Tagarchief: steenkool

Oekraïne stevent af op energiecrisis

De nieuwe regering van Oekraïne krijgt te maken met een zware economische crisis. Door de burgeroorlog is in het oosten van Oekraïne infrastructuur (bruggen en spoorlijnen) beschadigd en stokt de winning van steenkool. Dit heeft grote gevolgen voor de elektriciteitscentrales, die op steenkool draaien.

De keuze om militair op te treden tegen de separatisten in het oosten, leidde ertoe dat de winning van steenkool gedeeltelijk of geheel stil kwam te liggen. In Oekraïne komt 90% van alle steenkool uit de Donbas-regio in het oosten. In dat gebied werken bijna 500.000 mensen in de steenkool-winning.
Volgens een schatting van Reuters is ongeveer de helft van de 115 kolenmijnen in het gebied gesloten. De steenkoolproduktie in juli 2014 bedroeg 5,6 miljoen ton, dat is 22% minder dan dezelfde maand in 2013.

Oekraïne produceert meer steenkool dan nodig voor het binnenlands gebruik. In 2013 werd er 45,9 miljoen ton olie-equivalent aan steenkool. Het binnenlands verbruik bedroeg 42,6 miljoen ton olie-equivalent. Het land exporteerde in 2013 ongeveer 7% van de totale produktie.
De lagere produktie in de maand juli kan worden opgevangen door te stoppen met de export van steenkool. Maar als de winning van steenkool langere tijd stilvalt, zal Oekraïne genoodzaakt zijn om steenkool in te voeren. De landen, die steenkool aan Oekraïne kunnen leveren zijn: Polen, Tsjechië en Rusland. Hierbij moet worden aangetekend dat Polen en Tsjechië niet heel veel steenkool exporteren. Rusland kan zonder problemen het steenkooltekort van Oekraïne aanvullen.

Transport van steenkool bemoeilijkt door militair geweld
Door het militaire conflict in Oost-Oekraïne zijn diverse spoorwegen en bruggen vernield.

Het is niet duidelijk door wie de bruggen en viaducten zijn vernield. Maar de verwoesting is een direct gevolg van het militair ingrijpen door de nieuwe regering in Kiev.
Hieronder een kaartje waarop de beschadigde infrastructuur in kaart is gebracht.

big

Steenkool en aardgas leveren 70% van alle energie in Oekraine.
Aardgas levert ongeveer 35% van de energie, die de Oekraïne jaarlijks gebruikt. Maar ongeveer 2/3e deel van dat gas werd geïmporteerd uit Rusland. De Oekraïnse regering heeft vooralsnog geen wettelijke sancties genomen tegen de Russische gasleverancier Gazprom. Maar men weigert nog altijd om de sterk verhoogde prijs te betalen.
Het parlement heeft een wet aangenomen, die het mogelijk maakt dat Westerse maatschappijen kunnen investeren in het Oekraïnse gastransportsysteem. Maar tegelijkertijd verdubbelde het parlement door een amendement de belastingen voor private investeerders in de gaswinning. Dit zal westerse gasbedrijven afschrikken.

Steenkool levert ook ca. 35% van de energie, die Oekraïne nodig heeft. Ook deze bron van energie dreigt nu gedeeltelijk op te drogen. De gevolgen voor de Oekraïnse economie en de bevolking zullen dramatisch zijn.
Misschien was een militair optreden tegen de separatisten niet de slimste keuze. Misschien had men beter naar de onderhandelingstafel gestapt om een oplossing met geheel of gedeeltelijk zelfbestuur te bedenken.

Peakoil in Europa: Groot-Brittannië voldoet ook al aan de Kyoto-doelstelling

De Britse olieproduktie (in de Noordzee) is al sinds 1999 aan het dalen. Het Britse verbruik van aardolie piekte in 2005 met 1,806 miljoen vaten per dag. In 2013 was het Britse olieverbruik gedaald tot 1,5 miljoen vaten per dag. Dat is een daling van bijna 17% t.o.v. 2005.

UKoil

Het olieverbruik was in 2013 ca. 14% lager dan in 1990.

Het Britse steenkoolverbruik in 1990 kwam uit op 64,9 miljoen ton olie-equivalent. In 2013 was dat nog maar 36,5 miljoen ton olie-equivalent, ofwel 43% minder dan in 1990.
Ter vergelijking: het Nederlandse steenkoolverbruik daalde sinds 1990 maar met 7%.

