Tagarchief: nederland

Nederland wil Rusland een lesje leren, Duitsland wil Russisch gas

De Nederlandse regering heeft besloten om de handelsreis naar Rusland, die in mei zou plaatsvinden, uit te stellen vanwege de ontwikkelingen in Oekraïne. Door dit politieke gebaar loopt Nederland het risico om de handel tussen Nederland en Rusland te schaden.
Nederland is een van de belangrijkste handelspartners van Rusland in Europa.

In 2012 bedroeg de netto-handelsbalans tussen Nederland en Rusland 21 miljard euro: dat wil zeggen Nederland importeerde veel meer uit Rusland dan andersom.

_73423310_russia_eu_states_trade_balance_464gr

Aangezien driekwart van de Russische export bestaat uit fossiele brandstoffen (olie en gas), kunnen we concluderen dat Nederland vooral olie en aardgas importeert uit Rusland.
Als Nederland echt politieke druk wil uitoefenen op Rusland, dan kunnen Nederlandse bedrijven minder olie en gas invoeren uit Rusland en andere leveranciers moeten zoeken.
Voorlopig is daar geen zicht op en blijft de Nederlandse druk beperkt tot het uitstellen van een handelsmissie.

Duitsland is de belangrijkste importeur van aardolie en aardgas uit Rusland. Maar de Duitse regering stelt zich heel anders op.
Ondanks de zachte winter koopt Duitsland dit jaar 15% meer Russisch aardgas van Gazprom dan vorig jaar. De totale export van Russisch aardgas naar Europa komt daardoor op 43 miljard kuub.
De Britse import van Russisch aardgas steeg t.o.v. vorig jaar met 30% naar 4,4 miljard kuub, maar dat terzijde.
Het Russisch aardgas zal in de toekomst buiten Oekraïne om stromen via de Nordstream- en Southstream-pijpleidingen. Duitsland kiest ervoor om steeds afhankelijker van Rusland te worden en daarom zal Duitsland ook niet zo gauw met een opgeheven vingertje Rusland de les lezen over mensenrechten of politieke inmenging in Oekraïne.

Blogger Jack Douglas constateert op LewRockwell.com dat Duitsland zich langzamerhand afkeert van de VS en betere relaties wil aanknopen met Rusland en andere handelspartners in Eurazië (China, India, Iran). De NAVO wordt minder interessant voor Duitsland, de Duitsers kijken steeds meer naar het Oosten.

Ondertussen kijkt de Russische regering ook naar het oosten, naar China. In mei zal er tussen Rusland en China een contract ondertekend worden over de export van Siberisch aardgas naar China. Hiervoor moet er eerst nog wel een pijpleiding worden aangelegd van bijna 3000 kilometer: de Altai-pijpleiding.

Op het kaartje hieronder zie je dat de Altai-pijpleiding zal lopen van de gasvelden in Yamal naar de Chinese grens tussen Mongolië en Kazachstan.

map_altai_eng

Op het kaartje zijn de bestaande pijpleidingen die nu het gas naar Europa vervoeren getekend als dunne lijntjes naar de linkerkant (naar het westen). De Altai-pijpleiding is veel dikker getekend alsof daar veel meer gas door zal gaan stromen. Laten we hopen dat de Russen de Europeanen ook nog wat aardgas gunnen.

Waar komt het Europese aardgas vandaan?

Tijdens en na de omwenteling in de Oekraïne is er veel aandacht geweest voor de Europese afhankelijkheid van Russisch aardgas. Voor Euan Mearns was dit reden genoeg om eens te kijken naar de herkomst van het aardgas dat Europa opstookt. Op zijn weblog Energy Matters staat een uitgebreid verhaal getiteld “The Fantasy of European Gas Independence“.

In de eerste grafiek van Mearns zie je dat ongeveer de helft van het Europese aardgas in Europa zelf gewonnen wordt. Ca. 30% komt uit de voormalige Sovjet-Unie (FSU), 10% uit Noord-Afrika en 10% wordt als vloeibaar gas geïmporteerd (LNG).

EU_gas_supply

In figuur 3 van Euan Mearns zie je de hoeveelheid aardgas, die Europa importeert uit Noord-Afrika (Libië en Algerije)

imports_N_africa

De hoeveelheid aardgas, die Noord-Afrika levert aan Europa is aan het afnemen, door de onrust in Libië en doordat de Algerijnse gasexport daalt.

