Tagarchief: peak-everything

Olieprijs zakt tot onder de $100 per vat.. waarom?

Schermafbeelding 2014-09-15 om 20.21.50

De prijs van een vat aardolie is aan het dalen. De belangrijkste olieprijs voor Europese landen, die van Brent, is gezakt tot onder de $98 per vat. Dat is merkwaardig, want veel mensen, waaronder ik, dachten juist dat aardolie schaars zou worden en dat de olieprijs juist hoger zou worden.
In 2008 kwamen er door een huizenzeepbel in de VS ontzettend veel dollars in omloop. In die situatie kon de olieprijs door speculanten worden opgedreven tot boven de 140 dollar per vat.
In 2014 is er ontzettend veel geld in de wereldeconomie gepompt door de centrale banken van de OECD (de FED, de Bank of England, de Bank of Japan en in mindere mate de ECB).Je zou verwachten dat de olieprijs opnieuw zou oplopen tot recordhoogte. Maar er zijn twee ontwikkelingen, waardoor de olieprijs niet stijgt, maar juist daalt.
1. dalende vraag naar aardolie
2. olieproducenten zetten alles op alles om de produktie hoog te houden

De vraag naar aardolie daalt: maar waarom?
De afgelopen jaren is de vraag naar aardolie in veel OECD-landen gdaald.
De import van aardolie naar de grootste Europese landen daalde in de periode 2006-2014 al met 25%. In de VS is het verbruik van aardolie met 9% gedaald van 20,8 miljoen vaten per dag in 2005 tot 18,9 miljoen vaten per dag in 2013. In Japan daalde het aardolieverbruik met bijna 15% van 5,4 miljoen vaten per dag in 2005 tot 4,6 miljoen vaten per dag in 2013.
De vraaguitval in Europa, Japan en de VS komt doordat aardolie in 10 jaar tijd ongeveer vier keer zo duur werd en doordat het besteedbaar inkomen van de bevolking sinds 2006 constant is gebleven of zelfs is gedaald. Hierdoor wordt er in Japan, Europa en de VS veel minder gebouwd en gereden dan voor 2006.

De groei van het olieverbruik in opkomende economieën, zoals Brazilië en China, blijft achter bij de verwachtingen. Het olieverbruik neemt in de opkomende economieën nog wel toe, maar niet zoveel als voor de wereldwijde economische recessie van 2008 en 2009.
Hieronder is het dagelijks olieverbruik van China uitgezet tegen de tijd.
De laatste 5 jaar groeit het aardolieverbruik nog altijd, maar niet meer zo snel als in de eerste jaren van de 21e eeuw.

Schermafbeelding 2014-09-15 om 20.57.00

De vraag naar aardolie stijgt minder snel omdat de economische teruggang in Europa en Noord-Amerika ook leidt tot een lagere groei in de opkomende economieën. De dalende koopkracht in het rijke Westen vertraagt de groei van de industrie in China, India en Brazilië. De industrie en het aardolieverbruik is de laatste jaren nog wel gestegen, maar niet meer zo snel als men gewend was en gehoopt had.

Olieproducenten zetten alles op alles om de produktie hoog te houden
Veel olieproducerende landen gebruiken de inkomsten uit aardolie om de bevolking te verwennen. Dat kan door allerlei sociale voorzieningen of door subsidies op brandstof en voedsel. De bevolking is de afgelopen jaren gewend geraakt aan de olierijkdom in de vorm van subsidies en voorzieningen. De regeringen van olieproducerende landen doen er alles aan om te voorkomen dat de bevolking er op achteruit gaat en proberen de olie-inkomsten zo hoog mogelijk te houden.

Anderhalf jaar geleden wees Bill Spindle in een Wall Street Journal-blog al op de risico’s van een dalende olieprijs (of een dalende olieproduktie) voor de olieproducerende landen in het Midden-Oosten. Hij merkt in zijn artikel fijntjes op dat Saoedi-Arabië jaarlijks 100 miljard dollar besteed aan werkeloosheidsuitkeringen, bouwprojecten, studiebeurzen en andere aardigheidjes voor de bevolking.

