Tagarchief: voedselproduktie

Duurzaamheid in de praktijk: wat kun je zelf doen?

Wat betekent duurzaam nu eigenlijk?
Volgens mij is duurzaam iets dat eeuwenlang kan worden volgehouden zonder dat de kwaliteit achteruitgaat.
Onder duurzaam leven versta ik het leven dat onze voorouders leiden in de tijd dat er nog geen elektriciteit was. In die tijd gebruikte men geen fossiele brandstof. Nou misschien een heel klein beetje steenkool. Maar hoofdzakelijk gebruikte men hout en turf voor verwarming.
Ik probeer mijn leven zo in te richten dat ik in de buurt kom van de leefwijze van de Nederlanders uit het begin van de 19e eeuw.

Transport
Ik heb geen auto en heb me voorgenomen om nooit meer te vliegen. Ik verplaats mezelf het liefst lopend en op de fiets. Mijn leven speelt zich hoofdzakelijk af in en rond Delft. Ik kan gelukkig lopend naar mijn werk.
Ik ga wel eens met de trein, maar dat probeer ik te verminderen.

Verwarming
Het is niet duurzaam om alle kamers van je huis te verwarmen. Dat deden de mensen vroeger ook niet. Meestal werd er maar één kamer verwarmd en alle bewoners verzamelden zich in die kamer. Bij mij thuis wordt alleen de huiskamer verwarmd.
Als je gewend bent aan een kamertemperatuur van 21 graden, dan vind je 18 graden fris. Als je in een paar weken went aan een temperatuur van 17 graden, dan kun je veel besparen om je aardgasverbruik (en CO2-uitstoot).
Warm water is een luxe, die voor ons heel gewoon is. Nederlanders zijn steeds langer en vaker gaan douchen sinds er in Groningen aardgas werd gevonden. Als het aardgas op is, zullen we minder vaak douchen en korter. Ik ben daar alvast mee begonnen. En ik voel me daar heel goed bij. Douchen met koud water heeft ook positieve gevolgen voor je gezondheid.

Voeding
Aan het begin van de 20e eeuw kochten en aten de Nederlanders hoofdzakelijk voedsel, dat in Nederland geproduceerd was. En men at vooral voedsel van het seizoen.
Door de overvloed aan fossiele brandstoffen zijn we gewend geraakt om voedsel van over de hele wereld te eten: tonijn, mango’s, ananas, bananen enz. Dat voedingspatroon kunnen we niet volhouden als de fossiele brandstoffen opraken.
Je kunt nu alvast je voedingspatroon aanpassen door geen voedsel te eten van buiten Europa. Dat betekent geen sinasappels en bananen meer; dat lukt mij prima. Maar ik moet bekennen dat ik nog wel koffie en thee drink en chocolade eet.
Ik probeer mijn leven ook te verduurzamen door minder vlees te eten.
En door op bescheiden wijze een klein beetje voedsel zelf te verbouwen.

In mijn tuintje staan een paar kleine appelboompjes.
En in wat kleine kasjes heb ik basilicum, koriander en rucola gezaaid.
In de loop van het voorjaar komen daar nog trostomaatjes, paprika’s en misschien ook wel bospeen bij.

Het is niet veel, maar het maakt je wel bewust van de waarde van voedsel en van de overvloed waar deze generatie van kan profiteren.

Landroof: Wie krijgt het graan uit de Oekraïne?

In Afrika en Zuid-Amerika worden enorme lappen landbouwgrond door corrupte overheden verpacht aan grote bedrijven uit Europa en Oost-Azië. Dit neokoloniale fenomeen wordt ook wel landroof (landgrab in het Engels) genoemd.
De Oekraïne is rijk aan goede landbouwgrond, het wordt wel de graanschuur van Oost-Europa genoemd. Elk jaar worden in de Oekraïne miljarden megajoules aan zonne-energie omgezet in graan. Zou landroof ook een rol spelen in het conflict over de Oekraïne?
Waarschijnlijk wel.ukrchina

In 2012 exporteerde de Oekraïne landbouwprodukten ter waarde van 270 miljoen dollar naar China. Over de eerste helft van 2013 bedroeg de export van landbouwprodukten naar China al 380 miljoen dollar. Het plaatje uit de Financial Times (hiernaast afgebeeld) laat zien dat de Oekraïnse export naar China razendsnel is toegenomen.

Chinese bedrijven toonden interesse om landbouwgrond in de Oekraïne te pachten om daarmee voor tientallen jaren vaste contracten te kunnen afsluiten.
De Oekraïnse miljardair Bakhmatyuk, oprichter van agrogigant UkrLandFarming (een van de 10 grootste landbouwbedrijven ter wereld) zei over de onderhandelingen:

“Instead of oil and gas, we’re harvesting crops,” he says. “We are now building the pipeline, a sort of Ukrainian Gazprom, to pump these commodities to China and other markets.”