Ik wil ook even figuur 4 van Mearns laten zien.
Nederland draagt ongeveer 20% bij aan de totale Europese gasproduktie. Noorwegen ongeveer 45%, Groot-Brittannië ongeveer 15% en de rest komt voor rekening van Denemarken en andere landen.

european_gas_forecast

In het plaatje is een prognose voor de komende 7 jaar getekend. De Europese gasproduktie zal verder afnemen tot minder dan 200 miljard kubieke meter.
In de komende jaren zal Europa het aardgasverbruik moeten terugschroeven… of Europa zal meer gas moeten gaan invoeren. De invoer uit Noord-Afrika is al aan het afnemen. Dus Europa zal meer vloeibaar gas (LNG) moeten gaan invoeren of meer gas gaan afnemen uit de voormalige Sovjet-Unie.

Het laatste plaatje dat ik wil laten zien is de hoeveelheid gas, die Europese landen van de voormalige Sovjet-Unie afnemen. Die is in de afgelopen 35 jaar gestaag opgelopen tot 120 miljoen ton olie-equivalent. En misschien zal die grafiek in de toekomst nog verder stijgen.

EU_imports_FSU

Lees vooral het hele aardgasverhaal op Energy Matters. De andere verhalen op het blog van Euan Mearns zijn ook goed onderbouwd en informatief.
Als je wilt, kun je Euan Mearns sponsoren, zodat hij onafhankelijk kan blijven berichten over peakoil en aanverwante zaken.

Peak-koopkracht: in Nederland stijgen arbeidskosten; in Griekenland dalen ze

Na de financiële crisis van 2008 zijn de arbeidskosten in Nederland gestegen.
In 2008 kostte de gemiddelde Nederlandse werknemer 29,8 euro per uur.
In 2013 was dat opgelopen tot 33,2 euro per uur, een stijging van 11,7% in 5 jaar, aldus een rapport van Eurostat dat afgelopen week werd gepubliceerd.

In Griekenland zijn de arbeidskosten sinds 2008 juist gedaald.
Van 16,7 euro per uur in 2008 naar 13,6 euro per uur in 2013. Da’s een daling van 18,6%.

loonkostenNLGR

Economen zeggen over deze ontwikkeling dat de Griekse economie nu beter kan concurreren met de Nederlandse: de arbeidskosten zijn lager en Griekenland is nu aantrekkelijker als vestigingsplaats voor bedrijven… toch.
Volgens deze redenatie is Bulgarije het aantrekkelijkste lagelonenland in Europa: de arbeidskosten bedragen daar slechts 3,7 euro per werknemer per uur.

Als de arbeidskosten in een land erg laag zijn, dan betekent dat automatisch dat de lonen en de koopkracht in dat land ook laag zijn. Dat is de keerzijde van de medaille.
In een lagelonenland is het aantrekkelijk om iets te produceren, maar het is een slechte afzetmarkt voor die produkten.

In Kroatië, Portugal, Hongarije en het Verenigd Koninkrijk zijn de arbeidskosten (en dus de koopkracht) ook gedaald in de afgelopen 5 jaar, maar niet zo sterk als in Griekenland.
In Kroatië, Griekenland en Portugal zien we overigens ook een negatieve inflatie, ofwel deflatie. De koopkracht van de bevolking in die landen daalt en tegelijkertijd dalen ook de prijzen in die landen.

Peakoil is geen sprookje: peak-benzine in Nederland

Er zijn nog altijd mensen, die denken en roepen dat er altijd genoeg aardolie zal zijn. De deskundigen van grote instituten als het IEA en EIA, beweren dat de hoeveelheid olie, die uit de grond gehaald wordt, de komende jaren nog verder zal stijgen. Dit wekt de indruk dat er steeds meer benzine zal zijn en dat we steeds meer zullen gaan rijden.

In de praktijk blijkt dat niet te kloppen. De hoeveelheid benzine die we in Nederland gebruiken neemt ieder jaar af.
Ik heb de cijfers van het CBS er eens bijgepakt en uitgezet in een grafiek.

peakbenzineNL

De grootste hoeveelheid motorbrandstof werd bereikt in 2008 met een totaal van 487 Petajoule. Vorig jaar was het brandstofverbruik voor wegtransport al 8% lager dan in 2008.

In het ‘eurocrisis-jaar’ 2013 verbruikte het Nederlandse wagenpark weer net zoveel brandstof als in 2003: ca. 450 PetaJoule. Maar in 2003 waren er minder motorvoertuigen in Nederland.
In 2013 gebruikte het gemiddelde Nederlandse motorvoertuig 55,7 Gigajoule aan brandstof. In 2003 was er voor elk Nederlands motorvoertuig 58,0 Gigajoule aan brandstof beschikbaar.

