Tagarchief: noordzee

Klimaatverandering en de opwarming van de Noordzee

Door de zachte winter is het water van de Noordzee, ten noorden en westen van Nederland warmer dan normaal. De gemiddelde temperatuur van het zeeoppervlak was in maart ongeveer 1,8°C boven het langjarig gemiddelde voor maart.
Ik heb de maandelijkse afwijking t.o.v. het langjarig gemiddelde voor het gebied van 1 tot 8°OL en van 53,5 tot 58°NB hieronder uitgezet in een grafiek. De waarden van de afgelopen 20 jaar (1994-2014) heb ik gehaald uit de Reynolds OI v2-dataset. Die datareeks kun je zelf ook raadplegen via de servers van de Amerikaanse National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA).

Schermafbeelding 2014-04-17 om 22.42.33

In de periode 2000 – 2008 was de Noordzee vrijwel onafgebroken warmer dan normaal.
Maar de laatste 4 jaar zien we ook weer maanden waarin het zeeoppervlak kouder is dan normaal.
De rode lijn geeft de trend over de afgelopen 20 jaar weer. De trend wijst op een opwarming met ongeveer 0,1°C per decennium. Als deze trend doorzet zal de temperatuur van het Noordzeewater in de toekomst nog maar zelden onder het langjarig gemiddelde komen.
Omdat de temperatuur van de Noordzee grote invloed heeft op de gemiddelde luchttemperatuur, zal een opwarmende Noordzee tot gevolg hebben dat het in Nederland gemiddeld steeds warmer zal worden.

Maar misschien is de trend over een periode van 20 jaar niet de beste graadmeter om vast te stellen of er sprake is van opwarming.
In de grafiek hieronder heb ik het voortschrijdend gemiddelde over 36 maanden (3 jaar) voor de Reynolds OI v2-data uitgezet. Dat geeft een ander beeld.

Schermafbeelding 2014-04-17 om 22.48.25

De warme periode van 2000 – 2008 is opnieuw duidelijk zichtbaar. Maar na 2009 is het Noordzeewater gemiddeld genomen minder warm (of koeler) dan in de eerste 8 jaar van deze eeuw.
In het laatste jaar lijkt de gemiddelde temperatuur van het Noordzeewater weer wat op te lopen.

Olie- en gaswinning wordt steeds moeilijker en kent flinke tegenvallers

Nu de makkelijk winbare aardolie begint op te raken, moeten oliemaatschappijen steeds meer moeite doen om aardolie uit de aardkorst te halen.

Het Noorse bedrijf Statoil hoopt in 2019 olie te kunnen halen uit het Johan Sverdrup-olieveld, 140 km. ten westen van Stavanger. In dat olieveld zitten mogelijk tussen de 1,8 en 2,9 miljard vaten olie. Maar de winning van die olie zal zeker 20 miljard dollar kosten.
Die kosten zijn zo hoog opgelopen omdat de energie, die nodig is om de installaties te bouwen en verplaatsen, zo ontzettend duur is geworden.

Nu dreigt dit oliewinningsproject opnieuw vertraging op te lopen.
Het Noorse parlement wil echter dat het olieproduktieplatform en de andere installaties aangedreven zullen worden door elektriciteit aangevoerd van het vasteland. Dat is veiliger dan generatoren op het platform zelf. Want bij een groot ongeluk valt dan niet direct de energievoorziening uit.
Die extra eis van het Noorse parlement maakt het project duurder en zal zorgen voor extra uitstel.

Schaliegaswinning in Oklahoma blijft achter bij de gewekte verwachtingen
Het Amerikaanse bedrijf Chesapeak Energy heeft zich gespecialiseerd in de winning van schaliegas. Chesapeak heeft vele miljarden geleend van investeerders voor de schaliegaswinning in bijvoorbeeld Oklahoma.
Maar… de produktie van schaliegas in Oklahoma blijft 12% achter bij de prognose. Daarom heeft kredietbeoordelaar Moody’s de ‘rating’ van leningen, die voor dit speciale schaliegasproject werden afgesloten verlaagd.

