Tagarchief: olieprijs

Diesel- en benzineverkoop in Nederland verder gedaald in mei 2014

Volgens het CBS werd er in mei 2014 575 miljoen liter diesel verkocht. Dat is 8% minder dan in mei 2013 en zelfs 13,5% dan de 665 miljoen liter, die in mei 2012 werd verkocht.

In de grafiek hieronder zijn de maandelijkse CBS-cijfers voor de dieselverkoop uitgezet.
De paarse lijn geeft het voortschrijdend gemiddelde over 6 maanden weer.

Schermafbeelding 2014-07-23 om 12.12.37

Ook de benzineverkoop in mei 2014 was lager dan in dezelfde maand vorig jaar. In mei 2013 werd er in Nederland 472 miljoen liter benzine verkocht. In mei van dit jaar was dat nog maar 445 miljoen liter; 5,7% minder.

Schermafbeelding 2014-07-23 om 12.14.40

De benzineprijs was in mei 2013 ietsje lager dan in mei 2014: 1 euro 78 per liter tegen 1 euro 80 per liter dit jaar. (bij Shell).
Ook diesel was in 2014 duurder geworden: 1 euro 49 per liter tegen 1 euro 44 in mei 2013.

De doodgezwegen opstand in Saoedi-Arabië

De bevolking van Libië kwam in opstand tegen kolonel Gadaffi. De Syriërs kwamen in opstand tegen president Assad.
In Irak heeft een groot leger van Soenitische opstandelingen hele provincies veroverd en bedreigt de oliewinning. Daardoor is de olieprijs op de wereldmarkt flink opgelopen. Gelukkig is er geen opstand in het belangrijkste olieproducerende land in het Midden-Oosten, Saoedi-Arabië.

Hoewel.
In maart 2011 was er in Saoedi-Arabië een dag van woede. Die verliep zonder grote incidenten. Maar daarna zijn er nog regelmatig berichten demonstraties geweest. In 2011 en 2012 verschenen er berichten in de media, dat de Arabische Lente ook in Saoedi-Arabië onrust veroorzaakte. De sjiitische minderheid in Qatif in de Oostelijke provincie bleef demonstreren tegen discriminatie en willekeurige arrestaties. Daarbij vielen soms doden.
In maart van dit jaar werden twee sjiitische demonstranten (waaronder de zoon van een belangrijke geestelijke) ter dood veroordeeld. Het vonnis werd eind mei 2014 voltrokken.

De van oorsprong Saoedische documentairemaakster Safa Al Ahmad, maakte voor de BBC een film over de broeiende opstand in de olierijke Oostelijke provincie van Saoed-Arabië.
Je kunt de gehele documentaire bekijken op Journeyman Pictures.
Hieronder een korte versie, die op YouTube staat.

De opstand wordt tot nu toe hard onderdrukt. Moeten wij in Europa de opstandelingen steunen, zoals we ook de opstand tegen kolonel Gadaffi en president Assad hebben gesteund?
Of kijken we de andere kant op als de Saoedische regering de protesten keihard onderdrukt. Als de opstand zich uitbreidt, bestaat de mogelijkheid bestaat dat opstandelingen, net als in Libië, die olie-export zullen gaan hinderen. En dan zal Europa nog sneller moeten afkicken van haar verslaving aan aardolie.

Peakoil: piek-aanbod = piek-vraag

Dit is een wat technisch verhaal over peakoil. Bedoeld om een paar misverstanden over peakoil uit de wereld te helpen.

Piek-aanbod of piek-vraag
Sommige mensen menen dat peakoil alleen maar gaat over de olieproduktie , ofwel het aanbod van olie. Dat is een misverstand.
Alle olie die geproduceerd wordt, wordt verbruikt. De voorraden, die bedrijven en landen hebben aangelegd worden niet elk jaar groter. Dus alle olie die uit de aardkorst gewonnen wordt, gaat op.
Dat betekent dat de vraag naar olie precies gelijk is aan het aanbod.
Als er tijdelijk minder vraag is, dan zal de prijs ietsje zakken. Door die lagere prijs stijgt de vraag weer iets (meer mensen kunnen die iets lagere prijs betalen). En zo wordt toch alle geproduceerde olie verkocht en opgestookt.
Als het aanbod wat minder wordt, stijgt de prijs een beetje en wordt de aangeboden olie voor sommige klanten net te duur.
Vraag en aanbod zijn precies gelijk. Dus peakoil betekent maximale produktie en tegelijkertijd maximaal verbruik van olie.

