Tagarchief: banken

Maak de banken kleiner: Kleinere huizen zonder hypotheek

Om een huis te bouwen is kapitaal nodig. Dat benodigde kapitaal wordt in de vorm van een hypotheek geleend van de bank. Meestal heeft de hypotheek een looptijd van 30 jaar. Als er niks fout gaat, is het huis 30 jaar na de oplevering weer vrij van hypotheekschuld. In principe zouden alle huizen ouder dan 30 jaar vrij van hypotheekschuld moeten zijn.

Helaas is het in Nederland een beetje anders geregeld. Banken en financieel adviseurs raden huizenbezitters aan om altijd een hypotheek op het huis te laten rusten, zodat je gebruik kunt maken van de hypotheekrente-aftrek.
Veel huizenbezitters trappen in de smoesjes van de hypotheekverstrekkers: ze willen geen dief zijn van hun eigen portemonnee.
En zo kon het gebeuren dat in 2006 slechts 14% van de Nederlandse eigen woningen vrij was van hypothecaire schuld. Ofwel 86% van de eigen woningen is nog niet afbetaald.

Maar er is iets aan het veranderen. De politiek heeft heel voorzichtig het eind van de hypotheekrente-aftrek aangekomdigd. En in de afgelopen jaren is de spaarrente sterk gedaald naar vrijwel 0%. Door deze factoren zijn er veel hypotheken in Nederland versneld afgelost.
In 2014 was het aandeel hypotheekvrije eigen woningen gestegen naar 18,8%: bijna 1 op de 5 woningen is schuldenvrij.

Schermafbeelding 2016-01-05 om 19.42.44

Er is nog een ontwikkeling: de Amerikaanse Tiny House-beweging waait voorzichtig over naar Nederland. Steeds meer mensen willen geen groot huis meer met een hypotheek van 30 jaar; ze willen een klein overzichtelijk en goedkoop huis.
Afgelopen week verscheen een artikel over deze trend in de NRC.

Door de afname van het aantal hypotheken en van de totale hypotheekschuld dalen de inkomsten van de Nederlandse banken. De banken worden gedwongen tot kostenbesparingen: kantoren sluiten en personeel ontslaan. De banken worden kleiner en hun macht over de Nederlandse economie en de Nederlandse bevolking neemt af. Dat vind ik wel een prettig idee.
In december van dit jaar los ik de resterende hypotheekschuld op mijnwoning af. Dan valt mijn huis ook onder de noemer ‘zonder hypotheekschuld’. En dan maak ik een lange neus naar de bank.

Banken houden de hand op de knip

Al het geld dat er in omloop is, is in de wereld gekomen als een lening van een bank. Als je daar aan twijfelt, bekijk dan de documentaire Money as a debt.

In de jaren voor 2008 waren banken erg makkelijk met het verstrekken van hypotheken en leningen. De voorwaarden voor verstrekken van hypotheken en tweede hypotheken werden steeds soepeler. De makelaars deden niet moeilijk, als zij huizen taxeerden en daardoor bleven de huizenprijzen stijgen.
Er was geen duister complot om een huizenbubbel te creƫren. Iedereen profiteerde van de stijgende prijzen en de banken brachten op deze manier grote hoeveelheden geld in omloop.

Door de financiƫle crisis zijn banken erg voorzichtig geworden met het verstrekken van hypotheken. Opeens is het vertrouwen weg. De huizenprijzen dalen en niemand neemt nog een tweede hypotheek. Woningbezitters gaan juist hun hypotheek aflossen. De geldstroom vanuit de banken de economie in is veel kleiner geworden.

De consumenten hebben een lege knip
Voor 2008 stimuleerden de banken door hypotheken de economie. Consumenten konden makkelijk geld lenen en kochten er auto’s, TV’s en smartphones voor.
Na 2008 lenen de banken nauwelijks geld uit en daardoor hebben de consumenten geen geld meer in de knip. Consumenten willen wel een nieuwe keuken en een nieuwe auto. Maar ze krijgen geen tweede hypotheek meer en omdat de huizenprijzen dalen, lossen ze liever hun hypotheek af.

Consumenten krijgen alleen meer geld in hun portemonnee als de banken leningen gaan verstrekken: aan huizenkopers, aan huizenbezitters en aan bedrijven. Maar zolang de banken de hand op de knip houden, zullen de huizenprijzen en de winkelverkopen en de salarissen blijven dalen.

Als je Money as a debt heb begrepen, kun je hieronder deel 2 bekijken
Money As Debt II – Promises Unleashed

Is er geld tekort of is er geld genoeg?

