Tagarchief: schaliegas

Schaliegaswinning en landroof in Oekraïne mogelijk gemaakt door Wereldbank en IMF

Professor Michael Hudson, van de University of Missouri, legt in het interview hieronder uit hoe de schaliegaswinning in Oekraïne gefinancierd wordt. Het Amerikaanse Agency for International Development (USAID) staat garant voor de leningen, waarmee de schaliegaswinning in mogelijk wordt. De zoon van vice-president Joe Biden is directeur van het grootste schaliegasbedrijf dat in Oekraïne gaat fracken.
De Wereldbank ondersteunt het verpachten van Oekraïnse landbouwgrond aan Westerse bedrijven.
Het klinkt als een boosaardig complot van Westerse bankiers en oliemaatschappijen om Oekraïne leeg te roven.

Schaliegaswinning trekt oliemaatschappijen dieper in de rode cijfers

Onlangs meldde het Amerikaanse Energy Information Agency dat veel Amerikaanse olie- en gasmaatschappijen steeds grotere schulden krijgen. De inkomsten uit de winning van schalie-olie en schaliegas zijn al jarenlang kleiner dan de uitgaven, die de bedrijven doen om de moeilijk winbare fossiele brandstoffen te produceren.

De inkomsten van de olie- en gasmaatschappijen stijgen niet langer. Daar zijn twee redenen voor. De geproduceerde hoeveelheid schalie-olie en schaliegas stijgt niet of nauwelijks. En de prijs voor olie en gas stijgt niet.
De uitgaven van de bedrijven zijn in 2011 en 2012 sterk gestegen. De grootste kostenposten zijn de aanschaf van materieel en grondstoffen, het uitkeren van dividend aan aandeelhouders en het terugkopen van aandelen.

In de grafiek hieronder zie je dat het verschil tussen uitgaven (blauwe lijn) en inkomsten (groene lijn) in 2010 klein was. Daarna zijn de verliezen groter geworden.

debteia2014

Veel bedrijven proberen de inkomsten te vergroten door bezittingen te verkopen. Daarbij kun je denken aan boorvergunningen of aan reeds ontwikkelde gas- of oliebronnen, die weinig produceren. Verkopen van bezittingen om de inkomsten op te krikken zie je ook bij de grote oliemaatschappijen zoals Shell. Je kunt een boorvergunning of oliebron slechts één keer verkopen: het is een eenmalige injectie van kapitaal.

Eerder dit jaar waarschuwde Asjyljyn Loder van Bloomberg al op de oplopende schulden van Amerikaanse schaliegasbedrijven.

De ontwikkelingen in de VS kunnen zich ook in Europa voordoen als het duurdere schaliegas moet concurreren met goedkoper conventioneel aardgas uit Noorwegen, Nederland of Rusland. De Europese producenten van schaliegas zullen zich ook diep in de schulden moeten steken (=door private investeerders gesubsidieerd worden) of door de overheid gesubsidieerd moeten worden.
De komende jaren zullen leren of schaliegaswinning in Europa echt van de grond komt of alleen kan voortbestaan door de schuldenlast steeds verder te laten oplopen.

Oekraïne kan niet wachten om schaliegas te gaan winnen

novomechybelivska

De Russische aardgasmaatschappij Gazprom levert geen gas meer aan Oekraïne. De Oekraïners willen (en kunnen) de hoge prijs niet meer betalen. En Oekraïne produceert zelf te weinig gas om in de eigen behoefte te voorzien. De afgelopen jaren heeft de Oekraïnse regering, o.l.v. Janoekovitsj, al besloten om schaliegas te gaan winnen om minder afhankelijk te worden van gas uit Rusland.

Hieronder een grafiek van het Amerikaanse onderzoeksbureau IHS met een prognose van de Oekraïnse gasproduktie in de komende 20 jaar.

Ukraine_gas_development_projection_2035

(Bron: SPECIAL REPORT Natural Gas and Ukraine’s Energy Future (2012))

Oekraïne kan volgens deskundigen de gasproduktie verdrievoudigen.
De Oekraïnse regering rekende zich al rijk en begon plannen te maken.