Deze verlaging van de kredietwaardigheid van Chesapeak Energy leidde (nog) niet tot een grote daling van de aandelenkoers van het bedrijf. Maar het maakt wel duidelijk dat de verwachtingen over schaliegaswinning misschien te rooskleurig zijn.
Het wordt langzaam ook duidelijk dat de schaliegaswinning draait op geleend geld van investeerders. Zolang die erop vertrouwen dat ze hun geld zullen terugverdienen, blijft het goed gaan.

Op het plaatje hieronder (van Bloomberg) kun je zien dat Chesapeak Energy in het 4e kwartaal van 2013 geen winst meer maakte, maar 115 miljoen dollar verlies.

Schermafbeelding 2014-04-01 om 13.48.54

De ‘profitmargin’ (de lichtblauwe lijn) daalde in het afgelopen kwartaal naar -2,5% .

Deborah Rogers vreest dat Chesapeak Energy dieper in de rode cijfers zal belanden en ook andere schalegasprojecten zullen verliesgevend blijken te zijn. Op de website Energy Policy Forum schrijft Deborah Rogers dat de hele schaliegasindustrie een pyramidespel is, een economische zeepbel waarin heel veel geld gestoken is, dat niet zal worden terugverdiend.

Dalende olie-inkomsten in de Noordzee

De olieproduktie in de Noordzee daalt gestaag.
Hieronder de gezamenlijke olieproduktie van Noorwegen en Groot-Brittannië uitgezet in een grafiek.

noordzeeolie2013

De inkomsten uit die olie voor oliemaatschappijen nemen ook gestaag af. De prijs voor een vat olie is tegenwoordig flink hoger dan in 2003. Maar die prijs is de laatste jaren niet verder gestegen en daardoor dalen de inkomsten voor de oliemaatschappijen.

In januari 2011 bedroeg de prijs voor een vat Brent-olie $96. De olieproduktie van Noorwegen en het Verenigd Koninkrijk kwam in die maand op 3,18 miljoen vaten per dag.
Niet al die olie werd voor $96 per vat verkocht, maar in theorie hadden de olie-inkomsten uit de Noordzee in januari 2011 kunnen uitkomen op 307 miljoen dollar per dag.

In december 2013 was de prijs van een vat Brent-olie gestegen naar $109. Maar de produktie bedroeg nog maar 2,43 miljoen vaten per dag. In theorie bedroegen de gezamenlijke inkomsten voor de oliemaatschappijen nog maar 269 miljoen dollar.
In de grafiek heb ik de afnemende inkomsten voor de laatste 2 jaar uitgezet.

noordzeeinkomsten

De dalende olie-inkomsten vormen één van de redenen waarom de winst van oliemaatschappijen kleiner wordt. Oliemaatschappij Shell wil voor de aandeelhouders graag de winst zo hoog mogelijk houden en zal daarom wellicht een aantal olievelden in de Noordzee verkopen. Dat brengt geld in het laatje, maar slechts éénmalig.
De directie zal beloond worden voor de hogere winst en de aandelenkoers zal stijgen. De oliemaatschappij Shell wordt (eventjes) meer waard…. terwijl er juist olievelden verkocht zijn.
De afgeschreven olievelden in de Noordzee worden waarschijnlijk verkocht aan een kleine oliemaatschappij met maar weinig aandeelhouders. Die kleine oliemaatschappij zal geld lenen van banken of investeerders. Dat is geen probleem want de olievelden zijn een waardevol onderpand. De aandelen van de kleine oliemaatschappij zullen ook stijgen, want die maatschappij kan nu meer olie produceren.

Ik heb er natuurlijk helemaal geen verstand van. Het is voor mij allemaal hocus-pocus.
Maar ik zie een paradox. Er wordt minder olie geproduceerd in de Noordzee, maar iedereen verdient meer geld aan die afnemende hoeveelheid olie.
Dat gaat vermoedelijk nog wel een tijdje door…. totdat die zeepbel van leningen en stijgende aandelenkoersen klapt.

