Is de lage olieprijs een vorm van helikopter geld?

Tijdens het hoogtepunt van de financiële crisis in 2008 besloot de baas van de Amerikaanse Federal Reserve Bank, Ben Bernanke, dat de VS zoveel dollars zou bijdrukken als nodig was om de economie te stimuleren. Bernanke verwees naar econoom Milton Friedman, die het bijdrukken van geld door centrale banken vergeleek met het uitstrooien van geld boven de steden vanuit een helikopter.
Het beleid van Bernanke heeft er toe geleid dat de hoeveelheid dollars op de wereld enorm is toegenomen. Het is alsof er in de VS dollars zijn rondgestrooid vanuit helikopters.

Het helikoptergeld-scenario waar Bernanke naar verwees, is een eigen leven gaan leiden. Economen zijn serieus gaan theoretiseren over de mogelijke gevolgen. En het idee om iedereen een arbeidsloos basisinkomen te geven, is eigenlijk ook een vorm van helikoptergeld.
In Nederland hebben we huurtoeslag en zorgtoeslag. Deze voorziening voor mensen met lage inkomens kun je ook zien als helikoptergeld. Hoewel anderen zullen beweren dat die toeslagen worden opgebracht uit belastinginkomsten op de hogere inkomsten.

Bij de huidige lage olieprijs leiden vrijwel alle olieproducenten verlies. Het winnen van een vat aardolie uit teerzand of uit schaliegesteente kost misschien wel $60 of $80. Die industrie is verliesgevend: het is stom om er nog mee door te gaan.
Maar de oliemaatschappijen, die de schalie- en teerzandolie winnen, worden niet afgerekend op hun stommiteiten. Omdat er zoveel dollars zijn bijgekomen, kunnen oliemaatschappijen nog altijd dollars lenen van banken en private investeerders.
De banken (geholpen door de centrale banken FED, ECB enz.) en private investeerders steunen de oliemaatschappijen (en de mijnbouwers, die met verlies steenkool opgraven) met leningen i.p.v. ze af te straffen voor de grote verliezen die ze lijden.

Door de acties van de banken (en de centrale banken) wordt er meer olie geproduceerd dan er nodig is. Daardoor daalt de prijs van olie, benzine, kerosine en andere grondstoffen. Het is alsof de banken ervoor zorgen dat iedereen korting krijgt bij de benzinepomp, bij de elektriciteitsmaatschappij en op de vliegtickets.
De banken delen als het ware helikopter-geld uit aan de consumenten, zodat die blijven autorijden en blijven vliegen. Energie is goedkoper geworden dan het de afgelopen 10 jaar was: net of het gesubsidieerd wordt. Het is net alsof je meer te besteden hebt gekregen, zonder er meer voor te doen.

Niemand vraagt zich af waarom autorijden weer zo goedkoop is geworden en waarom men geen brandstoftoeslag hoeft te betalen bij vliegreizen.
Oliemaatschappijen en mijnbouwers raken dieper in de schulden. Olieproducerende landen raken dieper in de schulden, zelfs Noorwegen en Saoedi-Arabië. Die schulden kunnen makkelijk hoger worden, omdat de rente op die schulden historisch laag is. Lage rente betekent vaak automatisch hoge schulden.

Niemand maakt zich zorgen over die hogere schulden. Zoals ook niemand zich afvraagt of de loonslaven, die in Azië tegen een hongerloon smartphones, kleding en sportschoenen maken, wel gelukkig zijn. Niemand maakt zich druk om het faillissement van winkels, maar men komt wel even naar de opheffingsuitverkoop om te kijken of er nog iets voor een spotprijsje te halen valt.
We zijn gewend geraakt aan het idee om alles voor een zo laag mogelijke prijs te kopen. We beseffen de werkelijke waarde van de dingen niet meer. Een liter benzine kostte 2 jaar geleden nog 1 euro 70 en nu nog maar 1 euro 44. Maar er zit nog altijd evenveel energie in die liter benzine, je kunt er nog even ver mee rijden.

