De gigantische voetafdruk van duurzame energie


Als we volledig willen overschakelen op duurzame energiebronnen, dan moeten we daar enorme lappen grond (of zee) aan opofferen.
David Mackay, natuurkundige, rekent in onderstaande video voor hoeveel grond er nodig is om het huidige Britse energieverbruik op te wekken uit biomassa, uit windenergie of uit zonne-energie.


sorry, het geluid is niet best en er zijn geen ondertitels

Het opwekken van veel duurzame energie betekent dat er veel landbouwgrond en natuurgebied zal verdwijnen.
Als we ons energieverbruik fors beperken (met 75% bijvoorbeeld) dan lukt het misschien wel om volledig om te schakelen op duurzame energiebronnen.

Dus stroop de mouwen op en aan de slag.
Geen elektrische auto’s, geen elektrische fietsen. Veel minder treinen, metro’s en trams. Ga dichter bij je werk wonen. Zet de roltrappen en liften stil, neem de trap. Doe zoveel mogelijk met de hand. Doe een warme trui aan, neem een koude douche en ga maar lekker vroeg naar bed.

Advertenties

25 gedachten over “De gigantische voetafdruk van duurzame energie

  1. NevenA

    En vergeet de moestuin niet!

    Een grote moestuin, zodat al die groente en fruit niet duizenden kilometers af moeten leggen voordat ze op je bord liggen. Zodat alles ultravers is en dus de meeste voedingswaarde heeft (mens sana in corpore sano). Zodat je in contact staat met je eten. Zodat je minder afhankelijk bent van het destructieve systeem, en dus ook minder medeplichtig. Zodat je iets te bespreken en doen hebt als er visite is, in plaats van koffie drinken en gebak eten en kwebbelen over wat je nu weer gekocht en bezocht hebt. Zodat je kinderen zien dat aardappelen en paprika’s niet in de Albert Heijn groeien. Zodat je een kleine oase voor insecten en vogels creëert in een woestijn van monocultuur en asfalt. Zodat je je buren kunt verblijden met een eventueel overschot,

    Het is niet makkelijk, maar het kan. En je leven wordt er absoluut niet minder door. Integendeel. En omdat we nu zoveel meer kennis hebben, is het veel minder zwaar dan het vroeger was. Maar zoals Hans zegt: je moet wel de mouwen opstropen en aan de slag.

      1. Henk Daalder Duurzame Brabanders

        Hans
        Ik heb geen aandelen, wordt door niemand betaald.
        Maar opdrachtgevers uit de duurzame sector zijn welkom.
        Maar voor wind cowboys benik te kritisch
        En burgers zijn nog niet voldoende georganiseerd.

        Kortom, ik ben helemaal onafhankelijk, en geef aan wat de handigste, voor burgers meest voordelige route naar een duurzame wereld is.

        Ik kan er ook niets aan doen dat stroom uit windenergie vereweg het goedkoospt is, en dat dat aandeel exponentieel groeit, ondanks de crisis.

  2. S. Bots

    Een paar procent van de Sahara zou, belegd met zonnepanelen, met de huidige energetische rendementen daarvan, volstaan om heel de EU te voorzien van stroom.
    Intussen gaat de technologische ontwikkeling van zonnepanelen met rasse schreden vooruit.

    Welke voetafdruk bedoelt Hans Verbeek nu?

    1. Hans Verbeek

      Die zonnepanelen moeten eerst nog gemaakt worden.. de metalen die daarvoor nodig zijn zitten nu nog in de grond.
      Om zonnepanelen te maken is energie nodig… we hebben geen energie over om honderden vierkante kilometers aan zonnepanelen te maken.
      Om de elektriciteit van de zonnepanelen uit de Sahara naar Europa te brengen zijn duizenden kilometers koperen kabels nodig. Dat koper moet eerst nog uit de aardkorst gehaald worden.

      Kortom: het is een gigantische klus, waarvoor ontzettend veel grondstoffen en energie nodig zijn.

      1. Neven

        Dat is inderdaad het probleem. Er is net aan genoeg energieproductie om de boel draaiende te houden. Als je tegen het volk zegt ‘we gaan een tijdje zonnepanelen maken in plaats van hamburgers en frikadellen’, dan wordt de guillotine al snel van stal gehaald. Daar zorgen verschillende ‘denktanks’ wel voor.

        Een Catch-22, dus.