UKcoal

Sinds 1990 is het aardgasverbruik in het Verenigd Koninkrijk wel gestegen. Van 52,4 miljard m³ naar 73,1 miljard m³, een stijging van bijna 40%.

UKnatgas

We zien in Groot-Brittannië een verschuiving van de vuile fossiele brandstof steenkool naar het relatief schone aardgas.

Netto energieverbruik
In 1990 verbruikte Groot-Brittannië ruim 211 miljoen ton olie-equivalent aan energie. In het jaar 2013 was dat 5% minder 200 miljoen ton olie-equivalent.

UKprimenergy

Groot-Brittannië voldoet ruimschoots aan de Kyoto-doelstelling
Door minder fossiele brandstoffen te gebruiken is de CO2-uitstoot van het Verenigd Koninkrijk flink gedaald.
In 1990 produceerde Groot-Brittannië 622 miljoen ton CO2. In 2013 nog maar 513 miljoen ton, ofwel 17,5% minder dan in 1990.

UKCO2

Sinds 2006 is er een duidelijk dalende trend. En als die trend zich doorzet dan zal de Britse CO2-uitstoot in 2020 nog maar 420 tot 440 miljoen ton bedragen. Dat is 30% onder de uitstoot van 1990.

Peak-steenkool: zal de wereldsteenkoolproduktie gaan dalen in 2015?

Volgens de nieuwste Statistical Review of World Energy is de mondiale steenkoolproduktie in 2013 met 0,5% gestegen t.o.v. 2012. De grafiek hieronder laat de wereldsteenkoolproduktie sinds 1981 zien, uitgedrukt in miljoen ton olie-equivalent.

Schermafbeelding 2014-06-21 om 08.35.05

Over periode 2002-2012 steeg de steenkoolproduktie met 61%, dat is gemiddeld 6% per jaar. In 2013 was de groei opvallend laag.
Als je inzoomt op het laatste decennium, dan is duidelijk te zien dat de steenkoolproduktie in 2013 nauwelijks groeide.

Schermafbeelding 2014-06-21 om 08.59.23

China is de grootste steenkoolproducent van de wereld. Het land produceert ca. 50% van de totale wereldproduktie. Het afgelopen jaar groeide de Chinese kolenproduktie met slechts 0,9% tot 1840,0 miljoen ton olie-equivalent. Ook dat was de laagste groei sinds 2002.

Schermafbeelding 2014-06-21 om 09.05.34

Deskundigen (geologen) hebben de afgelopen jaren al eens gekeken naar de wereldsteenkoolproduktie. Patzek en Croft kwamen in 2010 tot de conclusie, dat de Chinese steenkoolproduktie en daarmee ook de wereldsteenkoolproduktie rond 2011 een maximum zou bereiken.

De Chinese econoom Minqi Li berekende dat de steenkoolproduktie van China kan blijven stijgen tot 2027. Maar de maximale produktie, die bereikt kan worden, ligt maar een klein beetje boven de huidige produktie. De grafiek hieronder komt uit het werk van Minqi Li.

Fig16

De meningen over het precieze tijdstip van peak-steenkool lopen uiteen. Maar de lage groei van het afgelopen jaar wijst erop dat de wereld al dicht tegen de maximale produktie aan zit.

Het IPCC overschat de hoeveelheid steenkool op aarde en de toekomstige CO2-uitstoot

coal-hands1

Het IPCC beschrijft in haar 5e Assessment Report vier verschillende scenario’s voor de menselijke CO2-uitstoot tot het jaar 2100. Deze scenario’s worden aangeduid met de afkorting RCP, dat betekent ‘Representative Concentration Pathways’.
De vier RCP-scenario’s van het IPCC heten: RCP2.6, RCP4.5, RCP6.0 en RCP8.5.
Hieronder een opsomming van de hoeveelheid fossiele brandstoffen en de menselijke CO2-uitstoot waarop de vier RCP-scenario’s zijn gebaseerd.

ipccar5co2bafkomstig uit de Summary for Policymakers van het AR5 van het IPCC

Het IPCC verwacht dat de mensheid in de komende 90 jaar ergens 270 tot 1685 Gigaton koolstof zal verbranden.

