Verslaafd aan Russisch aardgas

Rusland is de grootste olieleverancier van Nederland en waarschijnlijk van heel Europa. En Rusland is ook de grootste leverancier van aardgas voor veel Europese landen.
In deze koude februarimaand breekt het aardgasverbruik in Europa records. Er wordt snel ingeteerd op de bovengrondse voorraden. Daarnaast wordt er ook dagelijks Russisch aardgas naar Europa getransporteerd via een groot netwerk van pijpleidingen. Maar sinds afgelopen donderdag is de Russische aardgasexport naar Europa met ca. 30% afgenomen. Het is in Rusland zo koud, dat de Russen zelf ook meer gas nodig hebben.

Over 20 jaar is het Nederlandse aardgas nagenoeg op. En ook in Rusland zijn de aardgasreserves eindig.
Momenteel komt het meeste aardgas dat Gazprom levert nog uit West-Siberië, waar enkele van de grootste gasvelden ter wereld liggen. Deskundigen schatten in dat de gasproduktie uit die velden in 2020 met 35% is afgenomen.

Dat betekent dat de Russen de komende winters steeds vaker de levering van aardgas naar Europa zullen beperken. Waarschijnlijk zal Gazprom ook de prijs van aardgas verhogen.
In de zomermaanden worden de bovengrondse Europese voorraden weer gevuld, met veelal Russisch aardgas. De prijs voor die brandstof zal steeds hoger worden.
In dec. 2011 lag de prijs op 435 euro per duizend kubieke meter.
Ter vergelijking: voor dezelfde hoeveelheid aardgas in vloeibare vorm uit bijv. Indonesië moet je 468 euro betalen. Maar dan moet je wel over een LNG-terminal beschikken. Ik denk dat de prijs voor vloeibaar aardgas gelijke tred zal houden met aardolie en aardgas.

Rusland heeft ook nog olie en gasreserves in Oost-Siberië. Op theoildrum.com staat een helder verhaal over de olie- en gasproduktie in dat gebied. Direct springt in het oog dat de afstand van die olie- en gasreserves tot West-Europa gigantisch is.

Ik kan me niet voorstellen dat er grote pijpleidingen zullen worden gelegd van meer dan 5000 km. om Oost-Siberisch gas aan Europa te verkopen. De Russen zullen het liever zelf opstoken of aan China verkopen.

Europa is verslaafd aan Russisch aardgas, maar Europa moet de komende 10 jaar afkicken van die verslaving.
Moet Nederland bijspringen om de dalende Russische produktie aan te vullen?
Kan Nederland een graantje meepikken als het Russische aardgas schaarser en duurder wordt?
Of moet Nederland, net als Noorwegen, heel zuinig zijn op de eigen aardgasreserves om er zo lang mogelijk van te profiteren?

Rusland is opnieuw een supermacht geworden

In de jaren 90 van de vorige eeuw viel de Sovjet-Unie uit elkaar. Dmitry Orlov zag hoe dat proces verliep via een financiële ineenstorting, een economische ineenstorting en een politieke ineenstorting. Hij schreef er een leerzaam boek over.

In de 21ste eeuw herrijst Rusland uit de as van de Sovjet-Unie. Veel overbodige instellingen en inproduktieve bedrijven zijn verdwenen. Het land verspilt geen energie en grondstoffen meer aan buitenlandse militaire avonturen: het leger heeft zich teruggetrokken uit Oost-Europa en Afghanistan.
Wat overblijft is een gigantisch land met enorm veel landbouwgrond en waardevolle bodemschatten.

De economische en monetaire situatie van Rusland is rooskleurig te noemen in vergelijking met veel Europese landen of de VS.
Rusland heeft een overschot op de betalingsbalans van 3,4% en de totale staatsschuld bedraagt slechts 12% van het BBP.(Voor Italië is dat 120%)
Verder valt op dat de levensverwachting in Rusland is gedaald tot 66 jaar. Dat betekent dat er relatief weinig kosten zijn aan oudedagvoorzieningen en gezondheidszorg.

Rusland heeft gigantische voorraden aardgas en aardolie. Er wordt nog zoveel conventioneel aardgas geproduceerd dat er grote hoeveelheden worden afgefakkeld. Bovendien wordt veel aardgas gebruikt om slecht geïsoleerde gebouwen in Siberië warm te houden. In de World Energy Outlook van 2011 besteedt het IEA erg veel aandacht aan de verspilling van fossiele brandstoffen in Rusland. Op de lange termijn is de Russische levensstijl onhoudbaar. Het IEA ziet Rusland als belangrijk energie-leverancier en dringt aan op grote investeringen.