Advertenties

8 gedachten over “Is de lage olieprijs een vorm van helikopter geld?

  1. Wildebeest (s7p)

    1)Welvaartsdistributie en sociale zekerheid wordt betaalt van belastinggeld en hier is meer sprake van “socialistische” her distributie van geld dan van het creëren van geld en uitstrooien over de bevolking. Als deze genoemde zaken helikopter geld is zouden de uitkeringen en toeslagen moeten stijgen i.p.v. dat daar op bezuinigd wordt. Helikoptergeld is dus geld wat uit het niets komt en wordt uitgestrooid. Een basis inkomen met helikoptergeld zou in principe kunnen; alleen weet ik niet hoe lang, want ook iedere vorm van helikoptergeld zal uiteindelijk ook weer verrekend moeten worden. (Economisch gezien.)

    2) Olieprijzen.. Mag ik met een alternatieve en meer logische theorie komen. Toen in / voor 2008 de olieprijzen hoog waren was er een boel geïnvesteerd om olie te winnen. Immers het levert veel geld op. Daarna is de economie in elkaar gezakt, maar nu durft men de olieproductie niet meer terug te schroeven in de hoop dat staten nog voldoende geld kunnen vangen voor hun olie om hun bevolking rustig te houden. Vergeet niet dat de crisis nog niet opgelost is en dit / komend jaar weer een nieuwe dip verwacht wordt, doordat weer zeepbellen leeglopen. w.o. China. Dit leidt tot een overschot op de oliemarkt. – Schaliegas is en blijft een leugen en een misdrijf tegen mens, dier en milieu met een zeer ongunstige EROI. (Energy Return On Investment). Het klopt wel dat banken in zotte investeringen blijven doen door al dat QE geld, maar men vergeet dat men niet straffeloos geld kan bijdrukken.

    3) Slaven zijn niet gelukkig. Ook de uitgebuitene in de Aziatische landen niet. Ook niet de gemeenschappen, wiens sociale infrastructuur en dorpen vernield worden voor onze goedkope resources. – Aan de andere kant leidt het neoliberalisme naar een race naar de bodem. Dus goedkopere prijzen zullen uiteindelijk ook lagere lonen betekenen. Kijk maar naar de arbeidsomstandigheden van een 50 jarige en een 25 jarige en die van een 50 jarige is stukken beter dan een flexbaantje van een 25 jarige. Verder betwijfel ik dat de vlucht in materialisme een teken van geluk is, ook zegt iedereen als schapen dat we gelukkig zijn, terwijl veel mensen spreken over het zuurverdiende geld. Ik denk dat veel mensen ook geen alternatief zien en dus mee blijven doen in deze mallemolen. Let wel van de gebaande paden afwijken is vaak een lastige / pijnlijke strijd, die je alleen aangaat als je van jezelf weet dat je niet KUNT functioneren in dit systeem, zonder jezelf te veel geweld aan te doen.
    M.a.w. We verkopen onze eigen waardigheid, moreel en trots voor een stel glimmende kralen (tegenwoordig goodies uit China/Aziatische landen.)

    4) BONUS. Het vluchtelingenprobleem waar we in Europa nu mee zitten is het gevolg van oliebelangen en imperialistische machtsspelletjes in het Midden Oosten, zoals in Syrië en Iraq. Dat is een deel van het verhaal wat maar graag vergeten wordt.

  2. paradoxnl

    Hans, bedankt voor het interessante artikel.

    Even mijn 2 centen bijdrage…

    Een gezonde basis om de werkelijke economie te laten groeien is m.i. via koopkracht verbetering door met name hogere lonen in combinatie met voldoende vertrouwen in de economie en niet, zoals de laatste jaren het geval is, via al dat gratis geld […verkregen via kwantitatieve verruiming welke extra aantrekkelijk gemaakt is door extreem lage rentes…] dat uitgegeven wordt via de (centrale) banken.