Nog nooit in de geschiedenis was er zoveel geld als nu.
En de hoeveelheid geld neemt nog ieder jaar toe.
En toch hoor je heel vaak dat ‘we ergens geen geld voor hebben’.
Dat lijkt met elkaar in tegenspraak.

In de video ‘Money as a debt’ wordt uitgelegd waarom er steeds meer geld bijkomt.
Het is verrassend eenvoudig: banken maken continu nieuw geld aan in de vorm van leningen. De overheid heeft de banken die macht gegeven en vertrouwd erop dat de banken die macht niet misbruiken.
Zolang we de banken kunnen vertrouwen, blijft dit systeem werken.

Als het zo makkelijk is om geld te maken en uit te lenen, waarom is er dan geld te kort?
Waarom moet de regering bezuinigen?
Waarom moeten wij koopkracht inleveren?
Als we meer geld krijgen, dan kunnen we meer spullen kopen en dan groeit de economie.
Kennelijk is geld alleen niet genoeg voor economische groei.

De economie kapot-aflossen ?

Tussen 1990 en 2007 bleven de huizenprijzen in Nederland stijgen. Veel mensen verzilverden de overwaarde op hun huis en namen een tweede hypotheek op hun koophuis. De totale hypotheekschuld liep op tot 600 miljard (!!) euro.
Mensen lieten hun huis opknappen en verbouwen. En zo droeg de verzilverde overwaarde jaarlijks miljarden euro’s bij aan de groei van de Nederlandse economie.
Nu dreigt het omgekeerde te gebeuren. Huizenbezitters moeten wellicht verplicht hun hypotheek gaan aflossen.

Het lijkt een goed idee van Gerrit Zalm: verplicht aflossen en de hypotheekschuld omlaag brengen. Het zou de kapitaalreserves van de banken verhogen.
Maar de aflossing komt uit de portemonnee van de Nederlandse consumenten.

Rekenvoorbeeld
Volgens een recente schatting is het bedrag, dat in aflossingsvrije hypotheken zit, een slordige 260 miljard euro. Als die 260 miljard in 30 jaar afgelost moet worden, verdwijnt er jaarlijks 8,7 miljard euro uit de Nederlandse economie in de kluizen van de banken.
Volgens het hoofdbedrijfschap Detailhandel bedroegen de totale consumentenbestedingen van alle Nederlanders in 2010 267 miljard.
De 8,7 miljard aan aflossing komt neer op ruim 3% van de totale consumentenuitgaven. Verplichte aflossing doet de koopkracht van de Nederlanders met 3% dalen.

Het isee van Zalm is goed voor de banken, maar zal er toe leiden dat de consument de knip nog minder vaak zal opendoen. Het betekent omzetverlies voor de detailhandel en krimp voor de Nederlandse economie.

Ik ben benieuwd welke politieke partijen zich achter het voorstel van bankier Gerrit Zalm zullen scharen. Willen die partijen echt de economie kapot-aflossen?

Ik kan me ook voorstellen dat de politiek een creatieve oplossing bedenkt: een aflossings-aftrek. In plaats van de hypotheekrente, mogen huizenbezitters in de toekomst het bedrag dat ze afgelost hebben aftrekken van hun belastbaar inkomen. šŸ˜‰

De 6e reden waarom de olieprijs weer zal stijgen

Afgelopen week schreef Peter Polder van Peakoil Nederland een helder stuk over de olieprijs. Hij noemde 5 redenen waarom de olieprijs opnieuw zal gaan stijgen. Ik wil daar graag een 6e reden aan toevoegen.

6. Er staat steeds meer geld tegenover dezelfde hoeveelheid olie
De afgelopen jaren hebben overheden en centrale banken biljoenen dollars, euro’s en ponden in noodlijdende banken en bedrijven geĆÆnvesteerd. Dat geld kwam niet uit een spaarpotje: er waren nooit biljoenen opzij gezet voor het geval dat banken en bedrijven dreigden failliet te gaan. Al dat geld om banken en bedrijven overeind te houden is nieuw geld dat voor de kredietcrisis van 2008 nog niet bestond.

De Amerikaanse FED heeft sinds september 2008 ongeveer 1,6 biljoen dollar uitgeleend aan noodlijdende banken in twee Quantitative Easing-programma’s en een aantal andere regelingen. Dat bedrag is zichtbaar in de balans van de Federal Reserve Bank

Tot 2008 kwam het balanstotaal van de FED nooit boven de 40 miljard dollar.

In Europa is het niet anders. De balans van de Europese Centrale Bank is sinds september 2008 ook enorm gegroeid.

