Fruitteelt langs muren en in kassen

Op Low Tech Magazine, een prachtig hoekje internet bijgehouden door Kris De Decker, staat een mooi verhaal over het gebruik van muren en kassen om de opbrengst van fruitstruiken en bomen te verhogen. In de 16e t/m de 20e eeuw was het in Noord-West Europa heel gewoon om langs de zuidkant van muren fruitbomen en wijnranken te planten. Langs de muren kon zo een microklimaat gecreëerd worden waarin het 10 graden warmer was dan in de omgeving.

De muur weerkaatst het zonlicht en houdt warmte vast, die ‘s nachts weer wordt uitgestraald. Op deze manier is het microklimaat van de muur het gehele etmaal warmer dan de omgeving.

Kris De Decker beschrijft dat er in Montreuil in Parijs in 1870 (toen de stadsteelt op het hoogtepunt was) 600 km muur stond met fruitbomen (hoofdzakelijk perziken) erlangs.

In het artikel wordt ook ingegaan op het gebruik van passief verwarmde kassen langs zuidmuren. Dat was voor de toepassing van aardgas als brandstof heel gebruikelijk in Nederland en Engeland. Deze kassentechniek wordt de laatste decennia op grote schaal toegepast in China.

In de uitgestrekte Vinex-wijken in Nederland zijn ook duizenden muren op het zuiden. Er is een enorm potentieel aan gunstig microklimaat voor druiven en fruitbomen langs alle nieuwbouwwijken in Nederland.

Een hardloopvriend van mij brengt in september elke training een krat heerlijke druiven mee, omdat hij de oogst niet in zijn eentje kan opeten. Bij mij in de straat staat al één druivenrank langs een zuidmuur. Ik heb er nu ook een geplant in mijn voortuin en hoop in september ook druiven te kunnen uitdelen aan mijn hardloopvrienden.

Maak de banken kleiner: Kleinere huizen zonder hypotheek

Om een huis te bouwen is kapitaal nodig. Dat benodigde kapitaal wordt in de vorm van een hypotheek geleend van de bank. Meestal heeft de hypotheek een looptijd van 30 jaar. Als er niks fout gaat, is het huis 30 jaar na de oplevering weer vrij van hypotheekschuld. In principe zouden alle huizen ouder dan 30 jaar vrij van hypotheekschuld moeten zijn.

Helaas is het in Nederland een beetje anders geregeld. Banken en financieel adviseurs raden huizenbezitters aan om altijd een hypotheek op het huis te laten rusten, zodat je gebruik kunt maken van de hypotheekrente-aftrek.
Veel huizenbezitters trappen in de smoesjes van de hypotheekverstrekkers: ze willen geen dief zijn van hun eigen portemonnee.
En zo kon het gebeuren dat in 2006 slechts 14% van de Nederlandse eigen woningen vrij was van hypothecaire schuld. Ofwel 86% van de eigen woningen is nog niet afbetaald.

Maar er is iets aan het veranderen. De politiek heeft heel voorzichtig het eind van de hypotheekrente-aftrek aangekomdigd. En in de afgelopen jaren is de spaarrente sterk gedaald naar vrijwel 0%. Door deze factoren zijn er veel hypotheken in Nederland versneld afgelost.
In 2014 was het aandeel hypotheekvrije eigen woningen gestegen naar 18,8%: bijna 1 op de 5 woningen is schuldenvrij.

Schermafbeelding 2016-01-05 om 19.42.44

Er is nog een ontwikkeling: de Amerikaanse Tiny House-beweging waait voorzichtig over naar Nederland. Steeds meer mensen willen geen groot huis meer met een hypotheek van 30 jaar; ze willen een klein overzichtelijk en goedkoop huis.
Afgelopen week verscheen een artikel over deze trend in de NRC.

