Tagarchief: recessie

Einde van de economische groei in Europa

De ECB houdt nauwgezet de groei van het Gross Domestic Product (GDP) ofwel het Bruto Nationaal Produkt van alle Europese landen bij. Elk kwartaal berekent de ECB op basis van die gegevens of de economie van de eurozone is gegroeid of gekrompen t.o.v. een jaar eerder.
Hieronder staan de gegevens van 1996 tot en met het tweede kwartaal van 2014 grafisch uitgezet.

Schermafbeelding 2014-10-29 om 11.56.43

De groei van het GDP vertoont een duidelijke negatieve trend over de laatste 18 jaar. Het moet nu toch aan iedereen duidelijk zijn dat een economische groei van 2% of meer er niet meer inzit.
Over de periode 2004 t/m 2008 was de gemiddelde groei 2,6% per jaar. Van 2009 t/m 2013 was de krimp gemiddeld 0,46%.

Dalend aardolieverbruik in Europa
Het einde van de economische groei in Europa gaat gepaard met een afnemend gebruik van aardolie. Hieronder heb ik het gezamenlijk aardolieverbruik van 20 Europese landen in de afgelopen 18 jaar uitgezet. De gegevens haalde ik uit de meest recente uitgave van de BP Statistical Review of World Energy.

Schermafbeelding 2014-10-29 om 13.25.53

In 8 jaar tijd is de hoeveelheid aardolie, die Europa verbruikt (zich kan permitteren) met 15% afgenomen.
Je mag zelf bedenken of het dalende olieverbruik de oorzaak is van de afgenomen economische groei of dat het een gevolg is van de lagere GDP-groei of krimp. De verschijnselen treden tegelijkertijd op en een causaal verband ligt voor de hand.

Begrotingstekort eurozone wordt steeds groter
In de grafiek hieronder heb ik de cijfers van de ECB over het begrotingstekot (c.q. begrotingsoverschot) van de 18 eurozone-landen uitgezet.
Ook in deze grafiek is een dalende trend zichtbaar: het begrotingstekort als percentage van het GDP wordt steeds groter.

Schermafbeelding 2014-10-29 om 14.39.57

In het tweede kwartaal van 2007 was er voor het laatst sprake van een begrotingsoverschot. Ondanks de hervormingen en bezuinigingen blijft het begrotingstekort de laatste jaren tussen de 3 en 4%. Minder groot dan tijdens de kredietcrisis, maar elk jaar dat er een tekort is loopt de staatsschuld van de eurozone-landen verder op.

Staatsschuld van de eurozone-landen blijft oplopen
In de laatste grafiek toon ik de oplopende staatsschuld van de eurozone-landen.
Voor de kredietcrisis bedroeg de gezamenlijke staatsschuld ca. 70% van het gezamenlijk GDP. De laatste 6 jaar is de staatsschuld opgelopen naar bijna 100% van het gezamenlijk GDP.

Schermafbeelding 2014-10-29 om 15.29.09

Als de regeringen van de eurozone-landen blijven werken met een begrotingstekort en het GDP niet verder groeit of zelfs kleiner wordt, dan zal de opgebouwde staatsschuld over een paar jaar meer dan 100% van het gezamenlijk GDP bedragen. Terwijl in het Verdrag van Maastricht is afgesproken dat de staatsschuld maximaal tot 60% van het GDP mag oplopen.
Nieuwe berekeningsmethodes voor staatsschuld of voor het GDP leiden tijdelijk tot mooiere cijfers, maar veranderen niets aan het onderliggende probleem van meer uitgeven dan er binnenkomt (begrotingstekorten).

De economie van Europa groeit niet meer. De hoog opgelopen staatsschuld zal nooit meer worden afgelost. De Europese regeringen kijken, misleid door economen, niet verder dan de volgende verkiezingen en schuiven ‘de tering naar de nering zetten’ gewoon voor zich uit… al jaren.

limits

Verkoop van benzine en diesel blijft dalen

Het CBS houdt nauwkeurig bij hoeveel benzine en diesel de Nederlandse tankstations verkopen. In de maand juni 2014 werd er 419 miljoen liter benzine verkocht en 530 miljoen liter diesel. In juni 2014 werd er 4% minder benzine verkocht dan in juni 2013. De hoeveelheid verkochte diesel lag 9% lager dan in juni 2013.

Schermafbeelding 2014-08-25 om 18.31.19

Over de eerste 6 maanden van 2014 werd 10% minder verkocht dan over dezelfde periode in 2011; 2550 miljoen tegenover 2836 miljoen liter.

Schermafbeelding 2014-08-25 om 18.33.00

De eerste 6 maanden van 2011 verbruikte het Nederlandse wagenpark 3915 miljoen liter diesel. Over dezelfde periode van 2014 was dat 3421 miljoen liter: 12,5% minder dan in 2011.

