Tagarchief: elektriciteitsopwekking

Afkicken van aardgas deel 2

In Nederland was aardgas decennialang de belangrijkste brandstof voor elektriciteitscentrales. Maar sinds 2010 is dat aan het veranderen. Gasgestookte centrales worden gesloten en er komen nieuwe kolencentrales bij. Waarom zien de elektriciteitsmaatschappijen steenkool als de brandstof voor de toekomst?
Omdat het aardgas in Nederland (en Europa) snel aan het opraken is.

In het jaar 2000 kwam 58% van de Nederlandse elektriciteitproduktie uit gasgestookte centrales. Het aardgasdeel groeide in 2010 zelfs naar 62%. Maar in de volgende vijf jaar daalde het gasaandeel snel naar 42% van alle opgewekte elektriciteit.

Schermafbeelding 2016-08-21 om 21.22.48

Het aandeel van de kolengestookte elektriciteitscentrales is snel gestegen van 22% in 2010 naar 35% in 2015. Daarnaast wordt er ook steeds meer elektriciteit opgewekt uit andere brandstof (biomassa) en door andere duurzame bronnen (zon en wind). Dat verklaart waarom gas- en kolencentrales samen in 2015 nog slechts 77% van alle opgewekte elektriciteit leverden.

De bouw van elektriciteitscentrales duurt jaren. De elektriciteitsmaatschappijen hebben dus al ruim voor 2010 gekozen voor kolencentrales i.p.v. gas-centrales. Niet vanwege subsidies of vanuit milieu-oogpunt. De verbranding van steenkool veroorzaakt meer CO2-uitstoot en meer vervuiling dan de verbranding van aardgas. Toch koos men steenkool als de favoriete brandstof.
Mijns inziens is dit een duidelijke aanwijzing dat het aardgas-tijdperk op zijn einde loopt.
De Nederlandse overheid beweert naar buiten toe dat de gaswinning vrijwillig wordt beperkt, teneinde het aantal aardbevingen in Groningen te verminderen. De gaswinning werd pas in 2014 beperkt. De elektriciteitsbedrijven besloten al jaren eerder, in periode 2008 – 2010, om over te stappen op steenkool.
Kennelijk waren de elektriciteitsbedrijven beter op de hoogte dan de overheid. Of de overheid verzwijgt al jaren dat de aardgaswinning over het hoogtepunt heen is.

De overheid is meestal niet de meest betrouwbare bron over dit soort zaken. Kijk en luister ook naar andere signalen.
Wij particulieren hoeven niet te wachten totdat de overheid ons dwingt om af te kicken van aardgas. Je kunt gewoon op eigen houtje alvast beginnen.

Advertenties

Steeds meer elektriciteit uit windmolens

In Nederland wordt steeds meer elektriciteit geproduceerd door windmolens.
Volgens cijfers van het CBS werd er in het 4e kwartaal van 2015 2555 miljoen KWh aan elektrische energie opgewekt door windmolens, de grootste hoeveelheid ooit. Dat is bijna 35% meer dan in het 4e kwartaal van 2014.

In de grafiek hieronder de met-windmolens-opgewekte hoeveelheid elektriciteit per kwartaal, zoals gerapporteerd door het CBS.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 11.52.31

Als je kijkt naar de elektriciteitsproduktie per jaar dan zie je eenzelfde indrukwekkende stijging. In 2015 werd er 7489 miljoen KWh aan elektriciteit opgewekt door Nederlandse windmolens. Dat is 29% meer dan de 5797 miljoen KWh die in 2014 werd opgewekt.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 12.08.12

Vroeger draaide Nederland ook voor een groot deel op windmolens. Het graan werd gemalen met windmolens en polders werden drooggelegd en drooggehouden door windmolens. Langzamerhand gaan we weer terug naar die tijd.

Rendement van elektriciteitsopwekking in Nederland neemt af

In Nederland is het totaal opgesteld vermogen voor opwekking van elektriciteit de afgelopen jaren flink gestegen. In 1998 hadden de gezamenlijke Nederlandse elektriciteitscentrales (inclusief kleinschalige decentrale opwekking) een vermogen van ruim 20 duizend Megawatt.
In 2014 is het totaal beschikbaar vermogen uitgebreid naar ruim 33 duizend Megawatt.

Schermafbeelding 2015-12-29 om 21.35.26

Doordat er steeds meer opwekkend vermogen geïnstalleerd wordt, kan er theoretisch ook steeds meer elektriciteit geproduceerd worden.
Bij een vermogen van 33 duizend MW kan er theoretisch in de 12 maanden van 2014 meer dan 290 miljoen MWh aan elektriciteit geproduceerd worden. In 1998 bedroeg de theoretisch maximale productie nog 175 miljoen MWh.

