Tagarchief: voedsel

Uit eigen tuin

In mijn tuin heb ik een paar kleine appelboompjes, minitrees. Er hangen slechts een paar appels aan, hooguit 2 kilo.

Verder staat er een tomatenplant met een pond trostomaatjes en een paprikaplant met welgeteld één paprika.
En afgelopen zomer heb ik ook een kilootje aardappels kunnen oogsten.

Het is niet veel, nog minder dan wat mijn gezin op één dag eet.
Maar toch is het een begin. Ik word er enthousiast door en leer van iedere mislukking.
Volgend voorjaar nog een paar tegels weghalen, wat meer zaaien en nog eens terugkijken hoe Maarten ‘t Hart dat ook alweer deed.

Landroof: Wie krijgt het graan uit de Oekraïne?

In Afrika en Zuid-Amerika worden enorme lappen landbouwgrond door corrupte overheden verpacht aan grote bedrijven uit Europa en Oost-Azië. Dit neokoloniale fenomeen wordt ook wel landroof (landgrab in het Engels) genoemd.
De Oekraïne is rijk aan goede landbouwgrond, het wordt wel de graanschuur van Oost-Europa genoemd. Elk jaar worden in de Oekraïne miljarden megajoules aan zonne-energie omgezet in graan. Zou landroof ook een rol spelen in het conflict over de Oekraïne?
Waarschijnlijk wel.ukrchina

In 2012 exporteerde de Oekraïne landbouwprodukten ter waarde van 270 miljoen dollar naar China. Over de eerste helft van 2013 bedroeg de export van landbouwprodukten naar China al 380 miljoen dollar. Het plaatje uit de Financial Times (hiernaast afgebeeld) laat zien dat de Oekraïnse export naar China razendsnel is toegenomen.

Chinese bedrijven toonden interesse om landbouwgrond in de Oekraïne te pachten om daarmee voor tientallen jaren vaste contracten te kunnen afsluiten.
De Oekraïnse miljardair Bakhmatyuk, oprichter van agrogigant UkrLandFarming (een van de 10 grootste landbouwbedrijven ter wereld) zei over de onderhandelingen:

“Instead of oil and gas, we’re harvesting crops,” he says. “We are now building the pipeline, a sort of Ukrainian Gazprom, to pump these commodities to China and other markets.”

“In plaats van olie en gas, oogsten wij voedingsgewassen. We bouwen nu een pijpleiding, als een Oekraïnse Gazprom, en wij pompen onze landbouwprodukten naar China en verder.”

Volgens diverse bronnen zouden Chinese bedrijven een gebied van 3 miljoen hectare (net zo groot als België) pachten.
China zou in ruil voor de pachtovereenkomst miljarden investeren in de modernisering van de landbouw. Het Chinese bedrijf XPCC tekende in september 2013 al een samenwerkingsovereenkomst met een looptijd van 50 jaar om de landbouw in de OekraIne te verbeteren.

original_5d489cfe-79bf-da44

Maar in januari 2014 trok het Amerikaanse landbouwbedrijf Cargill de portemonnee en kocht 5% van de aandelen van de Oekraïnse agrogigant UkrLandFarming. In een persbericht liet Cargill weten dat het geen interesse had om de koers of de leiding van het bedrijf te veranderen.

De inmiddels verdreven regering, de corrupte oligarchenclub FC Janoekovitsj, had het liefst grond verpacht aan de Chinezen en het Oekraïnse graan geëxporteerd naar het oosten.
Het is nog niet duidelijk wat het nieuwe regime in Kiev zal gaan doen. Gaat men opnieuw met de Chinezen in zee? Of gaat men het Oekraïnse graan voortaan aan Europa verkopen. De Europese Unie heeft alvast maar de invoerrechten voor de Oekraïne afgeschaft.

De orkaan Haiyan leert ons een lesje voedselzekerheid

De uitzonderlijke orkaan Haiyan maakte op de Filipijnen meer dan 5000 dodelijke slachtoffers en richtte enorme schade aan. Maar uit al deze ellende kunnen we een belangrijke les leren. Tenminste als we er even koel en zakelijk over kunnen nadenken.

Binnen 48 uur na de orkaan vroegen de mensen in de zwaargetroffen stad Tacloban om voedsel en drinkwater. De voedselvoorraden in Tacloban waren door de orkaan en overstroming verdwenen. De inwoners, die de ramp overleefd hadden, maakten borden met daarop de tekst: We need food.

