Tagarchief: wetenschap

Tom Murphy: eeuwige groei is fysisch onmogelijk (video)

Hieronder kun je een lezing bekijken van Tom Murphy, natuurkundig docent aan de University of San Diego.
Hij laat zien dat de groei van het energieverbruik (2,9% per jaar in de 20e eeuw) niet meer lang kan blijven voortduren. Wetenschappelijk gezien zullen we op begrenzingen stuiten.
1. over een paar honderd jaar zal het energieverbruik gelijk zijn aan alle energie, die de Zon naar de Aarde straalt
2. de restwarmte van de energie die we gebruiken, warmt de atmosfeer op: als de groei doorzet zal de totale restwarmte de atmosfeer tot boven de 100 graden opwarmen: het oppervlakte water gaat dan koken.

Gelukkig zullen lang voor die tijd onze energiebronnen opraken. We zullen het in de toekomst met minder energie moeten doen.
In het tweede deel van zijn verhaal beantwoordt Murphy de volgende vraag:
Kan de economie wel groeien, als het energieverbruik niet groeit?

Tijdelijk: we kunnen de energie efficiënter gebruiken. Maar ook daar zitten grenzen aan. In het begin levert het verbeteren van efficiëntie veel op. Maar de efficiëntieverbeteringen worden steeds kleiner.

Murphy laat ook zien dat economische activiteiten, die weinig of geen energie gebruiken, zoals de financiële sector, de economie niet kunnen dragen.
Erg interessant.

Eerste sneeuwval op Noordelijk Halfrond vroeg en meer dan gemiddeld

Op het Noordelijk Halfrond is de zomer alweer voorbij. In Canada, Alaska en Siberië is de eerste sneeuw alweer gevallen.

Al op 2 september viel er ongeveer 10 cm. sneeuw in Barrow in Alaska. Alleen in 1987 en 2003 kreeg Barrow een dikker pak sneeuw.

In British Columbia in Canada is deze week ook al sneeuw gevallen, erg vroeg in het seizoen.

Op het plaatje hieronder is te zien dat op 5 september al een flink gebied in Noord-Siberië door sneeuw is bedekt.

Het Global Snow Lab van de Amerikaanse Rutgers University geeft dagelijks een kaartje van het Noordelijk Halfrond waarop het door sneeuwbedekte gebied is aangegeven.

Schermafbeelding 2014-09-07 om 10.04.55

De wetenschappers van Global Snow Lab laten ook zien of er meer of minder sneeuw ligt dan normaal. Met blauwe vierkantjes wordt op de kaart aangegeven waar normaal geen sneeuw ligt, maar momenteel wel.

Schermafbeelding 2014-09-07 om 10.09.00

Update: op donderdag 11 september zijn er nog meer blauwe vierkantjes te zien.
Dat betekent dat er nog meer sneeuw ligt dan gemiddeld over de periode 1970-2000.

Schermafbeelding 2014-09-12 om 17.09.20

Ik heb ook even de cijfers voor de laatste week van augustus (week 35) bekeken.
Over de afgelopen 20 jaar nam de sneeuwbedekking eind augustus geleidelijk af tot ca. 2,4 miljoen km². Maar in 2013 en 2014 is de sneeuwbedekking weer gestegen tot boven 3 miljoen km².

Schermafbeelding 2014-09-07 om 13.34.52

De zwarte lijn in de grafiek geeft het voortschrijdend gemiddelde over 3 jaar weer.

Zomer 2014: iets koeler dan die van 2013 en slechts 2 tropische dagen

De zomer van 2013 telde maar liefst 6 tropische dagen. De gemiddelde temperatuur over de maanden juni, juli en augustus van 2013 bedroeg (in De Bilt) 17,5°C.
De zomer van 2014 begon met twee warme maanden, juni en juli. Maar door de koude augustus komt de gemiddelde temperatuur over de 3 zomermaanden uit op 17,4°C, net iets kouder dan vorig jaar.