Het onderzoeksbureau APICORP Research van de Arab Petroleum Investments Corporation zocht in de zomer van 2013 uit welke olieprijs de olieproducerende landen nodig hebben om hun begroting sluitend te krijgen.Dat liep uiteen van $60 per vat voor Qatar tot $140 per vat voor Iran.
Voor bijna alle olieproducerende landen lag de benodigde olieprijs voor een sluitende begroting in 2013 hoger dan in 2012. (zie de figuur hieronder)

OPEC_fiscal_break-even_oil_prices_changes_2013_2012

Saoedi-Arabië, de grootste of op één na grootste olieproducent te wereld, heeft een minimale olieprijs nodig van $95 tot $100 per vat, wanneer het land in 2014 net zoveel produceert als in 2013, tussen de 9,5 en 10 miljoen vaten per dag. Als Saoedi-Arabië de olieproduktie vrijwillig zou beperken tot minder dan 9 miljoen vaten per dag, dan dalen de inkomsten en moet de regering bezuinigen op de uitgaven. Bezuinigen is in Saoedi-Arabië net zo impopulair als in Europa.
Voor de andere olieproducerende van Noorwegen tot Venezuela (heeft eigenlijk een minimale olieprijs van $121 per vat nodig) geldt hetzelfde: als de olie-inkomsten afnemen moet men impopulaire bezuinigingen doorvoeren. Daarom zal geen enkel olieproducerend land vrijwillig de produktie beperken om op die manier een hogere prijs af te dwingen. Als de grootste producent, Saoedi-Arabië, het al niet aandurft, dan zullen de kleintjes het zeker niet doen.

De lage olieprijs maakt het voor oliemaatschappijen erg lastig om moeilijk winbare aardolie te gaan exploiteren. Olievelden in de poolzee of in de diepzee kunnen pas winstgevend geëxploiteerd worden als de wereld bereid is om een hoge prijs te betalen, meer dan $100 per vat.
Dat de olieprijs weer onder de $100 per vat staat, is een signaal van de consumenten naar de oliemaatschappijen om die moeilijk winbare aardolie voorlopig maar niet naar boven te halen. De koopkracht daalt en de consumenten worden gedwongen om minder te rijden en minder aardolie te gebruiken. Misschien is de moeilijk winbare aardolie in de poolstreken en de diepzee te duur om te verspillen aan massatoerisme, pretkilometers en ruimtevaart.

Autoverkoop in Nederland 5% lager dan in 2013 en 37% lager dan in 2011

De verkoop van nieuwe auto’s ligt in de eerste 8 maanden van 2014 ruim 5% lager dan in dezelfde periode van 2013.
Volgens cijfers van het CBS werden er in augustus 2014 slechts 25722 nieuwe auto’s verkocht en dat cijfer ligt 9% onder het verkoopcijfer van augustus 2013.

Schermafbeelding 2014-09-12 om 17.36.23

De blauwe lijn in bovenstaande grafiek in het voortschrijdend gemiddelde over 6 maanden.

Drie jaar geleden in augustus 2011 werden er ruim 39000 nieuwe auto’s verkocht: 50% meer dan in augustus 2014.

Over de eerste 8 maanden van 2014 werden er in Nederland volgens het CBS 254706 nieuwe auto’s verkocht. Dat is 5% minder dan in dezelfde periode van 2013, toen er 269736 nieuwe auto’s werden verkocht. En t.o.v. de eerste 8 maanden van 2011, toen er 409500 nieuwe auto’s werden verkocht, bedraagt de daling 37%.

Peak-paprika

2624773535_2cb9e64be8_z
foto: RA Torsten Kellotat

Er gaan binnenkort Nederlandse paprika’s naar China. Het handelsplatform Frugi Venta en het ministerie van Economische Zaken hebben twee jaar onderhandeld met de Chinese autoriteiten, maar nu is er een exportvergunning. Frugi Venta wacht nog op officiële goedkeuring door de Chinese overheid, maar heeft er alle vertrouwen in dat het goed komt. En dan zullen voor het eind van het jaar vliegtuigen vol Nederlandse paprika’s naar China vliegen.

Maar laten we niet te vroeg de champagne ontkurken. Die paar vliegtuigen vol paprika’s zullen het tij niet doen keren. De export van paprika’s loopt al jaren terug. Peak-paprika, de maximale paprikaproduktie, die ooit gehaald zal worden, ligt al achter ons.

In 2009 exporteerde Nederland nog 328 miljoen kilo aan paprika’s (cijfers Frugi Venta)
De afgelopen jaren is die export gestaag gedaald.

Schermafbeelding 2014-08-26 om 11.03.07

Je kunt op je vingers uitrekenen dat de paprika-export in 2014 nog lager zal uitvallen door de Russische boycot van Europese groenten en fruit.

Toekomstperspectief
De brandstof waarmee de paprika’s naar Rusland gereden werden en naar China zullen vliegen, wordt gemaakt uit aardolie. En we weten allemaal dat het steeds moeilijker wordt om aardolie te winnen. Dat betekent dat er in de toekomst minder diesel en kerosine zal zijn om paprika’s te vervoeren. Uiteindelijk zal de Nederlandse paprika-export helemaal terugvallen tot 0 kilo, zoals in de jaren 50 van de vorige eeuw, toen geluk nog heel gewoon was.
Als de paprika een plekje weet te veroveren in de Chinese keuken, dan zullen de Chinezen de paprikazaadjes niet weggooien, maar gaan planten in Chinese bodem. Ze zullen hun eigen paprika’s gaan telen.
En dan hoeven wij niet meer zoveel moeite te doen om de laatste restjes aardolie uit de Noordzeebodem naar boven te halen.

