Nadenken over je eigen toekomst en die van de mens

Soms heb ik het gevoel dat ik niet meer nodig ben. Mijn kinderen zijn volwassen, de tijd dat ik voor hen belangrijk was, is voorbij. Het betaalde werk en het vrijwilligerswerk dat ik doe, kan makkelijk door andere mensen gedaan worden. Kan ik de komende 15 jaar nog iets zinnigs of belangrijks doen?
Gisteren las ik de levensfilosofie van Matt Bellamy, de zanger en gitarist van de Britse rockband Muse. Bellamy zegt dat je als mens maar korte tijd op aarde bent en dat je die tijd moet gebruiken om zoveel mogelijk te doen en te bereiken. Dit idee komt vaak terug in de songs van Muse… verspil je tijd niet.

Daarom geef ik mijn lezers vandaag de tip om over hun toekomst na te denken.
Waar leef je eigenlijk voor?
Niet alleen om je hypotheek af te lossen of om op vakantie te gaan. Er is vast een hoger doel: kennis of een inzicht dat je wilt delen met anderen.

Hieronder een lezing van Nate Hagens, voormalig beleggings-specialist op Wall Street.
Hagens legt in het kort uit waarom de mensheid zijn maximale omvang heeft bereikt (of binnen een paar decennia zal bereiken). Daarna geeft hij tips om jezelf en je naasten voor te bereiden op de onvermijdelijk krimp, die zal komen.
Een van de belangrijkste tips is nadenken over hoe het verder moet.

Politici schijnen niet verder te kunnen denken dat tot het volgende debat of de volgende verkiezingen. Maar er komt hoe dan ook een toekomst.
Hoe moet die toekomst er uit gaan zien?
En wat kun je doen om die toekomst te overleven?

Peakoil: aardolieverbruik per Nederlander piekte in 2006

De makkelijk winbare aardolie raakt op. De opbrengst van olievelden in de Noordzee is sinds 2002 gehalveerd. In de grafiek hieronder heb ik de gezamenlijke olieproduktie van Noorwegen, Denemarken en het Verenigd Koninkrijk uitgezet.
In 2002 bedroeg die produktie nog meer dan 6 miljoen vaten per dag. In 2014 was dat minder dan 3 miljoen vaten per dag.

Schermafbeelding 2015-06-11 om 11.30.30

In Nederland merken we het opraken van de makkelijk winbare olie aan de gestegen olieprijs.
Na 2005 werd aardolie snel duurder en de Nederlanders konden zich steeds minder van die dure aardolie veroorloven.
In 2006 gebruikte de gezamenlijke Nederlandse bevolking 50,8 miljoen ton aardolie. Dat komt neer op 3,11 ton per Nederlander.
Afgelopen jaar was het aardolieverbruik per Nederlander afgenomen tot 2,35 ton: 24% minder dan in 2006 en vergelijkbaar met het olieverbruik uit 1988 (2,38 ton per hoofd van de bevolking)

Schermafbeelding 2015-06-11 om 13.28.17

Het gezamenlijke aardolieverbruik van alle Nederlanders in 2014 bedroeg 39,6 miljoen ton.

De daling van het aardolieverbruik in Nederland is naar mijn mening onomkeerbaar. De bestaande olievelden in en om Europa zullen steeds minder olie opleveren. En doordat olieproducerenden landen een steeds groter deel van hun olieproduktie zelf verbruiken (het Export-Land-Model) zal er steeds minder overblijven voor export naar West-Europa.
Ondanks de lagere olieprijs en de stijgende mondiale olieproduktie kunnen we verwachten dat het Nederlands aardolieverbruik verder zal dalen. De volgende generatie zal minder vaak autorijden en minder vliegen dan de huidige generatie.

CO2-uitstoot per Nederlander in 2014 terug op het niveau van 1985

Volgens de nieuwste editie van BP’s Statistical Review of World Energy bedroeg de Nederlandse CO2-uitstoot in 2014 ruim 225 miljoen ton. Dat is 5,3% minder dan in 2013.
Belangrijke oorzaken van de lagere CO2-uitstoot zijn de zachte winter van 2014 en het dalende benzine- en dieselverbruik van het Nederlandse wagenpark.
De gemiddelde Nederlander was in 2014 goed voor 13,4 ton CO2. Dat is minder dan in 1985 toen de CO2-uitstoot per Nederlander 13,5 ton was.