Geen opwarming van de Noordzee in de laatste 15 jaar

Veel mensen denken dat de opwarming van het klimaat is gestopt of op zijn minst pauzeert. Die gedachte vindt haar oorsprong in de temperaturen, die de mensen voelen en in weerberichten te horen krijgen.
De metingen van meteorologen laten ook zien, dat de laatste 15 jaar de opwarming uit de jaren 90 niet heeft doorgezet.
Als voorbeeld de temperatuur van de Noordzee ten noorden en westen van de Nederlandse kust. Ik heb gekeken naar het gebied van van 1 tot 8°OL en van 53,5 tot 58°NB en de zeewatertemperatuur uit de Reynolds OI v2-dataset geraadpleegd via de servers van de Amerikaanse National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA).

Hieronder een grafiek met daarin de maandelijkse afwijking van het langjarig gemiddelde voor het zee-oppervlak van de Noordzee.

noordzee19992014

Met de rode lijn wordt het voortschrijdend gemiddelde over 9 maanden aangegeven.

De gemiddelde temperatuur van het oppervlak van de Noordzee is de afgelopen 15 jaar niet verder gestegen. Terwijl het zee-oppervlak in de 15 jaar voor 1999 wel flink opwarmde. Ik weet niet welke factoren voor de opwarming in de periode 1984-1999 hebben gezorgd. Ik kan ook geen goede reden bedenken waarom de opwarming in de afgelopen 15 jaar niet gewoon is doorgegaan.

Nieuwjaarsduik201327

Klimaatverandering en de temperatuur van de Noordzee

nrdz2014

Wetenschappers van het Duitse Alfred-Wegener-Instititut voor oceaanonderzoek publiceerden in 2012 een onderzoek naar de temperatuur van het Noordzeewater in de afgelopen 50 jaar. Hun conclusie was dat, de gemiddelde watertemperatuur in een halve eeuw tijd met 1,7 graden is gestegen. De onderzoekers zagen in deze opwarming een duidelijk bewijs voor de opwarming van het klimaat.

Ik heb niet de beschikking over de meetgegevens van de onderzoekers, maar heb wel de zeewatertemperaturen van de Reynolds OI v2-dataset geraadpleegd via de servers van de Amerikaanse National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA). Je kunt deze Reynolds OI v2-dataset ook bekijken via de Climate Explorer van het KNMI.

In de grafiek hieronder staan de maandelijkse gemiddelde temperaturen over de afgelopen 30 jaar voor het gebied van 1 tot 8°OL en van 53,5 tot 58°NB. (Dat is het stuk Noordzee begrensd door de Wadden, Noorwegen en de oostkust van Groot-Brittannië)

nrdz19832013

Tussen 1984 en 1988 was de Noordzee kouder dan het langjarig gemiddelde. Net zoals in het jaar 1996.
In de periode 1998 tot 2011 was de Noordzee veel warmer dan gemiddeld over de periode 1971-2000.

Dat beeld wordt nog duidelijker als je naar de jaargemiddelden kijkt. Zie de grafiek hieronder.

nrdz19832013b

In 2007 was het Noordzeewater uitzonderlijk warm: gemiddeld 1,7°C boven de normale temperatuur. Opvallend genoeg is de Noordzee na 2007 weer afgekoeld. Over de laatste 5 jaar was de gemiddelde temperatuur maar 0,33°C boven het langjarig gemiddelde.

Opruimen van oude Noordzee-olieplatforms kan erg duur worden

De olieproduktie in de Noordzee is over haar hoogtepunt heen In de afgelopen 10 jaar daalde de produktie met 60% van 5 miljoen vaten per dag naar 2 miljoen vaten per dag.

noordzeeolie2013

In de komende jaren zal de olieproduktie verder afnemen. En de kosten van onderhoud van de produktie-platforms zullen op den duur hoger worden dan de dalende opbrengst. Steeds vaker zullen oliemaatschappijen produktieplatforms sluiten en gaan afbreken.
Ik ben bang dat de oliemaatschappijen de kosten van het opruimen van olieplatforms onderschatten.

ekofisk

Het plaatje hierboven laat installaties op Ekofisk 1 zien in het Noorse deel van de Noordzee. De afbraak van de installaties begon a in 2005 en zal dit jaar voltooid worden.
De foto komt uit een overzichtsartikel waarin een aantal grote olie-installaties worden bekeken.