        Zoals Hans zegt is het alleen mogelijk als er een flinke reductie in energiegebruik komt, maar we zijn allemaal gehersenspoeld om dat niet te willen, aangezien consumeren het summum van het menselijk leven op aard is. Dus gaan we lekker voor groene/duurzame groei. We kunnen gewoon doorgaan met wat we doen, we moeten het alleen eventjes groen zien te maken. En dan redden we en passant ook nog even de pandabeer en de planeet.

  3. S. Bots

    Als de energie niet uit zonnepanelen komen, komen ze van conventionele centrales. Een gigantische klus waarvoor ontzettend veel grondstoffen en materialen nodig zijn. Die moeten dan gebouwd worden of op termijn vervangen als ze versleten zijn. dit kost zeer veel materiaal, dat zal moeten worden gewonnen en vervoerd. Vervolgens draaien ze op olie of gas dat getransporteerd moet worden, elke dag weer met olietankers, pijpleidingen en wat niet meer zij.

    Je schakelt nu ineens over op grondstoffen en energie, McKay had het over grondgebruik. Waar hebben we het nu over in deze discussie? Telkens doorschuiven in gespreksonderwerp is niet echt bevorderlijk voor een heldere uiteenzetting.

    Niemand zal ontkennen dat duurzame energie eveneens een voetafdruk kent. De vraag is alleen of de voetafdruk van duurzame energie hoger zal zijn dan van conventionele energie.

    Alleen maar opdreunen waaruit de voetafdruk van duurzame energie (onvermijdelijk) zal bestaan, voegt niets toe aan de discussie.

    De Sahara is nutteloze dorre grond, geen landbouwgebied en of natuurgebied. Het bebouwde oppervlakte van NL bestaat voor pakweg 7% uit gebouwen met daken. David McKay rekent met de de huidige rendementen van zonnepanelen, terwijl deze momenteel een spectaculaire technologische ontwikkeling doormaken. in Oostelijk Duitsland staan hele windparken door het landbouwgebied heen, de boeren rijden er met hun tractoren gewoon onderdoor en hebben er zelfs deels hun inkomsten uit, niks geen beslag op kostbaar landbouwgebied.

    1. Hans Verbeek

      Ahum, jij was degene die voorstelde om de voetafdruk te verplaatsen naar de nutteloze Sahara.
      Als je geen duizenden kilometers hoogspanningskabels wilt aanleggen zul je de zonnepanelen toch echt in Europa moeten plaatsen. En dan is de voetafdruk binnen Europa toch echt een probleem.

      Er is nog een ander probleem met de zwarte zonnepanelen in de Sahara. Ze vangen zonne-energie op, die anders door het witte zand weerkaatst zou worden. Door die grote oppervlakte aan zonlicht-absorberend materiaal vangt de aarde meer warmte op dan vroeger. Asfalt zorgt ook voor extra opwarming, zonnepanelen zullen ook voor opwarming zorgen.

      Ik stel voor om eerst ons energieverbruik te beperken (bijv. met 75%). En pas daarna de planeet te gaan volbouwen met windmolens en zonnepanelen.

      1. S. Bots

        Ik snap je antwoord niet. Ik verplaats niets. Ik zeg alleen dat de voetafdruk, gemeten in grondgebruik zoals McKay doet, in de Sahara geen afbreuk doet aan natuur- of landbouwwaarden. dus nauwelijks een voetafdruk kent.

        Wat denk je zelf wat het meeste aan energie en grondstoffen kost: hoogspanningskabels van de Sahara naar Europa (eenmalig tot vervanging) of de CONTINUE vervoersstroom om de olie her en der over de wereld heen te slepen (in tankers of pijpleidingen met continue pompsystemen die overigens ook geproduceerd moeten worden?

        Je geeft geen antwoord op de essentie van wat ik zeg en gaat op zoek naar tegenargumenten.

        Zo ook je verhaal over opvang van zonnestraling op PV panelen. De totale productie van zonnestroom voor Europa kost slechts 0,5% van de totale oppervlakte van de Sahara. Dat is nog gerekend bij het huidige rendement van PV cellen. Dit rendement zal onvermijdelijk de komende jaren sterk verbeteren. Bovendien is niet alleen voorzien in elektriciteitsproductie maar ook in benutting van de opgevangen warmte. Ik reken: 0,5% van de oppervlakte van de Sahara zal iets van zijn albedo verliezen maar die opgevangen zonne-energie zal voor 35% worden benut in de vorm van stroom- en warmteproductie. Dat betekent een verlies van netto 0,35% albedo.

        Denk jij dat dit een serieus probleem wordt? Ik niet.