Door de afname van het aantal hypotheken en van de totale hypotheekschuld dalen de inkomsten van de Nederlandse banken. De banken worden gedwongen tot kostenbesparingen: kantoren sluiten en personeel ontslaan. De banken worden kleiner en hun macht over de Nederlandse economie en de Nederlandse bevolking neemt af. Dat vind ik wel een prettig idee.
In december van dit jaar los ik de resterende hypotheekschuld op mijnwoning af. Dan valt mijn huis ook onder de noemer ‘zonder hypotheekschuld’. En dan maak ik een lange neus naar de bank.

Hoe de olie-industrie de wereld naar haar hand wist te zetten

Onze maatschappij is verslaafd aan aardolie. Het is vrijwel onmogelijk om helemaal te stoppen met het gebruik van aardolie. Om dat te bereiken moet je jezelf buiten de samenleving plaatsen en terugtrekken in de natuur.
Hebben wij zelf gekozen voor die olieverslaving? Nee, er is een lange geschiedenis voorafgegaan waardoor wij zo afhankelijk zijn geworden van aardolie.

James Corbett maakte een documentaire waarin hij de uitlegt hoe het zover heeft kunnen komen. Het klinkt af en toe als een ongeloofwaardige complottheorie: zijn politici dan zo makkelijk te manipuleren door de olie-industrie?
Ik vond het erg leerzaam.

Rendement van elektriciteitsopwekking in Nederland neemt af

In Nederland is het totaal opgesteld vermogen voor opwekking van elektriciteit de afgelopen jaren flink gestegen. In 1998 hadden de gezamenlijke Nederlandse elektriciteitscentrales (inclusief kleinschalige decentrale opwekking) een vermogen van ruim 20 duizend Megawatt.
In 2014 is het totaal beschikbaar vermogen uitgebreid naar ruim 33 duizend Megawatt.

Schermafbeelding 2015-12-29 om 21.35.26

Doordat er steeds meer opwekkend vermogen geïnstalleerd wordt, kan er theoretisch ook steeds meer elektriciteit geproduceerd worden.
Bij een vermogen van 33 duizend MW kan er theoretisch in de 12 maanden van 2014 meer dan 290 miljoen MWh aan elektriciteit geproduceerd worden. In 1998 bedroeg de theoretisch maximale productie nog 175 miljoen MWh.

In de praktijk wordt het potentieel niet maximaal benut en de theoretisch haalbare productie wordt niet gehaald.
In de grafiek hieronder heb ik de theoretisch maximaal haalbare productie en de feitelijk gerealiseerde produktie weeregeven. De cijfers zijn afkomstig van het CBS.

Schermafbeelding 2015-12-29 om 22.08.34

De feitelijke elektriciteitsproduktie in Nederland piekte in 2010 met 118 miljoen MWh en is daarna licht afgenomen tot 103 miljoen MWh in 2014.
Het verschil tussen de potentieel haalbare productie en de feitelijke productie wordt groter: het rendement dat uit het opgestelde vermogen wordt behaald neemt af.

In 1998 bedroeg het rendement (de feitelijke productie gedeeld door de maximaal haalbare produktie) ruim 50%. In 2014 was dat rendement 35,4%.

Schermafbeelding 2015-12-29 om 22.21.02

De snelle groei van het opgesteld vermogen in de laatste jaren komt waarschijnlijk door de bouw van windmolens en het installeren van zonnepanelen (veelal door particulieren).
Als je er even over nadenkt, snap je meteen waarom de benutting (het rendement) van dat recent toegevoegde potentieel het totale rendement verlaagt. Zonnepanelen produceren slechts een aantal uur per dag elektriciteit. En windmolens leveren ook maar een deel van het jaar elektriciteit.
Conventionele centrales leveren een constante basisproductie, zonder langdurige onderbreking. Door jarenlange ervaring kan een conventionele centrale de feitelijke produktie afstemmen op de verwachtte vraag naar elektriciteit. In die situatie wordt er optimaal gebruik gemaakt van het opgestelde vermogen en is er geen sprake van een overcapaciteit.

