Tagarchief: pensioen

Rekenrente uit het verleden biedt geen garantie voor de toekomst

Vandaag las ik op de voorpagina van de Volkskrant dat de pensioenfondsen de rekenrente anders willen berekenen. Men wil overstappen naar de gemiddelde rekenrente berekend over een langere periode.

Momenteel leveren de investeringen van pensioenfondsen te weinig rendement op. Onroerend goed wordt minder waard. Zekere staatsobligaties (van Nederland, Duitsland en de VS), leveren slechts zeer weinig rente op. Nederlandse en Duitse obligaties met een korte looptijd kennen zelfs een negatieve rente. Ook het Europese noodfonds EFSF leent tegen een negatieve rente. Pensioenfondsen kunnen aan die obligaties geen cent vrdienen.

Als je kijkt naar de huidige rendementen van de beleggingen van de pensioenfondsen, dan kunnen ze niet voldoen aan hun toekomstige verplichtingen. De dekkingsgraad is onder de 100%.
De dalende rendementen doen overal alarmbellen afgaan. Het is een nieuwe ontwikkeling, die voor 2008 gewoon niet voorkwam.

De oplossing die de pensioenfondsen bedenken is een rekenkundig truukje. Bereken de dekkingsgraad gewoon met rendementen uit het verleden. Volgens de Volkskrant overweegt men serieus om voortaan het gemiddelde rendement over de afgelopen 20 – 60 jaar te hanteren als rekenrente.

De afgelopen 60 jaar, sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog, worden gekenmerkt door economische groei. En nu wil men juist die periode van economische voorspoed gaan gebruiken als maatstaf voor de toekomst.
De pensioenfondsen lijken te vergeten dat rendementen uit het verleden geen enkele garantie bieden voor de toekomst.


Politici vinden het prima als de pensioenen de komende jaren niet gekort hoeven te worden. Stel je voor: al die pensioengerechtigde kiezers, die zo trouw naar de stembus gaan, moet je geen koopkracht afnemen. Ze schuiven de problemen liever nog een paar jaar vooruit.
Politici zullen dus alle rekentruukjes, die de pensioenfondsen voorstellen, toestaan. Zo zal het gaan.

Welke investeringen leveren nog rendement op?

Pensioenfondsen hebben grote moeite om rendement te halen uit hun beleggingen. Aandelenkoersen dalen, de prijs van onroerend goed daalt en zelfs staatsobligaties zijn geen veilige belegging meer.
Waar zijn de gouden bergen gebleven?
Hoe kan je geld nog groeien?

Aandelenkoersen
Sinds 2007 is de Amsterdamse AEX-index 40% van haar waarde verloren.

De Spaanse aandelen-index IBEX-35 verloor bijna 60% aan waarde

De Italiaanse MIB-index daalde met 70%

De Griekse aandelenbeurs klapte volkomen in elkaar en verloor 90% van de waarde.

Onroerend goed
Over de hele wereld daalt ook de waarde van onroerend goed. In de VS, in het Verenigd Koninkrijk, in Spanje en ook in Nederland. De huizenprijzen in Nederland zijn weer terug op het nivo van 2005.

Obligaties
Ook staatsobligaties zijn geen zekere belegging meer. Obligaties van zwakke landen (Griekenland, Portugal, Spanje) vormen een groot risico en krijgen van kredietbeoordelaars  een slechte rating. Ze worden niet meer geaccepteerd als onderpand voor een lening.
Staatsobligaties van betrouwbare landen zoals Duitsland leveren nog maar heel weinig rendement op. De rente op Duitse staatsleningen met een looptijd van 10 jaar was in juni 2011 nog 3%. Maar de rente is nu gedaald tot slechts 1,46%.

De inflatie bedraagt 2,3 tot 2,6%. En dan is een rendememt van 1,46% op je investering in werkelijkheid verliesgevend.

Investeerders, waaronder verzekeringsmaatschappijen en pensioenfondsen kunnen met hun geld nergens meer rendement halen: niet in aandelen, niet in onroerend goed en niet in staatsobligaties.
De verzekeringsmaatschappijen en pensioenfondsen zullen de premies moeten verhogen om nog aan hun verplichtingen te kunnen voldoen.
Of ze besluiten gewoon om dan maar niet aan hun verplichtingen te voldoen en af te stempelen.