        Wel ben ik het helemaal eens met je pleidooi voor fikse energiebesparing. Maar waarom dan niet om dat pleidooi kracht bij te zetten, allereerst ten strijde trekken tegen de fossiele energie-industrie die ten koste van “ontzettend veel grondstoffen en energie”, veel meer dan bij duurzame energie, momenteel nieuwe kolencentrales aan het bijbouwen is en nieuwe infrastructuur (hoogspanningsmasten) om deze getransporteerd te krijgen?

        M.i. gewoon de trias energetica volgen:
        1. energie besparen
        2. hetgeen niet bespaard kan worden, zo duurzaam mogelijk opwekken
        3. voor zover (nog niet) duurzaam kan worden opgewekt, zo efficiënt mogelijk opwekken.

        Wat jij doet is stap 2 kapittelen om stap 1 te promoten.

      2. jeroen

        Waarom is het altijd “of” en “eerst”? De toekomst met duurzame energie zie ik als een combinatie van de verschillende technieken die ook tijd nodig heeft. Je moet alleen goed kijken welke techniek je waar het beste kunt gaan gebruiken.

        Je stelling dat de aarde meer warmte zal opvangen door zonnepanelen in de Sahara volg ik niet helemaal. Als we meer zonenergie gaan opvangen betekend dit ook dat we minder fossiele brandstoffen hoeven te verbranden die juist voor nog meer opwarming zorgen. Dus de hoeveelheid opwarming van de aarde daalt alleen maar door het gebruik van zonne-energie.

        Ik ben er ook zeker mee eens om het energieverbruik gaan te beperken, maar dan wil het niet zeggen dat je pas daarna gaat beginnen met volbouwen van windmolens en zonnepanelen. We lopen al flink achter in Nederland doordat we niet durfen aan te pakken. We moeten stoppen met discuseren over de nadelen en eens beginnen met bouwen van duurzame technologieën. Gebruik de kennis die bijv. al in Duitsland en Denemarken is opgedaan en doe met hun mee. Oplossingen over transport en opslag van energie komen vanzelf en zijn alleen een kwestie van vooruitgang en geld.

  4. Hans Verbeek

    De essentie van wat jij zegt is dat we alle elektriciteit die we nu gebruiken moeten opwekken met duurzame bronnen.
    Mackay wijst erop dat daar gigantische investeringen voor nodig zijn en dat er behoorlijke nadelen aankleven, die door belanghebbenden verzwegen worden.

    Ik sluit me graag aan bij jouw trias energetica.
    En hoop dat we stap 2 en 3 niet hoeven uit te voeren.
    De mensheid heeft zich tienduizenden jaren kunnen redden zonder elektriciteit. Dat zal onze kleinkinderen in de toekomst ook lukken.

    We hoeven die windmolens en zonnepanelen niet te maken. Het is niet het doel van de mensheid om dat te doen.
    Het maken van windmolens en zonnepanelen is wel een lucratieve bezigheid voor een groep zakenlieden, die nu kost wat kost wil profiteren van de omstandigheden. Follow the money.

  5. S. Bots

    Ik zeg nergens dat ALLE energie duurzaam moet worden opgewekt. Voorlopig gaat dat nog niet lukken.

    De juiste discussie luidt, nogmaals, niet dat de inzet van duurzame energie geen voetafdruk met zich mee zou brengen of geen investeringen met zich mee zullen brengen.

    De juiste discussie luidt of duurzame energie een grotere voetafdruk kent dan conventionele energie en economisch duurder is. Dan moet niet worden gekeken naar enkel investeringen en aanschafkosten maar naar de levenscycluskosten waarbij alle relevante kostenfactoren meegenomen dienen worden.

    Vervanging van oude fossiele centrales kost een bak met geld aan investering en exploitatie.

    Zolang McKay alleen maar het heeft over enkel duurzame energie en niet vergelijkt, heeft de discussie geen zin.

    Als ik één ding weet is dat bij conventionele energie bij voortdurendheid links en rechts kostenposten worden “vergeten” en nadelen verzwegen.

    Verder constateer ik dat McKay verkeerd rekent met oude cijfers over d ekosten van duurzame energie en geen rekening houdend met toekomstige prijsdalingen. Zijn koteninschattingen zijn nu al volkomen achterhaald door de prijsdaling met ongeveer 50% van zonnepanelen de laatste anderhalf jaar. Een ontwikkeling die te verwachten was en die een bekwaam onderzoeker had kunnen weten. Hetzelfde bij de voortdurende rendementsverbetering van zonnepanelen en windturbines.