“In plaats van olie en gas, oogsten wij voedingsgewassen. We bouwen nu een pijpleiding, als een Oekraïnse Gazprom, en wij pompen onze landbouwprodukten naar China en verder.”

Volgens diverse bronnen zouden Chinese bedrijven een gebied van 3 miljoen hectare (net zo groot als België) pachten.
China zou in ruil voor de pachtovereenkomst miljarden investeren in de modernisering van de landbouw. Het Chinese bedrijf XPCC tekende in september 2013 al een samenwerkingsovereenkomst met een looptijd van 50 jaar om de landbouw in de OekraIne te verbeteren.

original_5d489cfe-79bf-da44

Maar in januari 2014 trok het Amerikaanse landbouwbedrijf Cargill de portemonnee en kocht 5% van de aandelen van de Oekraïnse agrogigant UkrLandFarming. In een persbericht liet Cargill weten dat het geen interesse had om de koers of de leiding van het bedrijf te veranderen.

De inmiddels verdreven regering, de corrupte oligarchenclub FC Janoekovitsj, had het liefst grond verpacht aan de Chinezen en het Oekraïnse graan geëxporteerd naar het oosten.
Het is nog niet duidelijk wat het nieuwe regime in Kiev zal gaan doen. Gaat men opnieuw met de Chinezen in zee? Of gaat men het Oekraïnse graan voortaan aan Europa verkopen. De Europese Unie heeft alvast maar de invoerrechten voor de Oekraïne afgeschaft.

De orkaan Haiyan leert ons een lesje voedselzekerheid

De uitzonderlijke orkaan Haiyan maakte op de Filipijnen meer dan 5000 dodelijke slachtoffers en richtte enorme schade aan. Maar uit al deze ellende kunnen we een belangrijke les leren. Tenminste als we er even koel en zakelijk over kunnen nadenken.

Binnen 48 uur na de orkaan vroegen de mensen in de zwaargetroffen stad Tacloban om voedsel en drinkwater. De voedselvoorraden in Tacloban waren door de orkaan en overstroming verdwenen. De inwoners, die de ramp overleefd hadden, maakten borden met daarop de tekst: We need food.

Typhoon Haiyan aftermath

Ik bedacht dat de dieren in het getroffen gebied waarschijnlijk geen voedselgebrek hadden. De vogels konden nog wel voedsel vinden. Maar de menselijke bevolking zat binnen 3 dagen compleet zonder eten: een bijzonder zorgwekkkende situatie.
Gelukkig schoot de rest van de wereld te hulp toen ze de foto’s van de hongerende Filipino’s op de voorpagina van de krant zagen. Een tweede ramp, hongersnood, is gelukkig voorkomen.

De orkaan Haiyan zette me aan het denken. Ik werk in een supermarkt en zie dagelijks hoeveel voedsel er nodig is in de kleine wijk waar ik woon.
Ik kan me voorstellen dat ook in Nederland de voedselvoorziening de voedselvoorziening hapert. Een flinke sneeuwjacht kan het wegtransport in Nederland lamleggen, zodat de winkels niet bevoorraad worden. En ik ben bang dat de schappen van supermarkten dan binnen 72 uur leeg beginnen te raken. Ik ben ook bang dat Nederlanders bijna geen voedselvoorraad in hun hebben. In geval van extreme weersomstandigheden kan ook in Nederland binnen 72 uur voedseltekort ontstaan.

Dit verhaal is niet bedoeld om je bang te maken, maar wel bedoeld om je aan het denken te zetten. De belangrijkste zin is m.i.:
De vogels konden nog wel voedsel vinden.

Komt ons voedsel in 2025 uit het buitenland of van eigen bodem?

Ik blogde al eerder over landroof, het pachten van kostbare landbouwgrond in ontwikkelingslanden door geïndustrialiseerde landen en bedrijven. Die landroof gaat nog altijd in volle hevigheid door.
Op 23 sep. verscheen op internet het bericht dat China in de Oekraïne 3 miljoen hectare landbouwgrond heeft gepacht. Dat is een belachelijk groot stuk land, 5% van het totale landoppervlak van de Oekraïne.

In het bericht lezen we dat het project zal beginnen met slechts 100.000 ha. China zal 2,6 miljard yuan investeren in verbetering van de Oekraïnse landbouw in ruil voor het exclusieve recht om de opbrengst van de gepachte grond te mogen kopen. Het plan heeft een looptijd van 50 jaar en zal langzaam worden uitgebreid tot de eerder genoemde 3 miljoen ha.
Het Oekraïnse KSG Agro ontkent overigens het bericht en meldt alleen dat China zal gaan investeren in een irrigatieproject.

Op Quartz.com wordt de Chinese pachtovereenkomst vergeleken met andere grote projecten van de afgelopen jaren.

quartz

De landhonger van China is begrijpelijk. China consumeert 20% van al het voedsel dat op de wereld geproduceerd wordt. En China bezit maar 9% van de landbouwgrond, die op de aarde beschikbaar is.
Maar landbouwgrond op andere continenten pachten lijkt me geen goed beleid: het maakt China steeds afhankelijker van voedselimport. Het is een korte termijnvisie en niet duurzaam.

