Kan de wereldeconomie groeien bij een dalend energieverbruik?

De afgelopen 45 jaar is de wereldeconomie flink gegroeid. Maar het mondiale energieverbruik is ook sterk gegroeid. Als je het wereldwijde Bruto Binnenlands Produkt (GDP) van de afgelopen 40 jaar uitzet tegen het energieverbruik, dan krijg je onderstaande grafiek.

Schermafbeelding 2015-06-01 om 21.27.08

Een hoger Bruto Nationaal Produkt gaat gepaard met een hoger energieverbruik en vice versa.

Uit deze grafiek volgt automatisch dat een lager energieverbruik ook gepaard gaat met een lager Bruto Nationaal Produkt. Een dalend energieverbruik betekent economische krimp.
Tenminste, dat zou je verwachten.

Als we naar het Nederlands energieverbruik kijken, dan zien we dat het energieverbruik sinds 2005 aan het afnemen is. In 2005 verbruikte de Nederlandse economie (volgens de Statistical Review of World Energy 2014) 96,2 miljoen ton olie-equivalent aan energie. In 2013 was dat met bijna 10% afgenomen tot 86,8 miljoen ton.
Maar het Nederlands Bruto Binnenlands Produkt is volgens het CBS tussen 2005 en 2013 gestegen met bijna 30% van 856 miljard euro tot 1109 miljard euro.
In onderstaande grafiek geeft de rode lijn het energieverbruik weer (linker Y-as) en de grijze balkjes het groeiend Binnenlands Bruto Produkt.

Schermafbeelding 2015-06-02 om 09.00.45

Ik heb nog een tweede grafiek gemaakt en daar het Nederlandse BBP (op de Y-as) uitgezet tegen het Nederlandse energieverbruik (op de X-as). De jaartallen staan bij de punten in de grafiek.
Schermafbeelding 2015-06-02 om 11.09.39

Tot 2010 volgt de grafiek een trendlijn van linksonder naar rechtsboven: een hoger energieverbruik gaat gepaard met een hoger BBP.
Vanaf 2010 zie je bij een dalend energieverbruik het BBP nog altijd groeien. De trendlijn van de grafiek buigt scherp af naar links. Het punt voor 2014 zal waarschijnlijk links van 2013 komen te liggen.

Het mondiale BBP kan alleen groeien door een hoger energieverbruik, maar het Nederlandse BBP kan ook groeien bij een dalend energieverbruik. Hoe dit te verklaren?

A. Het Nederlandse BBP groeit dankzij een hoger energieverbruik in het buitenland.
Het kan zijn dat Nederlandse bedrijven meer omzet en winst halen uit activiteiten in het buitenland. Die omzet en winst telt dan mee in het Nederlandse BBP. Het is mogelijk dat deze omzet- en winststijging dubbel geteld wordt in het wereldwijde BBP.

B. De waarde van Nederlandse produkten en diensten is sterk gestegen in de laatste jaren: het BBP (uitgedrukt in miljarden euro’s) is niet of onvoldoende gecorrigeerd voor deze inflatie. De Nederlandse economie is in feite gekrompen, maar er circuleren 30% meer euro’s dan in 2005. De inflatiecijfers van het CBS geven aan dat sinds 2005 de cumulatieve inflatie in Nederland ongeveer 16% bedraagt. Deze inflatie kan ongeveer de helft van de ‘groei’ verklaren.

C. Door andere berekeningsmethoden lijkt het alsof het BBP groeit. Nate Hagens introduceerde de term Orwelliaanse groei voor deze cosmetische nepgroei.
Ik heb hier al eerder over geblogd: het Nederlandse BBP van 2010 steeg door een andere manier van berekenen met 7,6%. Natuurlijk is in de cijfers van het CBS ook het BBP van 2005 volgens dezelfde nieuwe methode berekend. Maar het lijkt er op dat de nieuwe berekening een hogere groei laat zien dan wanneer men de oude berekening had gehandhaafd.
Het veranderen van rekenmethode maakt vergelijkingen een stuk moeilijker. Misschien is het juist de bedoeling om die vergelijking moeilijk en ondoorzichtig te maken.

