Bij de dood van Envisat

Envisat was sinds de lancering in 2002 de meest geavanceerde aardobservatie-satelliet. De naam komt van Environment Satellite, de satelliet die het milieu bewaakt. Op 8 april verloor ESA het contact met haar kroonjuweel. Na 10 jaar trouwe dienst gaf de zender er de brui aan. Envisat zal nog jarenlang rondcirkelen zonder gegevens door te zenden.

De gegevens van Envisat werden gebruikt voor meer dan 4000 onderzoeksprojecten, vooral op het gebied van milieu- en klimaatonderzoek. Het smelten van gletsjers en zeeijs, het kappen van regenwoud, het opdrogen van meren werd voor het nageslacht vastgelegd.

Envisat was één van de satellieten, die de stijging van de zeespiegel in de gaten hield. De afgelopen jaren weken de zeespiegelmetingen van Envisat steeds meer af van de andere satellietmetingen (van Jason-2).
Volgens Envisat nam de zeespiegelstijging af tot 0,6 mm per jaar; het langjarig gemiddelde van andere satellieten bedraagt 3 mm per jaar.
Vanaf april 2012 is de Jason-2-satelliet weer de enige satelliet, die de zeespiegel in de gaten houdt.

In de uitzending van ESA Live TV van 13 april wordt gezwegen over de problemen met Envisat. De uitzending gaat over een Envisat-foto van het Tibetaans plateau, een plek waar de klimaatverandering grote gevolgen kan hebben.

Aan de opvolging van Envisat, Sentinel, wordt keihard gewerkt. Kennelijk is er nog geld genoeg om nieuwe satellieten te bouwen. Er worden maar liefst 5 Sentinel-satellieten ontworpen en gebouwd, die nog beter in de gaten kunnen houden hoe de mens de natuur terugdringt en de planeet plundert.
De grondstoffen voor die satellieten moeten nog gewonnen worden. De brandstof, die nodig is voor de lancering, zit nog in de aardkorst. En toch gaan we het weer doen: metaal en kunststof in een baan om de aarde te brengen.
De nieuwe satellieten zijn niet op tijd klaar: de eerste zal pas in 2013 worden gelanceerd.
Envisat zwijgt, gelukkig hebben we de foto’s nog.

vliegtuigwolken in april 2009 gezien door Envisat

Update
Er wordt al gebouwd aan de Sentinel-satellieten, maar er is voorlopig geen geld om ze te besturen en de gegevens te verwerken….

Metingen van temperatuur en zeespiegel zijn altijd te laag

Ik heb hier al eerder geschreven over temperatuurmetingen.
Het Goddard Institute for Space Studies (GISS) en de Hadley Climate Research Unit zijn het afgelopen jaar overgestapt op een nieuwe berekeningsmethode voor de gemiddelde mondial temperatuur. Het bleek dat de temperaturen de afgelopen jaren te laag zijn ingschat.
Beide instituten zijn nu van mening dat 1998 niet langer het warmste jaar is, maar dat 2005, 2007 en 2010 warmer waren.

Afgelopen week zijn de satellietmetingen van de zeespiegelstijging door de Envisat aangepast. En inderdaad: ook deze metingen waren te laag. In december 2011 duidden de metingen van Envisat op een zeespiegelstijging van 0,8 mm per jaar.

De metingen van Envisat zijn gecorrigeerd, zodat ze nu weer een stijging van 2,33 mm per jaar laten zien.

Er is iets merkwaardigs aan de hand met de moderne meetinstrumenten voor temperatuur en zeespiegel: ze geven altijd te lage waarden aan. Het komt nooit voor dat de metingen te hoog zijn. De temperaturen, die de laatste 10 jaar zijn gemeten, worden nooit naar beneden bijgesteld.
De zeespiegelstijging wordt nooit te hoog ingeschat, maar altijd te laag.

Update
ESA meldt dat de Envisat niet langer data doorzendt: het was al een wonder dat de satelliet het 10 jaar heeft volgehouden.
Door het wegvallen van Envisat is de Jason-2-satelliet de enig overgebleven satelliet, die de zeespiegelstijging meet. Het wordt erg moeilijk om te verifiëren of de metingen van Jason-2 wel betrouwbaar zijn.

Zeespiegelstijging valt nog altijd erg mee

De Sealevel Research Group van de University of Columbia heeft de laatste metingen van 2011 nu ook gepubliceerd en hun grafiek bijgewerkt.

Door de metingen van 2011 is de gemiddelde stijging afgenomen tot 3,1 mm per jaar, ofwel 31 cm per 100 jaar.

