Tagarchief: hypotheekrenteaftrek

Maak de banken kleiner: Kleinere huizen zonder hypotheek

Om een huis te bouwen is kapitaal nodig. Dat benodigde kapitaal wordt in de vorm van een hypotheek geleend van de bank. Meestal heeft de hypotheek een looptijd van 30 jaar. Als er niks fout gaat, is het huis 30 jaar na de oplevering weer vrij van hypotheekschuld. In principe zouden alle huizen ouder dan 30 jaar vrij van hypotheekschuld moeten zijn.

Helaas is het in Nederland een beetje anders geregeld. Banken en financieel adviseurs raden huizenbezitters aan om altijd een hypotheek op het huis te laten rusten, zodat je gebruik kunt maken van de hypotheekrente-aftrek.
Veel huizenbezitters trappen in de smoesjes van de hypotheekverstrekkers: ze willen geen dief zijn van hun eigen portemonnee.
En zo kon het gebeuren dat in 2006 slechts 14% van de Nederlandse eigen woningen vrij was van hypothecaire schuld. Ofwel 86% van de eigen woningen is nog niet afbetaald.

Maar er is iets aan het veranderen. De politiek heeft heel voorzichtig het eind van de hypotheekrente-aftrek aangekomdigd. En in de afgelopen jaren is de spaarrente sterk gedaald naar vrijwel 0%. Door deze factoren zijn er veel hypotheken in Nederland versneld afgelost.
In 2014 was het aandeel hypotheekvrije eigen woningen gestegen naar 18,8%: bijna 1 op de 5 woningen is schuldenvrij.

Schermafbeelding 2016-01-05 om 19.42.44

Er is nog een ontwikkeling: de Amerikaanse Tiny House-beweging waait voorzichtig over naar Nederland. Steeds meer mensen willen geen groot huis meer met een hypotheek van 30 jaar; ze willen een klein overzichtelijk en goedkoop huis.
Afgelopen week verscheen een artikel over deze trend in de NRC.

Door de afname van het aantal hypotheken en van de totale hypotheekschuld dalen de inkomsten van de Nederlandse banken. De banken worden gedwongen tot kostenbesparingen: kantoren sluiten en personeel ontslaan. De banken worden kleiner en hun macht over de Nederlandse economie en de Nederlandse bevolking neemt af. Dat vind ik wel een prettig idee.
In december van dit jaar los ik de resterende hypotheekschuld op mijnwoning af. Dan valt mijn huis ook onder de noemer ‘zonder hypotheekschuld’. En dan maak ik een lange neus naar de bank.

Banken houden de hand op de knip bij gebrek aan overwaarde

In 2006 of 2007 kon je je huis door een makelaar laten taxeren en met die taxatie in je hand naar de bank stappen voor een tweede hypotheek. De huizenprijzen stegen en de banken deden niet moeilijk als je de ‘overwaarde’ van je huis wilde verzilveren.
In 2008 meldde het Internationaal Monetair Fonds al dat het verzilveren van de waardestijging van onroerend goed significant bijdroeg aan de economische groei in Nederland.
De totale hypotheekschuld in Nederland liep tussen 1990 en 2006 op van minder dan 40% tot ca. 100% van het Bruto Nationaal Produkt (BNP).

In hetzelfde document (World Economic Outlook april 2008) waarschuwde het IMF dat in Nederland de huizen ca. 30% overgewaardeerd zijn. De hypotheekrenteaftrek is een van de factoren waardoor de huizenprijzen zolang en zo hoog zijn opgelopen.

In mei 2008 verwezen de Nederlandse Vereniging van Makelaars (NVM), minister Bos en president Wellink van De Nederlandse Bank allen de conclusies van het IMF naar de prullenbak. Ten onrechte zoals nu blijkt.

Het is vier jaar later en er stapt niemand meer naar de bank om de overwaarde van zijn huis te verzilveren. De bron van tweede hypotheken is opgedroogd en de Nederlanders houden de hand op de knip.
Eigenlijk zijn het de banken die de hand op de knip houden. De Nederlanders willen nog wel uitgeven, maar ze krijgen domweg geen tweede hypotheek van de bank. En daarom nemen ze geen nieuwe keuken, geen nieuw bankstel en geen nieuwe eethoek.

De huizenprijzen zijn aan het dalen. En volgens insiders zal de daling nog wel even doorzetten. De totale prijsdaling zou wel eens meer dan 30% kunnen worden.
En dan blijkt dat de waarschuwingen van het IMF uit 2008 beter serieus genomen hadden kunnen worden.

Is de hypotheekrentaftrek te handhaven in een strenger Europa?

Minister Maxime Verhagen schrijft in de Volkskrant dat er

harde en afdwingbare afspraken nodig zijn om te voorkomen dat EU-landen economisch ontsporen. De huidige procedures waren te vrijblijvend en hadden niet genoeg tanden. Als landen verzuimen hun economie gezond te maken, moeten we ze daartoe kunnen dwingen.

Waarschijnlijk betekent dat het einde van de Nederlandse hypotheekrente-aftrek.

De Nederlandse overheid moet fors bezuinigen en om de economie gezond te maken, moet er (net als in Griekenland) wellicht getornd worden aan ontslagbescherming, minimumloon en sociale voorzieningen.
Om de overheidsfinanciën op orde te brengen zal opnieuw het afbouwen de hypotheekrente-aftrek ter discussie gesteld moeten worden. Minister Verhagen zal daar niet zelf over beginnen. Maar de andere Europese landen zullen Nederland dwingen om deze vorm van belastingverlichting af te schaffen.

De totale Nederlandse hypotheekschuld bedraagt ruim 600 miljard. Bij dalende huizenprijzen dreigt een deel van die schuld nooit te zullen worden afgelost. Nederlandse banken kunnen mogelijk in problemen komen. En als Nederlandse banken dreigen om te vallen, dan zal de Europese Unie Nederland dwingen om in te grijpen.

Zoals wij Nederlanders de Griekse regering beschuldigen van slecht fiscaal beleid. Zo zullen andere Europese landen gaan morren over Nederlandse belastingvrijstelling voor hypotheekrente. De regeling heeft de afgelopen decennia de huizenprijzen in Nederland kunstmatig verhoogd. Het is een indirecte overheidssubsidie voor banken, vastgoedhandel en de bouwnijverheid.

De gezamenlijke schuld van de Nederlandse huishoudens bedraagt 130% van het Bruto Binnenlands Produkt en dat is voornamelijk hypotheekschuld. In vergelijking met de rest van Europa is dat gevaarlijk hoog.

Die schuldenlast moet kleiner worden: Nederlanders moeten gestimuleerd worden om hun hypotheek af te lossen. En afschaffen van de rente-aftrek is een stap in de goede richting.
Maar daar hoor je Maxime Verhagen eigenlijk nooit over.