Tagarchief: noorwegen

Rusland nog altijd de belangrijkste olieleverancier van Nederland

Volgens de cijfers van het CBS importeerde Nederland afgelopen jaar 53,8 miljoen ton aardolie-grondstoffen. Dat is iets minder dan in 2015 toen er 54,0 miljoen ton werd geïmporteerd. De grootste import van aardolie-grondstoffen werd opgetekend in 2010: 56,3 miljoen ton.

Van die 53,8 miljoen ton in 2016 was 39,2% afkomstig uit Rusland. In 2015 kwam 27,4% uit Rusland.
In de grafiek hieronder kun je het marktaandeel van Rusland over de afgelopen jaren zien.

schermafbeelding-2017-02-18-om-09-36-33

Het lijkt erop dat Nederland olie uit Rusland prefereert boven olie uit Noorwegen. Het marktaandeel van Noorwegen daalde van 16,6% in 2015 naar 13% in het afgelopen jaar.

schermafbeelding-2017-02-18-om-20-41-42

Andere belangrijk olieleveranciers voor Nederland zijn:
– het Verenigd Koninkrijk met een marktaandeel van 10,6% in 2016 en
– Irak met 9,1% in het afgelopen jaar.

Advertenties

Rusland opnieuw grootste olieleverancier voor Nederland

Drie weken geleden liet het CBS weten dat Noorwegen de grootste olieleverancier van Nederland was geworden. Je kunt het persbericht nog nalezen op de website van het CBS. Het leek een politiek gemotiveerd persbericht in de trant van: Kijk we straffen Rusland voor de steun aan de opstandelingen in Oost-Oekraïne.

De bewering in het persbericht klopte. In het 4e kwartaal van 2014 leverde Noorwegen 5,14 miljoen ton aardolie aan Nederland en Rusland 4,57 miljoen ton. Maar in het 1e kwartaal van 2015 zijn de rollen alweer omgekeerd. Rusland leverde 5,80 miljoen ton en Noorwegen nog maar 4,08 miljoen ton.
In de grafiek hieronder heb ik de maandelijkse importcijfers van het CBS uitgezet.

Schermafbeelding 2015-06-22 om 17.03.37

Misschien brengt het CBS over een maandje wel weer een persbericht naar buiten met de mededeling dat Rusland toch weer onze belangrijkste aardolie-leverancier is geworden. Maar ik denk het niet, want dan zou het lijken alsof de sancties tegen Rusland een wassen neus zijn….

Olie- en gaswinning wordt steeds moeilijker en kent flinke tegenvallers

Nu de makkelijk winbare aardolie begint op te raken, moeten oliemaatschappijen steeds meer moeite doen om aardolie uit de aardkorst te halen.

Het Noorse bedrijf Statoil hoopt in 2019 olie te kunnen halen uit het Johan Sverdrup-olieveld, 140 km. ten westen van Stavanger. In dat olieveld zitten mogelijk tussen de 1,8 en 2,9 miljard vaten olie. Maar de winning van die olie zal zeker 20 miljard dollar kosten.
Die kosten zijn zo hoog opgelopen omdat de energie, die nodig is om de installaties te bouwen en verplaatsen, zo ontzettend duur is geworden.

Nu dreigt dit oliewinningsproject opnieuw vertraging op te lopen.
Het Noorse parlement wil echter dat het olieproduktieplatform en de andere installaties aangedreven zullen worden door elektriciteit aangevoerd van het vasteland. Dat is veiliger dan generatoren op het platform zelf. Want bij een groot ongeluk valt dan niet direct de energievoorziening uit.
Die extra eis van het Noorse parlement maakt het project duurder en zal zorgen voor extra uitstel.