Tijdens de 3 zomermaanden komt de temperatuur in De Bilt gemiddeld op 2 tot 5 dagen boven de 30°C. Men spreekt dan over een tropische dag.
In 1947 registreerde het KNMI in De Bilt maar liefst 16 tropische dagen. In 2003 en 2006 waren er 11 dagen boven de 30°C en vorig jaar gebeurde dat op 6 dagen.

In de zomer van 2014 werden er slechts 2 tropische dagen genoteerd in De Bilt.

Schermafbeelding 2014-08-27 om 16.25.22

Hoeveel tropische dagen krijgen we in 2014?

Volgens het KNMI in De Bilt wordt het gemiddeld op 2 tot 5 dagen per jaar warmer dan 30°C. Anders gezegd: over de periode 1971-200 kwamen er gemiddeld 2 tot 5 tropische dagen voor in Nederland.
Langs de kust, het donkere deel op het kaartje hieronder, is het gemiddeld aantal tropische dagen nul tot 2. In het binnenland komen 2 tot wel 8 tropische dagen per jaar voor (het oranje, gele en groene deel van de kaart)

tropischedageninNederlandgemiddeld over het tijdvak 1971-2000 (Bron_ KNMI)
Bron: KNMI

In 2014 zijn er tot nu toe slechts 2 tropische dagen geweest in De Bilt (18 en 19 juli).
De zomermaanden juni en juli waren beiden warmer dan normaal. Maar het aantal dagen warmer dan 30°C staat voorlopig op 2.

In de grafiek hieronder het aantal tropische dagen van de afgelopen 15 jaar.
Vorig jaar werden er 6 tropische dagen genoteerd in De Bilt.
Over de periode 1999 – 2013 is het gemiddelde aantal tropische dagen in De Bilt 3,9.

Schermafbeelding 2014-08-03 om 20.55.55

Update: wordt 2014 in Nederland het warmste jaar ooit?

Over de eerste 7 maanden van 2014 bedroeg de gemiddelde temperatuur in De Bilt 11,7°C.
Dat is een stuk warmer dan we de laatste jaren gewend waren. In 2012 was de temperatuur over de periode januari tot en met juli 9,9°C en in 2013 slechts 8,6°C.

Nog altijd maakt 2014 kans om het warmste jaar sinds 1901 te worden.
Het jaar 2006 spant tot nu toe de kroon met een gemiddelde temperatuur van 11,24°C, op de voet gevolgd door 2007 met 11,23°C.

Op de website weerstatistieken.nl staat een prognose. Het rekenmodel verwacht voor heel 2014 een gemiddelde temperatuur van 11,3°C door aan te nemen dat de laatste 5 maanden precies het langjarig gemiddelde zullen volgen.

Schermafbeelding 2014-07-31 om 09.40.56

Sneeuwdek op Noordelijk Halfrond kleiner dan normaal, maar wel dikker

Het Global Snow Lab van de Amerikaanse Rutgers Universiteit houdt bij hoeveel land van het Noordelijk Halfrond is bedekt met sneeuw.
In de afgelopen meimaand was het sneeuwdek kleiner dan het gemiddelde over de periode 1981-2010. In de grafiek hieronder wordt dat weergegeven door het rode balkje.

Schermafbeelding 2014-06-04 om 15.15.54

In de grafiek is goed te zien dat het sneeuwdek de afgelopen 10 meimaanden elke keer kleiner was dan het langjarig gemiddelde.
In mei 2014 was er 17 miljoen km² van het Noordelijk Halfrond bedekt met sneeuw. Het gemiddelde over de periode 1981-2010 bedraagt 19,02 miljoen km². In april 2014 was het door sneeuw bedekte oppervlak ook al kleiner dan het langjarig gemiddelde.

