De rol van de olieprijs en van de centrale banken in de economie

De Noorse oliedeskundige Rune Likvern schreef de afgelopen jaren voor TheOildrum.com. Tegenwoordig schrijft hij op een eigen weblog Fractional Flow.
Afgelopen week schreef Likvern een artikel over de olieprijs en de acties van de centrale banken (de Federal Reserve, de ECB, de Bank of England en de Bank of Japan). Dat artikel vat ik hieronder kort samen.

In de tweede grafiek uit het artikel is te zien wat de vier grote centrale banken van de OECD de afgelopen jaren hebben gedaan om de wereldeconomie op gang te krijgen en houden.

fig-2-cbs-balance-sheets-and-interest-rates
In de zomer van 2007 begonnen de banken hun rentetarief te verlagen. Na het faillissement van Lehman Brothers (september 2008) werd de rente in korte tijd veel verder verlaagd tot ca. 1%. In de afgelopen 2 jaar is de rente nog verder verlaagd tot minder dan 1%.
De groene lijn laat zien dat het verlagen van de rente tot gevolg heeft dat de centrale banken meer geld uitlenen. Zodra de rente verlaagd wordt in 2007 begint het totaal aan activa dat de centrale bank op de balans heeft (leningen !!) snel op te lopen.
Het balanstotaal van de 4 grote centrale banken liep op van 3 biljoen dollar naar meer dan 10 biljoen dollar.

Als de centrale banken hun rentetarief verlagen zullen concurrerende particuliere banken ook hun rentetarieven verlagen: ze streven naar zoveel mogelijk klanten.
Tegelijkertijd zie je dat ook de rente op staatsleningen gaat dalen en dat betekent dat pensioenfondsen en andere beleggers en lager rendement behalen dan ze gewend waren.

Al het extra kapitaal (7 biljoen dollar) dat centrale banken tegen lage rente hebben uitgeleend aan regeringen en particuliere banken sijpelt als krediet de samenleving in. De miljarden dollars, die de centrale banken uitlenen houden de prijs van aardolie relatief hoog.

Regeringen lenen geld om niet te hoeven bezuinigen en de belasting niet te hoeven verhogen. Zolang regeringen met een begrotingstekort werken, loopt de staatsschuld verder op, maar blijft de koopkracht en consumptie van de inwoners redelijk op peil. Doordat de consumptie op peil blijft, daalt de vraag naar olie niet en blijft de olieprijs relatief hoog. Als regeringen de tering naar de nering zetten (en de begroting sluitend maken) dan daalt de koopkracht, krimpt de economie. Daardoor daalt ook de vraag naar aardolie en wordt de olieprijs lager… net zoals in 2009.

Banken lenen het kapitaal van de centrale banken ook uit om investeringen mogelijk te maken. Er worden grote infrastructuur- en duurzaamheidsprojecten gestart om de werkeloosheid tegen te gaan. Hierdoor blijft de vraag naar aardolie vrij hoog.
Daarnaast kunnen oliemaatschappijen door het extra kapitaal ook moeilijk winbare olie- en gasvoorraden gaan exploiteren, die pas nu bij een hoge olie- en gasprijs rendabel zijn. De uitgaven van oliemaatschappijen voor exploratie en ontwikkeling zijn sinds 2006 (toen de centrale banken begonnen om extra geld in de economie te pompen) sterk gestegen.
Deze toestroom van centrale-banken-kapitaal naar de olie- en gaswinning wordt ook wel de koolstof-zeepbel (Carbon Bubble) genoemd.
Het aanbod van olie en aardgas is door deze ontwikkeling de laatste jaren licht blijven stijgen, waar de meeste deskundigen al een daling hadden verwacht. Je kunt ook zeggen dat de centrale banken door extra kapitaal uit te lenen, peakoil hebben uitgesteld.

Kort samengevat: de gezamenlijke centrale banken van de OECD hebben de afgelopen 7 jaar erg veel kapitaal uitgeleend in de wereldeconomie tegen historisch lage rente. En al dat extra kapitaal heeft de vraag naar aardolie en daarmee de prijs van aardolie hoog gehouden.
Dat is te zien in de ietwat rommelige grafiek van Rune Likvern hieronder.

fig-1-oil-price-cbs-balance-sheets-and-oil-price

De rode lijn is de prijs voor één vat Brent-olie. In 2006 als de centrale banken de rente verlagen, begint de olieprijs snel op te lopen.
In de zomer van 2008 stokt de renteverlaging door de centrale banken een paar maanden. De hoeveelheid uitgeleend kapitaal (de groene lijn) wordt vlak en begint zelfs te dalen. Dit is het begin van de kredietcrisis. Tegelijkertijd begint ook de olieprijs te dalen.

Na de wereldwijde kredietcrisis in 2008 leidt een verdere verlaging van de rente tot een nieuwe stijging van de olieprijs in de periode 2009-2010.
In de laatste 2 jaar dreigt de olieprijs te gaan dalen, maar dit wordt voorkomen doordat de rente nog iets verder zakt.

Rune Likvern legt in zijn artikel uit dat economen en deskundigen een daling van de olieprijs verwachten. Oliemaatschappijen beginnen ook rekening te houden met een prijsdaling en schroeven daarom hun investeringen terug: ze schrappen dure en moeilijke projecten.
Dit heeft tot gevolg dat de produktie van olie en gas in de toekomst zal gaan afnemen. Peakoil is uitgesteld door enorm veel nieuw centrale-bank-kapitaal. Maar het is niet van de agenda verdwenen.