Peakoil in Italië: al in 2013 aan Kyoto doelstelling voldaan

Italië importeert het overgrote deel van de aardolie, die het land verbruikt. Aardolie is het afgelopen decennium veel duurder geworden en de rekening voor de Italiaanse aardolie-import liep flink op. Misschien is dat een reden waarom het aardolieverbruik van Italië sterk is gedaald.

Italieaardolie

In het jaar 2000 verbruikte de Italianen gezamenlijk 1,93 miljoen vaten per dag. Vorig jaar was dat nog maar 1,31 miljoen vaten: een daling van 32%.

Ook het aardgasverbruik van Italië daalt sterk. Van 79 miljard kuub in 2005 tot 64 miljard kuub in 2013. Dat betekent een afname van 19%.

Italieaardgas

Het Italiaans steenkoolverbruik is min of meer constant gebleven rond de 15 miljoen ton olie-equivalent. Maar doordat er veel minder aardgas en aardolie wordt verstookt, daalt de CO2-uitstoot van Italië snel.
In 2013 stootte Italië (volgens BP’s Statistical Review of World Energy 2014) 383 miljoen ton CO2 uit. Dat is vergelijkbaar met de uitstoot in 1984.
De CO2-uitstoot van 2013 lag 12% onder de uitstoot van 1990. Daarmee voldoet Italië in 2013 al ruimschoots aan de norm van het Kyoto-protocol.

ItalieCO2

Gevolgen voor het energieverbruik
Het afnemend verbruik van fossiele brandstoffen leidt ertoe, dat de Italianen minder energie te besteden hebben. Het totale energieverbruik daalde de afgelopen jaren met 14,5% van 185 miljoen ton olie-equivalent in 2005 tot 158 miljoen ton olie-equivalent in 2013.

Italieenergie

Transitie naar duurzame elektriciteitsopwekking
Het aandeel duurzaam opgewekte elektriciteit groeit in Italië snel. Van minder dan 10% in 2009 naar meer dan 30% in 2013. Die snelle groei komt enerzijds doordat er steeds meer van wind- en zonne-energie wordt geprofiteerd. En anderzijds doordat de totale hoeveelheid opgewekte elektriciteit ieder jaar met een paar procent afneemt.

Schermafbeelding 2014-07-13 om 16.06.22

Ik verwacht dat de dalende trend in gebruik van fossiele brandstoffen zal doorzetten. Zodat ook de Italiaanse CO2-uitstoot verder zal dalen.
Het aandeel van duurzaam opgewekte energie zal blijven groeien en de totale hoeveelheid elektriciteit die in Italië wordt opgewekt zal voorlopig blijven krimpen.

Op het weblog van Ugo Bardi kun je lezen hoe de Italianen beginnen te wennen aan het opraken van olie en gas.

Autoverkoop in eurozone nog altijd veel lager dan 5 jaar geleden

De Vereniging Eigen Huis en de Nederlandse Vereniging van Makelaars (NVM) proberen elke maand weer een positieve draai te geven aan de nieuwe cijfers over de huizenverkoop en de huizenprijs. En de autobranche probeert elke maand zo positief mogelijk te berichten over de Europese autoverkoop.
Eerder deze week konden we lezen dat de autoverkoop in Europa in mei 2014 4,5% hoger was dan in mei 2013. Mei 2014 was de 9e maand op rij dat de autoverkoop steeg.

De Europese verkoopcijfers werden omhoog getrokken door een handvol landen waar de stijging nogal groot was. In Roemenië steeg de verkoop t.o.v. mei 2013 met 46%, in Griekenland 42%, in Portugal 36%, in Cyprus met 24% en in Litouwen 21%.

Als ik naar de verkoopcijfers voor de eurozone van de ECB (de Europese Centrale Bank) kijk, dan zie ik toch geen grote stijging.
Het Statistical Data Warehouse van de ECB houdt maandelijks bij hoeveel nieuwe personenauto’s er geregistreerd worden. De 18 landen, die de euro als betaalmiddel kennen, registreerden in mei 2013 708 duizend nieuwe personenauto’s. In mei 2014 waren dat er 731 duizend: een stijging van 3,2%.

In de grafiek hieronder zie je de maandelijkse registraties in de eurozone weergegeven.
De rode stippellijn is het voortschrijdend gemiddelde over 9 maanden.

Schermafbeelding 2014-06-18 om 15.46.31

Over de laatste 9 maanden werden er (in de 18 landen van de eurozone) gemiddeld 725 duizend nieuwe kentekens voor personenauto’s uitgegeven. Vijf jaar geleden, in mei 2009, vlak na de kredietcrisis, lag dat aantal rond de 850 duizend per maand. De autobranche doet zijn best om zo weinig mogelijk terug te denken aan die goede oude tijd.