Binnen afzienbare tijd zal het gezamenlijke mondiale energieverbruik gaan afnemen. Het verbruik van steenkool en aardolie lijkt de komende 5 jaar te gaan dalen. Misschien wardt dat gecompenseerd door meer energie uit duurzame bronnen (wind, waterkracht, zonne-energie en biobrandstof). Maar misschien ook niet.
Zal de wereldeconomie stoppen met groeien, zoals de Club van Rome in 1972 voorspelde?
Of kunnen we met truukjes nog een decennium lang volhouden dat we steeds meer produceren en consumeren?

18 gedachten over “Kan de wereldeconomie groeien bij een dalend energieverbruik?

  1. Bert Pijnse van der Aa

    dalend energiegebruik en economische groei is een contradictie in terminus als een economie, zoals wij die kennen sinds de stoommachine, is gebaseerd op het verbranden van fossiele brandstoffen.
    De sterke daling in de grafiek geeft dat ook weer. Dat het bbp doorloopt komt omdat de prijzen (nog ) niet zijn aangepast en dat verklaart weer de crises. ( niemand beweegt )

    Naar mijn mening kan het energieverbruik alleen maar gaan stijgen. Nog meer dan voorheen wordt ons leven afhankelijk gemaakt van internet. ( lees: elektrische energie )
    Gisteren schreef ik deze vraag naar aanleiding van een bijeenkomst in Pakhuis de Zwijger over de kansen van BIG data: ‘ Wat ik me altijd afvraag: waar gaat al die elektrische energie vandaan komen om die big data, die exponentieel groeit, op te slaan en geslagen te houden. Met de exponentieel groei van big data groeit ook de vraag naar elektrische energie exponentieel. Datacentra schieten als paddestoelen uit de grond en gebruiken enorme hoeveelheden elektrische energie. Het datacenter van google bijvoorbeeld in de Eemshaven, gesitueerd naast de kolencentrale van de RDW is een van de vele en draait op een continu vermogen van 12 Megawatt. Maar niet alleen de energie nodig om de big data op te slaan en te houden, maar ook de hoeveelheid ‘devices’, die steeds meer elektrische energie vragen om die data te produceren, groeit exponentieëel, met de daarbij behorende exponentieel groeiende vraag naar elektrische energie. Zo schijnen koelkasten binnenkort ook data te produceren naast hun taak om het voedsel koel te houden. ( the internet of things )
    Verder is de trend dat diensten steeds meer via internet worden geleverd en zelfs dingen zullen worden geproduceerd middels het internet. (3 d printing ) ; in de medische wereld is E health aan een opmars bezig en het is zelfs mogelijk te worden geopereerd door een machine die via internet wordt bestuurd door een chirurg ( da Vinci ), die zich aan de ander kant van de wereld ophoudt.
    Kortom, om dit alles in stand te houden is steeds meer elektrische energie nodig die op een of ander manier zal moeten worden opgewekt en waarvan de leveringszekerheid 100 % moet zijn.
    Dat lijkt me een interessante vraag’

    1. paradoxnl

      Bedankt voor je voor mij interessante bespiegelingen, Bert.

      Met in het achterhoofd het flink stijgende elektriciteitsverbruik in onder andere het internet gebeuren, zal het m.i. een flinke uitdaging worden om in de toekomst flink minder afhankelijk van fossiele brandstoffen te worden.
      Uit mijn hoofd komt heden ten dage wereldwijd gezien grofweg 20% van het energieverbruik op conto van elektriciteit. Het grootste deel van de elektriciteit wordt nog steeds opgewekt met behulp van fossiele brandstoffen, voornamelijk steenkool en aardgas.
      Om de gehele economie zoveel mogelijk te ‘elektrificeren’, zouden ook economische activiteiten welke heden ten dage nog vrijwel geheel afhankelijk zijn van fossiele brandstoffen, met name olie, met behulp van elektriciteit uitgevoerd dienen te worden. Dat lijkt me zacht uitgedrukt een enorme uitdaging.

      Zoals jij in je reactie hierboven al aangaf stijgt het elektriciteitsverbruik bij economische activiteiten die ‘vrijwel niets van doen hebben met economische activiteiten die heden ten dage nog flink afhankelijk zijn van fossiele brandstoffen (met name in transport en industrie)’ enorm snel.
      Indien men de gehele samenleving (economie) wil elektrificeren zal er voor economische activiteiten welke nog vrijwel geheel afhankelijk zijn van fossiele brandstoffen een wel zeer efficient elektrisch alternatief bedacht moeten worden [welke naar mijn idee vrijwel onmogelijk is, maar dat is weer een ander verhaal] om het totale elektriciteitsverbruik binnen de perken te houden. Een stapje in de goede richting zou zijn dat mensen flink minder kilometers zouden gaan verrijden, maar dan nog wordt het naar mijn idee een vrijwel onmogelijke uitdaging.