Groot-Brittanniƫ heeft een eigen munteenheid, het Britse pond, en een eigen centrale bank, de Bank of England. Ook de BoE heeft zeer veel nieuwe ponden uitgeleend om de financiƫle instellingen te helpen en een kredietcrisis te voorkomen. De balans is sinds 2008 verdrievoudigd en groeit nog altijd.

Omdat alle centrale banken hetzelfde truukje toepassen, blijft de onderlinge wisselkoers van de munteenheden stabiel. Zo lijkt de geldontwaarding erg mee te vallen.

Al de nieuwe euro’s, dollars en ponden zijn bedoeld als extra koopkracht om de economische activiteit te stimuleren. En je kunt de economie het best stimuleren met energie en grondstoffen.
Langzamerhand zal het nieuwe Westerse geld worden ingezet door financiƫle instellingen (speculanten) om olie en andere grondstoffen te kopen, waar opkomende economieƫn op azen.
Centrale banken lenen het nieuwe gemaakte geld uit tegen zeer lage rente (< 1%). Speculanten kunnen al winst maken door het geleende geld te investeren in korte termijn oliecontracten. Als de olieprijs met 3% stijgt is er al een mooie winst te behalen.

In 2007 en 2008 werd er teveel krediet verstrekt door banken: door hypotheken, leningen en op credit cards. Daardoor kon het Westen de steeds hogere olieprijs blijven betalen. Je zou kunnen zeggen: de olieprijs kon zo hoog oplopen omdat de vraag niet afnam en iedereen de hoge prijs kon betalen.

Nu zitten we in eenzelfde situatie.
Er is teveel geld beschikbaar bij banken en andere financiƫle instellingen. Dit is bedoeld om banen te creƫren en economische activiteit te stimuleren. Maar het zal leiden tot hogere grondstofprijzen en een hogere olieprijs.

Er is geen kredietcrisis, maar een rendementscrisis

Banken lenen minder geld uit aan bedrijven.
Banken geven minder makkelijk een hypotheek dan vroeger.
Het lijkt alsof er een tekort is aan krediet.

Als je wat verder kijkt, ontdek je dat er genoeg krediet is.
De ECB heeft bijvoorbeeld 1000 miljard euro tegen zeer lage rente uitgeleend aan Europese banken. Het grote probleem is dat het uitlenen van die miljarden geen rendement meer oplevert voor de banken.

Er worden nog altijd huizen gebouwd, ook in Nederland. Maar iedereen weet dat die huizen de komende jaren minder waard worden. Het kopen van een huis is momenteel een verliesgevende onderneming… dat weten de banken ook.

De industriĆ«le produktie in Europa daalt. Bedrijven investeren nog wel in machines om te besparen op personeelskosten, maar niet in uitbreiding van produktiecapaciteit. Uitbreiding van produktiecapaciteit levert de komende jaren geen rendement op… dat weten de banken ook.

Overheden lenen nog altijd van banken. Staatsleningen van betrouwbare landen, zoals Duitsland en Nederland, zijn zeer gewilde investeringen. Iedereen wil wel geld uitlenen aan de keurige Nederlandse en Duitse regering. Maar daardoor zakt de rente op die staatobligaties naar belachelijk lage nivo’s.

Duitsland betaalt slechts 1,2% op 10-jaars obligaties; Nederland 1,6%.
Een bank die vorig jaar 1 miljard euro investeerde in Duitse staatsobligaties met een looptijd van 10 jaar, krijgt jaarlijks 30 miljoen euro aan rente uitgekeerd. Dezelfde investering van 1 miljard euro in Duitse obligaties levert nu nog maar 12 miljoen op: 18 miljoen euro minder dan vorig jaar.

Amerikaanse 10-jaars obligaties leveren voor banken slechts 1,47% rente op. Dat was een jaar geleden nog 3% en 5 jaar geleden nog 5%.

Als je 5 jaar geleden $1 miljard uitleende aan de Amerikaanse regering, dan kreeg je elk jaar $50 miljoen aan rente uitgekeerd.
Tegenwoordig krijg een bank voor diezelfde investering van $1 miljard nog maar $14,7 miljoen: $35 miljoen minder dan 5 jaar geleden.

Huizen die nu gebouwd worden, zijn over een jaar minder waard, dat weten banken ook. Er worden minder hypotheken verstrekt en er worden steeds lagere hypotheken verstrekt. Bovendien moeten de banken genoegen nemen met een lagere rente. En steeds meer leningen worden niet terugbetaald.
Het verdienmodel van banken en pensioenfondsen is in elkaar gestort. Van Griekse banken, Spaanse banken en ook van alle andere banken.

De bankencrisis is een rendementscrisis. En die is het gevolg van het einde van economische groei.