De Amerikaanse professor David Rutledge, een expert op het gebied van steenkoolwinning, heeft een inschatting gemaakt van de totale hoeveelheid steenkool, die de wereld kan produceren. Hij keek eerst naar de steenkoolproduktie van Groot-Brittannië en Duitsland, waar vrijwel alle winbare steenkool al gewonnen is.
Zijn berekeningen laten zien dat het niet lukt om alle steenkoolreserves daadwerkelijk naar boven te halen. In Europa kan waarschijnlijk maar 70% van alle aanwezige steenkool gewonnen worden. In China kan 86% van de reserves worden geëxploiteerd, maar in Rusland en de westelijke Verenigde Staten zal dat percentage blijven steken op 28 à 29%.
Rutledge schat dat wereldwijd slechts 60% van de steenkoolreserves ook daadwerkelijk gewonnen zal worden.

Op basis van zijn berekeningen denkt David Rutledge dat de maximale cumulatieve wereldsteenkoolproduktie zal uitkomen op 736 Gigaton. Dit komt overeen met 397 Gigaton koolstof.
Als we bij daar de bijdrage van de resterende olie- en aardgasvoorraden bij optellen (529 Gigaton) komen we uit op 926 Gigaton koolstof. Die hoeveelheid komt ongeveer overeen met het RCP4.5-scenario uit AR5 van het IPCC.
De berekeningen van Rutledge laten zien dat de RCP6.0- en RCP8.5-scenario’s onrealistisch zijn.
Dat is fantastisch goed nieuws voor iedereen, die zich zorgen maakt over de menselijke CO2-uitstoot!!!

Voor de vier RCP-scenario’s is ook een inschatting gemaakt voor het tijdverloop van het verbruik van de fossiele brandstoffen. Die inschatting zie je hieronder.

RCPgrafiek

In twee van de vier scenario’s (RCP6.0 en RCP8.5) verwacht het IPCC dat de hoeveelheid fossiele brandstof, die wordt verbrand, zal blijven stijgen tot 2080.

De economische ontwikkeling van de laatste 5 jaar maakt het zeer onwaarschijnlijk dat het verbruik van fossiele brandstoffen nog 65 jaar lang zal blijven stijgen.
In de VS, Japan en Europa daalt het gebruik van fossiele brandstoffen en daarmee ook de CO2-uitstoot.
De RCP6.0 en RCP8.5-scenario’s zijn zeer onrealistisch. Het is zeer onwetenschappelijk om die scenario’s nog altijd te gebruiken om politici en burgers te bang te maken.

Op YouTube kun je (in 4 delen) een lezing van David Rutledge bekijken en beluisteren.
Deel 1deel 2deel 3deel 4

Wereldwijd steeds meer (financiële) problemen met energievoorziening

Spanje
Zes jaar geleden nam de Spaanse regering een wet aan om het opwekken van elektriciteit met zonnepanelen te stimuleren. De regering zou 25 jaar lang een gegarandeerde kilowattuurprijs betalen, zodat de mensen, die zonnepanelen kochten hun investering konden terugverdienen. De regeling was een groot succes. In Spanje staat inmiddels voor 3386 MW aan zonnepanelen, twee keer zoveel als in de VS.
Maar de Spaanse regering is teruggekomen op de belofte en de subsidie op zonne-energie zal dit jaar worden afgeschaft. Duizenden Spanjaarden, die met geleend geld zonnepanelen kochten, komen nu in grote problemen.

spain

India
India is een netto-importeur van steenkool. In 2012 steeg de import van steenkool met 26% tot 135 miljoen ton(!!!).

indiacoal

In de periode april-oktober 2013 steeg de steenkool-import met 20% t.o.v. 2012. En men verwacht dat India zeker tot 2017 grote hoeveelheden steenkool zal blijven importeren.
De import van steenkool kost India miljarden. Door de stijgende kosten van de steenkoolimport is het tekort op de handelsbalans van India opgelopen tot 4,8% (van het BNP). De regering wil dat tekort terugdringen, maar dat wordt erg moeilijk als de steenkoolimport blijft stijgen.

VS
De koude-inval in de VS doet het aardgasverbruik sterk stijgen. De capaciteit van het pijpleiding-netwerk schiet tekort. In het koude noordoosten moet men 20 keer zoveel betalen voor aardgas als de mensen, die boven de gasbronnen in Louisiana en Texas wonen.
Om de nieuwe schaliegasbronnen aan te sluiten op het netwerk zijn grote investeringen nodig. Maar de schaliegasbronnen produceren slechts enkele jaren veel gas. De aanleg van een gaspijpleiding moet in korte tijd worden terugverdiend.