Schaliegaswinning in Oklahoma blijft achter bij de gewekte verwachtingen
Het Amerikaanse bedrijf Chesapeak Energy heeft zich gespecialiseerd in de winning van schaliegas. Chesapeak heeft vele miljarden geleend van investeerders voor de schaliegaswinning in bijvoorbeeld Oklahoma.
Maar… de produktie van schaliegas in Oklahoma blijft 12% achter bij de prognose. Daarom heeft kredietbeoordelaar Moody’s de ‘rating’ van leningen, die voor dit speciale schaliegasproject werden afgesloten verlaagd.

Deze verlaging van de kredietwaardigheid van Chesapeak Energy leidde (nog) niet tot een grote daling van de aandelenkoers van het bedrijf. Maar het maakt wel duidelijk dat de verwachtingen over schaliegaswinning misschien te rooskleurig zijn.
Het wordt langzaam ook duidelijk dat de schaliegaswinning draait op geleend geld van investeerders. Zolang die erop vertrouwen dat ze hun geld zullen terugverdienen, blijft het goed gaan.

Op het plaatje hieronder (van Bloomberg) kun je zien dat Chesapeak Energy in het 4e kwartaal van 2013 geen winst meer maakte, maar 115 miljoen dollar verlies.

Schermafbeelding 2014-04-01 om 13.48.54

De ‘profitmargin’ (de lichtblauwe lijn) daalde in het afgelopen kwartaal naar -2,5% .

Deborah Rogers vreest dat Chesapeak Energy dieper in de rode cijfers zal belanden en ook andere schalegasprojecten zullen verliesgevend blijken te zijn. Op de website Energy Policy Forum schrijft Deborah Rogers dat de hele schaliegasindustrie een pyramidespel is, een economische zeepbel waarin heel veel geld gestoken is, dat niet zal worden terugverdiend.

Olieproduktie in de Noordzee daalt almaar verder

In de jaren 70 van de vorige eeuw werd aardolie ontdekt in de bodem van de Noordzee. Deze olie maakte economische groei mogelijk van Groot-Brittannië, Noorwegen en ook Nederland. Olie uit eigen bodem is goedkoper dan olie importeren uit het buitenland.
Maar in elk olieveld zit een eindige hoeveelheid aardolie: ooit is het op. Voor veel olievelden in de Noordzee is dat punt bijna bereikt. De totale olieproduktie van alle Noordzee-olievelden bereikte in 2000 een maximum en is daarna steeds verder afgenomen. In 2011 was de olieproduktie al afgenomen tot het niveau van 30 jaar geleden: 124 miljoen ton.

Deze ontwikkeling is onomkeerbaar. De olieproduktie zal alleen nog maar verder afnemen.

De groene balkjes in de grafiek laten zien hoeveel Noordzee-olie nog er nog beschikbaar is voor export naar andere landen. Die hoeveelheid wordt steeds kleiner.
Naar verwachting zal de olieproduktie in 2012 zo laag geworden zijn dat de olieproducerende landen (Noorwegen en Groot-Brittannië) niet meer voldoende produceren voor het eigen verbruik. Men moet dan olie gaan importeren.

Of men moet het olieverbruik verminderen. Dat is wel een aardig idee… dan kunnen we alsnog de Kyoto-doelstelling halen.

Oliewinning wordt alsmaar duurder: het Goliat-olieveld bij Noorwegen

Het tijdperk van de makkelijk winbare aardolie is voorbij. De olieproduktie van de velden in de Noordzee daalt gestaag. Daarom gaat de Noorse oliemaatschappij Eni Norge op zoek naar nieuwe olievelden aan de rand van het continentaal plat boven de poolcirkel.

Het Goliat-veld werd ontdekt in 2000. En men hoopte dat in 2013 de produktie kon beginnen. Maar afgelopen week kondigde Eni Norge aan dat er op zijn vroegst in de tweede helft van 2014 olie geproduceerd kan worden.

