Energieprijzen in Europa stijgen verder

In de tweede helft van 2011 betaalde de gemiddelde Europeaan 6,3% meer voor zijn elektriciteitsverbruik, aldus Eurostat.
In Portugal en Spanje bedroeg de prijsstijging 13%, in het Verenigd Koninkrijk 12% en in Nederland 8,4% Luxemburg was het enige land waar elektriciteit goedkoper werd (-5%).

Aardgas werd ook voor de meeste Europeanen flink duurder.
De Britten betaalden in de tweede helft van 2011 maar liefst 27% meer voor aardgas dan in de tweede helft van 2010. Voor Luxemburgers steeg de prijs 22% en voor Belgen 21%.
De gemiddelde Europeaan moest voor aardgas 12,5% meer betalen dan in de tweede helft van 2010.

Rijden op aardgas is misschien beter voor de luchtkwaliteit, maar het heeft tot gevolg dat het aardgas eerder opraakt. De stijgende prijs van aardgas is een teken aan de wand.
Elektrisch rijden is ook een schijnoplossing. Ook elektriciteit wordt snel duurder en dat ga je merken als je een elektrische auto koopt of een treinkaartje.
De goedkope fossiele brandstoffen raken op, eenvoudige oplossingen zijn er niet.

Geen kinderarbeid, ook geen plofkip, maar wel olie uit natuurgebieden?

We willen geen kleding, die door kinderen in elkaar is gezet.
We betalen liever een eerlijke prijs voor eerlijke kleding.

Als kritische consument willen we ook geen vlees uit de bioindustrie. We willen geen plofkip en legbatterij-eieren. We willen de herkomst weten van het vlees dat we eten.

Maar bij de benzinepomp stellen we geen vragen.
Als we in het vliegtuig stappen, blijven we onverschillig over de herkomst van de brandstof.
De olie, die nodig is voor benzine en kerosine, wordt gewonnen in natuurgebieden. Bijvoorbeeld in de Niger-delta in Nigeria.

Een heel groot deel van de aardolie, die Nederland dagelijks opstookt, komt uit Rusland. Maar ook daar zorgt de oliewinning voor enorme milieuvervuiling.

Er is in Nederland geen schone benzine te koop, die gemaakt wordt van milieuvriendelijke olie. Er zit niets anders op dan gewoon blijven tanken, meedoen met vergiftigen van het leefmilieu en de andere kant opkijken.

Hoewel… Je kunt natuurlijk ook stoppen met autorijden en vliegen.

Chili: hoe schaarse energie leidt tot hoge grondstofprijzen

Chili is de grootste koperproducent ter wereld. In 2009 produceerde het land 5,3 miljoen ton koper, ca. 35% van de totale wereldproduktie. Chili bezit ook de grootste koperreserves: 360 miljoen ton (38% van de bekende wereldreserves).

Chili heeft zelf geen fossiele brandstoffen en moet alle brandstof invoeren.
Elke dag importeert het land 300 duizend vaten olie.

Ook alle aardgas dat Chili verbruikt wordt ingevoerd:

---

En dat geldt ook voor de steenkool

De winning van koper kost steeds meer energie. Men is begonnen met de rijkste ertsen, dicht aan de oppervlakte.
Maar nu moet er steeds dieper gegraven worden en het gewonnen erts bevat minder koper. Er moet steeds meer gesteente worden verplaatst voor dezelfde hoeveelheid koper.

De afgelopen jaren wordt Chili regelmatig geconfronteerd met energietekort en stroomuitval. In de toekomst zal het energietekort toenemen en daardoor loopt de koperproduktie gevaar.
Een aardbeving kan de produktie en export van koper verstoren en leiden tot een hogere prijs op de wereldmarkt.
Maar het tekort aan energie kan de produktie van koper ook verstoren. De koperprijs hangt niet alleen af van de vraag naar koper, maar ook van de energievoorziening van de belangrijkste koperproducent Chili.