Peakoil in Italië: al in 2013 aan Kyoto doelstelling voldaan

Italië importeert het overgrote deel van de aardolie, die het land verbruikt. Aardolie is het afgelopen decennium veel duurder geworden en de rekening voor de Italiaanse aardolie-import liep flink op. Misschien is dat een reden waarom het aardolieverbruik van Italië sterk is gedaald.

Italieaardolie

In het jaar 2000 verbruikte de Italianen gezamenlijk 1,93 miljoen vaten per dag. Vorig jaar was dat nog maar 1,31 miljoen vaten: een daling van 32%.

Ook het aardgasverbruik van Italië daalt sterk. Van 79 miljard kuub in 2005 tot 64 miljard kuub in 2013. Dat betekent een afname van 19%.

Italieaardgas

Het Italiaans steenkoolverbruik is min of meer constant gebleven rond de 15 miljoen ton olie-equivalent. Maar doordat er veel minder aardgas en aardolie wordt verstookt, daalt de CO2-uitstoot van Italië snel.
In 2013 stootte Italië (volgens BP’s Statistical Review of World Energy 2014) 383 miljoen ton CO2 uit. Dat is vergelijkbaar met de uitstoot in 1984.
De CO2-uitstoot van 2013 lag 12% onder de uitstoot van 1990. Daarmee voldoet Italië in 2013 al ruimschoots aan de norm van het Kyoto-protocol.

ItalieCO2

Gevolgen voor het energieverbruik
Het afnemend verbruik van fossiele brandstoffen leidt ertoe, dat de Italianen minder energie te besteden hebben. Het totale energieverbruik daalde de afgelopen jaren met 14,5% van 185 miljoen ton olie-equivalent in 2005 tot 158 miljoen ton olie-equivalent in 2013.

Italieenergie

Transitie naar duurzame elektriciteitsopwekking
Het aandeel duurzaam opgewekte elektriciteit groeit in Italië snel. Van minder dan 10% in 2009 naar meer dan 30% in 2013. Die snelle groei komt enerzijds doordat er steeds meer van wind- en zonne-energie wordt geprofiteerd. En anderzijds doordat de totale hoeveelheid opgewekte elektriciteit ieder jaar met een paar procent afneemt.

Schermafbeelding 2014-07-13 om 16.06.22

Ik verwacht dat de dalende trend in gebruik van fossiele brandstoffen zal doorzetten. Zodat ook de Italiaanse CO2-uitstoot verder zal dalen.
Het aandeel van duurzaam opgewekte energie zal blijven groeien en de totale hoeveelheid elektriciteit die in Italië wordt opgewekt zal voorlopig blijven krimpen.

Op het weblog van Ugo Bardi kun je lezen hoe de Italianen beginnen te wennen aan het opraken van olie en gas.

Peak-doorvoerland: het transport krimpt in Nederland

Nederland is van oudsher een doorvoerland voor veel goederen en grondstoffen. Gedurende de 20e eeuw, het aardolietijdperk, werd de Rotterdamse haven steeds belangrijker vanwege alles wat naar Duitsland en verder moest worden getransporteerd. Veel van dat transport gebeurt via de binnenvaart.

In Nederland wordt relatief veel brandstof gebruikt door de schepen in de zeehavens en de binnenvaart. Het brandstofgebruik door de scheepvaart is in Nederland zelfs groter dan het brandstofverbruik door het wegverkeer. Maar de laatste jaren daalt het brandstofverbruik van de scheepvaart.
In de grafiek hieronder staat het brandstofverbruik van de scheepvaart en het wegverkeer in Nederland over de periode 2010-2014.

Schermafbeelding 2014-06-27 om 15.38.06

Het brandstofverbruik van de scheepvaart daalde van ca. 150 PetaJoule in 2010 en 2011 naar minder dan 130 PetaJoule in de laatste twee kwartalen. Dat is een afname 13%.
In dezelfde periode daalde ook het brandstofverbruik van het wegverkeer met 8% van ca. 120 Petajoule naar ca. 110 PetaJoule.