    Al dat (extra) gratis geld van de afgelopen jaren komt m.i. niet of nauwelijks bij de burgers terecht en zorgt daardoor niet voor een koopkracht verbetering van een zeer grote groep aan burgers wereldwijd, maar leidt alleen maar tot speculatieve investeringen (welke de werkelijke economie niet ten goede komt) of geforceerde overproductie van één of meerdere producten in landen waar flink wat ‘gratis’ geld te verkrijgen is. Het geld stroomt niet naar de burgers maar naar één of meerdere bedrijfstakken, welke vaak tot geforceerde overproductie van allerlei producten leidt.

    Wanneer in een economisch machtig land flink wat gratis geld wordt uitgegeven, welke vooral een specifieke bedrijfstak in dat land ten goede komt [bijvoorbeeld de Amerikaanse schalie olie winning] en waardoor in die bedrijfstak met behulp van al dat gratis geld in feite overproductie van een bepaald product ontstaat [bijvoorbeeld olie], zal het totale volume van dat product op geforceerd wijze groter worden, waardoor de prijs van zo’n product na verloop van tijd goedkoper wordt vanwege ten eerste overaanbod van het product en ten tweede onvoldoende koopkracht en vertrouwen bij burgers, waardoor andere landen (waar geen gratis geld was uitgedeeld) die hetzelfde product produceren, het product minder waard wordt of lastiger te verkopen is.

    Wereldwijd gezien komt m.i. al dat gratis geld, …in het geval de koopkracht en economisch vertrouwen van een grote groep aan ‘doorsnee’ wereldburgers er niet op vooruitgaat…, alleen maar neer op een vorm van stuivertje wisselen van de lasten en de lusten tussen de landen wereldwijd of tussen bepaalde bevolkingsgroepen.
    Bijvoorbeeld de met behulp van gratis geld en lage rentes geforceerde olieproductie verhoging in de VS heeft m.i. uiteindelijk flink bijgedragen aan de plotseling sterk dalende olieprijzen.
    De Amerikaanse olieboeren (en ook mensen uit de financiele wereld) hebben tijdelijk flink geprofiteerd van de hoge prijzen en zijn nu het slachtoffer van hun eigen succes aan het worden. De winnaars zijn voorlopig de consumenten in de olie importerende landen en de verliezers zijn vooral de landen waarvan de economie sterk afhankelijk is van olie export. De consumenten en ook de staatskas van laatstgenoemde landen gaan er grosso modo flink op achteruit.

    Samengevat is het naar mijn bescheiden mening wel duidelijk dat de huidige wijze waarop heden ten dage getracht wordt de werkelijke economie te stimuleren, geen gezonde basis heeft…ergo, op langere termijn alleen maar averechts werkt, omdat er in feite met al dat gratis geld een geforceerde en uiteindelijk niet economisch rendabele overproductie plaatsvindt in allerlei bedrijfstakken welke de beschikking kregen over het gros van al dat uitgegeven gratis geld.

    Onderliggend probleem bij bovengenoemde is naar mijn idee dat er vanuit een ‘netto energie perspectief’ en vanuit een ‘bovengronds economisch perspectief’ onvoldoende draagvlak is om met ‘gratis geld’ geforceerde (over)productie te stimuleren [laat staan speculatieve investeringen te stimuleren]. Dat het lokale geforceerde korte termijn gewin uiteindelijk het groter geheel meer kwaad dan goed doet.

    1. Hans Verbeek Berichtauteur

      De afgelopen 10 jaar is de produktie van aardolie (en andere grondstoffen) als het ware gesubsidieerd doordat de producenten tegen zeer lage rente konden lenen.
      De consumptie van aardolie (en andere grondstoffen) is juist niet gesubsidieerd , maar afgenomen door afnemende koopkracht bij de consumenten en door dalende vastgoedprijzen (en aflossing van hypotheken). Zoals je hierboven opmerkt heeft dit geleid tot een overproduktie van veel dingen, waar nu verminderde vraag naar is.
      De produktie zal moeten krimpen, want ik zie nog niet gebeuren dat er inderdaad geld uit helikopters gestrooid gaat worden.