Of zoals Rune Likvern schrijft: geen enkele centrale bank kan aardolie printen.

Lees eerst het artikel Global Credit Growth, Interest rate and oilprice – are they related? op Rune Likverns weblog Fractional Flow.
En daarna: Central banks’ balance sheets, interest rates and the oil price.

Ook Gail Tverberg schrijft regelmatig over de gevolgen van krediet en rentetarieven op de olieprijs en de economie.

Advertisements

5 gedachten over “De rol van de olieprijs en van de centrale banken in de economie

  1. 7penselen

    Al met al een duidelijk verhaal.

    Wie Willem Middelkoop heeft gevolgd weet dat ze aan het werken zijn aan de Global Reset, waarbij c.a. 10% van de grotere vermogens (€100000,- en hoger) alsmede c.a. 30% van de pensioenen ge-bailin-ned worden om de schulden te saneren. Ook zouden huizen met een hypotheek geconfisqueerd kunnen worden en huurhuizen worden. De bewoners kunnen gewoon blijven zitten maar huren het ipv de hypotheek te betalen. Al deze maatregelen zullen uiteindelijk niets helpen en alleen het werkelijke probleem ettelijke jaren naar achter schuiven. Al dit soort lapmiddelen, waarvan er echt geavanceerde bij zitten laten alleen zien dat men de waarheid van peakoil onder ogen durven te zien en ondertussen praten ze zichzelf en de burger aan dat ze het met een paar zonnecelletjes, windmolens en elektrische auto’s de boel kunnen redden.

    Ook hebben we het nog niet gehad over de dalende aardgasbaten en het feit dat we over c.a. 10 jaar aardgas IMPORTEUR worden. Dit zal ook een stevige bezuinigingsronde ten gevolge hebben. En ondertussen zitten we alleen ruzie te maken over zo iets onbeduidend als de overigens rechtmatige aansluiting van de Krim bij Rusland.

    Juist de moderne stedelijke economieën zijn afhankelijk van fossielen en zorgen ervoor dat ook het achterland aka platteland wordt “leeggeroofd” om de steden te laten functioneren. Met alle problemen van dien, zoals resourceproblemen, klimaat/milieu problemen, ….

    Regeren is vooruitzien. Waar blijft het EU beleid om de mensen van de stad weer te verleiden om op het Europese platteland eco collectieven op te zetten? Waar blijft de flinke injectie in onderzoek naar goede low-tech om veel dingen met eenvoudige materialen zo efficiënt mogelijk te doen en een serieuze discussie over zingeving in het post-materialistische wereld.

    Het onverstandige groei economie beleid gaat door en over een X aantal jaren krijgen we TTIP in ons maag gesplitst en krijgen we ook in de EU te maken met grootschalige gentech landbouw. Dit beleid is op een ding gericht. Zelfvernietiging door lust, star denken en een totaal gebrek aan visie.

    1. Hans Verbeek

      Niet zo somber, 7penselen. Door de voedselschandalen van de laatste jaren willen de mensen weer gewoon betrouwbaar voedsel dat ergens dichtbij geproduceerd wordt. Veel mensen beginnen zelf iets te verbouwen in hun tuintje (het TV-programma Maartens Moestuin is heel populair)
      Politici kunnen wel een verdrag afsluiten en ons gentech voedsel voorzetten, maar ze kunnen ons niet dwingen het op te eten.
      Misschien wordt het wat moeilijker, maar er komt hoe dan ook een toekomst. Er tegenop zien maat het alleen maar moeilijker.

  2. Vrijbuiter

    ik geloof dat je een ontwikkeling niet noemt: QE (Quantitative easing). De centrale banken (behalve ECB) hebben niet alleen de rente verlaagd, maar ook massaal staatsleningen opgekocht. Dit zijn de gestegen assets van de centrale banken in de grafiek. Deze staatsleningen zijn veelal opgekocht van financieele marktpartijen als banken. Redenen voor dit (experimentele) beleid zijn:
    – de banken bezitten staatsleningen die ze verkopen aan de centrale bank, het kapitaal dat ze daar voor in de plaats krijgen kunnen ze weer uitlenen om zo de economie te stimuleren. Dit is echter maar mondjesmaat gebeurd, er is simpelweg weinig vraag naar leningen. Sommige economen beweren dat je daarom de ”demand” (consumptie of overheidsuitgaven) eerst moet stimuleren.
    – door massaal staatsleningen op te kopen wordt de zogenaamde yieldcurve (zeg maar rendement op staatsleningen) kunstmatig laag gehouden: als er veel vraag is naar staatsleningen stijgen deze in waarde, maar die stijging zorgt ervoor dat als je als belegger zo’n dure staatslening koopt, je daadwerkelijke rendement (yield) laag is. Dit heeft weer bijeffecten: overheden kunnen goedkoop lenen en beleggers worden gestimuleerd om deels staatsleningen links te laten liggen vanwege lage rendement en te investeren in meer risicovolle assets zoals bijvoorbeeld aandelen. En de centrale bank hoopt dat hiermee de economie wordt gestimuleerd (bedrijven investeren meer, en bezitters van aandelen consumeren meer).
    Zoals gezegd, het is allemaal experimenteel beleid, de meningen zijn verdeeld of het echt werkt.

  3. Pingback: Los Angeles Times: Winbare oliereserves in de Monterey Shale Formaties met maar liefst 96% naar beneden bijgesteld! | Paradoxnl's Blog

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s