In de praktijk wordt het potentieel niet maximaal benut en de theoretisch haalbare productie wordt niet gehaald.
In de grafiek hieronder heb ik de theoretisch maximaal haalbare productie en de feitelijk gerealiseerde produktie weeregeven. De cijfers zijn afkomstig van het CBS.

Schermafbeelding 2015-12-29 om 22.08.34

De feitelijke elektriciteitsproduktie in Nederland piekte in 2010 met 118 miljoen MWh en is daarna licht afgenomen tot 103 miljoen MWh in 2014.
Het verschil tussen de potentieel haalbare productie en de feitelijke productie wordt groter: het rendement dat uit het opgestelde vermogen wordt behaald neemt af.

In 1998 bedroeg het rendement (de feitelijke productie gedeeld door de maximaal haalbare produktie) ruim 50%. In 2014 was dat rendement 35,4%.

Schermafbeelding 2015-12-29 om 22.21.02

De snelle groei van het opgesteld vermogen in de laatste jaren komt waarschijnlijk door de bouw van windmolens en het installeren van zonnepanelen (veelal door particulieren).
Als je er even over nadenkt, snap je meteen waarom de benutting (het rendement) van dat recent toegevoegde potentieel het totale rendement verlaagt. Zonnepanelen produceren slechts een aantal uur per dag elektriciteit. En windmolens leveren ook maar een deel van het jaar elektriciteit.
Conventionele centrales leveren een constante basisproductie, zonder langdurige onderbreking. Door jarenlange ervaring kan een conventionele centrale de feitelijke produktie afstemmen op de verwachtte vraag naar elektriciteit. In die situatie wordt er optimaal gebruik gemaakt van het opgestelde vermogen en is er geen sprake van een overcapaciteit.

Je kunt stellen dat het niet erg is dat er een overcapaciteit is aan wind- en zonne-energie. Een windmolen kost namelijk geen brandstof als die stilstaat en niets produceert. En een zonnepaneel produceert geen CO2 als de zon niet schijnt. Maar er zit een addertje onder het gras: de noodzaak van onderhoud en vervanging. Alles wat je bouwt, moet je onderhouden en na verloop van tijd vervangen.
Windmolenparken en zonnepanelen gaan misschien net zo lang mee als conventionele elektriciteitscentrales, maar tijdens die levensduur halen ze een lager rendement: de cumulatieve opbrengst ligt een stuk lager dan bij conventionele centrales.
Bij die lagere cumulatieve productie zorgen de onderhoudskosten en de kosten voor vervanging wegen voor een iets hogere overhead per geproduceerd MWh.

De conventionele elektriciteitsopwekking volledig vervangen door wind- en zonne-energie lijkt mij vooralsnog onhaalbaar.

Nederland stapt langzaam over van aardgas naar steenkool: de cijfers

Uit de cijfers van het CBS blijkt dat Nederlandse elektriciteitsproducenten de laatste jaren steeds minder aardgas zijn gaan gebruiken en geleidelijk aan steeds meer steenkool.

Het verbruik van aardgas is sinds 2010 geleidelijk afgenomen. Zo blijkt uit de aardgasbalans van het CBS. In het eerste half jaar van 2010 verbruikte de elektriciteitscentrales 5228 miljoen m³. In dezelfde periode van 2015 was dat 2847 miljoen m³: een afname van 45%.

Schermafbeelding 2015-10-29 om 08.09.53

Het gasverbruik begint al te dalen voordat minister Kamp dit voorjaar besloot om de gaswinning uit het Slochteren-gasveld te beperken.

Hierbij wil ik wel even aantekenen dat in dezelfde periode het aantal windmolens dat elektriciteit produceert, toenam. Bovendien ging Nederland ook steeds meer (duurzame) elektriciteit uit m.n. Duitsland ging importeren. In de grafiek hieronder zie je dat in 2010 en 2011 werd ca. 15% van het totale elektriciteitsaanbod uit importstroom bestond. Vanaf 2013 is dat tussen de 25 en 30%.
M.a.w. de daling van het aardgasverbruik komt deels doordat er meer duurzame energie wordt opgewekt en geïmporteerd.

Schermafbeelding 2015-10-29 om 18.25.07

In 2010 en 2011 verbruikte Nederlandse elektriciteitscentrales tussen de 3600 en 4000 miljoen kg. steenkool per half jaar. Vanaf 2012 neemt dat iets toe. In 2014 en 2015 ligt het steenkoolverbruik beduidend hoger.

Schermafbeelding 2015-10-29 om 08.29.03

Ik verwacht dat de hoeveelheid steenkool, die gebruikt wordt in Nederlandse elektriciteitscentrales verder zal toenemen. En ik verwacht dat de elektriciteitsproducenten in de komende vijf jaar het gebruik van aardgas verder zullen afbouwen. Opnieuw een teken aan de wand dat er niet zo heel veel aardgas meer in de Nederlandse bodem over is.

Nederland stapt langzaam over van aardgas naar steenkool.. maar waarom?