Typhoon Haiyan aftermath

Ik bedacht dat de dieren in het getroffen gebied waarschijnlijk geen voedselgebrek hadden. De vogels konden nog wel voedsel vinden. Maar de menselijke bevolking zat binnen 3 dagen compleet zonder eten: een bijzonder zorgwekkkende situatie.
Gelukkig schoot de rest van de wereld te hulp toen ze de foto’s van de hongerende Filipino’s op de voorpagina van de krant zagen. Een tweede ramp, hongersnood, is gelukkig voorkomen.

De orkaan Haiyan zette me aan het denken. Ik werk in een supermarkt en zie dagelijks hoeveel voedsel er nodig is in de kleine wijk waar ik woon.
Ik kan me voorstellen dat ook in Nederland de voedselvoorziening de voedselvoorziening hapert. Een flinke sneeuwjacht kan het wegtransport in Nederland lamleggen, zodat de winkels niet bevoorraad worden. En ik ben bang dat de schappen van supermarkten dan binnen 72 uur leeg beginnen te raken. Ik ben ook bang dat Nederlanders bijna geen voedselvoorraad in hun hebben. In geval van extreme weersomstandigheden kan ook in Nederland binnen 72 uur voedseltekort ontstaan.

Dit verhaal is niet bedoeld om je bang te maken, maar wel bedoeld om je aan het denken te zetten. De belangrijkste zin is m.i.:
De vogels konden nog wel voedsel vinden.

Komt ons voedsel in 2025 uit het buitenland of van eigen bodem?

Ik blogde al eerder over landroof, het pachten van kostbare landbouwgrond in ontwikkelingslanden door geïndustrialiseerde landen en bedrijven. Die landroof gaat nog altijd in volle hevigheid door.
Op 23 sep. verscheen op internet het bericht dat China in de Oekraïne 3 miljoen hectare landbouwgrond heeft gepacht. Dat is een belachelijk groot stuk land, 5% van het totale landoppervlak van de Oekraïne.

In het bericht lezen we dat het project zal beginnen met slechts 100.000 ha. China zal 2,6 miljard yuan investeren in verbetering van de Oekraïnse landbouw in ruil voor het exclusieve recht om de opbrengst van de gepachte grond te mogen kopen. Het plan heeft een looptijd van 50 jaar en zal langzaam worden uitgebreid tot de eerder genoemde 3 miljoen ha.
Het Oekraïnse KSG Agro ontkent overigens het bericht en meldt alleen dat China zal gaan investeren in een irrigatieproject.

Op Quartz.com wordt de Chinese pachtovereenkomst vergeleken met andere grote projecten van de afgelopen jaren.

quartz

De landhonger van China is begrijpelijk. China consumeert 20% van al het voedsel dat op de wereld geproduceerd wordt. En China bezit maar 9% van de landbouwgrond, die op de aarde beschikbaar is.
Maar landbouwgrond op andere continenten pachten lijkt me geen goed beleid: het maakt China steeds afhankelijker van voedselimport. Het is een korte termijnvisie en niet duurzaam.

Nederland
Nederland kan niet in de eigen voedselbehoefte voorzien en is momenteel een netto-importeur van voedsel. Op bescheiden schaal zijn er Nederlandse bedrijven die landbouwgrond in ontwikkelingslanden exploiteren. Maar Nederland kan het zich nog makkelijk permitteren om voedsel (graan, soja, rijst enz.) op de wereldmarkt te kopen.
Maar zal dat in de toekomst ook nog zo zijn?

In Nederland is een ontwikkeling aan de gang om weer zelfvoorzienend te worden in de behoefte aan voedsel. Veel mensen beginnen in hun achtertuintje groente en fruit te verbouwen. In woonwijken worden gemeenschappelijke moestuinen aangelegd. De streekmarkten waarop lokaal geproduceerd voedsel wordt verkocht schieten als paddestoelen uit de grond.
Kijk op de website EetbaarNederland.nl voor meer voorbeelden en inspiratie om zelf aan de slag te gaan.

eetbaarnl

Via visionair.nl

De voedselmachine

In de prehistorie zorgde ieder gezin zelf voor voedsel. Dat kostte veel tijd en moeite.
Door de ontdekking van landbouw kon een kleine groep boeren voedsel produceren voor tientallen of honderden mensen. Er kwam tijd vrij om andere dingen te doen. Maar de meeste mensen wisten nog wel waar hun voedsel vandaan kwam.