Op de website van het Canadian Cryospheric Information Network (CCIN) is ook een grafiek te vinden, die laat zien dat het door sneeuwbedekte oppervlak in mei 2014 min of meer gelijk was aan het gemiddelde over de periode 1998-2011. (hier).
Op de CCIN-website staat ook een grafiek, waarin (een schatting van) het sneeuwvolume op het Noordelijk Halfrond wordt weergegeven: het zogenaamde Snow Water Equivalent.
Op die grafiek, hieronder, zie je dat het sneeuwvolume op het Noordelijk Halfrond sinds augustus 2013, vrijwel onafgebroken groter is geweest dan het gemiddelde (+ één standaard-deviatie).

nh_swe
Klik voor vergroting

Half mei lag er nog een hoeveelheid sneeuw op het Noordelijk Halfrond, die overeenkomt met 1000 km³ (kubieke kilometer). Als je die 1000 km³ deelt door het oppervlak van 17 miljoen km², dat door het Global Snow Lab werd becijferd, dan kom je op een gemiddelde dikte van 5,9 cm.

De Nederlandse onderzoekers Bintanja en Selten publiceerden onlangs in het gezaghebbende wetenschappelijk tijdschrift Nature een artikel waarin zij verwachten dat de hoeveelheid sneeuwval op het Noordelijk Halfrond verder zal toenemen door het afsmelten van het zeeijs rond de Noordpool. De grafiek van het Snow Water Equivalent, van CCIN, ondersteunt deze theorie.

Mijn vriend Paradox schrijft op zijn weblog, Paradoxnl, ook over het dikker-dan-normale sneeuwdek op het Noordelijk Halfrond.

Wordt 2014 in Nederland het warmste jaar ooit?

De jaren 2006 en 2007 waren de warmste jaren ooit gemeten door het KNMI in De Bilt. De gemiddelde temperatuur kwam uit op 11,2°C. De temperatuur over de eerste vijf maanden van een kalenderjaar geeft al een aardige indicatie voor de te verwachten gemiddelde jaartemperatuur.
In 2007 was de gemiddelde temperatuur in De Bilt over de periode januari t/m mei 9,66°C. De eerste vijf maanden van dit jaar (2014) bedroeg de gemiddelde temperatuur 9,18°C en dat is na 2007 het hoogste.

Schermafbeelding 2014-06-01 om 12.21.10

Er is een redelijke kans dat 2014 één van de warmste jaren ooit in Nederland gaat worden. In de grafiek hieronder worden de jaargemiddelde in De Bilt vergeleken met de temperatuur over de eerste 5 maanden van dat jaar.

Schermafbeelding 2014-06-01 om 12.22.56

Op de website weerstatistieken.nl wordt op basis van de maandgemiddelden een schatting gemaakt voor de gemiddelde temperatuur over het gehele jaar 2014.
Als de temperatuur in laatste 7 maanden precies uitkomt op het langjarig gemiddelde voor die maanden, dan komt de gemiddelde jaartemperatuur over 2014 uit op 11,04°C.

Schermafbeelding 2014-06-01 om 12.26.52

Met een warme zomer en een zacht najaar zal 2014 even warm of zelfs warmer uitvallen dan 2006 en 2007.

Het KNMI presenteerde afgelopen week nieuwe klimaatscenario’s. Met behulp van computermodellen worden schattingen gemaakt voor de gemiddelde temperatuur en neerslag die het KNMI in de komende decennia verwacht: het is een extreme lange termijn voorspelling.
Ik zal in de toekomst wat dieper ingaan op de nieuwe klimaatscenario’s en ze vergelijken met de “oude scenario’s” uit 2006.

De publicatie van de nieuwe klimaatscenario’s kreeg geen enkele aandacht van de grote nationale media. Misschien omdat het vlak voor het vrije Hemelvaartweekend was, misschien omdat klimaatverandering tegenwoordig in het algemeen minder media-aandacht krijgt.