Tagarchief: schaliegas

Olie- en gaswinning wordt steeds moeilijker en kent flinke tegenvallers

Nu de makkelijk winbare aardolie begint op te raken, moeten oliemaatschappijen steeds meer moeite doen om aardolie uit de aardkorst te halen.

Het Noorse bedrijf Statoil hoopt in 2019 olie te kunnen halen uit het Johan Sverdrup-olieveld, 140 km. ten westen van Stavanger. In dat olieveld zitten mogelijk tussen de 1,8 en 2,9 miljard vaten olie. Maar de winning van die olie zal zeker 20 miljard dollar kosten.
Die kosten zijn zo hoog opgelopen omdat de energie, die nodig is om de installaties te bouwen en verplaatsen, zo ontzettend duur is geworden.

Nu dreigt dit oliewinningsproject opnieuw vertraging op te lopen.
Het Noorse parlement wil echter dat het olieproduktieplatform en de andere installaties aangedreven zullen worden door elektriciteit aangevoerd van het vasteland. Dat is veiliger dan generatoren op het platform zelf. Want bij een groot ongeluk valt dan niet direct de energievoorziening uit.
Die extra eis van het Noorse parlement maakt het project duurder en zal zorgen voor extra uitstel.

Schaliegaswinning in Oklahoma blijft achter bij de gewekte verwachtingen
Het Amerikaanse bedrijf Chesapeak Energy heeft zich gespecialiseerd in de winning van schaliegas. Chesapeak heeft vele miljarden geleend van investeerders voor de schaliegaswinning in bijvoorbeeld Oklahoma.
Maar… de produktie van schaliegas in Oklahoma blijft 12% achter bij de prognose. Daarom heeft kredietbeoordelaar Moody’s de ‘rating’ van leningen, die voor dit speciale schaliegasproject werden afgesloten verlaagd.

Deze verlaging van de kredietwaardigheid van Chesapeak Energy leidde (nog) niet tot een grote daling van de aandelenkoers van het bedrijf. Maar het maakt wel duidelijk dat de verwachtingen over schaliegaswinning misschien te rooskleurig zijn.
Het wordt langzaam ook duidelijk dat de schaliegaswinning draait op geleend geld van investeerders. Zolang die erop vertrouwen dat ze hun geld zullen terugverdienen, blijft het goed gaan.

Op het plaatje hieronder (van Bloomberg) kun je zien dat Chesapeak Energy in het 4e kwartaal van 2013 geen winst meer maakte, maar 115 miljoen dollar verlies.

Schermafbeelding 2014-04-01 om 13.48.54

De ‘profitmargin’ (de lichtblauwe lijn) daalde in het afgelopen kwartaal naar -2,5% .

Deborah Rogers vreest dat Chesapeak Energy dieper in de rode cijfers zal belanden en ook andere schalegasprojecten zullen verliesgevend blijken te zijn. Op de website Energy Policy Forum schrijft Deborah Rogers dat de hele schaliegasindustrie een pyramidespel is, een economische zeepbel waarin heel veel geld gestoken is, dat niet zal worden terugverdiend.

Aardgas en aardbevingen beginnen steeds meer bij elkaar te horen

In Groningen zorgt de aardgaswinning voor bewegingen in de ondergrond. Die bewegingen zijn soms ook aan het aardoppervlak waar te nemen, dan spreken we van aardbevingen.
De aardbevingen worden steeds frequenter en steeds heviger en het staat onomstotelijk vast dat de gaswinning de oorzaak is.
In de jaren zestig van de vorige eeuw, toen de gaswinning begon, hadden wetenschappers helemaal geen idee dat aardgaswinning tot bevingen zou leiden. Er zijn geen voorzorgsmaatregelen genomen en er is geen fonds opgezet om aardbevingsschade en devaluatie van onroerend goed te compenseren.

gasveld

Ook in de VS leidt de winning van aardgas tot aardbevingen, De laatste jaren wordt een nieuwe techniek toegepast om aardgas te winnen: hydraulic fracturing.
Bij deze techniek wordt in de ondergrond het gesteente opengebroken om het opgehoopte aardgas, ook wel schaliegas genoemd, vrij te maken. Ook bij deze verstoring van de ondergrond treden bewegingen op, die tot aan het aardoppervlak voelbaar zijn.
In een gebied in Texas, waar veel schaliegas gewonnen wordt, traden afgelopen maand 16 aardbevingen op. Van nauwelijks merkbaar tot behoorlijke bevingen met een kracht van 3,6 op de schaal van Richter.

