Tagarchief: politiek

Landroof: Wie krijgt het graan uit de Oekraïne?

In Afrika en Zuid-Amerika worden enorme lappen landbouwgrond door corrupte overheden verpacht aan grote bedrijven uit Europa en Oost-Azië. Dit neokoloniale fenomeen wordt ook wel landroof (landgrab in het Engels) genoemd.
De Oekraïne is rijk aan goede landbouwgrond, het wordt wel de graanschuur van Oost-Europa genoemd. Elk jaar worden in de Oekraïne miljarden megajoules aan zonne-energie omgezet in graan. Zou landroof ook een rol spelen in het conflict over de Oekraïne?
Waarschijnlijk wel.ukrchina

In 2012 exporteerde de Oekraïne landbouwprodukten ter waarde van 270 miljoen dollar naar China. Over de eerste helft van 2013 bedroeg de export van landbouwprodukten naar China al 380 miljoen dollar. Het plaatje uit de Financial Times (hiernaast afgebeeld) laat zien dat de Oekraïnse export naar China razendsnel is toegenomen.

Chinese bedrijven toonden interesse om landbouwgrond in de Oekraïne te pachten om daarmee voor tientallen jaren vaste contracten te kunnen afsluiten.
De Oekraïnse miljardair Bakhmatyuk, oprichter van agrogigant UkrLandFarming (een van de 10 grootste landbouwbedrijven ter wereld) zei over de onderhandelingen:

“Instead of oil and gas, we’re harvesting crops,” he says. “We are now building the pipeline, a sort of Ukrainian Gazprom, to pump these commodities to China and other markets.”

“In plaats van olie en gas, oogsten wij voedingsgewassen. We bouwen nu een pijpleiding, als een Oekraïnse Gazprom, en wij pompen onze landbouwprodukten naar China en verder.”

Volgens diverse bronnen zouden Chinese bedrijven een gebied van 3 miljoen hectare (net zo groot als België) pachten.
China zou in ruil voor de pachtovereenkomst miljarden investeren in de modernisering van de landbouw. Het Chinese bedrijf XPCC tekende in september 2013 al een samenwerkingsovereenkomst met een looptijd van 50 jaar om de landbouw in de OekraIne te verbeteren.

original_5d489cfe-79bf-da44

Maar in januari 2014 trok het Amerikaanse landbouwbedrijf Cargill de portemonnee en kocht 5% van de aandelen van de Oekraïnse agrogigant UkrLandFarming. In een persbericht liet Cargill weten dat het geen interesse had om de koers of de leiding van het bedrijf te veranderen.

De inmiddels verdreven regering, de corrupte oligarchenclub FC Janoekovitsj, had het liefst grond verpacht aan de Chinezen en het Oekraïnse graan geëxporteerd naar het oosten.
Het is nog niet duidelijk wat het nieuwe regime in Kiev zal gaan doen. Gaat men opnieuw met de Chinezen in zee? Of gaat men het Oekraïnse graan voortaan aan Europa verkopen. De Europese Unie heeft alvast maar de invoerrechten voor de Oekraïne afgeschaft.

Kunnen we de Iraanse en Russische olie wel missen?

Westerse landen wilden de Iraanse regering dwingen om te stoppen met het verrijken van uranium door geen olie meer in te voeren uit Iran. De olieboycot was niet effectief. Iran kon zijn olie nog altijd exporteren naar China.
Bovendien stopten de landen van de Europese Unie en Japan niet helemaal met de import van aardolie. De invoer uit Iran werd medio 2012 ongeveer gehalveerd.

iranlight

De VS accepteerden gelaten dat Europa en Japan gewoon Iraanse olie bleven kopen. In feite was er helemaal geen olieboycot tegen Iran.
Vorig jaar werd na langdurige diplomatieke onderhandelingen met Iran een akkoord bereikt waarna de olie-export van Iran weer begon te stijgen.