In de grafiek hieronder kun je zien dat de maximale CO2-uitstoot per hoofd van de bevolking werd bereikt in 2005: 16,5 ton.
Sinds 2005 is de CO2-uitstoot met ruim 18% afgenomen.

Schermafbeelding 2015-06-11 om 08.30.28

In bijna alle Europese landen daalt de CO2-uitstoot
Uit de cijfers over 2014 blijkt dat de CO2-uitstoot in vrijwel alle Europese landen daalt. Belangrijke oorzaak is ook hier de zachte winter van 2014.
Het door een burgeroorlog getroffen Oekraïne spant de kroon: de CO2-uitstoot lag in 2014 18% lager dan in 2013. De CO2-uitstoot steeg alleen in Turkije (7,3%), Bulgarije (6,6%) en Roemenië (0,3%)
Hieronder heb ik de cijfers samengevat in een grafiek.

Steeds meer Nederlanders hebben een uitkering

Het CBS en De Nederlandse Bank melden met de regelmaat van de klok dat “het goed gaat met de economie”. Ook onze premier en onze ministers blijven erop hameren dat Nederland nu echt uit de crisis is. Je zou verwachten dat daardoor steeds meer mensen werken en zelf in hun levensonderhoud kunnen voorzien. Het tegendeel is waar, zo blijkt uit de cijfers van het Centraal Bureau van de Statistiek. Steeds meer Nederlanders hebben een uitkering op grond van arbeidsongeschiktheid, bijstand en werkloosheid. In december 2007 stond het aantal Nederlanders met een uitkering op 1,35 miljoen. In december 2014 was dat gestegen naar 1,72 miljoen. Een toename van 370 duizend ofwel 27 % in 7 jaar tijd. Schermafbeelding 2015-06-08 om 21.01.25

Sneeuwbedekking op Noordelijk Halfrond in mei 2015 opnieuw beneden normaal

Begin juni ligt er nog wel sneeuw op de bergen in Schotland

Over de afgelopen 30 jaar was de gemiddelde hoeveelheid door-sneeuw-bedekte-land op het Noordelijk Halfrond ca. 18,5 miljoen km². In de maand mei van 2015 was dat slechts 17,0 miljoen km², net als in mei van 2014.
De sneeuwbedekking van het Noordelijk Halfrond in de maand mei wordt nauwgezet bijgehouden door het Global Snow Lab van de Amerikaanse Rutgers University. Hun meetreeks over de afgelopen 30 meimaanden staat hieronder in een grafiek uitgezet.

Schermafbeelding 2015-06-04 om 22.20.37

In de grafiek zie je dat er de laatste 5 jaar beduidend minder sneeuw ligt op het Noordelijk Halfrond. De stippellijn geeft het voortschrijdend gemiddelde over 5 jaar weer.
Ik verwacht dat in juni het sneeuwdek ook kleiner zal zijn dan het langjarig gemiddelde.

In Schotland en Noorwegen is de afgelopen week nog verse sneeuw gevallen.Hieronder een foto uit het berggebied in Zuidwest Noorwegen, waar afgelopen winter erg veel sneeuw viel.

Kan de wereldeconomie groeien bij een dalend energieverbruik?

De afgelopen 45 jaar is de wereldeconomie flink gegroeid. Maar het mondiale energieverbruik is ook sterk gegroeid. Als je het wereldwijde Bruto Binnenlands Produkt (GDP) van de afgelopen 40 jaar uitzet tegen het energieverbruik, dan krijg je onderstaande grafiek.

Schermafbeelding 2015-06-01 om 21.27.08

Een hoger Bruto Nationaal Produkt gaat gepaard met een hoger energieverbruik en vice versa.

Uit deze grafiek volgt automatisch dat een lager energieverbruik ook gepaard gaat met een lager Bruto Nationaal Produkt. Een dalend energieverbruik betekent economische krimp.
Tenminste, dat zou je verwachten.

Als we naar het Nederlands energieverbruik kijken, dan zien we dat het energieverbruik sinds 2005 aan het afnemen is. In 2005 verbruikte de Nederlandse economie (volgens de Statistical Review of World Energy 2014) 96,2 miljoen ton olie-equivalent aan energie. In 2013 was dat met bijna 10% afgenomen tot 86,8 miljoen ton.
Maar het Nederlands Bruto Binnenlands Produkt is volgens het CBS tussen 2005 en 2013 gestegen met bijna 30% van 856 miljard euro tot 1109 miljard euro.
In onderstaande grafiek geeft de rode lijn het energieverbruik weer (linker Y-as) en de grijze balkjes het groeiend Binnenlands Bruto Produkt.