Nederland
Nederland kan niet in de eigen voedselbehoefte voorzien en is momenteel een netto-importeur van voedsel. Op bescheiden schaal zijn er Nederlandse bedrijven die landbouwgrond in ontwikkelingslanden exploiteren. Maar Nederland kan het zich nog makkelijk permitteren om voedsel (graan, soja, rijst enz.) op de wereldmarkt te kopen.
Maar zal dat in de toekomst ook nog zo zijn?

In Nederland is een ontwikkeling aan de gang om weer zelfvoorzienend te worden in de behoefte aan voedsel. Veel mensen beginnen in hun achtertuintje groente en fruit te verbouwen. In woonwijken worden gemeenschappelijke moestuinen aangelegd. De streekmarkten waarop lokaal geproduceerd voedsel wordt verkocht schieten als paddestoelen uit de grond.
Kijk op de website EetbaarNederland.nl voor meer voorbeelden en inspiratie om zelf aan de slag te gaan.

eetbaarnl

Via visionair.nl

De voedselmachine

In de prehistorie zorgde ieder gezin zelf voor voedsel. Dat kostte veel tijd en moeite.
Door de ontdekking van landbouw kon een kleine groep boeren voedsel produceren voor tientallen of honderden mensen. Er kwam tijd vrij om andere dingen te doen. Maar de meeste mensen wisten nog wel waar hun voedsel vandaan kwam.

Tegenwoordig wordt het voedsel geproduceerd door een klein groepje mensen die machines gebruiken. De meeste mensen weten niet meer waar hun voedsel vandaan komt. Vooral in rijke, Westerse landen zoals Nederland, kost het maar heel weinig moeite en heel weinig tijd om voor een hele week voedsel in huis te halen.
Er is een hele industrie ontstaan, die miljoenen mensen van anoniem voedsel voorziet.

83 miljoen Egyptenaren kunnen geen kant op

In die laatste 10 jaar ging het goed met de Egyptenaren. Het BNP groeide van 268 miljard dollar in 2002 naar 526 miljard in 2012. De hoeveelheid elektriciteit die in Egypte werd opgewekt groeide in die periode van 70 miljard kWh naar 124 miljard kWh.

Maar er zat ook een keerzijde aan die economische groei. In het afgelopen decennium is de bevolking van Egypte gegroeid van 70,7 miljoen naar 83,7 miljoen.

indexmundi_ex21

In 2002 produceerde Egypte 6,3 miljoen ton graan. Die produktie is flink gestegen. In 2009 werd er 8,5 miljard ton graan geproduceerd, maar de laatste jaren stijgt de graanproduktie niet verder.

graanegypte

De bevolking blijft echter groeien en door de stijgende welvaart is er een middenklasse ontstaan, die meer vlees eet. Daardoor stijgt ook de hoeveelheid graan die gemiddeld per hoofd van de bevolking wordt verbruikt. Het gevolg is dat Egypte niet langer in de eigen behoefte aan graan kan voorzien. Egypte is de grootste graan-importeur van de wereld en voert steeds meer graan in.

waarde van de Egyptische graanimport - bron: indexmundi

waarde van de Egyptische graanimport – bron: indexmundi

In 2005 importeerde Egypte voor 1,6 miljard dollar aan graan. In 2011 moest er 5 miljard worden betaald voor de import van graan.

Hoelang kan de rekening betaald worden zonder olie-inkomsten?
In 2005 exporteerde Egypte nog 75 miljoen vaten aardolie. Dat leverde het land meer dan 3,5 miljard dollar op. In 2005 had Egypte nog een overschot op de handelsbalans van 2,2 miljard dollar.
In 2011 was de situatie drastisch veranderd. Egypte verbruikte zelf vrijwel alle olie, die het produceerde. Het land verdiende niets meer aan de export. Daardoor ontstond een tekort op de handelsbalans van 5,4 miljard dollar.

De graanproduktie en de voedselproduktie lijkt in Egypte niet veel meer te kunnen stijgen. Maar de bevolking groeit nog altijd door: jaarlijks met 1,8 tot 2%. Egypte zal steeds afhankelijker worden van de import van voedsel.
De export van Egyptisch aardgas loopt terug en zal in de komende jaren stoppen. En de politieke onrust zal ertoe leiden dat de inkomsten uit toerisme zullen dalen. Hierdoor zal het tekort op de Egyptische handelsbalans verder oplopen.

Al duizenden jaren levert de landbouw in Egypte voldoende voedsel om de lokale bevolking te voeden. Er werd nog nooit zoveel voedsel geproduceerd als de laatste jaren… maar er waren in Egypte nog nooit eerder 83 miljoen monden te voeden.