De daling van het brandstofverbruik kan niet verklaard worden door een toename van vervoer via het spoor. Het brandstofverbruik van het railvervoer bleef de laatste jaren nagenoeg constant op ca. 2 PetaJoule.
De daling valt wel samen met een geleidelijke afname van de industriële produktie en de winkelverkopen in Europa. M.a.w er worden gewoon minder goederen en grondstoffen vanuit de Rotterdamse haven over Europa gedistibueerd.

Ik verwacht dat de wereldhandel, de Europese industriële produktie en het volume van de Europese detailhandelsverkopen, verder zullen dalen. Daarmee zal ook de rol van Nederland doorvoerland gaan veranderen.
Aanleg van nieuwe autowegen en goederenspoorlijnen is niet meer nodig. Veel transportbedrijven en binnenvaartschippers zullen failliet gaan. Veel Nederlanders zullen op een andere manier hun brood moeten gaan verdienen.

Peak-steenkool: zal de wereldsteenkoolproduktie gaan dalen in 2015?

Volgens de nieuwste Statistical Review of World Energy is de mondiale steenkoolproduktie in 2013 met 0,5% gestegen t.o.v. 2012. De grafiek hieronder laat de wereldsteenkoolproduktie sinds 1981 zien, uitgedrukt in miljoen ton olie-equivalent.

Schermafbeelding 2014-06-21 om 08.35.05

Over periode 2002-2012 steeg de steenkoolproduktie met 61%, dat is gemiddeld 6% per jaar. In 2013 was de groei opvallend laag.
Als je inzoomt op het laatste decennium, dan is duidelijk te zien dat de steenkoolproduktie in 2013 nauwelijks groeide.

Schermafbeelding 2014-06-21 om 08.59.23

China is de grootste steenkoolproducent van de wereld. Het land produceert ca. 50% van de totale wereldproduktie. Het afgelopen jaar groeide de Chinese kolenproduktie met slechts 0,9% tot 1840,0 miljoen ton olie-equivalent. Ook dat was de laagste groei sinds 2002.

Schermafbeelding 2014-06-21 om 09.05.34

Deskundigen (geologen) hebben de afgelopen jaren al eens gekeken naar de wereldsteenkoolproduktie. Patzek en Croft kwamen in 2010 tot de conclusie, dat de Chinese steenkoolproduktie en daarmee ook de wereldsteenkoolproduktie rond 2011 een maximum zou bereiken.

De Chinese econoom Minqi Li berekende dat de steenkoolproduktie van China kan blijven stijgen tot 2027. Maar de maximale produktie, die bereikt kan worden, ligt maar een klein beetje boven de huidige produktie. De grafiek hieronder komt uit het werk van Minqi Li.

Fig16

De meningen over het precieze tijdstip van peak-steenkool lopen uiteen. Maar de lage groei van het afgelopen jaar wijst erop dat de wereld al dicht tegen de maximale produktie aan zit.

Autoverkoop in eurozone nog altijd veel lager dan 5 jaar geleden

De Vereniging Eigen Huis en de Nederlandse Vereniging van Makelaars (NVM) proberen elke maand weer een positieve draai te geven aan de nieuwe cijfers over de huizenverkoop en de huizenprijs. En de autobranche probeert elke maand zo positief mogelijk te berichten over de Europese autoverkoop.
Eerder deze week konden we lezen dat de autoverkoop in Europa in mei 2014 4,5% hoger was dan in mei 2013. Mei 2014 was de 9e maand op rij dat de autoverkoop steeg.

De Europese verkoopcijfers werden omhoog getrokken door een handvol landen waar de stijging nogal groot was. In Roemenië steeg de verkoop t.o.v. mei 2013 met 46%, in Griekenland 42%, in Portugal 36%, in Cyprus met 24% en in Litouwen 21%.

Als ik naar de verkoopcijfers voor de eurozone van de ECB (de Europese Centrale Bank) kijk, dan zie ik toch geen grote stijging.
Het Statistical Data Warehouse van de ECB houdt maandelijks bij hoeveel nieuwe personenauto’s er geregistreerd worden. De 18 landen, die de euro als betaalmiddel kennen, registreerden in mei 2013 708 duizend nieuwe personenauto’s. In mei 2014 waren dat er 731 duizend: een stijging van 3,2%.

In de grafiek hieronder zie je de maandelijkse registraties in de eurozone weergegeven.
De rode stippellijn is het voortschrijdend gemiddelde over 9 maanden.

Schermafbeelding 2014-06-18 om 15.46.31

Over de laatste 9 maanden werden er (in de 18 landen van de eurozone) gemiddeld 725 duizend nieuwe kentekens voor personenauto’s uitgegeven. Vijf jaar geleden, in mei 2009, vlak na de kredietcrisis, lag dat aantal rond de 850 duizend per maand. De autobranche doet zijn best om zo weinig mogelijk terug te denken aan die goede oude tijd.