Tagarchief: peak-everything

Peak-koopkracht: in Nederland stijgen arbeidskosten; in Griekenland dalen ze

Na de financiële crisis van 2008 zijn de arbeidskosten in Nederland gestegen.
In 2008 kostte de gemiddelde Nederlandse werknemer 29,8 euro per uur.
In 2013 was dat opgelopen tot 33,2 euro per uur, een stijging van 11,7% in 5 jaar, aldus een rapport van Eurostat dat afgelopen week werd gepubliceerd.

In Griekenland zijn de arbeidskosten sinds 2008 juist gedaald.
Van 16,7 euro per uur in 2008 naar 13,6 euro per uur in 2013. Da’s een daling van 18,6%.

loonkostenNLGR

Economen zeggen over deze ontwikkeling dat de Griekse economie nu beter kan concurreren met de Nederlandse: de arbeidskosten zijn lager en Griekenland is nu aantrekkelijker als vestigingsplaats voor bedrijven… toch.
Volgens deze redenatie is Bulgarije het aantrekkelijkste lagelonenland in Europa: de arbeidskosten bedragen daar slechts 3,7 euro per werknemer per uur.

Als de arbeidskosten in een land erg laag zijn, dan betekent dat automatisch dat de lonen en de koopkracht in dat land ook laag zijn. Dat is de keerzijde van de medaille.
In een lagelonenland is het aantrekkelijk om iets te produceren, maar het is een slechte afzetmarkt voor die produkten.

In Kroatië, Portugal, Hongarije en het Verenigd Koninkrijk zijn de arbeidskosten (en dus de koopkracht) ook gedaald in de afgelopen 5 jaar, maar niet zo sterk als in Griekenland.
In Kroatië, Griekenland en Portugal zien we overigens ook een negatieve inflatie, ofwel deflatie. De koopkracht van de bevolking in die landen daalt en tegelijkertijd dalen ook de prijzen in die landen.

Peakoil is geen sprookje: peak-benzine in Nederland

Er zijn nog altijd mensen, die denken en roepen dat er altijd genoeg aardolie zal zijn. De deskundigen van grote instituten als het IEA en EIA, beweren dat de hoeveelheid olie, die uit de grond gehaald wordt, de komende jaren nog verder zal stijgen. Dit wekt de indruk dat er steeds meer benzine zal zijn en dat we steeds meer zullen gaan rijden.

In de praktijk blijkt dat niet te kloppen. De hoeveelheid benzine die we in Nederland gebruiken neemt ieder jaar af.
Ik heb de cijfers van het CBS er eens bijgepakt en uitgezet in een grafiek.

peakbenzineNL

De grootste hoeveelheid motorbrandstof werd bereikt in 2008 met een totaal van 487 Petajoule. Vorig jaar was het brandstofverbruik voor wegtransport al 8% lager dan in 2008.

In het ‘eurocrisis-jaar’ 2013 verbruikte het Nederlandse wagenpark weer net zoveel brandstof als in 2003: ca. 450 PetaJoule. Maar in 2003 waren er minder motorvoertuigen in Nederland.
In 2013 gebruikte het gemiddelde Nederlandse motorvoertuig 55,7 Gigajoule aan brandstof. In 2003 was er voor elk Nederlands motorvoertuig 58,0 Gigajoule aan brandstof beschikbaar.

Luchtvaart
Het brandstofverbruik in de luchtvaart bereikte ook in 2008 een maximum.
In dat jaar werd in Nederland voor 159,6 PetaJoule aan brandstof door de luchtvaartsector verstookt. In 2013 was het brandstofverbruik voor luchtvaart afgenomen tot 147.8 PetaJoule. Tussen 2008 en 2013 daalde het brandstofverbruik van de luchtvaart met 7,4%.

peakkerosineNL

Het IEA maakt rooskleurige prognoses van het stijgend aantal vaten vloeibare brandstof dat de wereld te besteden heeft. Dat die hoeveelheid brandstof steeds meer wordt aangelengd en verdund met laagenergietische NGL’s (Natural Gas Liquids) en biobrandstoffen verteld men er niet bij.
De netto hoeveelheid energie, die we uit vloeibare brandstoffen halen neemt niet verder toe. En in Nederland en andere Europese landen neemt die hoeveelheid energie zelfs af. Die afname is onomkeerbaar. We krijgen nooit meer zoveel benzine en kerosine als in 2008.
Peakoil is een realiteit.