Een olieboycot tegen Rusland?
Nu Rusland dreigt de Krim te annexeren, studeren Europese politici op eventuele economische sancties tegen Rusland.
Een olieboycot tegen Rusland zou de meest effectieve sanctie zijn. Europese landen nemen 84% van de totale Russische export-olie af. In 2012 exporteerde Rusland dagelijks 6 miljoen vaten aardolie en aardolieproducten naar Europa.
Als de Europese landen Russische olie gaan boycotten loopt de Russische economie dagelijks 600 miljoen dollar (6 miljoen vaten maal $100 per vat) aan buitenlandse valuta mis. Op jaarbasis komt dat neer op het kolossale bedrag van 220 miljard dollar.
Een Europese olieboycot zou de Russische economie een zeer zware klap toebrengen.
In het staafdiagram hieronder zie je de belangrijkste afnemers van Russische olie en de gemiddelde dagelijkse hoeveelheid, die ze in 2012 importeerden.

crude_oil_export

Nederland importeerde in 2012 gemiddeld 550.000 vaten per dag uit Rusland. Dat is 59% van de totale dagelijkse olieverbruik in Nederland.
Duitsland is nog afhankelijker van Rusland: in 2012 kwam 61% van de olie, die de Duitsers nodig hebben uit Rusland (0,69 miljoen van de 1,15 miljoen vaten).

Als de Europese landen besluiten tot een boycot van Russische olie, dan hebben ze 2 opties:
1. ze gaan olie kopen van andere landen
Deze extra vraag uit Europa zal de prijs van aardolie op de wereldmarkt sterk doen oplopen. De hogere olieprijs zal leiden tot een economische recessie en daardoor zal de werkeloosheid in Europa verder oplopen.

2. Europa gaat het olieverbruik sterk beperken.
Als Nederland het olieverbruik met 59% verlaagt, kunnen we voortaan zonder de Russische olie. Maar dat betekent dat de helft van de auto’s in Nederland niet meer kan rijden en dat er veel minder vliegtuigen van Schiphol kunnen vertrekken.
Het is niet voor te stellen dat de meer dan de helft van de Nederlanders uit eigen beweging de auto laten staan en de vliegvakantie opoffert om Rusland te dwingen zich terug te trekken uit de Krim.

Ik denk dat Europa geen olie- of gasboycot zal instellen tegen Rusland. Andere ‘economische’ sancties zullen Rusland niet echt in de problemen of op andere gedachten brengen.

Oil_drum

De roze kristallen bol van het CPB

Volgens de nieuwste prognose van het Centraal Planbureau (CPB) zal het Nederlandse BNP dit jaar groeien met 0,75%. En in 2015 zal de groei zelfs 1,5% bedragen.
Het CPB ziet door haar roze bril nog meer mooie cijfers over de wereldhandel en de olieprijs. Maar is de kristallen bol van het CPB wel helder genoeg om zulke rooskleurige voorspellingen te doen.

In juni van 2013 zagen de knappe koppen van het CPB in hun kristallen bol de olieprijs van 2014. Gemiddeld over 2014 zou een vat Brent-olie $102 gaan kosten.
Helaas bleef de eerste 2 maanden een vat Brent duurder dan $105. En vanwege de aantrekkende wereldhandel en/of de spanning rond de Oekraïne is de prijs voor een vat Brent vandaag opgelopen naar $111. Dat is flink hoger dan de $102 die men 9 maanden geleden nog voorspelde.

In de nieuwste rooskleurige prognose voorziet het CPB een gemiddelde olieprijs van $108 per vat. Als de politieke spanning verder toeneemt of er komt een olieboycot tegen Rusland, dan zal de prijs veel hoger oplopen en kan ook deze prognose in de prullie.

De afgelopen jaren bleken de voorspellingen van het CPB consequent te rooskleurig.
Thomas Hogeling van ThePostOnline bekeek in augustus 2013 of de prognoses van het CPB een beetje waren uitgekomen. Zijn conclusie: de voorspellingen van het CPB zijn steevast te zonnig.