De geraamde kosten voor de exploitatie van het Goliat-veld zijn door deze tegenvaller opgelopen tot 6,1 miljard dollar.
Eni Norge verwacht 170 miljoen vaten olie te kunnen winnen uit Goliat.
Om de gemaakte kosten terug te krijgen moet Eni Norge minstens $36 aan elk vat Goliat-olie verdienen. Als Eni Norge geld heeft geleend, moet er ook rente worden betaald en moet de olie waarschijnlijk meer dan $40 per vat gaan kosten.
De olie moet ook nog getransporteerd worden van de poolcirkel naar de plek waar hij geraffinneerd wordt. Deze transportkosten maken de olie nog duurder.

Is de exploitatie van Goliat echt de moeite waard?
Eni Norge verwacht dat het veld 170 miljoen vaten olie oplevert. Dat is de hoeveelheid olie, die de wereld in tweeënenhalve dag opstookt.
Helaas zal het 15 jaar duren voordat alle 170 miljoen vaten gewonnen zijn. De gemiddelde produktie van Goliat (over die 15 jaar) bedraagt 32 duizend vaten per dag. Dat is maar 2% van de hoeveelheid olie, die Noorwegen nu dagelijks produceert ofwel een half promille van de totale wereldproduktie.

Winning van schalie-olie valt tegen
Aan de andere kant van de Atlantische Oceaan worden de kosten van de olieproduktie ook steeds hoger. De Amerikanen zijn erg enthousiast over de winning van shale-oil (olie uit schalie) door hydraulic fracturing. Maar dat enthousiasme begint af te nemen.
De ervaring leert dat schalie-oliebronnen slechts korte tijd veel olie produceren: na 6 jaar is de olieproduktie van een schalie-oliebron marginaal geworden.
In de staat Montana steeg de schalie-olieproduktie in 2006 tot boven de 100.000 vaten per dag. Maar inmiddels is de produktie met 40% afgenomen tot slechts 60.000 vaten per dag.
Deskundigen wijzen erop dat de makkelijkst winbare (de goedkoopste) schalie-olie als eerste geëxploiteerd wordt. Men verwacht dat de kosten steeds hoger zullen worden en de opbrengsten steeds lager.

Ondertussen beseffen steeds meer deskundigen dat dure olie economische groei onmogelijk zal maken. Ik hoop dat ze ook gaan beseffen dat meer dollars en euro’s maken of lenen van de centrale bank om de kosten te betalen geen oplossing is.

De financiële kosten van oliewinning zijn niet het probleem.
De winning van olie kost steeds meer energie, tijd en mankracht.
We moeten ons afvragen of het nog wel de moeite loont om die moeilijk winbare aardolie uit het Noordpoolgebied of schaliegesteente te halen.

Noorse aardgasexport gaat na 2020 dalen


Noorwegen is de op ‘een na grootste’ exporteur van aardgas ter wereld. Noorwegen verdient er miljarden mee. De afgelopen jaren heeft Noorwegen de aardgasproduktie opgeschroeft om te compenseren voor de dalende aardolieproduktie in het Noorse deel van de Noordzee.
In 2000 piekte de Noorse aardolieproduktie en begon daarna af te nemen. In 2009 daalde de olieproduktie met 6%. De olie-opbrengst bedraagt 22 % van de totale staatsinkomsten in Noorwegen. De afname van olie-opbrengst kan in enige mate gecompenseerd worden door de produktie van aardgas te verhogen.

Brian Bjordal, CEO van het Noorse staatsgasbedrijf Gassco AS, meldde afgelopen week dat de huidige gasproduktie tot 2020 kan worden volgehouden, maar daarna wordt het onzeker.
‘Het is een simpel rekensommetje’, zei Bjordal, ‘je haalt er jaarlijks 100 miljard m³ uit en je moet dan ieder jaar dezelfde hoeveelheid nieuw gas ontdekken. Als de velden die je vindt kleiner zijn, dan kun je dat niet lang volhouden.’