      Het begrip duurzaam is in bovengenoemde context totaal niet van toepassing, integendeel.

  2. paradoxnl

    Hans, bedankt voor wederom een m.i. interessant artikel.

    Mogelijk dat ook de volgende reden een rol speelt bij het gegeven dat sinds 2010 het Nederlandse BBP groeit bij een dalend energieverbruik:

    Richard Heinberg beweert [met m.i. de nodige onderbouwing] in zijn boek ‘einde aan de groei’ dat de door menig analist geconstateerde toename in efficient energieverbruik in de Verenigde Staten grotendeels verklaard kan worden door het verhoudingsgewijs toenemend gebruik van olie ten opzichte van steenkool.
    Wanneer men namelijk uitgaat van het totale Amerikaanse primaire energie verbruik welke niet is uitgesplitst naar de verschillende primaire energie leveranciers [aardolie, aardgas, steenkool, waterkracht…] ‘lijkt’ het alsof het Amerikaanse energieverbruik in de loop der tijden stukken efficienter is geworden. Dat er namelijk in de loop der tijd per eenheid aan verbruikte (primaire) energie steeds meer units (dollars) aan BBP gegeneerd zou worden.
    Echter, wanneer men bij laatstgenoemde corrigeert op het type [aardolie, aardgas …] van de primaire energiebronnen, blijkt dat de Amerikaanse toename in energie efficientie grotendeels verklaard kan worden door het verhoudingsgewijs steeds groter gebruik van aardolie ten opzichte van vooral steenkool.

    Iedere gebruikte energie unit uit olie levert namelijk meer BBP op dan eenzelfde energie unit uit steenkool. In de loop der tijden is aldus Richard Heinberg (en de bronnen waarop hij zich baseert) dus niet de efficientie van het gebruik van steenkool of aardolie noemenswaardig toegenomen, maar wel verhoudingsgewijs het gebruik van aardolie ten opzichte van steenkool flink toegenomen, waardoor het lijkt alsof het energieverbruik in de VS in de loop der tijden een stuk efficienter is geworden.

    Een fictief rekenvoorbeeld om één en ander te verduidelijken:
    1)In 1980 werden er bijvoorbeeld in totaal 2500 energie eenheden aan primaire energie verbruikt welke een BBP opleverde van 3000 dollar. Opgesplitst naar energietype genereerde in dat jaar 2000 energie eenheden aan steenkool 2000 dollar aan BBP en genereerde 500 energie eenheden aan aardolie 1000 dollar aan BBP.

    2)In 2000 werd er bijvoorbeeld in totaal 5000 energie eenheden aan primaire energie verbruikt welke (gecorrigeerd op inflatie) een BBP van 7000 dollar opleverde. Opgesplitst naar energietype genereerde in dat jaar 3000 energie eenheden aan steenkool 3000 dollar aan BBP en genereerde 2000 energie eenheden aan aardolie 4000 dollar aan BBP.

    Als men in bovenstaand fictieve rekenvoorbeeld alle energie bronnen op 1 hoop gooit lijkt het alsof in de loop der jaren het verbruik van energie efficienter is geworden. Als men echter corrigeert op energie type blijkt dat er geen sprake is van toenemende efficientie. De schijnbare toename in efficiente kan in bovengenoemd voorbeeld verklaard worden door het verhoudingsgewijs hoger gebruik van kwalitatief betere brandstoffen. Olie is (bezien vanuit de hoeveelheid gegeneerde BBP per gebruikte energie unit) kwalitatief een betere energiebron dan steenkool.

    Misschien dat sinds het jaar 2010 bovengenoemde ook in een Nederland een rol speelt. Bijvoorbeeld, even speculeren, dat er vanaf dat moment verhoudingsgewijs meer gebruik van aardgas dan steenkool is ontstaan. Als ik me goed herinner levert 1 energie eenheid aan aardgas meer euro’s aan BBP op dan 1 energie eenheid aan steenkool.