Update
RTLZ heeft ook kritisch gekeken naar de rendementen van de pensioenfondsen.

Jin Liqun: Europa kweekt luiheid en gemakzucht

Waarom komt China voorlopig niet over de brug voor het Europese noodfonds? Jin Liqun is bestuursvoorzitter van het Chinese staatsinvesteringsfonds China Investment Corporation. Hij legt uit waardoor, in zijn optiek, de Europese economische problemen zijn ontstaan.

De Chinezen vinden dat de Europeanen de problemen zelf veroorzaakt hebben. De Chinezen zijn de bemoeizucht van de Europeanen met de Cinese binnenlandse politiek zat. En ze vinden de sociale voorzieningen in Europa contraproduktief.
In China bestaat het beeld dat Europeanen lui en gemakzuchtig zijn. Waarom kunnen Europeanen op hun 55ste of 60ste met pensioen en aan het strand gaan liggen. Terwijl in China echt keihard gewerkt wordt.

“If you look at the troubles which happened in European countries, this is purely because of the accumulated troubles of the worn out welfare society. I think the labour laws are outdated. The labour laws induce sloth, indolence, rather than hardworking. The incentive system, is totally out of whack.

“Why should, for instance, within [the] eurozone some member’s people have to work to 65, even longer, whereas in some other countries they are happily retiring at 55, languishing on the beach? This is unfair. The welfare system is good for any society to reduce the gap, to help those who happen to have disadvantages, to enjoy a good life, but a welfare society should not induce people not to work hard.”

Grenzen aan de Groei van het aantal gepensioneerden

Het wordt voor pensioenfondsen steeds moeilijker om rendement te halen uit investeringen.

Geld uitlenen aan regeringen, in de vorm van staatsleningen, is erg riskant. De kans dat je die investering kwijtraakt, wordt steeds groter.
Geld uitlenen aan betrouwbare regeringen van solide landen levert veel te weinig op. De waardedaling van geld (inflatie) is groter dan de rendementen op Duitse en Nederlandse staatsleningen.

Investeren in onroerend goed is ook al een tijdje verliesgevend. Sinds 2007 daalt overal ter wereld de waarde van huizen en commercieel onroerend goed.
Investeren in aandelen kan nog wel rendement opleveren. De pensioenfondsen moeten dan investeren in de aandelen van financiële instellingen, banken en verzekeringsmaatschappijen. Het belangrijkste produkt van deze bedrijfstak is krediet. En alleen in krediet zit nog groei.

Iedereen leeft boven zijn stand en wil dat zo houden door geld te lenen. Mensen lenen van de bank. De overheid leent van de bank. En de bank leent van de centrale bank of krijgt noodhulp van de overheid. Alle noodhulp is erop gericht om de financiële instellingen winst te laten maken en de aandelenkoersen te laten stijgen.
De enige manier waarop pensioenfondsen nog rendement kunnen halen is het helpen van banken en verzekeringsmaatschappijen. Daarom zijn steunfondsen en noodhulp zo belangrijk: ze houden nog even de illusie in stand dat economische groei nog mogelijk is.

Er is een eind gekomen aan economische groei. Investeren in meer infrastructuur of produktiecapaciteit levert geen winst meer op: de economie moet immers krimpen.
Het overeind houden en oppompen van de financiële sector is een truukje, een pyramidespel waarmee de mensen, de kiezers, nog even zoetgehouden kunnen worden. Dit is heel erg belangrijke truuk, want anders gaat iedereen staken en op pleinen protesteren.

De bottomline is dat er teveel mensen, die zelf niets meer produceren op kosten van de samenleving achter de geraniums zitten. Dat wordt te duur. De mensen zullen langer moeten doorwerken en als het even kan eerder moeten doodgaan. In sommige oude primitieve culturen Eskimo’s) werden oude nutteloze mensen verstoten, omdat ze niet lager nuttig zijn voor de stam. In onze geciviliseerde, op christelijke waarden gebaseerde samenleving zal dit probleem op een andere manier opgelost worden.

Later met pensioen of eerder dood?

NB.: Dit is een gedachtenexperiment. Het is op zich niet gevaarlijk, maar kan wel leiden tot onverwacht inzicht.

