Tagarchief: ecb

Centrale banken zijn onafhankelijk en oncontroleerbaar, maar hebben grote macht

Afgelopen week besloot de Europese Centrale Bank om door kwantitatieve verruiming 1100 miljard euro in de economie van de eurozone te pompen.
Kwantitatieve verruiming is niet nieuw. Het is voor centrale banken de manier bij uitstek om de schulden in de reëele economie te verlagen. De centrale bank koopt schulden, die waarschijnlijk nooit meer terugbetaald zullen worden, op en zet ze op de balans. Omdat de centrale bank aan niemand verantwoording hoeft af te leggen, maakt het niet uit hoe groot de schuldenportefeuille van de centrale bank is. De centrale bank kan immers niet failliet gaan.

In de onderstaande documentaire wordt uitgelegd hoe de centrale Bank of Japan sinds de Tweede Wereldoorlog heeft geopereerd. Aanvankelijk volgde de Bank of Japan strikt de instructies van het ministerie van Financiën. Maar in de jaren 80 veranderde dat snel.
De Bank of Japan wilde onafhankelijk worden van het politieke ministerie van Financiën.

In 1997 lukte het de Bank of Japan om onafhankelijk te worden van de Japanse regering toen de Bank of Japan-wet werd aangenomen. De centrale bank van Nederland, De Nederlandse Bank, werd in 1998 onafhankelijk van de Nederlandse regering. En in 1999 werd de DNB onderdeel van het Europees Stelsel van Centrale Banken. In de praktijk ligt nu alle monetaire macht in Europa bij de ECB.
In artikel 104 uit het Verdrag van Maastricht staat het volgende:

“De centrale bank is in het geheel niet gehouden om de regering van krediet te voorzien, de centrale bank kan niet gedwongen worden zulk een krediet te verschaffen”. Door deze Europese wet is de ECB feitelijk een kopie geworden van de Amerikaanse Federal Reserve (FED).

De Nederlandse democratisch gekozen politici hebben in de afgelopen 20 jaar hun invloed op de economie en de hoeveelheid geld, die in omloop is overgedragen aan een klein groepje oncontroleerbare centrale bankiers, die ook niet afgezet of ontslagen kunnen worden.
Dat kleine selecte groepje bankiers besluit welke schulden worden opgekocht en hoeveel geld er uitgeleend zal worden tegen welke rente.

Centrale banken kunnen door veel geld uit te lenen een zeepbel of bubbel in de economie creëeren, zoals in Japan in de jaren ’80 of op de Europese huizenmarkt (in Spanje, Groot-Brittannië, Ierland en Nederland). Maar de centrale banken kunnen door de stroom van goedkoop krediet plots te staken een schuldencrisis of kredietcrisis veroorzaken.

De macht van het geld is tanende
Het lijkt alsof de centrale banken veel macht hebben over de economie en over onze toekomst. Maar dat is niet zo. De banken hebben alleen macht over het geld.
We kunnen ons in de lokale economie gemakkelijk aan de macht van de banken onttrekken. Je kunt een eigen munteenheid opzetten: in je eigen stad of in je eigen buurt. Je kunt diensten en goederen met vrienden en familie ruilen, zonder dat daar euro’s of dollars bij te pas komen. De mensen om je heen zijn misschien wel beter te vertrouwen dan de bankiers of de bestuurders van de Federal Reserve.
Je kunt je eigen voedsel gaan verbouwen, dat is zoiets als je eigen geld drukken. Als heel veel mensen hun eigen moestuintje beginnen of hun eigen energie gaan opwekken, dan is dat ook een soort van kwantitatieve verruiming.

De 6e reden waarom de olieprijs weer zal stijgen

Afgelopen week schreef Peter Polder van Peakoil Nederland een helder stuk over de olieprijs. Hij noemde 5 redenen waarom de olieprijs opnieuw zal gaan stijgen. Ik wil daar graag een 6e reden aan toevoegen.

6. Er staat steeds meer geld tegenover dezelfde hoeveelheid olie
De afgelopen jaren hebben overheden en centrale banken biljoenen dollars, euro’s en ponden in noodlijdende banken en bedrijven geïnvesteerd. Dat geld kwam niet uit een spaarpotje: er waren nooit biljoenen opzij gezet voor het geval dat banken en bedrijven dreigden failliet te gaan. Al dat geld om banken en bedrijven overeind te houden is nieuw geld dat voor de kredietcrisis van 2008 nog niet bestond.