    1. Hans Verbeek

      Paradox, ik denk dat verhoging van efficiëntie mogelijk een rol speelt. In principe werkt dat als het toevoegen van energie, die vroeger verloren ging, aan de economie.
      De verhoging van efficiëntie is al sinds de eerste oliecrisis (1973) aan de gang: isolatie, zuiniger motoren enz. De belangrijkste besparingen zijn al lang geleden ingevoerd: de efficiëntie-verbeteringen, die ons nog resten worden steeds kleiner (marginaal).

      Het mondiale energiebudget van de wereld kan m.i. nauwelijks nog stijgen. Tijdens de crisis van 2008-2009 trad er al een dipje op. En als ik de berichten over de Chinese en Amerikaanse economie en het energieverbruik in die landen mag geloven, dan zal er wereldwijd in 2015 ongeveer evenveel energie geproduceerd worden als in 2014.
      Op 10 juni verschijnt de nieuwe Statistical Review of World Energy van BP. Dan spreken we hier verder over.

      1. paradoxnl

        Hans,

        Mijn bovengenoemde verhaal was nogal gechargeerd.
        Richard Heinberg stelt ook in zijn boek dat in de loop der tijden het energieverbruik noemenswaardig efficienter is geworden, maar toch veel minder dan door menig ‘business as usual’ analist beweerd wordt.
        Wanneer men corrigeert op type energie is de toename in efficientie beduidend minder, aldus RIchard Heinberg (en ook volgens de analisten waarop Richard zich baseert). De meeste analisten corrigeren niet op laatstgenoemde en gooien alle energie typen op 1 hoop. Men verkrijgt na nadere analyse daardoor een te positief beeld over de verbetering van de energie efficientie in de loop der tijden.

        Wat mijns inziens heden ten dage een steeds groter probleem wordt is het volgende:
        Op basis van wat ik gelezen heb zitten we nu reeds op de piek van de makkelijk winbare brandstoffen van goede kwaliteit. Het kost steeds meer energie /middelen/ geld om een bepaalde hoeveelheid aan fossiele brandstoffen uit de grond te halen en daarboven op neemt ook nog eens de kwaliteit ervan geleidelijk af. Bovendien beginnen de mijnen met hoge concentraties aan makkelijk winbare mineralen uitgeput te raken.
        Het kost meer en meer en meer energie (er dient steeds dieper gegraven te worden en meer grond verwerkt te worden) om een bepaalde hoeveelheid van een veel gevraagd mineraal te mijnen.
        Gevolg van bovengenoemde [= dalende netto energie en uitgeput raken highgrade mines] is dat de kosten bij de energie- en grondstoffen productie de laatste jaren versneld is toegenomen. Door de snel toenemende kosten (zowel in termen van energie als in termen van geld) bij het winnen van een bepaalde hoeveelheid mineralen en fossiele brandstoffen is volgens allerlei analisten ‘als het ware’ de efficientie van het energie verbruik de afgelopen jaren al flink verminderd en zal de komende jaren naar verwachting alleen maar verder verminderen, ondanks verdergaande technologische vernieuwing.
        Geologie wint het steeds meer van technologie.

        Naar mijn bescheiden mening zal het niet lang meer duren dat mede door tekorten aan betaalbare energie en grondstoffen de huidige industriele samenleving niet meer intact gehouden kan worden, met grote gevolgen voor ons financieel economisch systeem.
        Met technologie alleen gaat men het naar mijn idee niet redden. Technologie is niet synoniem met energie. Men gaat naar mijn idee niet ontsnappen aan flink consuminderen. Hopelijk dat men in de toekomst in staat is om meer welzijn met minder (materiele) welvaart te realiseren. Men zal mijns inziens daartoe de maatschappij wezenlijk anders dienen in te richten.

  3. Bert Pijnse van der Aa

    @ paradox,
    In 1995 waren er nog weinig mensen met een mobiele telefoon ,laat staan met een smartphone, die continu verbonden is met het internet . Nu lopen miljarden mensen met zo,n ding rond en wordt het gebruik steeds verder in het dagelijks leven opgenomen- als het er is wordt het gebruikt-, dus dat kost nogal wat kilowattuuurtjes. Ook alle andere ontwikkelingen, zoals elektrisch rijden etc etc.gaan ervoor zorgen dat de vraag naar elektriciteit enorm gaat toenemen en daarmee ook naar fossiele randstoffen en uiteraard die vermaledijde CO2 uitstoot, want wind en zonne-energie komen nooit verder dan 20 % van de totaal 7860 uur die in een jaar zitten en het bouwen, onderhouden en weer afbreken van daarvan kost waarschijnlijk meer energie dan ze opleveren. We blijven rondjes draaien.
    energie efficiency
    Ik denk dat de grootste stappen in energie efficiency al in de 70 er 80 er jaren werden gemaakt. Denkt u nog maar’s aan een de lucht die uit de uitlaat van een auto kwam, die had een nogal slechte verbranding. Gelukkig maar dat dat sterk verbeterde, anders waren we allemaal allang dood geweest. Ook het rendement van een elekriciteitscentrales is werkelijk spectaculair gestegen. Een Steg centrale haalt een rendement van bijna 60 % en dat is waanzinnig hoog. Vgl een moderne benzine motor 25 %, diesel motor 35 %