Vorige week werd de gasgestookte Rijnmondcentrale in Rotterdam failliet verklaard. Deze week meldde energiebedrijf GDF Suez dat het overweegt om twee gasgestookte centrales in Nederland stil te leggen. Als redenen geeft men op de groeiende hoeveelheid duurzaam opgewekte energie en de lage steenkoolprijs.
GDF Suez en andere energiebedrijven E-On en Nuon hebben de afgelopen jaren geïnvesteerd in nieuwe kolencentrales. De energiebedrijven voorzagen kennelijk jaren geleden al dat er in de komende 30 jaar steeds minder aardgas beschikbaar zal zijn en dat steenkool de belangrijkste brandstof voor elektriciteitsopwekking zal worden. De beslissing om over te stappen van aardgas naar steenkool wordt door de stichting Natuur en Milieu een “historische vergissing” genoemd. Maar mijns inziens hebben de energiebedrijven zeer lang nagedacht en weloverwogen gekozen voor steenkool.

Aardgas wordt in West-Europa schaarser en duurder
Ik blogde al eerder over het opraken van het Nederlandse aardgas. Nederland zal in de toekomst meer aardgas gaan importeren. Het is echter de vraag hoeveel aardgas en waar dat aardgas vandaan zal gaan komen.
Door de aanleg van de Nordstream- en Southstream-pijpleidingen kan er steeds meer Russisch aardgas naar West-Europa getransporteerd worden. Maar helaas is de Southstream-pijpleiding geschrapt door politiek gesteggel tussen de Europese Unie en Rusland. De Nordstream-pijpleiding alleen heeft onvoldoende capaciteit om het wegvallen van de Nederlandse aardgasproduktie te vervangen.
De aanleg van de Nabucco-pijpleiding, die aardgas vanuit Iran, Azerbeidjan en Turkmenistan naar Europa moest brengen, is in 2012 afgeblazen.
Deze ontwikkelingen leiden ertoe, dat in West-Europa de komende decennia aardgas schaars en dus ook duur zal gaan worden.
Als laatste redmiddel zou men in West-Europa vloeibaar aardgas uit Qatar kunnen gaan importeren. Maar helaas wordt de hoeveelheid LNG die getransporteerd kan worden beperkt door het aantal LNG-tankers en de capaciteit van de LNG-terminals in de vertrekhavens en de aankomsthavens in West-Europa. Het duurt vele jaren om LNG-terminals en tankers te bouwen.
Doordat LNG moeilijk en beperkt te transporteren is, zijn er grote regionale prijsverschillen voor vloeibaar aardgas.
Op het plaatje hieronder (uit mei 2012) zie je dat de prijs van LNG in Japan, Korea en China wel zes of zeven keer zo hoog kan zijn als de prijs in de VS.

LNG is geen goede alternatieve brandstof voor elektriciteitsopwekking voor als het aardgas uit Nederlandse bodem opraakt.

Steenkool is een makkelijk en betrouwbaar alternatief
Zo’n 5 jaar geleden besloten de grote elektriciteitsproducenten E-On, Nuon en GDF Suez om nieuwe kolencentrales te bouwen. Geïmporteerde steenkool leek in de ogen van de elektriciteitsproducenten de brandstof van de toekomst.
De infrastructuur om steenkool te importeren is in Nederland al aanwezig. In de haven van Rotterdam en in de Eemshaven kunnen bulkcarriers met steenkool worden gelost. De centrales werden gebouwd in de directe omgeving van de havens.
Er wordt al eeuwenlang steenkool met schepen getransporteerd: het is niet snel maar wel goedkoop en veilig.
Er zijn veel landen, die op grote schaal steenkool exporteren. Die landen (de VS, Zuid-Afrika, Colombia, Canada, Australië) zijn stabieler en politiek betrouwbaarder dan de gasexporterende landen als Rusland, Iran, Qatar, Azerbeidjan en Turkmenistan.
Doordat steenkool makkelijk te transporteren is en op veel plaatsen ter wereld geëxporteerd wordt, zijn er maar kleine regionale verschillen in de prijs van steenkool.
In de ogen van elektriciteitsproducenten is steenkool een goedkope makkelijke alternatieve brandstof om aardgas te vervangen.

De Nederlandse overheid heeft geen duurzaamheidsvisie en geen regie
De elektriciteitsproduktie is in Nederland geprivatiseerd. De elektriciteitsproducenten kunnen zelf kiezen welke brandstof ze willen gebruiken. Bovendien worden ze door concurrentie gedwongen om de goedkoopste brandstof te kiezen.
Als de overheid de energiebedrijven dwingt om de CO2-uitstoot te beperken en geen bouwvergunning verleent voor kolencentrales, dan zal de elektriciteitsprijs stijgen. Helaas ontbreekt het de overheid aan politieke moed en visie. Men laat de regie over aan de elektriciteitsbedrijven en de marktwerking.