Tagarchief: kernenergie

Peak-kernenergie

Fossiele brandstoffen zijn eindige grondstoffen: steenkool, aardgas en aardolie zullen ooit opraken. De makkelijk winbare fossiele brandstoffen heeft de mens als eerste verbruikt. Nu rest de mensheid alleen de moeilijk winbare fossiele brandstof.

Hetzelfde geldt voor uranium. Ook dat is een eindige grondstof: het begint al langzaam op te raken. Het makkelijkst winbare uraniumerts met het hoogste gehalte aan uranium is als eerste gewonnen in de 20e eeuw. Nu dat begint op te raken wordt er steeds meer erts met een laag uraniumgehalte gewonnen. Er moet steeds meer erts worden opgegraven voor eenzelfde hoeveelheid kernbrandstof.
Daar komt nog bij dat de brandstof voor de graafmachines en de energie, die nodig is het uranium op te werken de laatste jaren flink duurder is geworden. Dat betekent dat het opwekken van kernenergie steeds duurder wordt.

Momenteel zijn er wereldwijd 435 kernreactors in bedrijf. En wordt er gebouwd aan 71 nieuwe reactors. Je zou verwachten dat de hoeveelheid elektriciteit, die kerncentrales opwekken, nog altijd stijgt.
In 2006 werd er wereldwijd ruim 2800 TeraWattuur (TWh) door kerncentrales opgewekt. Maar in 2013 was dat nog maar 2490 TWh, ofwel 11% minder dan in 2006. (zie grafiek hieronder)

peakkernenergie01

In sommige landen zoals China en Iran stijgt het gebruik van kernenergie nog. Maar veel OECD-landen zijn al post-peak, kwa kernenergie. Als voorbeeld hieronder Frankrijk.

Kernenergiefrankrijk

Na de kernramp in Fukushima (2011) stopte Japan vrijwel volledig met kernenergie. In 2013 werd er in Japan 14,6 TWh opgewekt door kerncentrales. Dat was nog maar 5% van de 292 TWh die in 2010 door Japanse kerncentrales werd opgewekt.
Duitsland wil het voorbeeld van Japan volgen en alle kerncentrales sluiten. Maar vorig jaar werd in er Duitsland nog 97,3 TWh in kerncentrales opgewekt.

In 2001 bedroeg de hoeveelheid opgewekte kernenergie 6,4% van het totale mondiale energieverbruik. In de jaren daarna is de mensheid meer energie gaan halen uit andere bronnen (vooral steenkool en aardgas), zodat het kernenergie-aandeel kleiner werd. In 2013 bedroeg de hoeveelheid kernenergie nog maar 4,4% van het mondiale energieverbruik.
Je zou 2001 ook het jaar van de mondiale kernenergie-piek kunnen noemen.

peakkernenergie03

Hoe nu verder met kernenergie?
Kernenergie vergt grote investeringen in mijnbouw, verrijkingsfabrieken, kerncentrales, opwerkingsfabrieken en verwerking van het gevaarlijke afval. Door de hoge kosten worden kerncentrales alleen ingezet om grote nationale en supranationale netwerken op spanning te houden.
De laatste jaren is er een trend naar steeds kleinschaliger en decentrale elektriciteitsopwekking door warmtekracht-centrales, windmolens en zonnepanelen. Ik verwacht dat deze trend verder zal doorzetten en daardoor zullen steeds meer grootschalige kerncentrales overbodig worden en sluiten.
Het aandeel kernenergie zal verder afnemen en de nucleaire industrie zal krimpen. Als het aantal centrales wereldwijd afneemt, lopen de kosten voor de nucleaire infrastructuur (uraniumwinning en verrijking) per centrale verder op. Uiteindelijk zullen boekhouders ook de overgebleven kerncentrales sluiten omdat ze veel duurder zijn dan windmolens en kolencentrales.
Het kernenergietijdperk begon in 1954 met de Obninsk-kerncentrale in de Sovjet-Unie en zou wel eens binnen 100 jaar al weer ten einde kunnen zijn.