  4. Paul W

    Economische groei wordt veroorzaakt door de hoeveelheid schaarse grondstoffen die er uit de aarde worden onttrokken. Maakt niet uit of dat fosfor, koper, lithium, goud of fossiele brandstoffen zijn. Die laatste wordt echter door de mens omgezet in ‘waardeloze’ gassen. En daar gaat het mis in de economische modellen. De afwaardering van die fossiele brandstoffen wordt niet gedaan en doorgeschoven naar toekomstige generaties. De economische modellen gaan onterecht uit van oneindige groei. Daarom wordt er wordt ook nog altijd gesproken over ‘olie-productie’ i.p.v. ‘olie-onttrekking’.

  5. paradoxnl

    @Bert,

    Daar noem je inderdaad wat…mobieltjes.
    In verschillende bronnen las ik dat ook de productie van zo’n mobieltje (in verhouding tot het gewicht van zo’n mobieltje) flink wat energie kost en dat er nogal wat zeldzame aardse
    elementen verwerkt worden in zo’n mobiel.

  6. Paul Westra

    Alles wat we produceren is terug te vertalen naar energie. Of het nou een mobieltje is, of een pak koffie. Daarom loopt die grafiek ook lineair. Zelfs voor een 1 calorie voedsel zijn tegenwoordig 14 calorieën energie nodig (zie Cassandraclub juli 2013).
    Het wordt pas kritiek voor de economie, op het moment dat de energie die nodig is om energie op te wekken méér is, dan de opgewekte energie. In feite geldt dat nu al voor windmolens (staalproductie, transport, bouw, onderhoud etc). De vraag is, of we in staat zijn om het opwekken zo efficiënt te houden, dat het meer energie oplevert dan dat we erin stoppen. Met fossiele brandstoffen wordt dat steeds meer een uitdaging (grotere olieplatformsn bouwen, dieper boren etc). Misschien is de productie van zonnecellen de oplossing. De hoeveelheid zonne-energie lijkt oneindig. Maar geldt dat ook voor de energie die nodig is om de zonne-energie op te wekken?

    1. Hans Verbeek Berichtauteur

      Dat is inderdaad een punt van zorg, Paul. Het maken en onderhouden van zonnepanelen kost zoveel energie, dat alleen op plaatsen met heel veel direct zonlicht zonnepanelen een goed netto-rendement (Energy Return on Energy Invested) opleveren. Ik denk dat het rendement van zonnepanelen in Nederland veel te laag is, misschien maar 5:1.
      Omdat de energiekosten geïnvesteerd worden door de producent (in China !!) en wij in NL alleen maar de opbrengst meten, lijken zonnepanelen een goede investering. Maar we houden onszelf voor de gek. De mensen, die zonnepanelen verkopen, doen er alles aan om het rendement zo gunstig mogelijk voor te stellen. Dat geldt ook voor de windmolenverkopers.

  7. Bert Pijnse van der Aa

    @ Paul Westra,
    Inderdaad, alles , maar dan ook alles wat wij doen en zelfs niet doen kun je vertalen in een equivalent energie, dat blijkt ook uit de kaarsrechte lijn. Kwestie van een rekensommetje dus, om aan de hand van die gegevens uit te rekenen wanneer de reserves ( Estimated Ultimately recoverable reserves, EUR ), op zijn. Eerlijk gezegd snap ik niet waarom dat niet bekend is.

    Maar dan is op=op
    grotere boorplatforms bouwen , dieper boren etc leid tot een versnelling van dat proces door de werking van de feedback loop :
    http://lesswatts.nl/lesswatts.nl/de-energiebibliotheek/grondstoffen/

    dus ook de energietransitie.