Steeds meer moeilijk winbare olie
Volgens de statistieken van het Internationaal Energie Agentschap (IEA) en de Energy Information Agency (EIA) stijgt de mondiale olieproduktie nog altijd.
Dat is ook in de onderstaande grafiek te zien.

Schermafbeelding 2014-05-10 om 09.49.05

Maar een steeds groter deel van die olie wordt (in Noord-Amerika) gewonnen uit teerzand en schalie. Dat kost meer moeite.
Steeds minder olie wordt op land gewonnen en steeds meer olie wordt gewonnen uit de zeebodem. En de oliewinning verschuift naar steeds diepere wateren. Ook dat kost steeds meer moeite en energie.
De olie, die wij in Europa gebruiken komt ook van steeds verder weg. We gebruiken minder olie uit de Noordzee en steeds meer olie uit Afrika, Siberië en de poolsteken. Het transport van de oliebron naar de oliegebruiker kost ook steeds meer moeite en energie.

Steeds meer olie van mindere kwaliteit
De hoeveelheid vloeibare brandstof, die wereldwijd wordt geproduceerd, stijgt ook nog altijd. De laatste jaren stijgt vooral de produktie van ‘nieuwe’ vloeibare brandstoffen, zoals Natural Gas Liquids (NGL) en biobrandstof.
In de grafiek hieronder (van Euan Mearns) zie je de hoeveelheid vloeibare brandstof stijgen van 70 miljoen vaten in 1995 tot 90 miljoen vaten in 2013. Maar je ziet ook dat er vooral exotische nieuwe brandstoffen zijn bijgekomen.

Schermafbeelding 2014-05-10 om 10.57.25

In een tweede grafiek heeft Eaun Mearns de groei van die exotische onconventionele brandstoffen weergegeven. Totaal haalt de wereld dagelijks inmiddels 16 miljoen vaten vloeibare brandstof uit andere bronnen dan ruwe aardolie.

Schermafbeelding 2014-05-10 om 11.04.21

Over het algemeen kun je stellen dat deze nieuwe brandstoffen minder energie bevatten dan ruwe olie.
Eén liter biobrandstof ethanol levert bij verbranding 24 MegeJoule (MJ) aan energie.
Eén liter LPG (mengsel van NGL’s propaan en butaan) levert 26 MJ.
Maar één liter ouderwetse benzine levert 34 MJ.
Eén liter kerosine (vliegtuigbrandstof) 35 MJ. en één liter diesel levert zelfs 38 MJ.

Eén vat ethanol (biobrandstof) is dus eigenlijk maar 0,71 vat benzine of maar 0,63 vat diesel.

Onomkeerbare ontwikkeling
Als peakoil eenmaal is bereikt en de olieproduktie begint te dalen, dan is die daling meestal onomkeerbaar. De olieproduktie in Mexico piekte in 2004 en in de toekomst zal Mexico nooit meer boven die piekproduktie uitkomen.
Zo zal dat ook gaan met de mondiale olieproduktie. Er komt een moment dat de mondiale olieproduktie zal gaan afnemen.
Het precieze tijdstip van de mondiale piek is nog niet bekend en ook niet zo belangrijk. Maar het staat vast dat de wereldbevolking na die piek ieder jaar minder aardolie te verdelen heeft. We kunnen zuiniger voertuigen ontwerpen en stoppen met verspilling. Uiteindelijk zal de hoeveelheid olie afnemen tot 0 vaten per dag en dat is dan het eind van het aardolie-tijdperk.

Peak-mobiliteit: Amerikanen gebruiken steeds minder benzine en kerosine

De cijfers van het Amerikaanse EIA laten zien dat de verkoop van benzine en kerosine (vliegtuigbrandstof) in de VS flink daalt. Dat komt doordat de Amerikanen zuiniger geworden zijn: ze rijden in kleinere, zuinigere auto’s en de luchtvaartmaatschappijen zorgen dat er minder brandstof verspild wordt.
Tegelijkertijd kunnen minder Amerikanen zich een auto permitteren en rijdt de gemiddelde Amerikaan steeds minder kilometers.