De beste lokaties om schaliegas te winnen liggen in het oosten van Oekraïne en dan vooral in het Yuzovska-Shale-Block tussen Kahrkiv en Donetsk (de rechterbenedenhoek van het kaartje hieronder)

Ukraine_Dniepr_Donets_basin_EIA
(Bron: EIA (2013))

In januari 2013, tijdens het World Economic Forum in Davos, tekende Oekraine de eerste schaliegasovereenkomst (Production Sharing Agreement ofwel PSA) met Shell. Deze overeenkomst geeft Shell 50 jaar lang het recht om tot een diepte van 10 km. olie- en gas te winnen (dus ook schaliegas) in het Yuzovska-shale-block, een gebied van 7886 km² in het Dniep-Donetsk-bekken.

Meer informatie en een duidelijke kaart van het gebied vind je op de website van Unconventional Gas in Ukraine.

In november 2013 begon Shell met de verkenningsboringen in het Yuzovska-gebied. De waarde van het project wordt geschat op 10 miljard dollar.
In maart van 2014 wordt een tweede proefboring voltooid.
Maar in juni 2014 worden de verkenningboringen opgeschort i.v.m. de vijandigheden tussen het Oekraïnse leger en de pro-Russische separatisten.

De Oekraïnse regering in Kiev wil dat de schaliegaswinning geen verdere vertraging oploopt. De winter van 2014-2015 komt snel dichterbij. Daarom wil men zo snel mogelijk het verzet van de separatisten breken en oprollen, zodat Shell ongestoord de zoektocht naar sweetspots kan hervatten.

Tot slot een animatiefilmpje waarin John Perkins, die vroeger voor het IMF werkte, uitlegt hoe Europa en de VS omgaan met landen waar grondstoffen en fossiele brandstoffen te winnen zijn.
Het land wordt opgezadeld met schulden. De grondstoffen en fossiele brandstoffen worden door Westerse bedrijven voor een schijntje geëxporteerd. De regering wordt onder druk gezet om mee te werken aan de plundering. En als de regering niet mee werkt, wordt er een staatsgreep op touw gezet om een bevriende regering aan de macht te helpen.

Voor meer informatie klik je naar het verhaal van Matt op crudeoilpeak.info

Shell, premier Rutte en het schaligas in Oost-Oekraïne

In het oosten van Oekraïne woedt een burgeroorlog. Er zijn al honderden burgers gedood. Tienduizenden Russisch-sprekende Oekraïners zijn de grens overgevlucht naar Rusland.
Maar als het gebied is heroverd op de Russische separatisten, dan kan Shell beginnen om schaliegas uit de Oekraïnse bodem te gaan winnen.

In januari 2013 sloot Shell in Davos een gasdeal met de Oekraïense regering waarmee de Nederlandse multinational een vergunning in handen kreeg voor schaliegaswinning in een gebied van bijna 8000 vierkante kilometer in de regio tussen de steden Kharkov en Donetsk. Zowel de omstreden Oekraïense president Janoekovytsj – al maandenlang het onderwerp van hevige protesten in Kiev – als premier Rutte waren bij deze ondertekening aanwezig.

Shell wil precies gaan boren en fracken in het gebied waar nu een burgeroorlog woedt.
De bevolking van het gebied is niet dom en wil eigenlijk helemaal geen schaliegaswinning.

Is het Oekraïnse leger eigenlijk de weg aan het vrijmaken voor de proefboringen van Shell?

CO2-uitstoot wordt steeds meer gefinancierd met geleend geld

De winning van de zogenaamde Noordpool-olie in de Barentszee is een kostbaar project. Gazprom heeft veel geld moeten lenen van investeerders (aandeelhouders, banken) om het project van de grond te krijgen.
Voor de winning van aardolie uit de subsalt-olievelden in het Santos-bekken voor de Braziliaanse kust leent Petrobras een bedrag van 220 miljard dollar van investeerders.
De winning van schaliegas in Noord-Amerika is alleen mogelijk doordat investeerders geld lenen aan schaliegasmaatschappijen zoals Chesapeak Energy.
De winning van Light Tight Oil in de VS wordt niet uit spaargeld gefinancierd, maar met leningen.

Burning-Money

Maar dit stuk zou toch gaan over CO2-uitstoot.
Dat klopt. Het verbranden van moeilijk winbare olie en moeilijk winbaar gas veroorzaakt CO2-uitstoot. Zonder al die investeringen in schaliegas en moeilijk winbare olie zou de menselijke CO2-uitstoot al dalen. Dankzij al het geleende kapitaal dat geïnvesteerd wordt in de winning van fossiele brandstoffen stijgt de CO2-uitstoot nog altijd (zij het minder dan aan het begin van deze eeuw).