Koopkracht in Nederland terug op het niveau van 14 jaar geleden

Uit de cijfers van het CBS blijkt dat de binnenlandse bestedingen door consumenten de laatste jaren zijn gedaald.
In de grafiek hieronder is het totale volume van de binnenlandse consumentenbestedingen in het jaar 2000 geïndexeerd op de waarde 100.

KoopkrachtNL

In 2008 werd er 10 – 15% meer gekocht dan in het jaar 2000. Daarna kwam de klad erin.
Het laatste jaar is het volume van de bestedingen weer teruggezakt naar ongeveer 100. In 2014 kopen de Nederlandse huishoudens bij elkaar ongeveer evenveel als in het jaar 2000.

Ik kan een paar oorzaken bedenken voor de dalende consumentenbestedingen.
– de huizenprijzen dalen, dus is er geen overwaarde meer om d.m.v. een tweede hypotheek te verzilveren.
– energie, openbaar vervoer en brandstof zijn duurder geworden, terwijl de lonen vrijwel gelijk bleven.
– de werkeloosheid loopt op en van een uitkering kun je minder kopen dan van een salaris.

De Nederlandse huishoudens stellen aankopen uit en in veel gevallen betekent uitstel ook afstel.

CO2-uitstoot in Europa daalt verder

Eurostat publiceerde afgelopen week een schatting van de CO2-uistoot  over het jaar 2013 van een groot aantal Europese landen. De gezamenlijke CO2-uitstoot van de 28 landen van de Europese Unie (EU28) daalde met 2,5% t.o.v. 2012.
Ik ben wat dieper in de cijfers gedoken en laat hieronder zien welke landen het bijzonder goed gedaan hebben en in welke landen de CO2-uitstoot juist is toegenomen.

In Cyprus daalde de CO2-uitstoot het sterkst:  met 14,7% tot 6,41 ton per hoofd van de bevolking.
In Denemarken steeg de CO2-uitstoot fors met 6,8% naar 7,18 ton per Deen.

In landen waar de economie krimpt daalt de CO2-uitstoot flink. Voorbeelden zijn Griekenland (-10%), Spanje (-12,6%) en Italië (- 6,6%)

Schermafbeelding 2014-05-11 om 19.52.38

In Duitsland steeg de CO2-uitstoot lichtjes (+ 2%). De CO2-uitstoot van de gemiddelde Nederlander daalde lichtjes naar 9,65 ton. In de grafiek hieronder zie je ook de sterke daling van de CO2-uitstoot in Griekenland en Cyprus weergegeven.

Schermafbeelding 2014-05-11 om 19.59.30

Van alle Europeanen stoten de Luxemburgers het meeste CO2 uit: in 2013 gemiddeld 18,11 ton per persoon. Dat is ruim vijf keer de hoeveelheid die de gemiddelde Roemeen uitstoot. De Roemenen zijn kampioen klimaatbeleid met een uitstoot van slechts 3,17 ton per persoon.
Nederlanders doen het niet best in Europa met een uitstoot van 9,65 ton CO2 per persoon. Dat kan nog wel wat lager, lijkt me.

Peak-consumptie: winkelverkopen in Nederland nemen af

Eurostat publiceert elke maand een overzicht van de detailhandelverkopen in Europa. In die rapporten vergelijkt Eurostat de recente winkelverkoop met die uit het jaar 2010.
In de eurozone verkochten de winkels in december 2013 4,4% minder dan het maandelijks gemiddelde in 2010.
Dat komt niet alleen door de afgenomen koopkracht in de PIIGS-landen, Ook in Nederland dalen de winkelverkopen.

Op de website van het CBS heb ik gezocht naar de kwartaalcijfers van de Nederlandse winkelverkopen. Het CBS heeft de gemiddelde waarde voor het jaar 2010 op 100% gesteld.
Sinds 2010 is de Nederlandse detailhandelverkoop gedaald.

Schermafbeelding 2014-05-04 om 20.48.54

De rode lijn geeft het voortschrijdend gemiddelde over 4 kwartalen aan.
In 2013 is de gemiddelde detailhandelverkoop verder gedaald tot ca. 93% van de verkoop in 2010. En in 2010 lag het verkochte volume al flink lager dan in het topjaar 2008.

De kwartalen met de hoogste winkelverkoop  in de afgelopen 10 jaar waren het 4e kwartaal van 2007 en het 4e kwartaal van 2008. Dat was peak-koopkracht ofwel peak-consumptie.

Het slechtste kwartaal voor de Nederlandse detailhandel was het eerste kwartaal van 2013.
Binnenkort zal het CBS de cijfers over het eerste kwartaal van 2014 publiceren. Ik verwacht niet dat ze veel hoger zullen zijn dan in 2013.