Op basis van de eerste afbraakklussen probeert de olie-industrie de totale kosten van het opruimen van de olieplatforms te schatten.
In maart 2012 organiseerde the Royal Academy of Engineering een workshop over dit onderwerp. De deskundigen schatten dat de kosten (voor het Britse deel van de Noordzee) geleidelijk zullen oplopen van 0,5 miljard pond in 2010 tot meer dan 1,5 miljard pond (1,8 miljard euro) per jaar tussen 2017 en 2020.

kosten01

Tel je al deze kosten bij elkaar op, dan kom je uiteindelijk boven de 30 miljard pond ofwel 36 miljard euro uit.

kosten02

Het mag duidelijk zijn dat de betrokken oliemaatschappijen dit geld niet opzij hebben gezet. De afbraak- en opruimkosten zullen worden uit de inkomsten van de oliemaatschappijen.
De winsten van oliemaatschappijen staan al onder druk omdat de kosten van exploratie en exploitatie steeds hoger worden: het kost steeds meer om moeilijk winbare olie uit de aardkorst te halen. Het afbreken van afgeschreven installaties zal de winst nog verder drukken.
In het verslag van de workshop staat te lezen dat de Britse overheid de oliemaatschappijen tegemoet zal komen door belastingvrijstelling.

taxrebate

Omdat de olie-industrie via de Petroleum Revenue Tax al miljarden aan extra belasting heeft afgedragen, kan de overheid de belastingvrijstelling, die kan oplopen tot 60% van de kosten (20 miljard pond), uitleggen aan de kiezers.
Zoals de Britse belastingbetaler geprofiteerd heeft van de olieproduktie in de Noordzee, zo draait de Britse bevolking ook deels op voor het afbreken en opruimen na afloop van het Noordzeefeestje.

Mark MacArthur, olie-expert van het Britse adviesbureau EC Harris, meent dat de kosten van van afbraak van de olie-installaties, niet goed ingeschat kunnen worden. Het is onbekend terrein en er zijn veel onzekere factoren. Ter illustratie van deze mening:
In 2005 schatte de olie-industrie de kosten op ca. 10 miljard pond; in 2010 was deze schatting al opgelopen tot de 30 miljard pond.

Wordt ongetwijfeld vervolgd.

Zeewater Noordzee koelt weer snel af

In de herfst daalt de temperatuur van het Noordzeewater snel. Het water verliest warmte door uitstraling en door verdamping. Omdat er in de afgelopen maand veel Noordzeewater is verdampt, hebben we in Nederland ook vrij veel regen gehad.

In de warme zomer van 2013 is het zeewater in de Noordzee (voor dit stuk kijk ik alleen naar het gebied van 1 tot 8°OL en 53,5 tot 58°NB) opgewarmd tot 1,5 a 2°Celsius boven het langjarig gemiddelde.
Zoals duidelijk is te zien in de grafiek hieronder.

zeewaternoordzee12mnd

Halverwege de maand oktober is het zeewater alweer afgekoeld tot 0,3°C boven de normale temperatuur voor de tijd van het jaar. En dat is vergelijkbaar met de temperatuur die vorig jaar oktober werd gemeten.

In de grafiek hieronder laat ik de zeewatertemperatuur van de Noordzee in de periode 1998-2013 zien. Met de blauwe stippellijn is de gemiddelde temperatuur over die 15 jaar aangegeven: ca. 0,75°C. warmer dan het gemiddelde tussen 1971 en 2000.
Maar in de laatste 5 jaar ligt de temperatuur over het algemeen weer wat lager.

noordzeetemperatuur19982013

Door de lagere temperatuur in de laatste 5 jaar zien we een dalende trend over de periode 1998-2013.
De trend over de laatste 20 jaar is nog altijd stijgend. Maar ik verwacht dat in 2015 de temperatuur over de laatste 20 jaar (1995-2015) ook dalende trend zal laten zien.