  8. Hans

    Ik denk dat de wereld steeds meer een groot “Euro” gebied gaat worden, maw de andere landen gaan steeds meer omringende landen betrekken bij een groter geheel. Je ziet het hier met (bliksemafleider)Griekenland en nu ook met Cuba in Amerika. Ik begreep van “de prijs van de Euro”, uitgezonden door Radar, deel 1 en 2 (de moeite waard om te kijken, links hieronder), dat Frankrijk eigenlijk bij de zuidelijke landen hoort en om niet als het slechtste jongetje uit de klas te boek te staan er ook andere(eigenlijk te zwakke) zuidelijke landen bij betrokken heeft (Italië, Griekenland). Deel 2 gaat uitgebreid op Griekenland in. Interessant en de mooeite waard om eens te kijken.
    Dat de Euro bij elkaar moet blijven heeft alles te maken met het vertrouwen van Beleggers en landen in de Euro zone, omdat(ergens gezegd in deze afleveringen) de Eurozone aan de top staat qua schulden, wereldwijd.

    Bron: Radar

    Bron Radar:

    Gail Tverberg, haar laatste stuk gaat hierover(eilanden, Cuba), met welke problemen steeds meer eilanden beginnen te kampen. Cuba(waar dit over gaat) zie ik als voorbeeld:

    http://ourfiniteworld.com/2015/05/26/cuba-figuring-out-pieces-of-the-puzzle-full-text/

    Volgens mij zijn we het “point of no return” al gepasseerd. We kunnen nu alleen nog maar de boel zo lang mogelijk proberen te rekken en vandaar dat ik denk, dat men zich steeds meer is samen aan het pakken. Een toekomst voor “renewables” zie ik maar zeer beperkt.
    Het probleem is dat we de knik naar onderen niet willen maken. We proberen kost, wat kost maar de groei wereld in stand te houden terwijl(wat ik er van lees), deze eigenlijk al passe is.
    Ugo Bardi heeft regelmatig stukken hierover en legt de link naar het verleden vaak. In zijn laatste stuk geeft hij een voorbeeld uit de Romeinse tijd, waarmee hij wilt aangeven, dat men het niet in de gaten heeft, dat men in een langzame “collaps” zit, omdat men er middenin zit. Pas later ziet men dat vanuit een ander perspectief/bovenaf.
    http://cassandralegacy.blogspot.nl/2015/05/the-senility-of-elites-coal-mining-must.html

    Volgens mij zijn we het “point of no return” al gepasseerd. We kunnen nu alleen nog maar de boel zo lang mogelijk proberen te rekken en vandaar dat ik denk, dat men zich steeds meer probeert samen te pakken.In 2005(ongeveer) heeft de conventionele olie gepiekt en daar gaan we nu langzaam de signalen van zien. Kerosine(gewonnen uit conventionele olie), voor vliegtuigen, gaat steeds zwaarder op de rekening drukken, je ziet steeds meer slechte berichten uit die wereld.

    1. paradoxnl

      @Hans,

      Interessante uitzendingen van radar!

      Gesproken over de ‘ondergang’ van allerlei beschavingen.
      Enige jaren geleden luisterde ik graag naar verhalen van Ronald Wright over onder andere de opkomst en ondergang van allerlei oude beschavingen. In hoeverre de verhalen van Ronald W. het bij het juiste eind hebben kan ik niet beoordelen, maar het is naar mijn idee erg leuk om naar de verhalen te luisteren. In de verhalen van Ronald W. spelen voedsel/ brandstoffen/ grondstoffen een centrale rol bij de ondergang van diverse oude beschavingen. Hieronder de eerste video in een reeks waarin ook de ondergang van het Romeinse Rijk ter sprake komt:

      1. Hans

        @paradox,

        Bedankt voor de vertelling van Ronald Wright ik ga er Vrijdag eens mee verder(eerste deel geluisterd), het behelst 4 delen. Zelf ben ik iemand die zich altijd nogal op toekomst(ige)dingen focust maar eigenlijk zou men beter de geschiedenis moeten kennen om de toekomst te (kunnen)begrijpen.
        Al heb ik een familielid, die zeer thuis is in geschiedenis, echter zodra deze “peakoil materie” ter sprake komt, er een muur van ongeloof opkomt. Ik verbaas me daar altijd over, zo iemand zou eigenlijk beter moeten weten, zou je zeggen.