Rusland wedijvert met Saoedi-Arabië om de titel grootste olieproducent ter wereld. De afgelopen jaren produceert Rusland bijna 10 miljoen aardolie vaten per dag.

En het binnenlands verbruik van Rusland blijft steken onder 3 miljoen vaten per dag. De netto-export van bijna 7 miljoen vaten olie per dag levert de Russen per jaar meer dan $200 miljard op.

Saoedi-Arabië produceert weliswaar iets meer dan 10 miljoen vaten per dag, maar het Saoedisch binnenlands verbruik van olie stijgt snel en zal de komende jaren groter worden dan het Russisch binnenlands verbruik.

De Russische aardolie gaat grotendeels naar Europa en China. Rusland levert 31% van alle aardolie die de Europese Unie verbruikt. Rusland levert trouwens ook 24% van de steenkool en meer dan 30% van het aardgas dat de Europese Unie nodig heeft.
Europa is compleet afhankelijk en verslaafd aan de Russische fossiele brandstoffen.

Kijk hoe Europese regeringsleiders kruiperig komen opdraven om de nieuwe Nordstream-gaspijpleiding in gebruik te nemen.

Rusland exporteert jaarlijks 170 miljard kubieke meter aardgas. Bij de huidige marktprijs van $430 per 1000 kuub bedragen de Russische gasopbrengsten ruim $70 miljard.
En daarbij komt ook nog eens de export van steenkool, metalen en graan (een kwart van de Russische produktie).

Rusland is een economische supermacht aan het worden met grote grondstofvoorraden, lage lonen en sociale lasten, een flexibele arbeidsmarkt en zonder grote staatsschuld.

Rusland deelt flinke dreun uit in pijpleiding-oorlog

Een week geleden opende Vladimir Putin de Nordstream-aardgas-pijpleiding. De aanleg van de pijpleiding kostte $10 miljard. En op den duur zal er genoeg aardgas door de leiding stromen om 26 miljoen Europese huishoudens te verwarmen.

Natuurlijk kwam Putin in hoogste eigen persoon de gaskraan opendraaien, voor de ogen van oud-bondskanselier Gerhard Schroeder. Dankzij de Nordstream wordt Rusland voor de export van aardgas minder afhankelijk van vijandige buurland Oekraïne.
Het eerste jaar zal er 27 miljard kuub aardgas via Nordstream naar de Europese afnemers stromen.
Al jarenlang strijden de Oekraïne en Rusland over de prijs van het aardgas en over de transportkosten, die de Oekraïne eist voor de doorvoer van het aardgas.
Dankzij de Nordstream-leiding zal er 20 miljard kuub minder stromen door de buizen op Oekraïns grondgebied: de inkomsten voor de Oekraïne zullen dalen. In 2012 komt de tweede pijpleiding af en zal de capaciteit verdubbelen tot 55 miljard kuub.

De opening van Nordstream komt op een goed moment. Door de sluiting van de kerncentrales, zal Duitsland meer aardgas nodig hebben voor de opwekking van elektriciteit. Het valt te verwachten dat Gazprom liever gas levert aan een betrouwbare klant in Duitsland dan aan onbetrouwbare, vijandige klanten uit het voormalig Warschaupact.
De Oost-Europese staten zullen door deze omstandigheden gedwongen worden tot peperdure exploitatie van schaliegas of om terug te vallen op steenkool.

Om de machtspositie van de Oekraïne nog verder te verzwakken kan Putin besluiten om een derde Nordstream-leiding aan te leggen.
Wordt ongetwijfeld vervolgd in de komende lange koude winter.

Lees ook: A Gazprom Renaissance – van Matthew Hulbert

Is het aardgas al op?

Nee, het is nog niet op, maar we moeten er wel zuinig mee doen.

Nederland
In 2008 werd er 67,5 miljard kuub aardgas uit de Nederlandse bodem gewonnen. Dat is 11% meer dan in 2007. Er resteert nu nog ca. 1390 miljard kuub. Als het gebruik constant blijft, is dat voldoende voor 20 jaar, tot 2030. Maar als de druk in een gasveld lager wordt, daalt de hoeveelheid gas die eruit gewonnen kan worden. Het is te verwachten dat gasproduktie de komende 20 jaar langzaam zal dalen.
In 2008 werd er nog 50 miljard kuub aardgas geëxporteerd. Over 10 jaar zal er veel minder gas te exporteren zijn: de Nederlandse Staat zal de aardgasbaten snel zien afnemen, behalve als de aardgasprijs veel hoger wordt.
In 2008 werd er ook 20 miljard kuub aardgas geïmporteerd, uit Noorwegen en Rusland. Nederland investeert veel in gasopslag en distributie, zodat Nederland ook nog een belangrijke rol kan spelen, na 2030 als het Nederlandse gas op is. Het valt te verwachten dat de import van gas over 12 tot 15 jaar groter zal zijn dan de export. Maar dat hangt af van de aardgasproduktie in Noorwegen en Rusland.