Hieronder de hoeveelheid motorbrandstof, die Amerikaanse raffinaderijen dagelijks verkopen. Begin 2010 was dat nog 30 miljoen gallons per dag. Begin 2014 is dat afgenomen tot 11 miljoen gallons per dag.

Schermafbeelding 2014-05-05 om 20.13.51

Bovenstaande grafiek vertoont een scherpe daling. Op ds.com staat een soortgelijke grafiek, maar daar is de daling veel minder scherp.

De sterke afname van de autobrandstofverkoop wordt niet veroorzaakt doordat brandstomaatschappijen meer benzine importeren uit het buitenland. De import van autobrandstof vertoont over de periode 2010-2014 ook een dalende trend.

De produktie en verkoop van vliegtuigbrandstof in Amerika daalt ook.

Schermafbeelding 2014-05-05 om 20.21.13

Ik verwacht dat de dalende trend zal doorzetten. De makkelijk winbare olie raakt op: de produktiekosten van benzine en kerosine zullen steeds verder oplopen. Steeds minder Amerikanen zullen nog benzine en kerosine kunnen betalen.

Wit-Rusland doet het beter dan Oekraïne. Waarom?

De bevolking van Oekraïne ziet de koopkracht dalen en de prijzen stijgen. De Oekraïners komen in opstand tegen de corrupte regering.
De bevolking van Wit-Rusland (Belarus), een andere voormalige Sovjet-staat, ziet het inkomen stijgen en komt niet massaal in opstand tegen de regering van de niet-echt-democratische president Lukashenko.
Waarom ontwikkelt Wit-Rusland zich zo anders dan het buurland Oekraïne?

Eaun Mearns denkt dat het opraken van fossiele brandstoffen van grote invloed is op de politieke en economische ontwikkelingen in de 21e eeuw. Op zijn weblog schrijft hij over het verschil tussen Wit-Rusland en Oekraïne.

Inkomensontwikkeling
In Wit-Rusland (BLR) is het inkomen per hoofd van de bevolking (GNI per capita) de afgelopen jaren flink gestegen.
In Oekraïne stijgt het inkomen veel langzamer en te vrezen valt dat het inkomen door de onrust in het land weer zal gaan dalen.
Schermafbeelding 2014-04-19 om 11.15.11

Energieverbruik
Na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie is het energieverbruik in Oekraïne en Wit-Rusland sterk gedaald. Het energieverbruik per hoofd van de bevolking is de laatste 4 jaar in beide landen nagenoeg gelijk: ongeveer 2,7 ton olie-equivalent per hoofd van de bevolking.

Schermafbeelding 2014-04-19 om 11.49.45

In het verleden gebruikten Oekraïners gemiddeld meer energie dan de Wit-Russen. Je kunt ook zeggen dat Wit-Russen al heel lang zuiniger met energie omspringen dan Oekraïne.

Handelsbalans
Euan Mearns heeft de handelsbalans van Wit-Rusland in een grafiekje gezet.
Invoer en uitvoer zijn vrij goed in evenwicht. De laatste jaren is de handelsbalans positief: Wit-Rusland heeft de tering naar de nering gezet en importeert minder dan het exporteert.

belarus_trade_balance

(gemaakt door Euan Mearns )

De handelsbalans van Oekraïne is al sinds 2005 negatief: de invoer is al 9 jaar lang groter dan de export. Je kunt ook zeggen dat de Oekraïners al jarenlang boven hun stand leven en de tering niet naar de nering hebben gezet.
De laatste 2 jaar loopt het tekort op de handelsbalans snel op.

ukraine_trade_balance2

(gemaakt door Euan Mearns)

Wit-Rusland haalt meer inkomen uit dezelfde energie
Misschien gaat het in Wit-Rusland beter omdat men daar de ingevoerde fossiele brandstoffen efficiënter gebruikt.
In de grafiek hieronder is de verhouding tussen inkomen en het energieverbruik (inkomen per ton olie-equivalent) voor beide landen uitgezet.