Schermafbeelding 2015-06-02 om 09.00.45

Ik heb nog een tweede grafiek gemaakt en daar het Nederlandse BBP (op de Y-as) uitgezet tegen het Nederlandse energieverbruik (op de X-as). De jaartallen staan bij de punten in de grafiek.
Schermafbeelding 2015-06-02 om 11.09.39

Tot 2010 volgt de grafiek een trendlijn van linksonder naar rechtsboven: een hoger energieverbruik gaat gepaard met een hoger BBP.
Vanaf 2010 zie je bij een dalend energieverbruik het BBP nog altijd groeien. De trendlijn van de grafiek buigt scherp af naar links. Het punt voor 2014 zal waarschijnlijk links van 2013 komen te liggen.

Het mondiale BBP kan alleen groeien door een hoger energieverbruik, maar het Nederlandse BBP kan ook groeien bij een dalend energieverbruik. Hoe dit te verklaren?

A. Het Nederlandse BBP groeit dankzij een hoger energieverbruik in het buitenland.
Het kan zijn dat Nederlandse bedrijven meer omzet en winst halen uit activiteiten in het buitenland. Die omzet en winst telt dan mee in het Nederlandse BBP. Het is mogelijk dat deze omzet- en winststijging dubbel geteld wordt in het wereldwijde BBP.

B. De waarde van Nederlandse produkten en diensten is sterk gestegen in de laatste jaren: het BBP (uitgedrukt in miljarden euro’s) is niet of onvoldoende gecorrigeerd voor deze inflatie. De Nederlandse economie is in feite gekrompen, maar er circuleren 30% meer euro’s dan in 2005. De inflatiecijfers van het CBS geven aan dat sinds 2005 de cumulatieve inflatie in Nederland ongeveer 16% bedraagt. Deze inflatie kan ongeveer de helft van de ‘groei’ verklaren.

C. Door andere berekeningsmethoden lijkt het alsof het BBP groeit. Nate Hagens introduceerde de term Orwelliaanse groei voor deze cosmetische nepgroei.
Ik heb hier al eerder over geblogd: het Nederlandse BBP van 2010 steeg door een andere manier van berekenen met 7,6%. Natuurlijk is in de cijfers van het CBS ook het BBP van 2005 volgens dezelfde nieuwe methode berekend. Maar het lijkt er op dat de nieuwe berekening een hogere groei laat zien dan wanneer men de oude berekening had gehandhaafd.
Het veranderen van rekenmethode maakt vergelijkingen een stuk moeilijker. Misschien is het juist de bedoeling om die vergelijking moeilijk en ondoorzichtig te maken.

Binnen afzienbare tijd zal het gezamenlijke mondiale energieverbruik gaan afnemen. Het verbruik van steenkool en aardolie lijkt de komende 5 jaar te gaan dalen. Misschien wardt dat gecompenseerd door meer energie uit duurzame bronnen (wind, waterkracht, zonne-energie en biobrandstof). Maar misschien ook niet.
Zal de wereldeconomie stoppen met groeien, zoals de Club van Rome in 1972 voorspelde?
Of kunnen we met truukjes nog een decennium lang volhouden dat we steeds meer produceren en consumeren?

Gemiddelde temperatuur in mei onder het langjarig gemiddelde

De gemiddelde temperatuur in De Bilt over mei 2015 komt uit op 12,4ºC. Dat is onder het langjarig gemiddelde, over de periode 1980-2010, dat op 13,1ºC staat.
De warmste meimaand uit de recente geschiedenis hadden we in 2008 toen het gemiddeld 15,7ºC werd. Gevolgd door 1992 met 15,6ºC.
In de grafiek hieronder de gemiddelde mei-temperatuur sinds 1977 samen met het voortschrijdend gemiddelde over 6 jaar.

Schermafbeelding 2015-05-31 om 15.52.51

Opvallend genoeg is het voortschrijdend gemiddelde over de laatste 6 meimaanden weer onder de 13,1ºC (het langjarig gemiddelde) uitgekomen.

De gemiddelde temperatuur over de periode januari t/m mei komt voor 2015 uit op 7,06ºC.

Schermafbeelding 2015-05-31 om 16.15.18