De Koolstof-zeepbel: carbon-bubble.
Over het uitlenen van geld aan oliemaatschappijen wordt geen referendum gehouden.Er is een kleine groep mensen, die beslist over investeringen. Een select gezelschap van bankiers, beleggers van pensioenfondsen en grootkapitalisten besluit of Petrobras kan beginnen met de bouw van boorplatforms om diepzee-olie te winnen.
Momenteel vertellen de directeuren van oliemaatschappijen de mooiste verhalen over de enorme reserves aan schaliegas en teerzandolie, die er gewonnen zullen worden, en over de almaar stijgende vraag (en dus prijs) naar olie en gas. Daardoor lijkt investeren in moeilijk winbare fossiele energie een zekere belegging, die een hoog rendement zal opleveren. Zeker in deze tijd waarin investeren in winkelcentra en kantoorgebouwen verliesgevend is.
En momenteel lenen overal ter wereld centrale banken (de Federal Reserve, de ECB, de Bank of England en de Bank of Japan) enorme kapitalen uit tegen historisch lage rente. Dat kapitaal vindt zijn weg hoofdzakelijk naar de veelbelovende projecten van olie- en gasmaatschappijen. Het kapitaal van de centrale banken wordt gebruikt om de koolstof-zeepbel verder op te blazen.

Vraag naar fossiele brandstoffen gesubsidieerd met geleend geld
Niet alleen het aanbod van fossiele brandstoffen wordt met geleend geld kunstmatig hoog gehouden. Ook het verbruik wordt hoog gehouden met leningen en krediet.
Oekraïne heeft een staatsschuld van 142 miljard dollar. Het is nagenoeg onmogelijk om die schuld terug te betalen. Toch verstrekt het Internationaal Monetair Fonds een lening van 17 miljard dollar aan Oekraïne om het komende jaar gas en olie te kunnen kopen. Als deze lening niet was verstrekt, dan zou de CO2-uitstoot van Oekraïne scherp dalen. Het besluit van het IMF om Oekraïne zoveel geld te lenen is niet democratisch genomen.

Zeer veel andere landen lenen geld van investeerders (pensioenfondsen, banken, centrale banken enz.) om het gebruik van fossiele brandstoffen te subsidieren. In sommige landen wordt de prijs van gas en benzine kunstmatig laag gehouden met subsidies.
In andere landen wordt geleend geld via een omweg aan burgers gegeven om de duurder wordende brandstoffen te kunnen betalen. In Nederland kennen wij de hypotheekrente-aftrek en huursubsidie. Door deze regelingen kunnen veel mensen zich permitteren om auto te rijden of met het vliegtuig op vakantie te gaan.
Eigenlijk kun je stellen dat in alle landen, die geld lenen (landen met een begrotingstekort) het gebruik van fossiele brandstoffen en daarmee de CO2-uitstoot kunstmatig hoog wordt gehouden met geleend geld.

man-burning-money.ju.top

Kentering in zicht?
De laatste 2 jaar lijkt er verandering te komen in het opblazen van de koolstof-zeepbel.
Oliemaatschappijen gaan minder investeren in moeilijk winbare fossiele brandstoffen onder druk van de aandeelhouders. Shell heeft verliesgevende olieprojecten afgestoten en dure geplande projecten geschrapt om voldoende dividend te kunnen uitkeren. Ook BP en de Noorse oliemaatschappij Statoil hebben projecten uitgesteld of geschrapt.
In de VS begint langzamerhand door te dringen dat de winning van schaliegas alleen maar mogelijk is door enorme leningen, die waarschijnlijk nooit terugbetaald zullen worden.
Deborah Lawrence schrijft erover op haar website Energypolicyforum.
Afgelopen week schreef het gezaghebbende Bloomberg over de snel oplopende schuldenberg van de Amerikaanse schaliegasbedrijven. De titel van het stuk zegt al genoeg:


Shale Drillers Feast on Junk Debt to Stay on Treadmill
Schaliegasboringen: een dolgedraaide orgie gefinancierd met rommelkrediet

Insiders weten dus al dat de schulden van de schaliegasbedrijven wellicht niet afgelost zullen worden. De aandelen zijn volgend jaar misschien waardeloos. Maar tot die tijd, blijven de centrale banken geld rondstrooien de economie stimuleren. Dus draait de mallemolen door en blijft de koolstof-zeepbel nog intact.

Olie- en gaswinning wordt steeds moeilijker en kent flinke tegenvallers

Nu de makkelijk winbare aardolie begint op te raken, moeten oliemaatschappijen steeds meer moeite doen om aardolie uit de aardkorst te halen.