    Verder snap ik steeds minder van je inzet met het verhaal van McKay. Je inzet luidt, terecht, trias energetica. Waarom dan zo’n eenzijdige nadruk op de vermeende nadelen van duurzame energie? Waarom trek je niet ten strijde tegen de fossiele energie, momenteel verreweg de grootste barrière op weg naar stap 1 van de trias.

    Ten slotte: de mens heeft zich weliswaar lange tijd kunnen redden zonder elektriciteit maar niet zonder energie. Het eerste vuurtje werd 45.000 jaar geleden gestookt. Trias energetica heeft ook betrekking op andere energiebronnen dan elektriciteit. We willen wel onze huizen verwarmen en ons eten koken, niet?

    1. Hans Verbeek

      @ S. Bots: het verhaal van Mackay heb ik hier geplaatst omdat het de andere kant laat zien van duurzame energie-opwekking. Veel mensen sluiten de ogen voor die nadelige effecten van windmolens en zonnepanelen.

      Als je de rest van mijn blog leest, zul je zien dat ik een tegenstander ben van teerzandolie, oliewinning in de diepzee en schaliegaswinning. Ik ben ook tegen biobrandstoffen en biomassa.

      De mensheid is verslaafd aan makkelijk winbare fossiele energie. We staan nu voor de keuze om daar van af te kicken met de laatste restjes aardolie, aardgas en steenkool.
      Of we kunnen alles op alles zetten om ook aan de moeilijk winbare fossiele energie te kunnen gebruiken. Dat laatste lijkt me de verkeerde keuze.

      Duurzame energiebronnen, zon en wind, kunnen de fossiele energie, die we nu gebruiken, onmogelijk vervangen.
      Van Hallelujah-verhalen over duurzame energie gaan mijn nekharen overeind staan.

      Het is leuk om hierover van gedachten te wisselen. Uiteindelijk zal het gaan aflopen, zoals het moet aflopen. Mackay, jij en ik hebben daar maar geen invloed op. De Tweede Hoofdwet van de thermodynamica kunnen we niet overwinnen

  6. bert hamann

    Wat ik mis in de hele discussie is het gebruik van zonthermische energie voor elektriciteitsproductie.
    Grootschalige toepassing in de Sahara (CSP) heeft een hoger rendement dan p.v. en verbruikt minder zeldzame stoffen. Door opslag van de warmte in zoutoplossingen kan de energie ook nog voor een deel opgewekt worden in de nacht. Het “afvalwater”( circa 80 tot 90 graden) kan gebruikt worden voor ontzilting van zeewater. Transport naar Europa via gelijkstroomkabels ( HVDC) beperkt het verlies aanzienlijk..
    Natuurlijk zijn de investeringskosten hoog. ( Het DESERTEC plan omhelst een investering van 440 miljard in duurzame energieopwekking in Noord-Afrika). Maar de kost gaat voor nu eenmaal voor de baat en als je schaarse fossiele stoffen wil sparen voor de opbouw van gebruiksartikelen( die gerecycled kunnen worden) in plaats van ze domweg te verbranden zul je wel duurzaam moeten opwekken.

    Voor meer informatie over CSP kijk eens op http://www.vzkc.nl

    1. Hans Verbeek

      Bedankt voor je aanvulling, Bert.
      De monetaire investeringskosten 440 miljard vallen erg mee. Je kunt dat geld gewoon lenen tegen zeer lage rente. In december 2011 leende de ECB 500 miljard euro uit aan Europese banken.
      https://cassandraclub.wordpress.com/2012/03/08/1000-miljard-splinternieuwe-euros-op-zoek-naar-rendement/

      De investeringskosten aan grondstoffen en energie zijn gigantisch. We hebben nu geen energie, geen koper en geen vloeibare brandstof over voor dit soort projecten. Alles wat we uit de aardkorst halen gaat elke dag (of elk jaar) schoon op.
      Om dit soort projecten te realiseren moeten we met iets anders ophouden. It is a zerosum-world.

  7. E.Boertien

    De indruk die ik uit de commentaren krijg is dat er een aantal aspecten iets te eenvoudig voorgesteld worden. Waarom denk ik dat? Ik grijp dan terug op een verhaal dat Jeroen van der Veer oud president directeur van Shell in zijn Hofstad lezing gaf aangaande de getallen over fossiele energie verbruik en duurzame energie. Daar werden in 2007 fossiele en duurzame energie gebruik naast elkaar gezet. Het verschil is helder en begrijpelijk.
    De presentatie van MacKay pretendeert mijns de enorme impact van switchen van fossiel naar duurzaam. Bovendien doet hij ook wat van der Veer ook deed nml gewoon inzichtelijk maken hoeveel energie we met zijn allen gebruiken.