De vergrijzing en de almaar stijgende levensverwachting zijn de reden waarom AOW en pensioen op den duur onbetaalbaar worden. In de toekomst zullen steeds meer mensen steeds langer een pensioenuitkering krijgen.
Stel je voor dat de medische wetenschap erin slaagt kanker te genezen en dementie te voorkomen.
Stel je voor dat de levensverwachting stijgt tot boven de 100 jaar. Dan zou de gemiddelde Nederlander van zijn 65ste tot zijn 100ste AOW en een pensioen ontvangen. De medische wetenschap en de gezondheidszorg vormen een grote bedreiging voor de betaalbaarheid van het pensioenstelsel.

Maximumleeftijd
Om de oudedagsvoorziening toch betaalbaar te houden wordt de pensioengerechtigde leeftijd geleidelijk verhoogd. Maar je zou ook een maximumleeftijd kunnen invoeren voor AOW en pensioen.
De laatste jaren van je leven zijn niet de leukste of gelukkigste. Door slechte gezondheid, afnemende zintuiglijke vermogens en beperkte mobiliteit zijn de laatste jaren voor velen ellendig. We zouden veel liever eerder met pensioen gaan, als we nog gezond en mobiel zijn en van het leven kunnen genieten.
Steeds meer mensen beseffen dat het leven na je 80ste verjaardag nog maar weinig te bieden heeft. Waarom beperken we de duur van de AOW en pensioen dan niet tot maximaal 15 jaar: van je 65ste tot je 80ste?

Euthanasie?
Mensen kunnen op hun 80e besluiten om opnieuw te gaan werken. Of ze kunnen hun huis verkopen en van de opbrengst gaan leven. Of ze gaan serieus euthanasie overwegen: het leven is immers voltooid.

Het kan geen kwaad om divergent te denken over de pensioenproblematiek, buiten de kaders, die normaal besproken worden.
Aan het begin van de 20ste eeuw was er nog helemaal geen AOW. Onze overgrootouders maakten zich geen zorgen en geen illusies over de hoogte van hun pensioen.
In een Derde Wereld land als Burkina Fasso bestaat helemaal geen AOW en geen pensioenfonds.

enorme verschillen in levensverwachting over de wereld

Verhogen van de pensioengerechtigde leeftijd is vast niet de enige oplossing voor vergrijzing en stijgende levensverwachting. En zeker niet de eenvoudigste.

Waarin kunnen pensioenfondsen nog veilig beleggen?

De Grenzen aan de Groei zetten winsten en beleggingsrendementen onder druk. Kunnen pensioenfondsen nog voldoende rendement halen uit hun investeringen?

Vastgoed
Pensioenfondsen beleggen veel in onroerend goed, vooral in commercieel onroerend goed: kantoorgebouwen en winkelcentra. Maar de laatste jaren daalt de waarde van onroerend goed; van woningen, maar ook van commercieel vastgoed. Kantoorpanden en shoppingmalls staan leeg en leveren niets op.

Aandelen
De laatste jaren is beleggen in aandelen riskant en veelal verliesgevend. Sinds 2007 is de AEX sterk in waarde gehalveerd. In het laatste jaar verloor de Amsterdamse index nog 25% van de waarde.

Zelfs als de pensioenfondsen steengoed zijn in het beleggen in aandelen, dan nog zullen ze geen winst kunnen maken.

Obligaties
Beleggen in staatsobligaties was altijd een veilige strategie. Maar sinds de Grenzen aan de Groei bereikt zijn is dat snel veranderd. Griekse en Portugese obligaties zijn een riskante belegging geworden. De kans dat ze niet afgelost worden, is reëel.
Nederlandse en Duitse staatsleningen zullen wel worden afgelost maar geven nog maar zeer magere rentes.

rente op Duitse 10-jaars-obligaties is minder dan 2%

Beleggen in zekere Nederlandse en Duitse obligaties levert te weinig op om waardevaste pensioenen te kunnen garanderen.

Natuurlijk kunnen pensioenfondsen nog in grondstoffen gaan beleggen: in olie, steenkool, goud en uranium. Maar dan worden ze één van die partijen (speculanten) die de prijs van voedsel en grondstoffen opdrijven.

De dekkingsgraad van veel pensioenfondsen is weer gedaald tot onder de 100%. Veel pensioenen zullen wederom niet geïndexeerd worden.
Onze pensioenen zijn niet langer waardevast.

zie ook: Peak-pensioen