Het Noorse bedrijf Statoil hoopt in 2019 olie te kunnen halen uit het Johan Sverdrup-olieveld, 140 km. ten westen van Stavanger. In dat olieveld zitten mogelijk tussen de 1,8 en 2,9 miljard vaten olie. Maar de winning van die olie zal zeker 20 miljard dollar kosten.
Die kosten zijn zo hoog opgelopen omdat de energie, die nodig is om de installaties te bouwen en verplaatsen, zo ontzettend duur is geworden.

Nu dreigt dit oliewinningsproject opnieuw vertraging op te lopen.
Het Noorse parlement wil echter dat het olieproduktieplatform en de andere installaties aangedreven zullen worden door elektriciteit aangevoerd van het vasteland. Dat is veiliger dan generatoren op het platform zelf. Want bij een groot ongeluk valt dan niet direct de energievoorziening uit.
Die extra eis van het Noorse parlement maakt het project duurder en zal zorgen voor extra uitstel.

Schaliegaswinning in Oklahoma blijft achter bij de gewekte verwachtingen
Het Amerikaanse bedrijf Chesapeak Energy heeft zich gespecialiseerd in de winning van schaliegas. Chesapeak heeft vele miljarden geleend van investeerders voor de schaliegaswinning in bijvoorbeeld Oklahoma.
Maar… de produktie van schaliegas in Oklahoma blijft 12% achter bij de prognose. Daarom heeft kredietbeoordelaar Moody’s de ‘rating’ van leningen, die voor dit speciale schaliegasproject werden afgesloten verlaagd.

Deze verlaging van de kredietwaardigheid van Chesapeak Energy leidde (nog) niet tot een grote daling van de aandelenkoers van het bedrijf. Maar het maakt wel duidelijk dat de verwachtingen over schaliegaswinning misschien te rooskleurig zijn.
Het wordt langzaam ook duidelijk dat de schaliegaswinning draait op geleend geld van investeerders. Zolang die erop vertrouwen dat ze hun geld zullen terugverdienen, blijft het goed gaan.

Op het plaatje hieronder (van Bloomberg) kun je zien dat Chesapeak Energy in het 4e kwartaal van 2013 geen winst meer maakte, maar 115 miljoen dollar verlies.

Schermafbeelding 2014-04-01 om 13.48.54

De ‘profitmargin’ (de lichtblauwe lijn) daalde in het afgelopen kwartaal naar -2,5% .

Deborah Rogers vreest dat Chesapeak Energy dieper in de rode cijfers zal belanden en ook andere schalegasprojecten zullen verliesgevend blijken te zijn. Op de website Energy Policy Forum schrijft Deborah Rogers dat de hele schaliegasindustrie een pyramidespel is, een economische zeepbel waarin heel veel geld gestoken is, dat niet zal worden terugverdiend.

Aardgas en aardbevingen beginnen steeds meer bij elkaar te horen

In Groningen zorgt de aardgaswinning voor bewegingen in de ondergrond. Die bewegingen zijn soms ook aan het aardoppervlak waar te nemen, dan spreken we van aardbevingen.
De aardbevingen worden steeds frequenter en steeds heviger en het staat onomstotelijk vast dat de gaswinning de oorzaak is.
In de jaren zestig van de vorige eeuw, toen de gaswinning begon, hadden wetenschappers helemaal geen idee dat aardgaswinning tot bevingen zou leiden. Er zijn geen voorzorgsmaatregelen genomen en er is geen fonds opgezet om aardbevingsschade en devaluatie van onroerend goed te compenseren.

gasveld

Ook in de VS leidt de winning van aardgas tot aardbevingen, De laatste jaren wordt een nieuwe techniek toegepast om aardgas te winnen: hydraulic fracturing.
Bij deze techniek wordt in de ondergrond het gesteente opengebroken om het opgehoopte aardgas, ook wel schaliegas genoemd, vrij te maken. Ook bij deze verstoring van de ondergrond treden bewegingen op, die tot aan het aardoppervlak voelbaar zijn.
In een gebied in Texas, waar veel schaliegas gewonnen wordt, traden afgelopen maand 16 aardbevingen op. Van nauwelijks merkbaar tot behoorlijke bevingen met een kracht van 3,6 op de schaal van Richter.

Aardgas is misschien een schone brandstof in vergelijking met steenkool of aardolie. Maar ook aardgaswinning heeft zo zijn nadelen, zoals we in de toekomst steeds vaker zullen merken.