Je kunt stellen dat het niet erg is dat er een overcapaciteit is aan wind- en zonne-energie. Een windmolen kost namelijk geen brandstof als die stilstaat en niets produceert. En een zonnepaneel produceert geen CO2 als de zon niet schijnt. Maar er zit een addertje onder het gras: de noodzaak van onderhoud en vervanging. Alles wat je bouwt, moet je onderhouden en na verloop van tijd vervangen.
Windmolenparken en zonnepanelen gaan misschien net zo lang mee als conventionele elektriciteitscentrales, maar tijdens die levensduur halen ze een lager rendement: de cumulatieve opbrengst ligt een stuk lager dan bij conventionele centrales.
Bij die lagere cumulatieve productie zorgen de onderhoudskosten en de kosten voor vervanging wegen voor een iets hogere overhead per geproduceerd MWh.

De conventionele elektriciteitsopwekking volledig vervangen door wind- en zonne-energie lijkt mij vooralsnog onhaalbaar.

Warmste Kerst ooit, maar geen reden voor paniek

Het is de laatste maanden ongewoon warm in Nederland. De gemiddelde temperatuur over het jaar 2015 komt uit in de buurt van de 10,9 en dat is 0,6 graden warmer dan normaal.
Toch is dat geen reden voor paniek.

In de video hieronder legt wetenschapsjournalist Marcel Crok geduldig uit dat er geen reden is voor ongerustheid. Crok gaf deze lezing in Delft in november 2015.

Europa gebruikt steeds minder olie, maar gebruikt steeds meer euro’s

Over het laatste decennium is het aardolieverbruik in Europa geleidelijk afgenomen.
Met de gegevens uit het Statistical Review of World Energy (editie 2015) maakte ik de onderstaande grafiek.

Schermafbeelding 2015-12-15 om 20.43.30

In 2006 verbruikte Europa 5,99 miljard vaten aardolie. In 2014 nog maar 5,04 miljard vaten: bijna 16% minder.

In dezelfde periode is de hoeveelheid euro’s in Europa sterk gestegen.
Volgens de gegevens van de ECB was de waarde van alle in omloop zijnde euro-bankbiljetten begin 2002 ruim 220 miljard euro. Begin 2015 waren er ruim 4x zoveel contante euro’s in omloop: 1004 miljard.
Hierbij moet worden aangetekend dat de hoeveelheid contante euro’s in circulatie minder dan 1/10e deel is van de totale hoeveelheid euro’s die in de economie circuleert.

Schermafbeelding 2015-12-15 om 20.56.37

Als je de hoeveelheid contante euro’s in de Europese kassa’s en portemonnee’s deelt door het aantal vaten aardolie dat de gezamenlijke Europese bevolking per jaar verbruikt, dan krijg je de grafiek hieronder.

Schermafbeelding 2015-12-15 om 21.08.32

In 2001 waren er in Europa 38 euro’s voor elk vat aardolie dat opgestookt werd. De prijs voor een vat Brent-olie lag in 2001 met 25 euro redelijk in de buurt van die 38 euro. De hoeveelheid contant geld in de eurozone was in 2001 anderhalf keer de waarde van de olie, die in Europa werd vebruikt.
In 2014 zijn er 200 euro’s in omloop voor elk vat aardolie dat in Europa wordt verbruikt. Maar de prijs voor een vat Brent-olie daalde in 2014 sterk naar minder dan 60 euro.

In 2015 is de verhouding helemaal zoek. Het aantal euro’s in omloop is alleen nog maar hoger geworden: er zijn nu waarschijnlijk 240 euro’s in omloop voor elk vat olie, dat in Europa verbruikt wordt. Maar de marktprijs voor een vat Brent-olie is momenteel minder dan 50 euro.
De hoeveelheid contant geld in de gezamenlijke portefeuilles in de eurozone is nu vijf keer zo groot als de waarde van de aardolie, die Europa in een jaar tijd verbruikt.
Dit lijkt sterk op hyperinflatie.