De Amerikaanse FED heeft sinds september 2008 ongeveer 1,6 biljoen dollar uitgeleend aan noodlijdende banken in twee Quantitative Easing-programma’s en een aantal andere regelingen. Dat bedrag is zichtbaar in de balans van de Federal Reserve Bank

Tot 2008 kwam het balanstotaal van de FED nooit boven de 40 miljard dollar.

In Europa is het niet anders. De balans van de Europese Centrale Bank is sinds september 2008 ook enorm gegroeid.

Groot-Brittannië heeft een eigen munteenheid, het Britse pond, en een eigen centrale bank, de Bank of England. Ook de BoE heeft zeer veel nieuwe ponden uitgeleend om de financiële instellingen te helpen en een kredietcrisis te voorkomen. De balans is sinds 2008 verdrievoudigd en groeit nog altijd.

Omdat alle centrale banken hetzelfde truukje toepassen, blijft de onderlinge wisselkoers van de munteenheden stabiel. Zo lijkt de geldontwaarding erg mee te vallen.

Al de nieuwe euro’s, dollars en ponden zijn bedoeld als extra koopkracht om de economische activiteit te stimuleren. En je kunt de economie het best stimuleren met energie en grondstoffen.
Langzamerhand zal het nieuwe Westerse geld worden ingezet door financiële instellingen (speculanten) om olie en andere grondstoffen te kopen, waar opkomende economieën op azen.
Centrale banken lenen het nieuwe gemaakte geld uit tegen zeer lage rente (< 1%). Speculanten kunnen al winst maken door het geleende geld te investeren in korte termijn oliecontracten. Als de olieprijs met 3% stijgt is er al een mooie winst te behalen.

In 2007 en 2008 werd er teveel krediet verstrekt door banken: door hypotheken, leningen en op credit cards. Daardoor kon het Westen de steeds hogere olieprijs blijven betalen. Je zou kunnen zeggen: de olieprijs kon zo hoog oplopen omdat de vraag niet afnam en iedereen de hoge prijs kon betalen.

Nu zitten we in eenzelfde situatie.
Er is teveel geld beschikbaar bij banken en andere financiële instellingen. Dit is bedoeld om banen te creëren en economische activiteit te stimuleren. Maar het zal leiden tot hogere grondstofprijzen en een hogere olieprijs.

1000 miljard splinternieuwe euro’s op zoek naar rendement

In december 2011 leende de Europese Centrale Bank 489 miljard euro uit aan particuliere Europese banken, voor een periode van 3 jaar, tegen slechts 1% rente (LTRO ofwel long-term refinancing operation). Eind februari 2012 volgde LTRO-2: nu werden 530 miljard kersverse euro’s uitgeleend aan de Europese banken.

Afgelopen vrijdag ging De Kijker Aan Zet van RTLZ over deze ruimhartige geldinjectie van de ECB. Deze uitzending is online te zien en zeer de moeite waard.

Bij elkaar kwamen er in 3 maanden tijd meer dan 1 biljoen nieuwe euro’s in de Europese markt bij. Vergelijk het maar met 1 miljoen hypotheken van 1 miljoen euro en een rente van 1%. Als dat de woningmarkt niet vlottrekt, dan weet ik het ook niet meer.

Balanstotaal van de ECB (klik voor vergroting)

De banken lenen het geld nauwelijks uit aan bedrijven. Ze denken dat bedrijven (aandelen in bedrijven) geen goede investering meer zijn: bedrijven leveren te weinig op.
Men leent het ook niet uit als hypotheek aan starters op de woningmarkt.
Daarom stallen de particuliere banken 80% van het geleende geld(800 miljard euro!!!) elke nacht bij de ECB:

Het enorme pakket aan euro’s, dat de ECB uitleende, is vooral bedoeld om de rente op Zuid-Europese staatsobligaties te drukken. Europese banken hoeven zelf maar 1% rente te betalen aan de ECB en kunnen nu flink verdienen aan Italiaanse en Spaanse staatsobligaties met een rente van 2% of meer. De rente op Zuid-Europese staatsleningen is al behoorlijk gedaald sinds LTRO in werking trad.