De verborgen uranium- en kopervoorraden

In Rusland en de Verenigde Staten ligt hoogwaardig uranium opgeslagen in de vorm van kernwapens. Er is heel veel tijd en energie (ofwel geld) gestoken in het opzuiveren van uranium en de bouw van de kernwapens. En nu ziet het ernaar uit dat ze nooit zullen worden gebruikt. Het was verspilde moeite om die kernwapens te maken, weggegooid geld. Toch niet helemaal. De afgelopen 10 jaar zijn afgedankte kernwapens gebruikt als brandstof in kerncentrales. De wereldproduktie van nieuw uranium bedroeg in 2010 53.600 ton. En dat dekte maar 78% van de wereldbehoefte aan uranium. In de overige 22% werd voorzien door reeds gezuiverd uranium uit kernwapens te recyclen tot brandstofstaven. De zwaarden worden eindelijk omgesmeed tot ploegijzers.

Vandaag doet president Obama opnieuw een oproep om nog meer kernwapens tot brandstofstaven te recyclen. Het zal de prijs voor uranium op de wereldmarkt verder doen dalen. Maar het biedt slechts tijdelijk soelaas. Voeger of later zullen steeds meer kerncentrales gesloten worden. Omdat ze onveilig zijn, maar vooral omdat de brandstof opraakt. Een ander waardevol metaal, koper, is ook erg gewild. Er wordt steeds meer hoogwaardig, gezuiverd koper gestolen om aan de stijgende vraag te kunnen voldoen. In de Nederlandse bodem liggen nog duizenden kilometers koperdraad van hoge kwaliteit te wachten op hergebruik. Door de opkomst van het mobiele bellen worden de telefoonkabels in de grond  steeds minder gebruikt. Naar vrijwel iedere woning loopt een telefoonaansluiting, ook al hebben de bewoners van die woning uitsluitend een draadloze aansluiting. Vroeger of later zullen we inzien dat die koperen draadjes hergebuikt kunnen worden: bijv. om dynamo’s  te maken voor windmolens. Gaan we die telefoonabels zelf opgraven of wachten we tot criminelen het gaan doen?

Treinen rijden op kernenergie

In Frankrijk is 75% van alle elektriciteit afkomstig uit kerncentrales. Daar denk je niet over na als je in de TGV of in de metro stapt.
Nederland heeft maar één kerncentrale: in Borssele. Die centrale wekt slechts 4% van alle Nederlandse elektriciteit op.

Als je een treinreis van 100 km. maakt, dan gebruik je gedurende 4 km. kernenergie. Als je 25 minuten in de tram zit. Dan word je de laatste minuut voortbewogen door kernenergie. Een vervelende beklemmende gedachte.

De eenvoudigste manier om van die 4% kernenergie af te komen is minder elektriciteit te gebruiken.
Je kunt een halte eerder uit de tram stappen en het laatste stukje lopen: je hebt niet voor niets spieren in je benen.
We kunnen wat minder metro’s laten rijden: 4 per uur i.p.v. 5. Dan zitten ze misschien ook wat voller en dat is efficiënter. We kunnen de roltrappen in de stations vervangen door gewone trappen.

Als treinen wat langzamer rijden, gebruiken ze minder elektriciteit. Zoals ze in Spanje de maximumsnelheid voor auto’s verlagen, zo kunnen wij in Nederland bijvoorbeeld de snelheid van treinen verlagen. Dat spaart energie. En hopelijk gaan mensen dan wat dichter bij hun werk wonen.

foto via FlickrCC

Toch maar doorgaan met kernenergie?


We staan op een tweesprong wat betreft kernenergie. Kerncentrales blijken ook kwetsbaar voor aardbevingen, overstromingen en stroomuitval. Hoe gaan we daarmee om?
We hebben een paar opties, met bijbehorende voor- en nadelen:

1. We gaan gewoon op dezelfde weg door. We blijven dezelfde kerncentrales bouwen. Dat wordt heel moeilijk want de omwonenden zijn geschrokken van Fukushima en eisen meer veiligheid en meer voorzorgsmaatregelen.

2. We gaan betere, superveilige kerncentrales bouwen, die nog beter bestand zijn tegen natuurrampen. Die centrales worden veel duurder. Het zal veel langer duren voordat de hoge kosten zijn terugverdiend.
En het wordt nooit helemaal veilig: dat vormt een politiek probleem.
Deze aanpak lost de problemen van de huidige centrales niet op.