Sinds 1997, toen het Ormen Lange-gasveld ontdekt werd, heeft Noorwegen geen grote gasvondsten meer gedaan.
Het Verenigd Koninkrijk is de grootste afnemer van het Noorse aardgas.
Ook Nederland importeert aardgas uit Noorwegen. Nu nog niet veel.
Maar over 10 jaar, begint het Nederlandse aardgas op te raken en zullen we meer aardgas uit Noorwegen nodig hebben. En juist dan gaan de Noren hun export beperken.

Dan de thermostaat maar 10 graden lager.

Update: het Gro-veld, dat vorig jaar werd ontdekt in het Noorse deel van de Noordzee, blijkt niet zo groot als men gehoopt had. Het was de grootste gasvondst sinds in 1997 het Ormen Lange-veld gevonden werd.

Is het aardgas al op?

Nee, het is nog niet op, maar we moeten er wel zuinig mee doen.

Nederland
In 2008 werd er 67,5 miljard kuub aardgas uit de Nederlandse bodem gewonnen. Dat is 11% meer dan in 2007. Er resteert nu nog ca. 1390 miljard kuub. Als het gebruik constant blijft, is dat voldoende voor 20 jaar, tot 2030. Maar als de druk in een gasveld lager wordt, daalt de hoeveelheid gas die eruit gewonnen kan worden. Het is te verwachten dat gasproduktie de komende 20 jaar langzaam zal dalen.
In 2008 werd er nog 50 miljard kuub aardgas geëxporteerd. Over 10 jaar zal er veel minder gas te exporteren zijn: de Nederlandse Staat zal de aardgasbaten snel zien afnemen, behalve als de aardgasprijs veel hoger wordt.
In 2008 werd er ook 20 miljard kuub aardgas geïmporteerd, uit Noorwegen en Rusland. Nederland investeert veel in gasopslag en distributie, zodat Nederland ook nog een belangrijke rol kan spelen, na 2030 als het Nederlandse gas op is. Het valt te verwachten dat de import van gas over 12 tot 15 jaar groter zal zijn dan de export. Maar dat hangt af van de aardgasproduktie in Noorwegen en Rusland.

Noorwegen
Een Zweedse onderzoeksgroep concludeert dat de Noorse aardgasproduktie de komende jaren nog wel zal stijgen. Helaas niet met 25-40%, maar slechts met 20-25%. Ze verwachten dat Noorwegen zal pieken tussen 2015 en 2020 met een maximum-output van 124-135 miljard kuub /jaar.
In 2030 zal de aardgasproduktie liggen tussen 96 en 115 miljard kuub/jaar en dat is een stuk lager dan het altijd optimistische IEA (127 miljard kuub/jaar).
De hoeveelheid aardgas die Noorwegen in 2030 nog kan exporteren zal waarschijnlijk lager liggen dan die in 2009: 78 – 95 miljard kuub.
En welk deel daarvan zal Nederland krijgen?

Rusland
In 2008 produceerde Rusland 542 miljard kuub aardgas. Het binnenlands verbruik werd geschat op 420 miljard kuub, zodat er dus 122 miljard kuub overbleef voor export. In de afgelopen 10 jaar steeg de gasproduktie in Rusland met 61 miljard kuub. Het binnenlands verbruik nam toe met 66 miljard kuub.
Dat betekent dat Rusland nu minder gas exporteert dan 10 jaar geleden. Van 128 miljard kuub in 1999 naar 122 miljard vorig jaar.
Ik verwacht dat die trend verder doorzet, de Russen zullen steeds minder gas overhouden om te exporteren….. net zoals Noorwegen en Nederland.
Gisteren zette Rusland de gasexport naar Wit-Rusland stop. Dat levert een fllinke besparing.
Ik denk dat ze het gas liever aan West-Europa verkopen, want die betalen wel op tijd. Maar op de lange termijn zal de Russische gasexport helemaal stoppen. De Russen zullen beseffen dat ze dat gas zelf hard nodig hebben in de koude winters van de 21e eeuw.