Minder brandstof, minder kilometers, minder fijnstof

Uit de cijfers van het CBS blijkt dat er in Nederland steeds minder autobrandstof wordt verbruikt.
Dat komt omdat auto’s zuiniger worden, maar ook doordat er minder gereden wordt.
In de grafiek hieronder heb ik de hoeveelheid brandstof, die het wegverkeer maandelijks verbruikt uitgezet voor de afgelopen 3 jaar. De meeteenheid is PetaJoule.

wegvervoer2014

In 2011 gebruikte het Nederlandse wagenpark maandelijks gemiddeld 39,96 PetaJoule aan motorbrandstof. In 2013 was het verbruik gedaald tot 37,22 PetaJoule per maand ofwel 6.8% minder dan in 2011.
Zal deze trend zich doorzetten? Ik denk van wel.
Als we de trendlijn uit de grafiek gewoon doortrekken, komt het maandelijkse verbruik in 2015 uit op 34,7 PetaJoule en in 2017 op 32,3.

tnksttn

De files zullen verdwijnen. De tankstations zullen gesloten (en misschien gesloopt) worden. Oliemaatschappijen zien hun omzet en winst slinken. De hoeveelheid fijnstof in de lucht zal afnemen.
Cassandra voorspelt dat de trend naar een lager brandstofverbruik onomkeerbaar is en dat het Nederlandse wagenpark nooit meer zoveel brandstof zal verbruiken als in 2011.

Oekraïners worden met uitsterven bedreigd

640px-Population_of_Ukraine_v.2

De afgelopen 15 jaar krimpt de bevolking van de Oekraïne met 0,6% per jaar.
Na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie moest de Oekraïne op eigen benen leren staan en dat is maar ten dele gelukt. De economie is flink gekrompen en het verbruik van aardolie is sterk gedaald.

In 1991 verbruikten de Oekraïners (51,9 miljoen ) nog 1,16 miljoen vaten aardolie per dag. Dat betekent dat de gemiddelde inwoner van de Oekraïne in dat jaar 8,15 vaten aardolie verbruikte.
In het jaar 2000 waren er nog maar 49,4 miljoen Oekraïners. Het olieverbruik was in 2000 gedaald tot 0,25 miljoen vaten per dag. Dat betekent dat de gemiddelde inwoner van de Oekraïne in het jaar 2000 nog maar 1,87 vaten aardolie heeft verbruikt.

In 2012 was de bevolking van de Oekraïne verder teruggelopen tot 45.6 miljoen inwoners. Maar die verbruiken met zijn allen wat meer aardolie dan in 2000: 0.28 miljoen vaten per dag. Dat betekent dat er in 2012 per inwoner 2.25 vaten aardolie beschikbaar waren. Ter vergelijking: in Nederland waren er in 2012 maar liefst 20,3 vaten aardolie beschikbaar voor de gemiddelde Nederlander.

In de grafiek hieronder heb ik de bevolkingsafname in de afgelopen 20 jaar zichtbaar gemaakt en geëxtrapoleerd tot 2048.

bevolkingsafnameoekraïne

Als de bevolkingsafname van de afgelopen 20 jaar in hetzelfde tempo doorzet, zijn er in 2048 nog maar 32 miljoen Oekraïners. Maar dan zal er nog minder aardolie te verdelen zijn.

peak-ukraine

Waarom zijn de Grenzen aan de Groei zijn moeilijk te accepteren?

De afgelopen 2 eeuwen is de mensheid uitgegroeid tot de succesvolste soort op Aarde. De bevolking is gegroeid van 1 miljard tot 7 miljard mensen. Er zijn gigantische bouwwerken voltooid. Mensen vliegen in machines de wereld rond, soms sneller dan het geluid. Er zijn mensen buiten de dampkring geweest en zelfs op de Maan. Het lijkt alsof er niets onmogelijk is voor de mensheid.

De menselijke cultuur is door die enorme groei en vooruitgang veranderd. We geloven met zijn allen dat de mensheid door zijn intelligentie en vindingrijkheid alles kan bereiken wat we willen. Alle ziektes zullen we ooit genezen. We kunnen honger uit de wereld helpen. We blussen bosbranden, smelten gletsjers en maken kunstmatige eilanden. De mens is baas over de natuur en kan zelfs het klimaat voor eeuwig beïnvloeden.
Het verhaal over menselijke hegemonie wordt doorgegeven door ouders aan hun kinderen en door onderwijzers aan hun klassen. Hollywood vertelt fantastische verhalen waarin de mensheid het hele Melkwegstelsel doorkruist en de natuurwetten aan zijn laars lapt.

Maar wetenschappers, die naar hun meetinstrumenten kijken en hun waarnemingen vergelijken met eerdere waarnemingen, zien dat de mens helemaal niet almachtig is.
De macht van de mens blijkt gebaseerd op een overschot aan energie uit makkelijk winbare fossiele brandstoffen. Ze kunnen berekenen dat het overschot aan energie steeds kleiner zal worden.
En de wetenschappers zien dat het metaalgehalte in ertsen lager is dan in de vorige eeuw. En ze zien dat de voorraden schoon drinkwater afnemen, net zoals de hoeveelheid fosfaat (een onmisbare meststof voor landbouw).
De wetenschappers zien de reële wereld door andere ogen dan de rest van de mensheid.