Schermafbeelding 2014-04-19 om 12.55.33

Het valt op dat Wit-Rusland (BLR) altijd al meer inkomen uit dezelfde ton olie-equivalent weet te halen. Maar het verschil tussen Wit-Rusland en Oekraïne (UKR) is de laatste jaren groter geworden.
Onder het autoritaire bewind van president Lukashenko, die al sinds 1994 aan de macht is, heeft Wit-Rusland zich snel aangepast aan de prijsstijging van olie en gas. Wit-Rusland produceert zelf geen olie en gas en is volledig afhankelijk van import. Maar het land slaagt er heel goed in om de oplopende energierekening te betalen.

Oekraïne daarentegen heeft geen stabiele regering maar tuimelt van de ene in de andere revolutie. De Oekraïners komen telkens in opstand tegen autoritaire en corrupte leiders. Maar ondertussen worden geen hervormingen doorgevoerd en kan het land de oplopende energierekening niet meer betalen. Het tekort op de handelsbalans loopt op en de Oekraïnse economie past zich maar heel langzaam aan, aan het nieuwe prijsniveau van fossiele brandstoffen.
In deze tijd van dure energie leidt politieke instabiliteit tot economische problemen en politieke stabiliteit, zoals in Wit-Rusland is nodig om de de tering naar de nering te zetten.

Op het blog van Euan Mearns, Energy Matters, vind je interessante achtergrondverhalen over Oekraine en Wit- Rusland.

Er is steeds minder aardolie te exporteren

Nederland produceert zelf geen aardolie, net als de meeste andere Europese landen. Alle aardolie, die wij in Nederland gebruiken, is geëxporteerd door een ander olieproducerend land. In de afgelopen 5 jaar is de hoeveelheid aardolie, die door andere landen geëxporteerd wordt geleidelijk afgenomen. Als die afname van de olie-export doorzet, dan kan Nederland steeds minder aardolie invoeren.

De afname van de export van aardolie is door geoloog Jeff Brown in 2007 beschreven in het Export-Land-Model.
Brown zag dat het binnenlands aardolieverbruik van olieproducerende landen (zoals Saoedi-Arabië en Mexico) jaarlijks toenam. De binnenlandse consumptie blijft zelfs toenemen als de olieproduktie gelijk blijft of daalt. Daardoor zal het land netto steeds minder olie exporteren.

Ik heb de cijfers van het Joint Organisations Data Initiative Oil (JODI Oil) eens nageplozen om te zien of de export van aardolie inderdaad afneemt, zoals Jeff Brown voorspelt.
Niet alle olieproducerende landen geven hun produktie- en exportcijfers door aan de JODI-database: Saoedi-Arabië ontbreekt. De lijst van landen die hun cijfers wel via de JODI openbaar maken vind je op de JODI-website.

Hieronder de totale export van aardolie door de landen, die deelnemen aan de JODI-database van januari 2006 tot december 2013.

totalexportJODI20062013

In januari en februari van 2008 werd er (door de deelnemende landen) nog meer dan 41 miljoen vaten aardolie geëxporteerd. In de herfst van 2013 lag de totale export onder de 35 miljoen vaten.
In 2018 of 2019 zal de hoeveelheid aardolie, die beschikbaar is voor export dalen tot onder de 30 miljoen vaten.

Deze trend zal zich waarschijnlijk doorzetten.
Ook in Saoedi-Arabië, een van de grootste olieproducenten ter wereld, stijgt het binnenlands olieverbruik en zonder dat de produktie van aardolie verder stijgt. Ook de olie-export van Saoedi-Arabië zal gaan dalen. Men verwacht dat rond 2030 het binnenlands olieverbruik van Saoedi-Arabië zo hoog is dat het land een netto-importeur van olie wordt.

Economische hervormingen leiden tot een lager aardolieverbruik
Als het aanbod van aardolie op de wereldmarkt daalt, dan stijgt de prijs van aardolie. Landen die veel olie importeren, zoals Griekenland, Italië, Spanje en de Oekraïne, komen daardoor in grote economische problemen.
Gelukkig worden die landen door het IMF en de EU gedwongen om hun economie te ‘hervormen’. Die economische hervormingen leiden er altijd toe dat het aardolieverbruik daalt. Griekenland, Spanje en Italië gebruikten in 2012 beduidend minder aardolie dan in 2008. En ook in de Oekraïne zal het aardolieverbruik nog verder omlaag moeten… zodat er op de wereldmarkt nog genoeg overblijft voor Nederland.