    Hoeveel dat is en wat er allemaal bij komt kijken is bijna niet te bevatten. Er is gewoon niet een transitie traject hiervoor, het is gewoon veel te omvangrijk, het is niet of of scenario, maar juist en en en scenario en dat voor het hele spectrum. In die zin dat fossiel naast duurzaam zal staan (olifant –muis principe) en dat de muis geholpen moet worden. De dominantie van fossiel brandstof is enorm en zou moeten schuiven naar andere vormen ( al was het maar om economische, geo-politieke, ecologische motieven).
    Er zijn wel alternatieven, sommige nog in de test fase maar die kunnen op pas middelange termijn significant effect sorteren, hoeveel effect en waar is mijns inziens niet de boodschap van MacKay.
    Hij zegt als we iets willen doen dan moet het anders. Wat er moet gebeuren geeft Mackay aan met het fenomeen dat er niet aan een maar aan alle knoppen moet worden gedraaid om de footprint te verkleinen.
    Zonder nu de exactheid der getallen ter discussie te willen stellen iets doen aan de Co2 emissie is een zeer zware opgave, naast de techniek, is er ook de economie die nog lastiger zal zijn. Zij is juist de driver van de hedendaagse nieuwe ontwikkelingen (bijv kijk naar het uitstellen van de aansluiting van de windpark in Noord Duitsland door Tennet, ivm onvoldoende investeringsruimte) .Ook interessant is de ontwikkeling van zonne energie applicatie volgens het programma van de Foundation Deser-tec ook hier is weer geld het thema maar wel is te zien dat het technisch kan.

    We moeten een paradigma shift bewerkstelligen. Bewustwording hoe wij omgaan met brandstoffen, wat willen we ervoor betalen en hoe gaan we om met de emissies, en de kwaliteit van ons bestaan. Dit is waar wij ons bewust van moeten zijn en ook daarin probeert Mackay ons te raken. Hij is daarin goed geslaagd.

    1. Gerrit Langelaar

      Mensen die met duurzame Energie bezig gaan, zijn zich vaak al heel bewust van hun energieverbruik.
      50% besparing door deze mensen zie ik regelmatig voorkomen.
      Als we deze regel geloven dan kunnen we met het grootste gemak 20% energieverbruik besparen.
      Als ik de ledlampen energiezuinige pompen (verplicht vanaf 01-2013) en de ontwikkeling van de brandstofcel en nog vele dingen meetel kan er al behoorlijk bespaard worden.
      Als wij alleen discuseren en niet handelen zal het echt niet veranderen.
      Onze HR CV ketel heeft wel een rendement van 87% zuiniger kan het toch bijna niet.
      Wij betalen in de levensduur van een CV ketel maar € 40.000.- aan aardgas.

      Een slechte warmtepomp heeft een rendement wat met gemak op 500% uitkomt

      Doe de ogen dicht en slaap rustig verder

  8. Gerrit Langelaar

    Ik heb mijn bedrijf Energie Effectief genoemd.
    Wij moeten niet de ilusie hebben dat mensen in 2 jaar hun mening en hun gewoonten zullen veranderen.
    Wel moeten we er gezamelijk voor zorgen dat de voorhanden energie bronnen Effectief benut worden.
    Als gemeenten en gebouwenontwerpers er rekening mee houden dat de zuid, oost en west kant energie op kan wekken hebben we al een grote stap gedaan.
    Voor de warmte en koudevoorziening per gebouw zijn al heel goede oplossingen mogelijk.
    Maar de beste manier van besparen is niet gebruiken

      1. Gerrit Langelaar

        Duurzame Energie is niet een kwestie van zonnepanelen zonneboilers en warmtepompen.
        Eerst kijken of de hoeveelheid energie niet verminderd kan worden.
        Daarna kijken wat er aan warmte en energievoorziening reeds gebruikt wordt.
        Vervolgens een goede oplossing bedenken die samen met de voorhanden installatie de beste oplossing bied.
        Ik heb mij gespecialiseerd in het toepassen van duurzame energieoplossingen omdat er vaak niet wordt nagedacht of het is nog vaker onkunde.
        Laat een ieder doen waar hij goed in is en wat het beste is voor de klant

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s