Hieronder de prijs van koper (in euro’s) op de wereldmarkt.
In 10 jaar tijd steeg de prijs met 250%.

Smelt het Noordpoolijs op tijd voor de oliewinning?

In 2007 voorspelde NASA-klimaatwetenschapper Jay Zwally dat de Noordpool in september 2013 nagenoeg ijsvrij zou kunnen zijn. Die voorspelling gaat niet uitkomen.
Momenteel is de hoeveelheid zeeijs op de Noordpool bijna gelijk aan het langjarig gemiddelde over de periode 1979-2008.

Het is niet bekend of Zwally teleurgesteld is over het niet uitkomen van zijn voorspelling. Misschien is hij wel opgelucht dat hij er compleet naast zat en blij dat het Noordpoolijs zich lijkt te herstellen van het dieptepunt in 2007.

De voorspelling van Zwally en anderen over een ijsvrije Noordpool is een eigen leven gaan leiden. Oliemaatschappijen zagen opeens kansen om in de Noordlijke IJszee op zoek te gaan naar olie en gas. Er werden grote projecten opgezet en gouden bergen beloofd.
Maar zelfs als de Noordelijke IJszee in september geheel ijsvrij zal worden, dan blijft oliewinning in het Noordpoolgebied een enorme en kostbare uitdaging.
In het winterhalfjaar van december tot juli is het grootste deel van de poolzee dichtgevroren. Scheepvaart is dan onmogelijk. Het zeeijs kan boorplatforms, tanks en pijpleidingen beschadigen.
Als het de oliemaatschappijen lukt om olie te winnen, dan moeten ze het transportprobleem nog oplossen. Hoe krijg je olie (of gas) uit het poolgebied naar de bewoonde wereld.
Ga je een pijpleiding van duizenden kilometers aanleggen? Of ga je grote opslagtanks bouwen en laat je in de ijsvrije zomer mammoettankers heen en weer varen?

Hoe dan ook: de olie uit de bodem van de Noordelijke IJszee zal niet goedkoop zijn. Het Havis-olieveld, in de Barentszee 200 km. uit de kust van Noorwegen, kan misschien 16 miljard euro aan olie opleveren.
Om die olie naar boven te halen moeten er miljarden geïnvesteerd worden, misschien wel 16 miljard.
Ik vraag me af of er nog veel vraag zal zijn naar aardolie uit het poolgebied, die nog duurder is dan nu. Misschien willen de banken nog wel wat geld uitlenen aan de mensen, die dan de hoge benzineprijs niet meer kunnen betalen.

IMF zoekt naar olie in de kristallen bol

Afgelopen week publiceerde het Internationaal Monetair Fonds (IMF) een een rapport, getiteld “The Future of Oil: Geology versus Technology” (gratis PDF-bestand).
Het rapport kijkt naar de toekomstige wereldproduktie van aardolie aan de hand van economische modellen en vanuit geologisch oogpunt.

Volgens economische modellen wordt de aardolieproduktie hoofdzakelijk bepaald door de vraag. En de vraag stijgt door economische groei. De economische modellen gaan ervan uit dat economische groei ertoe zal leiden dat er meer olie gevonden en gewonnen zal worden.
De groei van de wereldproduktie wordt bewerkstelligd door een stijgende olieprijs. Als de vraag en de prijs hoog genoeg oplopen, dan zal de industrie ook olieprojecten opstarten, die nu nog niet profijtelijk zijn.

In het afgelopen decennium heeft het Amerikaanse Energy Information Agency (EIA) prognoses gemaakt over de groei van de olieproduktie. Maar die prognoses moesten telkens naar beneden worden bijgesteld.

Tien jaar geleden voorspelde het EIA, op grond van economische modellen, nog dat de olieproduktie in 2012 100 miljoen vaten per dag zou bedragen. In 2010 had men die prognose aangepast naar 88 miljoen vaten per dag.
De economische groei is tegengevallen en de vraag naar olie is niet zo hoog als men in 2000 nog verwachte.
In deze economische benadering zit een zwakke plek. Het zou kunnen zijn dat de economische groei tegenvalt doordat de olieproduktie niet verder groeit. Het hoger oplopen van de olieprijs doet de vraag juist dalen en leidt niet tot een produktiegroei.

