Eén Europees energiebeleid: hoe en waarom nu pas?

Afgelopen weekend werd er door politici opeens gepleit voor één gezamenlijk Europees energiebeleid. Niet helemaal opeens: eerder deze maand begon Ed Nijpels er al over en in maart pleitte werkgeversvoorzitter Wientjens ook al voor meer Europese samenwerking op energiegebied. Maar de politici hebben nog geen concreet plan: het blijft bij vage voorstellen.
Binnen Nederland zitten de politieke partijen al niet op één lijn, laat staan dat de gehele Europese Unie het komend decennium één gezamenlijk energiebeleid zal gaan ontwikkelen.

Goedkoper?
Een van de trefwoorden, die politici gebruiken is dat het gezamenlijk energiebeleid gas en elektriciteit goedkoper zal maken. Dat is kletskoek.
De geprivatiseerde nationale gasmaatschappijen hebben langlopende contracten afgesloten met gasleveranciers zoals Gazprom en Statoil. Daardoor zijn behoorlijke prijsverschillen ontstaan binnen de Europese Unie.
In de grafiek hieronder kun je zien dat de gasprijs in Groot-Brittannië de afgelopen 10 jaar ruim is verdubbeld. De Griekse gasprijs is met 80% gestegen, terwijl in Nederland en Duitsland de prijsstijging sinds 2005 30 a 40% bedraagt.

Schermafbeelding 2014-05-19 om 17.35.43

Voorlopig kunnen Europese gasbedrijven nog lang niet gezamenlijk onderhandelen met gasleveranciers zoals Gazprom. De suggestie dat het gas goedkoper gaat worden is gewoon een leugen.

Niet alleen de prijs voor aardgas loopt in de lidstaten sterk uiteen. Ook de manier waarop die gasprijs tot stand komt, varieert van land tot land.
In veel Europese landen wordt de gasprijs gereguleerd en zit er een maximum aan de prijsstijging. In landen met een neo-liberale regering (zoals Groot-Brittannië, Duitsland en Nederland) wordt de gasprijs niet beperkt maar overgelaten aan de markt.

Schermafbeelding 2014-05-19 om 17.28.45

De Nederlandse politici, die nu zo enthousiast zijn over een gezamenlijk energiebeleid, hebben nog geen idee of de gasprijs in dat beleid wordt overgelaten aan de markt (zoals in Nederland) of dat de gasprijs door de overheid gereguleerd gaat worden zoals in Frankrijk, Spanje en Italië.
Als ooit alle Europeanen dezelfde gasprijs zullen betalen, dan zal voor sommige Europeanen het gas inderdaad goedkoper worden. Maar de meeste Europeanen zullen meer gaan betalen voor hun gas.

Voor elektriciteit geldt exact hetzelfde verhaal. In sommige landen wordt de prijs gereguleerd door de overheid, in andere landen wordt de prijs overgelaten aan de markt.
Ook de prijs voor elektriciteit is de laatste 10 jaar in de meeste Europese landen flink gestegen, want voor het opwekken van elektriciteit worden nog altijd in hoofdzaak fossiele brandstoffen gebruikt.
In Nederland bedroeg de prijsstijging sinds 2005 slechts 5,3%. In Italië steeg de prijs in 9 jaar met 42% en in Groot-Brittannië verdubbelde de elektriciteitsprijs sinds 2005.

Schermafbeelding 2014-05-19 om 18.55.31

In Europa wordt steeds vaker door kleine coöperaties elektriciteit opgewekt. Door sommige regeringen krijgen die coöperaties een minimumprijs gegarandeerd voor de elektriciteit, die ze aan het nationale net leveren. Hoe dit geregeld gaat worden in het gezamenlijk Europees energiebeleid is nog onduidelijk.

Schaliegas?
In Polen wordt al naar schaliegas geboord. Het bedrijf Lane Energie heeft daar van de Poolse overheid toestemming voor gekregen. Zal de Poolse overheid ook nog toestemming mogen geven als het gezamenlijk Europees energiebeleid een feit is?
En nog belangrijker: mag de Nederlandse overheid een schaliegasbedrijf nog toestemming om te boren weigeren als de Europese Commissie daar wel toestemming voor verleent?

Infrastructuur
Voor het transport van gas en elektriciteit is infrastructuur nodig: pijpleidingen en hoogspanningskabels. Moeten straks alle Europeanen een vast bedrag betalen voor aanleg en onderhoud van die infrastructuur? En moeten Europeanen, die geen gas gebruiken of zelf hun elektriciteit opwekken daar dan ook aan meebetalen?
Gaan lokale overheden of de Europese Commissie bepalen waar windparken worden aangelegd of waar elektricieitscentrales gebouwd zullen worden?
Terwijl Duitsland zo gauw mogelijk alle kerncentrales wil sluiten, probeert Frankrijk haar kerncentrales zo lang mogelijk open te houden. Is er in het gezamenlijke Europese energiebeleid plaats voor kernenergie? En wie krijgt dan de zeggenschap over die centrales en de veiligheid ervan?

Conclusie
Het recente enthousiasme voor een Europees energiebeleid heeft te maken met de naderende Europese verkiezingen. Politici willen de kiezers laten geloven dat Europese samenwerking tot lagere energieprijzen zal leiden en dus een goede zaak is. De spanning tussen Europa en energieleverancier Rusland over Oekraïne is een mooie aanleiding om een gezamenlijk energiebeleid (hoe dat er ook uit zal gaan zien) op de agenda te zetten.

Maar als een gezamenlijk energiebeleid zo’n goede zaak is, waarom is Europa dan niet eerder begonnen om dat beleid te coördineren? Waarom heeft men de prijzen en regelgeving zover uit elkaar laten lopen?
Waarschijnlijk omdat het onpraktisch (en onmogelijk) is om dezelfde regels toe te passen alle Europese landen, die zo sterk van elkaar verschillen.

Aanbevolen leesvoer:
Op De Correspondent staat een mooi artikel over de Europese afhankelijkheid van Russisch aardgas geschreven door Huib de Zeeuw. In dat artikel komt ook het gezamenlijk Europees energiebeleid aan de orde.

Advertenties

3 gedachten over “Eén Europees energiebeleid: hoe en waarom nu pas?

    1. Hans Verbeek

      Tot 2006 produceerde Engeland zelf voldoende olie en gas (in de Noordzee) om de binnenlandse consumptie te dekken. Maar de hoeveelheid olie en gas, die Engeland produceert neemt ieder jaar af. Ze moeten een steeds groter deel van hun fossiele brandstoffen importeren. Die import is veel duurder dan de olie- en gas uit eigen (zee)bodem.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s