Eerder in 2013 schreef de Volkskrant ook al kritisch over de voorspellingen van het CPB.
In 2009 gaf de toenmalige directeur van het CPB, Coen Teulings, al toe dat voorspellen van de economie gewoon heel moeilijk is.

Ik ben bang dat deze nieuwe prognose van het CPB opnieuw te rooskleurig is.
Niet omdat ik het nu zo veel beter weet, maar omdat deze rooskleurige prognose voornamelijk bedoeld is om de moed erin te houden en om het consumentenvertrouwen op te vijzelen.

IEA-deskundigen overschatten Braziliaanse oliepotentieel al jarenlang

Britse wetenschappers met belangen in vaccinbedrijven hebben de ernst van de epidemie van de Mexicaanse griep in 2010 overdreven.
De prognoses van deskundigen zijn niet altijd even betrouwbaar. Soms proberen deskundigen met hun cijfers, bewust of onbewust, het beleid in een bepaalde richting te sturen.

De deskundigen van het IEA dachten in oktober 2009 dat Braziliaanse olieproduktie over het jaar 2010 gemiddeld zou uitkomen op 2,75 miljoen vaten per dag.
Uiteindelijk kwam de produktie uit op gemiddeld 2,13 miljoen vaten per dag. De schatting van het IEA was ruim 20% te hoog.

In oktober 2010 schatte het IEA de olieproduktie van Brazilië voor 2011 in op 2,37 miljoen vaten per dag. Ook dat bleek te hoog ingeschat: Brazilië produceerde in 2011 dagelijks gemiddeld 2,21 miljoen vaten. De schatting was ongeveer 6% te hoog.

De schatting voor de Braziliaanse olieproduktie in 2012 (gemaakt in oktober 2011) was 2,34 miljoen vaten per dag.
NB. dit is lager dan de schatting voor men eerder voor 2011 en 2010 maakte. Het lijkt of het IEA leert van eerdere miskleunen.
Maar opnieuw bleek de inschatting te rooskleurig.
In 2012 pompte Brazilië dagelijks 2,16 miljoen vaten olie op: 7,5% minder dan de prognose van de knappe koppen in Parijs.

Een jaar geleden (oktober 2012) dacht het IEA dat in 2013 de olieproduktie van Brazilië zou uitkomen op 2,39 miljoen vaten per dag. Over de eerste 9 maanden van 2013 bedraagt de feitelijke gemiddelde produktie slechts 2,09 miljoen vaten per dag.
Het IEA zit voorlopig voor 2013 12 % te hoog met haar schatting.

Wat verwacht het IEA voor 2014?
Momenteel denken de knapste koppen van het IEA dat Brazilië in 2014 dagelijks 2,28 miljoen vaten per dag zal oppompen. Dat is de laagste schatting in de afgelopen 5 jaar. Het IEA leert wel van haar overschattingen. Maar het heeft ook de plicht om investeerders niet af te schrikken met doemscenario’s. Men schijnt te denken: liever tien keer te hoog gegokt, dan één keer te laag.
Daarom denk ik dat ook deze schatting te rooskleurig zal zijn. De werkelijke olieproduktie van Brazilië voor 2014 zal uitkomen tussen de 2,10 en 2,20 miljoen vaten per dag.
De voorspellingen die het IEA doet voor Braziliaanse oliewinning op de lange termijn vind ik zeer ongeloofwaardig.

Ik meldde al eerder dat Petrobras (de Braziliaanse staatsoliemaatschappij) zich diep in de schulden moet steken om de olieproduktie op peil te houden en te laten groeien.
Dankzij het optimisme van het IEA zijn er genoeg investeerders te vinden, die de risicovolle Petrobras-projecten willen financieren.

Het aardgasloze tijdperk

Ondanks de vondst van aardgas in Coevorden 1948 zou het nog 10 tot 15 jaar duren voordat aardgas de belangrijkste brandstof in Nederland werd.
In 1960 bleek dat er enorm veel aardgas in de Groningse bodem zat. In de jaren daarna werd heel Nederland aangesloten op een netwerk van leidingen en begon het aardgastijdperk voor Nederland.
Voor 1960, in het aardgasloze tijdperk, gebruikten de Nederlanders kolengas, steenkool, turf en hout als brandstof voor verwarming en om te koken.