Noorwegen
Een Zweedse onderzoeksgroep concludeert dat de Noorse aardgasproduktie de komende jaren nog wel zal stijgen. Helaas niet met 25-40%, maar slechts met 20-25%. Ze verwachten dat Noorwegen zal pieken tussen 2015 en 2020 met een maximum-output van 124-135 miljard kuub /jaar.
In 2030 zal de aardgasproduktie liggen tussen 96 en 115 miljard kuub/jaar en dat is een stuk lager dan het altijd optimistische IEA (127 miljard kuub/jaar).
De hoeveelheid aardgas die Noorwegen in 2030 nog kan exporteren zal waarschijnlijk lager liggen dan die in 2009: 78 – 95 miljard kuub.
En welk deel daarvan zal Nederland krijgen?

Rusland
In 2008 produceerde Rusland 542 miljard kuub aardgas. Het binnenlands verbruik werd geschat op 420 miljard kuub, zodat er dus 122 miljard kuub overbleef voor export. In de afgelopen 10 jaar steeg de gasproduktie in Rusland met 61 miljard kuub. Het binnenlands verbruik nam toe met 66 miljard kuub.
Dat betekent dat Rusland nu minder gas exporteert dan 10 jaar geleden. Van 128 miljard kuub in 1999 naar 122 miljard vorig jaar.
Ik verwacht dat die trend verder doorzet, de Russen zullen steeds minder gas overhouden om te exporteren….. net zoals Noorwegen en Nederland.
Gisteren zette Rusland de gasexport naar Wit-Rusland stop. Dat levert een fllinke besparing.
Ik denk dat ze het gas liever aan West-Europa verkopen, want die betalen wel op tijd. Maar op de lange termijn zal de Russische gasexport helemaal stoppen. De Russen zullen beseffen dat ze dat gas zelf hard nodig hebben in de koude winters van de 21e eeuw.

Obama’s droom

Barack Obama, winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede. Hij moet natuurlijk wel laten zien, waarom hij die prijs gekregen heeft.
Barack Obama slaapt onrustig in het Witte Huis. Hij heeft een droom.
Obama droomt van uranium, hoog verrijkt uranium. Uranium in Iran, maar ook uranium in de kernkoppen van de Amerikaanse strategische kernmacht. Er is veel geld en veel energie geïnvesteerd om uranium te winnen uit erts. Er is veel geld en energie geïnvesteerd om dat uranium te verrijken tot splijtbaar materiaal. En nu vervalt dat kostbare uranium langzaam in kernkoppen op raketten, diep onder de grond. Dan wordt Obama wakker en hij denkt: dat kan beter.

Obama belt met Dmitri Medvedev en vertelt over zijn droom. Dat uranium kunnen we beter gebruiken, we kunnen dat opstoken in kerncentrales.
Dmitri heeft er wel oren naar. Die kernwapens zullen nooit gebruikt worden, de investering in uraniumwinning en verrijking is weggegooid geld. Samen besluiten ze om de kernwapens af te schaffen en het uranium voor vreedzame doelen te gebruiken.
Zwaarden worden omgesmeed tot ploegijzers.
Kernkoppen tot splijtstofstaven.

In een plechtige ceremonie worden de kernwapens afgeschaft, de erfenis van de Koude Oorlog wordt ten grave gedragen. De komende 5 jaar zullen de Russische en Amerikaanse kerncentrales draaien op uranium uit afgedankte kernwapens.
Over 5 jaar volgt een nieuwe ronde van ontwapening.
En dat gaat zo verder, totdat de kernwapens allemaal zijn opgestookt.
Dan zullen de kerncentrales helaas moeten sluiten, bij gebrek aan goedkope splijtstof.

De Gazprom-song (met Engelse ondertitels)

Volgens mij winnen de Russen volgend jaar gewoon weer het songfestival.

Don’t bother trying, you’ll never ever find
A surer friend than Gazprom
We’re giving people warmth and light
For office and for home
We should always keep in mind
From dawn till sun down,
That our work is always needed
Working day or holiday

Ref.:
Let’s drink to you, let’s drink to us,
Let’s drink to all the Russian gas
That it never comes to an end,
Though it’s so hard to obtain
Let’s drink to you, let’s drink to us
Let’s drink to all the Russian gas
For those extracting the new sun
From down beneath the ground