levenstijl met auto’s, vliegtuigen en elektrische apparaten wordt steeds duurder. De winning van fossiele brandstoffen kost steeds meer energie.
Deze ontwikkeling is onomkeerbaar: de makkelijk winbare energie is op.

Nederland steeds minder distributieland

In Nederland groeit het vrachtvervoer over de weg niet meer. Het aantal ton-kilometers (hoeveelheid vracht maal de afgelegde afstand) is aan het dalen.

In 1999 haalde het vrachtvervoer in Nederland nog 83,6 miljard ton-kilometers. In het topjaar 2004 was dat zelfs 89.7 miljard.

Bron: eurostat

Maar in 2010 is dat afgenomen tot 76,3 miljard.

Er rijden steeds minder vrachtwagens op de Nederlandse wegen: er is minder vracht te vervoeren. De industriële produktie daalt en de winkelverkopen nemen af.

In 2011 liggen de winkelverkopen weer op het niveau van 2005 en ik voorzie geen stijging gezien de huidige recessie, de oplopende werkeloosheid en de geplande bezuinigingen.
Het vrachtvervoer neemt af. Er hoeven geen extra autowegen meer aangelegd te worden.

Peak-pijpleiding en regionalisering van de energiemarkt

De mensheid gebruikte nog nooit zoveel energie als de afgelopen jaren. Tegelijkertijd lagen er nog nooit zoveel pijpleidingen voor olie en gas als nu. Fossiele brandstoffen worden getransporteerd naar de plek waar de vraag en de prijs het hoogst is. Aan de hoeveelheid pijpleidingen zit een maximum. Olie en gas zullen steeds vaker gebruikt worden op de plaats waar ze gewonnen worden.

Het is vervelend dat de grootste oliereserves gevonden worden op plaatsen waar weinig mensen wonen: in de Arabische woestijn, in Siberië en in Alberta in Canada. Om die aardolie naar de gebruikers te krijgen worden tankers gebruikt of pijpleidingen aangelegd.
In de afgelopen 100 jaar is ruwweg de helft van de aardolie opgebruikt en we moeten ons afvragen of het nog de moeite loont om voor de resterende olie nog pijpleidingen te bouwen. In de VS besloot men onlangs om voorlopig nog geen pijpleiding aan te leggen vanuit de teerzanden in Canada naar de raffinaderijen in de VS.

Hetzelfde kunnen we concluderen voor aardgaspijpleidingen. Het gas wordt veelal gewonnen op plaatsen waar weinig gebruikt wordt (Turkmenistan, Algerije, Iran) Om het bij de gebruikers te krijgen worden leidingen aangelegd. Die gaspijpleidingen zijn kwetsbaar voor aanslagen. Dus politieke stabiliteit is een vereiste. De TAPI-gaspijpleiding tussen Turkmenistan, Pakistan en India werd al in de jaren 90 van de vorige eeuw bedacht, maar vanwege de oorlog in Afghanistan is er nog altijd niet aan de bouw begonnen. Sinds president Mubarak in Egypte tot aftreden werd gedwongen zijn er al 14 aanslagen gepleegd op de gaspijpleiding tussen Egypte en Israël.

De landen waardoor de pijpleidingen lopen pikken graag een kuubje aardgas mee. De Europese Unie en Rusland steken veel geld en energie in gaspijpleidingen, die niet over Oekraïns en Wit-Russisch grondgebied lopen: Nordstream, Southstream en Nabucco.
Ieder gasveld heeft een beperkte levensduur en binnen die levensduur moet de pijpleiding worden aangelegd en terugverdiend. Voor grote gasvelden is die keuze snel gemaakt. Kleine gasvelden zullen niet worden aangesloten op een pijpleiding, maar lokaal worden gebruikt of worden verkocht als vloeibaar aardgas LNG. Noorwegen twijfelt nog altijd of het Snohvit-gasveld in de Barentszee moet worden aangesloten op het bestaande pijpleidingen-netwerk. Die aansluiting zou $4,4 miljard kosten en pas in 2020 klaar kunnen zijn. Voorlopig wordt het gas uit Snohvit in Hammerfest vloeibaar gemaakt en per tanker vervoerd naar onder meer Japan (!!!).

Ondanks het gigantische netwerk van aardgaspijpleidingen zijn de prijsverschillen tussen verschillende gebieden enorm. In de VS is de prijs voor aardgas momenteel erg laag. In Japan en Korea wordt het achtvoudige betaald voor dezelfde hoeveelheid vloeibaar aardgas (LNG).

Door dit prijsverschil kunnen slimme ondernemers hun brood verdienen aan het transport van LNG van de VS naar Oost-Azië, maar het loont niet de moeite om een aardgasleiding aan te leggen van de VS naar Japan.

In de komende jaren zal de prikkel om meer pijpeidingen aan te leggen wegvallen. Door economische krimp daalt het energieverbruik in Europa en de VS. Bovendien worden olie en gas uit steeds kleinere velden gewonnen. Voor die kleine hoeveelheden loont het niet de moeite om pijpleidingen aan te leggen. Bij de exploitatie van schaliegas wordt er slechts korte tijd (<10 jaar) gas gewonnen. De aanleg van lange pijpleidingen is dan niet rendabel. Het valt te verwachten dat schaliegas alleen gewonnen zal worden op plaatsen waar al een netwerk van pijpleidingen ligt, dichtbevolkte gebieden. Polen en Groot-Brittannië zullen het schaliegas in hun bodem zelf opstoken schaliegas en niet exporteren. De toekomst ziet er somber uit voor de pijpleidingbouwers.