Het aardgas in de Nederlandse bodem raakt op. Het is een eindige energiebron. Het is moeilijk in te schatten hoe lang de aardgasreserves nog zullen meegaan. Onderstaande grafiek is afkomstig uit het Energierapport 2011 van het ministerie van Economische Zaken.

nlgastoekomst

In 2013 produceert Nederland nog ongeveer 70 miljard m³. In 2025 zal die produktie afgenomen zijn tot ca. 40 miljard m³, de hoeveelheid aardgas, die Nederland jaarlijks zelf verbruikt. Nog eens 10 jaar later in 2035 bedraagt de produktie nog maar 15 miljard m³. Als we voldoende aardgas kunnen kopen en importeren, dan zal aardgas ook in 2035 nog de belangrijkste brandstof zijn in Nederland. Zo niet, dan zal voor een groeiend deel van de Nederlanders een nieuw aardgasloos tijdperk beginnen.

Deskundigen en belanghebbenden uit de aardgasindustrie zijn heel optimistisch over de aardgasvoorziening in 2030. Degenen, die sombere verwachtingen hebben worden niet aan het woord gelaten in het filmpje hieronder.

De onderwijszeepbel: onderwijsuitgaven en studieschulden lopen steeds hoger op

Als erin een bepaalde sector van de economie steeds meer wordt geïnvesteerd, dan dreigt daar een zeepbel te ontstaan. Op een gegeven moment wordt er zoveel geïnvesteerd dat het rendement of resultaat niet meer toeneemt, maar zelfs afneemt. Dan spreken we van diminishing returns.

In Nederland stijgen de onderwijsuitgaven en de studieschuld harder dan het Bruto Nationaal Produkt. In het ‘Jaarboek Onderwijs in cijfers’ van het CBS vond ik daar cijfers over.

CBSonderwijs

De overheidsuitgaven aan onderwijs stegen tussen 2000 en 2011 met meer dan 70% (van 23,2 miljard naar ruim 40 miljard).
Per hoofd van de bevolking stegen de uitgaven tussen 2000 en 2011 met 64%.

In 2008 werd in Nederland 5,5% van het BNP uitgegeven aan onderwijs. In 2009 was dat al 5,9%. Dat is hoger dan de het gemiddelde van de 21 Europese OESO-landen (dat stond in 2009 op 5,8%).

Naast deze groeiende overheidsuitgaven stijgt ook het bedrag dat studenten zelf in het onderwijs investeren. De totale studieschuld van alle studenten aan universiteiten en hogescholen loopt schrikbarend snel op. De studentenorganisaties ISO en LSVb schatten in maart 2012 de totale studieschuld op 5,8 miljard euro. De studieschuld groeit volgens schattingen met 20 euro per seconde (31,5 miljoen per jaar). Er gaan steeds meer jongeren studeren, dus de verwachting is dat de studieschuld nog sneller zal gaan oplopen.

In de VS lopen de gezamenlijke studieschulden ook snel op. De totale studieschuld bedraagt daar al 1 biljoen dollar.
Veel studenten zullen na hun studie werk gaan doen waarvoor ze niet hadden hoeven studeren. Volgens schattingen zal zelfs 50% een baan vinden, die ze ook zonder studie hadden kunnen krijgen. Deze studenten hebben grote problemen om hun studieschuld terug te betalen.

In het filmpje hieronder wordt de Amerikaanse schuldenproblematiek uitgelegd. En er wordt zelfs een mogelijke oplossing aangedragen.

Hoe we in Nederland ooit de groei van onderwijsuitgaven en studieschulden zullen stoppen weet ik niet. Zolang geen enkele politieke partij op onderwijs wil en durft te bezuinigen, zal de onderwijszeepbel blijven groeien.