3. We sluiten de oude, kwetsbare centrales. Het probleem is dat de stroom die nu nog in die centrales wordt opgewekt, gebruikt wordt.
De oude kerncentrales, die nu in Duitsland zijn stilgelegd, zijn misschien niet essentieel voor de Duitse energievoorziening, maar ze maken deel uit van een groot internationaal netwerk, waarin elektriciteit wordt verhandeld.
Een importeur van elektriciteit (Italië bijv.) kan moeilijker voldoende energie vinden.
Als Rusland oude, onveilige kerncentrales vervangt door gasgestookte centrales, dan komt de export van aardgas naar Europa in de knel.
Groot-Brittannië kampt al met een tekort aan aardgas: sluiten van de oude kerncentrales kan leiden tot elektriciteits-tekorten en stroomuitval.

4. Stoppen met de bouw van nieuwe kerncentrales en sluiten van oude onveilige centrales. Er zijn nu te weinig betrouwbare alternatieven. Slechts enkele landen kunnen zich deze veilige oplossing veroorloven.

Overige opmerkingen:
De uitgewerkte radioactieve splijtstof moeten worden opgeslagen in koelbassins, die ook veilig blijven bij aardbevingen en burgeroorlogen.

Een combinatie van optie 2 en 3 lijkt de aangewezen weg. Maar de gevolgen voor de elektriciteitsvoorziening zijn groot.
Lees verder

Het kernenergie-sprookje


Miss Atom probeert in Rusland het imago van kernergie te verbeteren

Over de hele wereld worden er nieuwe kerncentrales ontworpen en gebouwd. Het schijnt nog altijd de energiebron van de toekomst te zijn. Hoewel?
Er beginnen al mensen te twijfelen of kernenergie niet te duur zal worden voor de gewone burger.
In Maleisië werd onlangs de Malaysia Nuclear Power Corporation opgericht, maar dat betekent niet automatisch dat er in Maleisië ook en kerncentrale gebouwd gaat worden. Vooralsnog schat men dat de KWh-prijs van kernenergie 60% zal liggen boven de huidige energieprijzen in Maleisië.

Kostenplaatje
De bouwkosten van kerncentrales vallen vaak hoger uit dan begroot.
De bouw van kerncentrales loopt vaak vertraging op.
De exploitatie van kerncentrales wordt ook steeds duurder. Sinds 1970 is de kostprijs per KWh van nucleaire energie in de VS vervijfvoudigd en in Frankrijk verdrievoudigd. Lees verder

De dag dat uranium interessanter wordt dan goud

Bij Global X Funds kun je beleggen in grondstoffen: van koper tot lithium.
Vorige maand lanceerde Global X Funds twee nieuwe beleggingen: één voor goud en één voor uranium.
CEO Bruno del Ama verwachtte dat de goud-aandelen het goed zouden doen. Maar tot zijn verbazing verkochten ze 5 keer zoveel uraniumaandelen als goudaandelen.

In maart 2010 daalde de prijs voor uranium naar $40 per pond (lb). Inmiddels is die prijs weer opgelopen tot $59 per pond. Een stijging van bijna 50%. Daarmee wordt beleggen in uranium interessanter dan goud. In de grondstoffen-bubble van voorjaar 2008 reikte de uraniumprijs zelfs boven de $130.

Morgan Stanley verwacht dat de uraniumprijs volgend jaar verder stijgt.

De prijsstijging loopt vooruit op de ontwikkelingen in de nucleaire industrie. Overal in Azië: van China tot Pakistan start men met de bouw van nieuwe kernreactoren. Daar staat tegenover dat de nieuwbouw van kernreactoren in de VS en Canada wordt uitgesteld.

China toont vooral interesse voor uraniummijnen in Afrika, Australië en Canada. De Chinezen hopen zich nu al te verzekeren van voldoende aanvoer in de toekomst.

De prijs van uranium op de wereldmarkt wordt momenteel nog laag gehouden door het gebruik van afgewerkte brandstofstaven en hoogverrijkt uranium uit afgeschreven kernwapens. Deze secundaire stroom voorziet in 1/3e deel vanhet totale verbruik. Naar verachting al deze secundaire uraniumstroom kleiner worden en zal er meer druk komen op de primaire produktie van uraniummijnen.

Ondertussen doet Maxime Verhagen alsof er niets aan de hand is.