Wetenschappers zien fysieke grenzen aan de groei van de mensheid opdoemen. En dat beeld botst met de mythe dat het menselijk vernuft de natuur heeft onderworpen. Als wetenschappers de Grenzen aan de Groei uitleggen, worden ze weggehoond. De mensheid kan niet accepteren dat de legende van eeuwigdurende groei niet waar is, maar een leugen.
Er is sprake van cognitieve dissonantie.
Van generatie op generatie is het aantal mensen op Aarde gegroeid en is de welvaart van ons allemaal toegenomen. We accepteren niet dat deze groei eindigt en dat de verhalen over menselijke macht en vindingrijkheid niet kloppen.

In de documentaire Blind Spot vertelt wetenschapper Jason Bradford over deze cognitieve dissonantie.

De documentaire Blind Spot dateert uit 2008. Maar 6 jaar later in 2014 is er nog maar weinig veranderd. Nog altijd denken politici (de mensen die we uitkiezen om de belangrijkste beslissingen te nemen) dat de economische groei zal terugkeren en dat we steeds meer energie zullen opwekken en gebruiken.
Het zal nog tientallen jaren duren voordat we de culturele ballast van eeuwen onbeperkte fossiele energie achter ons kunnen laten en accepteren dat we boven onze stand leven.

Het IPCC overschat de hoeveelheid steenkool op aarde en de toekomstige CO2-uitstoot

coal-hands1

Het IPCC beschrijft in haar 5e Assessment Report vier verschillende scenario’s voor de menselijke CO2-uitstoot tot het jaar 2100. Deze scenario’s worden aangeduid met de afkorting RCP, dat betekent ‘Representative Concentration Pathways’.
De vier RCP-scenario’s van het IPCC heten: RCP2.6, RCP4.5, RCP6.0 en RCP8.5.
Hieronder een opsomming van de hoeveelheid fossiele brandstoffen en de menselijke CO2-uitstoot waarop de vier RCP-scenario’s zijn gebaseerd.

ipccar5co2bafkomstig uit de Summary for Policymakers van het AR5 van het IPCC

Het IPCC verwacht dat de mensheid in de komende 90 jaar ergens 270 tot 1685 Gigaton koolstof zal verbranden.

De Amerikaanse professor David Rutledge, een expert op het gebied van steenkoolwinning, heeft een inschatting gemaakt van de totale hoeveelheid steenkool, die de wereld kan produceren. Hij keek eerst naar de steenkoolproduktie van Groot-Brittannië en Duitsland, waar vrijwel alle winbare steenkool al gewonnen is.
Zijn berekeningen laten zien dat het niet lukt om alle steenkoolreserves daadwerkelijk naar boven te halen. In Europa kan waarschijnlijk maar 70% van alle aanwezige steenkool gewonnen worden. In China kan 86% van de reserves worden geëxploiteerd, maar in Rusland en de westelijke Verenigde Staten zal dat percentage blijven steken op 28 à 29%.
Rutledge schat dat wereldwijd slechts 60% van de steenkoolreserves ook daadwerkelijk gewonnen zal worden.

Op basis van zijn berekeningen denkt David Rutledge dat de maximale cumulatieve wereldsteenkoolproduktie zal uitkomen op 736 Gigaton. Dit komt overeen met 397 Gigaton koolstof.
Als we bij daar de bijdrage van de resterende olie- en aardgasvoorraden bij optellen (529 Gigaton) komen we uit op 926 Gigaton koolstof. Die hoeveelheid komt ongeveer overeen met het RCP4.5-scenario uit AR5 van het IPCC.
De berekeningen van Rutledge laten zien dat de RCP6.0- en RCP8.5-scenario’s onrealistisch zijn.
Dat is fantastisch goed nieuws voor iedereen, die zich zorgen maakt over de menselijke CO2-uitstoot!!!

Voor de vier RCP-scenario’s is ook een inschatting gemaakt voor het tijdverloop van het verbruik van de fossiele brandstoffen. Die inschatting zie je hieronder.

RCPgrafiek

In twee van de vier scenario’s (RCP6.0 en RCP8.5) verwacht het IPCC dat de hoeveelheid fossiele brandstof, die wordt verbrand, zal blijven stijgen tot 2080.

De economische ontwikkeling van de laatste 5 jaar maakt het zeer onwaarschijnlijk dat het verbruik van fossiele brandstoffen nog 65 jaar lang zal blijven stijgen.
In de VS, Japan en Europa daalt het gebruik van fossiele brandstoffen en daarmee ook de CO2-uitstoot.
De RCP6.0 en RCP8.5-scenario’s zijn zeer onrealistisch. Het is zeer onwetenschappelijk om die scenario’s nog altijd te gebruiken om politici en burgers te bang te maken.

Op YouTube kun je (in 4 delen) een lezing van David Rutledge bekijken en beluisteren.
Deel 1deel 2deel 3deel 4