Door de lage aardgasprijs switchen elektriciteitsproducenten van steenkool naar het goedkopere gas. Hierdoor stijgt de vraag naar aardgas. Voorlopig is dat nog geen probleem.
Energiebedrijven verwachten dat de aardgasproduktie zal blijven stijgen. Het Energy Information Agency (EIA) heeft de afgelopen jaren de produktieprognose ook telkens moeten verhogen (zie het plaatje hieronder).

gasprognose

Maar zal deze verwachting, een stijgende produktie tot 2025, ook waargemaakt kunnen worden?

Makkelijk winbare energie raakt in snel tempo op

Onze huidige samenleving (of economie) is opgebouwd met makkelijk winbare fossiele brandstoffen. In Europa begon dat met makkelijk winbare steenkool. In de 20e eeuw kwam er goedkope, makkelijk winbare aardolie op de markt. Transport werd eenvoudiger en er werden snelwegen aangelegd.

gas-pump

De Europese economie werd ingericht op overvloedige beschikbaarheid van vloeibare brandstoffen. De afstand tussen producent en consument werd groter. De afstand tussen woonplaats en werkplaats ook. Er is nooit rekening gehouden met het duurder worden van energie of het opraken van makkelijk winbare aardolie.
In Nederland was er zeer makkelijk winbaar aardgas voor handen. Alle huizen en gebouwen konden ‘s winters makkelijk verwarmd worden. Er werden steeds grotere huizen gebouwd zonder rekening te houden met het opraken van het makkelijk winbare aardgas.

Inmiddels beginnen overal ter wereld  de makkelijk winbare fossiele brandstoffen op te raken. Richard Miller, die voorheen als geo-chemicus voor BP werkte, vertelde onlangs tijdens een lezing in Londen dat de goedkope, makkelijk winbare aardolie razend snel opraakt. Als voorbeeld noemt Miller het Forties-olieveld het grootste olieveld in de Noordzee. De olieproduktie van dat veld daalt met 9% per jaar. Ofwel elke 8 jaar wordt de olieproduktie van Forties gehalveerd.

Om de huidige samenleving en economie in stand te kunnen houden, gaan olie- en gasmaatschappijen voor ons op zoek naar de moeilijk winbare olie- en gasvoorraden. De olie- en gasmaatschappijen kunnen heel gemakkelijk geld lenen van banken en investeerders, zolang ze kunnen voorspiegelen dat er nog enorme voorraden aardolie en aardgas zijn.

EROEI

Netto-energie-rendement, Energy Return on Investment (EROI)
Wat banken en investeerders niet weten is dat onze huidige samenleving (economie) helemaal niet kan voortbestaan op de moeilijk winbare fossiele brandstoffen.
Om alle voorzieningen in onze economie, zoals infrastructuur, openbaar vervoer, medische zorg en onderwijs, in stand te houden zijn er energiebronnen nodig met een hoog netto-energierendement (EROI) nodig. Deskundigen zoals prof. Charles Hall denken dat onze gecompliceerde maatschappij een energierendement nodig heeft van 12:1. Dat betekent dat door investeren van één vat olie in de oliewinning 12 nieuwe vaten olie gewonnen kunnen worden.

Een andere energiedeskundige, David Murphy, schreef onlangs over het netto-energierendement in een speciale uitgave van de Britse Royal Society.
Murphy denkt dat het wereldwijde energierendement van oliewinning inmiddels is gedaald tot 17:1. Dat betekent dat je met de energie uit 1 vat aardolie nog altijd 17 vaten aardolie kunt winnen. Maar in de VS, waar zwaar geïnvesteerd wordt in moeilijk winbare schalie-olie en in oliewinning uit teerzand, schat Murphy het energierendendement op 11:1.

Met makkelijk winbare aardolie, met een energierendement (EROI) van 20:1 tot 50:1, blijft er veel surplusenergie over voor dingen als toerisme, ruimtevaart, onderwijs en medische zorg. In de VS daalt het energierendement en de hoeveelheid surplus-energie snel. Volgens David Murphy heeft de VS nu eigenlijk al een tekort aan surplus-energie voor ruimtevaart, toerisme, onderwijs en medische zorg. De VS kunnen zich deze luxe activiteiten alleen nog permitteren door olie te importeren en de binnenlandse oliewinning met geleend geld te financieren.

Zoals altijd sluit ik af met de constatering dat de trend onomkeerbaar is: de makkelijk winbare energie is voor altijd op, het wordt alleen nog maar moeizamer.

(niet getreurd: de mensheid heeft voor hetere vuren gestaan en ijstijden overleefd)