      1. Spechtje

        Van die laatste zin ben ik nog niet zo zeker.
        Dit artikel stond recent op zerohedge, en daar wordt dus net het tegenovergestelde beweerd.
        http://www.zerohedge.com/news/2016-01-16/deflation-monster-has-arrived
        Hoe dan ook, het sluit allemaal nauw aan bij de stelling : Eerst deflatie en dan hyperinflatie.
        Als geld gratis wordt moet je er zo snel mogelijk vanaf. En als je een beetje intelligentie hebt weet je dat je het moet omzetten in productiecapaciteit : gereedschappen, landbouw, werkplaatsuitrusting,….

  3. Bas

    Olie wordt tegen veel lagere kosten gewonnen dan in bovenstaand artikel wordt vermeld. De kostprijs voor winnen van een vat aardolie uit teerzand is ca 20 USD. Laat je niets wijsmaken door andere verhalen. Shell heeft er ook een handje van om veel te hoge kostprijzen in de markt te verkondigen.

    1. Hans Verbeek

      Heb je een onderbouwing voor die schatting van 20 dollar, Bas? Zonder onderbouwing neem ik e reactie niet serieus.
      In deze figuur (van Gail Tverbergs blog “Our Finite World”) wordt een veel hogere kostprijs voor teerzandolie genoemd (> $100 per vat)

      Volgens deze figuur kost het zelfs in de woestijn van Saoedi-Arabië meer dan 20 dollar om één vat olie vol te pompen.

      1. paradoxnl

        Bij Hans zijn verhaal zou ik ter bevestiging nog het volgende willen toevoegen:

        Even los van de kosten van de Amerikaanse schalie olie winning:
        Bijvoorbeeld volgens een 2014 rapport van Douglas-Westwood zijn wat betreft de wereldwijde olie winning alleen al de exploratie en productie kosten vanaf het jaar 2000 (t/m 2013) jaarlijks gemiddeld met ongeveer 11 procent gestegen. In de periode vanaf 1985 tot het jaar 2000 stegen laatstgenoemde kosten gemiddeld slechts 0.9 procent per jaar.
        De kosten bij de exploratie en productie van olie zijn sinds grofweg het jaar 2000 veel sneller gestegen dan het wereldwijde Bruto Nationaal Product.

        Amerikaanse schalie olie winning:
        Er zijn op internet inderdaad berichten aan te treffen dat de winningskosten van schalie olie slecht 20 dollar per vat zou bedragen, maar deze berichten zijn alleen gebaseerd op de meest rendabele schalie olie gebieden, de zogenaamde “sweetspots”. In het gehele Amerikaanse schalie oliegebeuren zijn er gemiddeld olieprijzen van ruim boven de 60 dollar per vat benodigd om de totale kosten te dekken. Arthur Berman wees ook al op dergelijke veel te optimistische berichtgeving over de kosten van de schalie oliewinning. Het is geen geheim dat in de meeste gebieden waar schalie olie gewonnen wordt de totale kosten veel hoger liggen dan 20 dollar per barrel. De meest rendable gebieden (de sweetspots onder de sweetspots) dragen slechts voor een relatief klein deel bij aan de totale schalie olie productie. De meeste (vrijwel alle) schalie olie producenten staan dik in de rode cijfers. Ze produceren met verlies in de hoop dat de olieprijzen snel flink gaan stijgen.

        Het zou zo maar eens kunnen zijn (dat vermoeden althans allerlei analisten) dat de schalie olie industrie investeerders willen doen geloven dat hun schalie oliereserves veel meer waard zijn dan ze in werkelijkheid zijn, door te suggereren dat de kosten om de schalie olie te winnen veel lager zijn dan ze in werkelijkheid zijn. De wanhoop nabij.
        Zo van, ook bij goedkope olieprijzen kunnen we met winst produceren. Blijf aub investeren in de schalie olie winning.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s