Sommige klimaatwetenschappers verwachten dat de zeespiegel steeds sneller gaat stijgen door het afsmelten van de landijsmassa’s op Groenland en Antarctica. Dat is voorlopig nog niet aan de orde: de stijging lijkt juist af te nemen. Over de periode 2007 – 2011 is de stijging minder dan 10 mm, minder dan 2 mm/ jaar.

Er zijn ook wetenschappers, die menen dat de zeespiegelstijging nog verder zal afnemen. Meteoroloog Tom Wysmuller denkt dat het afsmelten van het Noordpool-zeeijs zal leiden tot meer sneeuwval op de landmassa’s van Eurazië en Noord-Amerika. Dit verschijnsel wordt ook wel ocean-effect-snow genoemd. De afgelopen winters valt er op het Noordelijk Halfrond meer sneeuw dan gemiddeld.

(bron: Global Snow Lab Ruthers University)

De afname van de zeespiegelstijging in de laatste 5 jaar is volgens Wysmuller mede te danken aan meer sneeuwval op Antarctica. Die sneeuw smelt niet weg in de zomer en dat water ligt nu voor de komende eeuwen hoog en droog op het zuidpool-continent.
Op Wysmuller’s website, colderside.com, kun je meer lezen over deze theorie.

Update zeespiegelstijging

Opwarming van het klimaat, al dan niet door menselijk toedoen, zou kunnen leiden tot zeespiegelstijging. Door het afsmelten van landijs op Groenland en Antarctica en door het uitzetten van het oceaanwater bij opwarming.
Daarom houden onderzoekers met behulp van satellieten nauwlettend de zeespiegel in de gaten.
De Sea Level Group van de University of Colorado publiceert viermaal per jaar de metingen. Ik verwacht hun volgende update voor eind maart.
Via de Franse website Aviso kun je de meest recente metingen nu al bekijken.
Hieronder zie je een grafiek van de satellietmetingen van 1993 tot eind 2011.

De gemiddelde zeespiegelstijging over die 18 jaar bedraagt 2,8 mm per jaar. Als die stijging gelijk blijft, dan zal de zeespiegel over 100 jaar 28 cm. zijn gestegen.

Er zijn geen aanwijzingen dat de zeespiegel de laatste 5 jaar sneller is gaan stijgen. Integendeel: de zeespiegelstijging gaat steeds langzamer.
Dit zou kunnen komen doordat de temperatuur van de atmosfeer en de oceanen de laatste 10 jaar niet significant stijgt.

Klimaatverandering op Groenland (2)

Klimatologen nemen monsters uit de ijskap van Groenland. Ze proberen te reconstrueren hoe het klimaat in het verleden was toen de ijskap opgebouwd werd. Dat leidt soms tot verrassende resultaten.

Glacioloog Jörgen Peder Steffensen ontdekte dat de temperatuur op Groenland in het verleden veel hoger was dan nu. Sterker nog: de Kleine IJstijd (1600 – 1850) was voor Groenland de koudste periode in de afgelopen 10.000 jaar.

Volgens Steffensen is de recente opwarming, ook al is die door de mens veroorzaakt, geen bedreiging voor de ijskap van Groenland. Zelfs als het duizenden jaren zo warm blijft als nu, dan verdwijnt de ijskap niet.

Zeespiegelstijging neemt verder af

Sinds 1993 wordt de zeespiegelstijging ook gemeten m.b.v. satellieten. De University of Columbia verwerkt de metingen en publiceert regelmatig de resultaten in een mooie grafiek.

Uit de meetreeks berekent men een gemiddelde zeespiegelstijging van 3,2 mm per jaar, ofwel 32 cm per eeuw.

Er zijn nog meer onderzoeksgroepen die de satellietmetingen van de zeespiegelstijging bestuderen. Bijvoorbeeld Aviso, een onderdeel van het Franse CNES (Centre National d’Etudes Spatiales). Dit team publiceert ook de metingen van een andere satelliet Envisat.

De gele curve in de bovenstaande grafiek is van Envisat. Als je de metingen van Envisat meerekent, kom je op een gemiddelde zeespiegelstijging van 2,54 mm per jaar.

Envisat begon pas met meten in 2004. Als je uitsluitend naar de metingen van Envisat kijkt, dan is de zeespiegelstijging over de laatste 7 jaar slechts 0,79 mm per jaar, ofwel 8 cm per 100 jaar.

Onderstaande grafiek is begin april 2012 aangepast