  9. Wildebeest (S7P)

    Laten we wel wezen dat de economische groei niet komt uit fysieke groei, maar uit financiële manipulaties. Het is hoe je het spel speelt. Je kunt wel efficiënter met energie omgaan, maar dit is nu niet de name of de game. De game is financiële manipulaties en volop gratis geld om financiële malversaties mogelijk te maken.

    Economische groei is altijd mogelijk, omdat liegen altijd mogelijk is. Dit klapt in elkaar als niemand er meer in wil geloven. Geloofwaardig is het totaal niet, maar mensen leven nu eenmaal graag in een sprookjes wereld.

  10. Bert Pijnse van der Aa

    @ Hans, Ik reageer op : ” ik denk dat de wereld “…… er is nog een hans begreep ik.
    De uitzendingen van Radar waren erg goed. jouw opmerkingen over landen die kunnen meekomen en niet kwam ik gisteren ook tegen in een artikel op de ‘ club van Amsterdam ‘ in het kader van toekomstige ontwikkelingen.
    Die gaan dan altijd over de ontwikkelingen op het gebied van ons brein, waarvan de werking dan geheel duidelijk zal zijn en dat we en alles verbonden zal zijn met het ‘internet of things ‘ en nog veel meer ‘ ronkende’ vooruitzichten. En dat al in het jaar 2025. ( brrr… ) Dat het zo zal gaan geloof ik wel, alleen wordt bij al die vooruitzichten de energetische component voortdurend vergeten, lijkt mij. En dat gaat de boel nekken, zeg maar.
    Onlangs nog, zag ik hier een bericht voorbijkomen over de voorrad gas die nog beschikbaar zou zijn. Bij de ontdekking in 1959 zat er nog 2800 miljard m3 in het Slochteren- veld. Er werd een rekensommetje gekoppeld aan de huidige voorraad: dat is dus nog zoveel m3, gedeeld door het aantal jaren nog te gaan, maar zo werkt het niet. De vraag neemt namelijk exponentieel toe, tengevolge van de economische groei, en daarom zal het veld al veel eerder leeg zijn( en niet alleen dat veld ). Wijlen dr. Allen Albert probeerde uit te leggen hoe het mechanisme van deze simpele ‘ aritmetic’ werkt. Zie: ‘ the most important video you’ll ever see “. Gelukkig maar, dat hijzelf zich er niet meer druk over hoeft te maken.
    http://lesswatts.nl/lesswatts.nl/de-energiebibliotheek/exponentiele-groei/

    De vergelijking met Rome en andere gebeurtenissen gaat in zoverre op dat historici altijd achteraf beschrijven hoe en waarom het gegaan is, maar in de tijd van Rome hadden ze nog gewoon een rurale samenleving en geen beschikking over fossiel brandstoffen.

    1. Hans

      @ Bert: bedankt voor de link naar het filmpje van dr.Allen Albert. Ik ken het en heb het al eens gezien, een echte “eye opener”.

      Voor wat betreft de vergelijking met Rome, was daar toch iets anders aan de hand(zal een combinatie zijn geweest van meerdere dingen). De Romeinen betaalden hun soldaten met goud(en andere waardevolle grondstoffen), maar ze kwamen in de problemen toen ze niet meer genoeg goud konden vinden(en delven) om hun strijdkrachten van te betalen. Dat is wat ik althans van Ugo Bardi begrepen heb. Maar dat maakt ook niet zoveel uit, wat ik bedoel te zeggen is dat ook daar(net zoals de meeste beschavingen), grondstoffen zorgden voor de ondergang. Op een van mijn vakantie’s kwam ik bijvoorbeeld ook in een oude Romeinse stad, die doordat de zee zich daar steeds meer terugtrok, men niet meer aan voldoende drinkwater kon komen. De stad liep langzaam leeg, men moest verhuizen naar elders.

  11. Bert Pijnse van der Aa

    Voila! Beschavingen ontwikkelen zich daar waar de voorwaarden aanwezig zijn. Dat was in de Levant, waar de eerste mensen zich vestigden ( Mesophotamië ) omdat daar het emmergraan kon worden verbouwd en later de phoeniciciers ( Carhago ), die handel gingen drijven; de Romeinen en ga zo maar door. De Maya – cultuur had 3000 jaar stand gehouden, voordat zij ten onder ging aan omdat ze hun bronnen uitgeput.
    Dat leren we van de geschiedschrijvers.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s