Aardgas is misschien een schone brandstof in vergelijking met steenkool of aardolie. Maar ook aardgaswinning heeft zo zijn nadelen, zoals we in de toekomst steeds vaker zullen merken.

Het aardgasloze tijdperk

Ondanks de vondst van aardgas in Coevorden 1948 zou het nog 10 tot 15 jaar duren voordat aardgas de belangrijkste brandstof in Nederland werd.
In 1960 bleek dat er enorm veel aardgas in de Groningse bodem zat. In de jaren daarna werd heel Nederland aangesloten op een netwerk van leidingen en begon het aardgastijdperk voor Nederland.
Voor 1960, in het aardgasloze tijdperk, gebruikten de Nederlanders kolengas, steenkool, turf en hout als brandstof voor verwarming en om te koken.

Het aardgas in de Nederlandse bodem raakt op. Het is een eindige energiebron. Het is moeilijk in te schatten hoe lang de aardgasreserves nog zullen meegaan. Onderstaande grafiek is afkomstig uit het Energierapport 2011 van het ministerie van Economische Zaken.

nlgastoekomst

In 2013 produceert Nederland nog ongeveer 70 miljard m³. In 2025 zal die produktie afgenomen zijn tot ca. 40 miljard m³, de hoeveelheid aardgas, die Nederland jaarlijks zelf verbruikt. Nog eens 10 jaar later in 2035 bedraagt de produktie nog maar 15 miljard m³. Als we voldoende aardgas kunnen kopen en importeren, dan zal aardgas ook in 2035 nog de belangrijkste brandstof zijn in Nederland. Zo niet, dan zal voor een groeiend deel van de Nederlanders een nieuw aardgasloos tijdperk beginnen.

Deskundigen en belanghebbenden uit de aardgasindustrie zijn heel optimistisch over de aardgasvoorziening in 2030. Degenen, die sombere verwachtingen hebben worden niet aan het woord gelaten in het filmpje hieronder.

David Hughes: Energy Sustainibility Dilemma

Een mooie lezing van anderhalf jaar geleden door David Hughes van het Post Carbon Institute.
Hughes geeft een mooi overzicht van onze toekomstige energieproblematiek.Belangrijke zaken, die aan de orde komen:
- onzekerheid over de olie- en gasreserves
- de dalende netto-opbrengst aan energie: EROEI
- de hype en de beperkingen van schaliegas

Liesbeth, wat dacht je van helemaal geen gas meer gebruiken?

Het is best een leuk voorstel van Liesbeth van Tongeren: elk gezin kan bij zijn gasleverancier zelf aangeven of ze gewoon Gronings (of Russisch) aardgas willen of dat ze schaliegas willen stoken. Als genoeg Nederlanders bij hun gasleverancier aangeven dat ze geen schaliegas willen, dan blijft het schaliegas misschien wel voor altijd in de bodem zitten.

Er is nog een andere manier waarop je de gasindustrie kunt dwingen om het schaliegas in de bodem te laten zitten. We kunnen bijvoorbeeld stoppen met het gebruik van aardgas. Dat klinkt als een belachelijk voorstel, maar denk er eens wat langer over na: het is nog niet zo gek.

Al het aardgas raakt op, ook schaliegas
Nederland heeft de afgelopen decennia jaarlijks 40 tot 50 miljard m³ aardgas uit eigen bodem opgestookt. Bij voortzetting van dat gebruik zal de Groningse gasbel over 15 jaar zo goed als leeg zijn. Er zijn mensen, die denken dat we dan gewoon per jaar 50 miljard m³ kunnen invoeren uit Rusland of Qatar. Maar daar hangt een prijskaartje aan.