Vanuit geologisch oogpunt bezien zal de wereldolieproduktie gaan dalen. Volgens de peak-oil-theorie van King Hubbert maakte Colin Cmpbell prognoses over de hoeveelheid ruwe olie, die in de toekomst gewonnen zou worden.
In de onderstaande grafiek zie je dat die prognoses te somber waren en telkens worden aangepast.

Het IMF heeft de geologische modellen en de economische modellen gecombineerd en een prognose gemaakt voor de olieprijs in de komende jaren. Men verwacht dat de olieprijs tussen 2013 en 2020 sterk zal stijgen.

Ik denk dat de olieprijs geen goede graadmeter is voor dit soort voorspellingen. De olieprijs in de grafiek is gebaseerd op ‘2011-dollars‘. Die zijn al veel minder waard dan de ’2002-dollars’.

De winning van aardolie kost steeds meer mankracht, grondstoffen en energie. Je kunt altijd geld lenen voor oliewinningsprojecten, die nu nog niet profijtelijk zijn. Je kunt zelfs geld bijdrukken (door de centrale banken).
Maar je kunt niet onbeperkt energie, grondstoffen en mankracht besteden aan de oliewinning. Als het winnen van olie bijna evenveel energie kost als het oplevert, dan zullen de meeste mensen zeggen: “laat maar, ik doe het wel zonder olie.”

Onderstaand plaatje laat zien dat de olie- en gaswinning in de VS de enige sector is waar de werkgelegenheid groeit. Sinds Obama president is, nam het aantal banen in de olie- en gasindustrie toe met meer dan 15%.

In deze barre, economische tijden zijn er steeds minder handen aan de ziekenhuisbedden. En steeds meer handen wroeten in de aarde op zoek naar olie, steenkool en gas.

Gail Tverberg vat op haar weblog het IMF-rapport samen

De Nederlandse economie krimpt al voordat zij kapotbezuinigd wordt

Veel mensen zijn bang dat de Nederlandse economie zal krimpen door de voorgestelde bezuinigingen. Maar als je kijkt naar de afgelopen 10 jaar, dan zie je dat de Nederlandse economie ook al zonder bezuinigingen krimpt.
Uit de database van Federal Reserve Bank of St. Louis heb ik een paar voorbeelden gevist.

Industriële produktie in Nederland
De totale industriële produktie is in 2012 weer terug op het niveau van 2005: sinds 2007 is de produktie met 5% afgenomen.

Omzet detailhandel in Nederland
De winkelomzet is ook weer terug op het niveau van 2005 (dat ook al in 2003 werd bereikt). Sinds 2008 is de totale winkelomzet met ca. 7% gedaald.

Arbeidsparticipatie in Nederland
In Nederland heeft ongeveer 50% van de bevolking een baan. Dat is evenveel als in 2002. In 2008 en 2009 was dat nog 52%. In de afgelopen jaren zijn er tienduizenden banen verdwenen.

Stijgende energierekening
Een van de oorzaken van de economische krimp is de gestegen prijs van energie. In de grafiek hieronder zie je dat energie (met name aardolie, aardgas en steenkool) sinds 1998 twee keer zo duur geworden is. Sinds 2005 is de energieprijs nog met 20% gestegen.

De economische krimp zal nog verder gaan. Niet alleen omdat de overheid minder geld gaat uitgeven en meer belasting gaat heffen. Fossiele brandstoffen zullen in prijs blijven stijgen. Onze comfortabele levenstijl met auto’s, vliegtuigen en elektrische apparaten wordt steeds duurder. De winning van fossiele brandstoffen kost steeds meer energie.
Deze ontwikkeling is onomkeerbaar: de makkelijk winbare energie is op.