Maar nu de Zuid-Europese regeringen goedkoper kunnen lenen van particuliere banken, zullen ze dat ook zeker gaan doen. De noodzaak voor bezuinigen en ‘hervormingen’ is opeens niet meer zo dringend. Waarom zou je de economie nu al kapot bezuinigen? Dat kunnen we beter uitstellen tot na de volgende verkiezingen.
Het gevolg is dat Europese regeringen nog een paar jaar boven hun stand zullen leven. Spanje heeft al aangekondigd het begrotingstekort wat hoger te laten oplopen. En ook in Nederland gaan veel stemmen op om nog een paar jaar op de pof te leven en bezuinigen op ons energieverbruik en versoberen van onze levensstijl nog een paar jaar uit te stellen.

Niet bezuinigen betekent doorgaan met onze energie- en grondstoffen verspillende levensstijl. We schuiven de Grenzen aan de Groei nog een paar jaar vooruit met de gulle gift van de ECB.

489 miljard euro op zoek naar rendement

De Europese Centrale Bank gaat over het monetaire beleid in de eurozone. De ECB bepaalt hoeveel euro’s er in omloop zijn en op die manier kan men de euro waardevast houden of in waarde laten stijgen of dalen.
Maar nu krijgt de ECB door politici en economen de taak opgedrongen om nationale overheden uit de financiële problemen te helpen.

De laatste anderhalf jaar koopt de ECB onder politieke druk al staatsobligaties op van de landen met problemen, Griekenland, Portugal, Italië en Spanje.
En afgelopen week besloot de ECB ook om tegen 1% rente geld uit te lenen aan particuliere banken. De banken leenden totaal 489 miljard euro van de ECB. Deze ‘steunoperatie’ wordt door vele deskundigen sterk bekritiseerd.

De ECB had deze 489 miljard euro niet opgespaard klaarliggen. Het zijn spiksplinternieuwe euro’s, die speciaal voor deze ‘steunoperatie’ zijn gecreëerd.
Door de steun aan nationale overheden en particuliere banken zijn de bedragen op de balans van de ECB sterk opgelopen.

Op zoek naar rendement
De particuliere banken, die de 489 miljard euro van de ECB leenden, kunnen weinig met dat kapitaal. De banken zijn strenger geworden met het verstrekken van leningen aan bedrijven en particulieren. Het is moeilijker om een hypotheek te krijgen als de huizenprijzen dalen.
Investeren in bedrijven heeft ook weinig zin. De rendementen van bedrijven lopen terug door de afnemende koopkracht en bezuinigingen. In Europa zijn er te weinig winstgevende projecten om 489 miljard in te investeren.

De enige uitzondering is waarschijnlijk het speculeren met voedsel, olie en grondstoffen. De laatste jaren is ook landbouwgrond in de tropen interessant geworden voor speculanten. De 489 miljard euro zullen waarschijnlijk langzaam worden besteed aan steeds duurder wordend voedsel, olie en grondstoffen.

De stimuleringsmaatregelen van de ECB (+800 miljard euro over 2011) hebben als belangrijkste gevolg dat voedsel, grondstoffen en landbouwgrond in prijs zullen stijgen. Er worden schulden mee afgelost uit het verleden. En de Europeanen kunnen er nog een paar jaar dure olie, grondstoffen en aardgas kopen van landen buiten Europa.

Altijd net genoeg euro’s in de bank

Het afgelopen weekend zijn het IMF en de ECB heel diep in de Europese schatkist gedoken en ze vonden zowaar nog 2 biljoen euro.
Vorige week waren die euro’s er nog niet. Het is net of Jean-Luc Picard ze met de transporterbeams van de USS Enterprise naar de ECB heeft overgestraald.

Het Europees Stabiliteitsfonds (EFSF) wordt uitgebreid tot 2,2 biljoen euro. Griekenland kan gecontroleerd failliet gaan. De obligatiehouders krijgen een haircut van 50%. De banken (hoofdzakelijk Griekse en Franse banken), die in problemen komen, worden door het EFSF overeind gehouden.

Je kunt je afvragen wat we hadden gedaan als we in mei al de beschikking hadden over een bailout-spaarpot van 2,2 biljoen euro.
Ik heb het geprobeerd, maar kreeg er hoofdpijn van.

Volgens mij is er altijd net genoeg cash om het hoofd boven water te houden. Dat is een beetje jammer.
Het zou leuk zijn als we nu besluiten dat er meer dan voldoende is om de volgende crisis ook het hoofd te bieden.