Tegenwoordig wordt het voedsel geproduceerd door een klein groepje mensen die machines gebruiken. De meeste mensen weten niet meer waar hun voedsel vandaan komt. Vooral in rijke, Westerse landen zoals Nederland, kost het maar heel weinig moeite en heel weinig tijd om voor een hele week voedsel in huis te halen.
Er is een hele industrie ontstaan, die miljoenen mensen van anoniem voedsel voorziet.

83 miljoen Egyptenaren kunnen geen kant op

In die laatste 10 jaar ging het goed met de Egyptenaren. Het BNP groeide van 268 miljard dollar in 2002 naar 526 miljard in 2012. De hoeveelheid elektriciteit die in Egypte werd opgewekt groeide in die periode van 70 miljard kWh naar 124 miljard kWh.

Maar er zat ook een keerzijde aan die economische groei. In het afgelopen decennium is de bevolking van Egypte gegroeid van 70,7 miljoen naar 83,7 miljoen.

indexmundi_ex21

In 2002 produceerde Egypte 6,3 miljoen ton graan. Die produktie is flink gestegen. In 2009 werd er 8,5 miljard ton graan geproduceerd, maar de laatste jaren stijgt de graanproduktie niet verder.

graanegypte

De bevolking blijft echter groeien en door de stijgende welvaart is er een middenklasse ontstaan, die meer vlees eet. Daardoor stijgt ook de hoeveelheid graan die gemiddeld per hoofd van de bevolking wordt verbruikt. Het gevolg is dat Egypte niet langer in de eigen behoefte aan graan kan voorzien. Egypte is de grootste graan-importeur van de wereld en voert steeds meer graan in.

waarde van de Egyptische graanimport - bron: indexmundi

waarde van de Egyptische graanimport – bron: indexmundi

In 2005 importeerde Egypte voor 1,6 miljard dollar aan graan. In 2011 moest er 5 miljard worden betaald voor de import van graan.

Hoelang kan de rekening betaald worden zonder olie-inkomsten?
In 2005 exporteerde Egypte nog 75 miljoen vaten aardolie. Dat leverde het land meer dan 3,5 miljard dollar op. In 2005 had Egypte nog een overschot op de handelsbalans van 2,2 miljard dollar.
In 2011 was de situatie drastisch veranderd. Egypte verbruikte zelf vrijwel alle olie, die het produceerde. Het land verdiende niets meer aan de export. Daardoor ontstond een tekort op de handelsbalans van 5,4 miljard dollar.

De graanproduktie en de voedselproduktie lijkt in Egypte niet veel meer te kunnen stijgen. Maar de bevolking groeit nog altijd door: jaarlijks met 1,8 tot 2%. Egypte zal steeds afhankelijker worden van de import van voedsel.
De export van Egyptisch aardgas loopt terug en zal in de komende jaren stoppen. En de politieke onrust zal ertoe leiden dat de inkomsten uit toerisme zullen dalen. Hierdoor zal het tekort op de Egyptische handelsbalans verder oplopen.

Al duizenden jaren levert de landbouw in Egypte voldoende voedsel om de lokale bevolking te voeden. Er werd nog nooit zoveel voedsel geproduceerd als de laatste jaren… maar er waren in Egypte nog nooit eerder 83 miljoen monden te voeden.

Voor 1 calorie voedsel zijn 14 calorieën energie nodig

In de Amerikaanse economie tilt men nog niet zwaar aan energieverspilling. De afstanden waarover spullen vervoerd worden zijn erg groot.
Eric Garza keek eens kritisch naar de Amerikaanse voedselproduktie.
Garza woont in Vermont aan de Amerikaanse oostkust, maar hij kan in zijn supermarkt voedsel kopen uit Californië, Italië, Japan, Nieuw-Zeeland en Argentinië.
Garza ging op onderzoek uit en probeerde de energiekosten te bereken voor dit luxueuze voedselaanbod in zijn supermarkt.

In 2002, zo berekende het Amerikaanse ministerie van landbouw (USDA), werden er 12 calorieën aan energie verbruikt werden om één calorie voedsel op tafel te zetten. In 2007 was het energieverbruik al opgelopen tot 14 calorieën voor elke calorie voedsel. Van alle energie, die in de VS wordt verbruikt, gaat 15,7% zitten in produktie, transport, verpakking en opslag van voedsel.

Eric Garza rekent nog even verder: per dag wordt er 4,5 liter autobrandstof verbruikt om elke Amerikaan te eten te geven. Per jaar is dat 1590 liter. Dat is ongeveer dezelfde hoeveelheid brandstof, die de gemiddelde Amerikaan met zijn auto verbruikt (1628 liter).

Bron: The Energy Cost of Food – Eric Garza