Luchtvaart
Het brandstofverbruik in de luchtvaart bereikte ook in 2008 een maximum.
In dat jaar werd in Nederland voor 159,6 PetaJoule aan brandstof door de luchtvaartsector verstookt. In 2013 was het brandstofverbruik voor luchtvaart afgenomen tot 147.8 PetaJoule. Tussen 2008 en 2013 daalde het brandstofverbruik van de luchtvaart met 7,4%.

peakkerosineNL

Het IEA maakt rooskleurige prognoses van het stijgend aantal vaten vloeibare brandstof dat de wereld te besteden heeft. Dat die hoeveelheid brandstof steeds meer wordt aangelengd en verdund met laagenergietische NGL’s (Natural Gas Liquids) en biobrandstoffen verteld men er niet bij.
De netto hoeveelheid energie, die we uit vloeibare brandstoffen halen neemt niet verder toe. En in Nederland en andere Europese landen neemt die hoeveelheid energie zelfs af. Die afname is onomkeerbaar. We krijgen nooit meer zoveel benzine en kerosine als in 2008.
Peakoil is een realiteit.

Minder brandstof, minder kilometers, minder fijnstof

Uit de cijfers van het CBS blijkt dat er in Nederland steeds minder autobrandstof wordt verbruikt.
Dat komt omdat auto’s zuiniger worden, maar ook doordat er minder gereden wordt.
In de grafiek hieronder heb ik de hoeveelheid brandstof, die het wegverkeer maandelijks verbruikt uitgezet voor de afgelopen 3 jaar. De meeteenheid is PetaJoule.

wegvervoer2014

In 2011 gebruikte het Nederlandse wagenpark maandelijks gemiddeld 39,96 PetaJoule aan motorbrandstof. In 2013 was het verbruik gedaald tot 37,22 PetaJoule per maand ofwel 6.8% minder dan in 2011.
Zal deze trend zich doorzetten? Ik denk van wel.
Als we de trendlijn uit de grafiek gewoon doortrekken, komt het maandelijkse verbruik in 2015 uit op 34,7 PetaJoule en in 2017 op 32,3.

tnksttn

De files zullen verdwijnen. De tankstations zullen gesloten (en misschien gesloopt) worden. Oliemaatschappijen zien hun omzet en winst slinken. De hoeveelheid fijnstof in de lucht zal afnemen.
Cassandra voorspelt dat de trend naar een lager brandstofverbruik onomkeerbaar is en dat het Nederlandse wagenpark nooit meer zoveel brandstof zal verbruiken als in 2011.

Nog altijd vliegen er Nederlandse F-16′s boven Afghanistan

In januari vertrok het 25e F-16 detachement van ongeveer 100 Nederlandse militairen naar Afghanistan. De vliegers en het grondpersoneel werden twee weken geleden (4 maart) door minister van Defensie Hennis-Plasschaert in het zonnetje gezet. De minister reikte medailles uit en gevechtsinisgnes. Zij prees de militairen met de woorden:

“De Nederlandse luchtmacht is een betrouwbare partner die uitblinkt in professionaliteit en betrouwbaarheid”, vervolgde Hennis voor ze het eremetaal uitreikte. “De afgelopen maanden heeft u de wapens regelmatig moeten inzetten. Wie wel eens een geluidsopname heeft gehoord van grondtroepen tijdens een vuurgevecht, is meteen overtuigd van het belang van close air support. Meerdere malen heeft u levens gered van militairen die met hun konvooi in een val van de Taliban waren gelopen. Uw inzet is onmisbaar voor de veiligheid van onze coalitiepartners op de grond. Daar mogen we best even bij stil staan.”

De Nederlandse F-16′s verlenen dus nog altijd luchtsteun aan de ISAF-grondtroepen.
Dat is een zeer ongelijke strijd.
De piloten zijn vrijwel onkwetsbaar in hun supersonische vliegtuigen.
De tegenstanders van de ISAF-troepen hebben geen vliegtuigen en geen luchtafweergeschut. Ze zijn slechts lichtbewapend en kunnen eenvoudig gedood worden door de enorme vuurkracht en de bommen van de F-16′s. Voor deze lafhartige manier van oorlogvoeren krijgen de militairen lof toegezwaaid en onderscheidingen.

Ik blijf het raar vinden dat de Nederlandse F-16′s nog altijd ‘onmisbaar’ zijn in de strijd tegen de Afghaanse verzetstrijders. De Kunduz-missie is allang afgelopen. Vroeger of later zullen de Afghanen het weer met elkaar moeten gaan vinden zonder de ISAF-missie en zonder de vliegende moordmachines uit Nederland. Ze zullen dan weer kunnen leven volgens hun eigen wetten, normen en waarden of wij dat nu leuk vinden of niet.

In het persbericht van Defensie staat dat de F-16′s, na 12 jaar inzet in Afghanistan, medio dit jaar zullen worden teruggetrokken.
Ik hoop dat op die dag niet het 26e F-16 detachement naar Afghanistan vertrekt.