Anderen beweren doodleuk dat we per jaar 50 miljard m³ schaliegas kunnen winnen. Dat is waarschijnlijk technisch onmogelijk.
Bovendien raken schaliegasbronnen in korte tijd uitgeput. De gasproduktie zakt in 3 jaar tijd terug naar minder dan 20% van beginproduktie. Het schaliegastijdperk zal in Nederland niet langer duren dan 10 tot 15 jaar.
En hoe moeten we dan verder?

Een echte duurzame oplossing voor de rest van de eeuw
Als we een echte duurzame oplossing willen vinden voor het opraken van het aardgas, dan moeten buiten de box denken.
Voor het aardgas ontdekt werd gebruikten de Nederlanders steenkool en huisbrandolie voor verwarming. Dat is geen optie voor de 21e eeuw omdat er in Europa bijna geen steenkool en olie meer gewonnen wordt en omdat deze brandstoffen snel duurder worden.

Kijken we langer(150 jaar) terug in de tijd, dan zien we dat hout en turf gebruikt werden als brandstof. En we zien dat de huizen veel kleiner waren en niet of nauwelijks verwarmd werden.
Dat laat ons zien wat echt duurzaam is.
Als gas en schaliegas op raken, dan moeten we weer in kleinere huizen gaan wonen en die alleen verwarmen als het echt nodig is.

Er zijn al veel mensen, die op het aardgasloze tijdperk vooruitlopen. Die mensen hebben al een houtkachel gekocht, die alleen de huiskamer verwarmt.
Als we in Nederland op grote schaal hout willen gebruiken als brandstof, dan moeten we zorgen voor heel veel bomen.
Het klinkt raar, maar helaas hoor ik oud Greenpeace-directeur Liesbeth van Tongeren en andere politici van GroenLinks nooit over het planten van bomen.

Aardgas-update juli 2013: VS en Europa

Volgens Natural Gas Monthly, het maandelijkse overzicht van EIA over de Amerikaanse aardgasmarkt, bedroeg de totale Amerikaanse aardgasproduktie in mei 2013, 2051 miljard cubic feet (Bcf). Dat betekent een gemiddelde produktie van 66,2 miljard cubic feet per dag.
In de grafiek hieronder staat de dagelijkse aardgasproduktie over de afgelopen 40 maanden.

usnatgasmei2013

Sinds eind 2011 produceert de VS dagelijks ca. 65 miljard cubic feet. De produktie wil maar niet verder stijgen.
Ondanks de optimistische verhalen over de schaliegasrevolutie kan de VS nog altijd niet voorzien in het binnenlands aardgasverbruik.
In mei 2013 werd er nog 93 miljard cubic feet aardgas geïmporteerd, dat is 3,7% van het totale Amerikaanse aardgasverbruik.
Het zal nog wel even duren voordat de VS echt een exporteur van aardgas wordt (als dat ooit gaat gebeuren)

Europese bovengrondse aardgasvoorraden
Tijdens de lange, koude winter zijn de bovengrondse aardgasvoorraden in Europa bijna helemaal opgestookt. Tijdens de zomermaanden worden de voorraden bijgevuld met goedkoop Russisch en Noors aardgas.
Maar het bijvullen gaat volgens de Duitse gasbedrijven langzamer dan de afgelopen jaren.
Op 31 juli waren de gezamenlijke Europese aardgasvoorraden voor 58% gevuld. In voorgaande jaren was de voorraad eind juli al meer dan 70% volgetankt.

eurogasjuli2013

Er zit momenteel 45,1 miljard m³ in de voorraden. In 2010 was dat 53,8 miljard m³, in 2011 58,7 miljard m³ en vorig jaar 55,5 miljard m³.
De achterstand in vergelijking met vorige jaren bedraagt dus 8 à 10 miljard m³. Die hoeveelheid komt overeen met een bedrag van 3,1 à 3,5 miljard euro.
De gezamenlijke gasbedrijven moeten de komende maanden nog diep in de beurs tasten om de achterstand in te halen en dan maar hopen dat de Europeanen hun gasrekening op tijd zullen betalen.

Als Europa komende winter 8 miljard m³ aardgas minder verbrandt, dan scheelt dat 14,4 miljard ton CO2 !!!

Ik trek de komende winter een nog dikkere trui aan, kruip dicht tegen mijn geliefde aan en zet de verwarming pas hoger als het echt niet anders meer kan.