Tagarchief: voedselvoorziening

Voedselzekerheid en het belang van grond

Afgelopen week las ik een artikel van Lise Witteman op de website “Follow the Money”, getiteld “Waarom Nederland zijn voedselvoorziening in eigen hand moet houden”. De schrijfster is net als sommige Tweede Kamerleden bezorgd over de Nederlandse afhankelijkheid van geïmporteerd voedsel. Nederland exporteert weliswaar veel zuivel en tuinbouwprodukten, maar importeert enorme hoeveelheden graan en soja als veevoer. Binnenkort is er in de Tweede Kamer een hoorzitting over dit onderwerp.

In deze onzekere tijden waarin de wereldhandel plotsklaps kan stilvallen lijkt het verstandig om meer voedsel in eigen land te produceren. De opkomst van stadslandbouw en moestuinieren laat zien dat veel Nederlanders weer baas willen worden over hun eigen voedselvoorziening. Het is goed dat de politiek en de overheid hier ook over gaan nadenken.

Op een ander weblog, dat ik regelmatig bezoek, “Achter de Samenleving”, staan meer artikelen over moestuinieren en het belang van goede grond.
Door industriële landbouw met gebruik van pesticiden en kunstmest gaan belangrijke organismen in de bodem dood. Daardoor stopt de afbraak van organisch materiaal en de vorming van humus. Terwijl dat proces onmisbaar is voor de kringloop van essentiële mineralen en de vorming van nieuwe vruchtbare grond.
Lees het artikel eens door en klik rustig verder op de links voor meer informatie.
Of bekijk de documentaire “Dirt”, waarin het wonder van humusvorming wordt uitgelegd.

Landbouwgrond wordt steeds waardevoller

Het begint bij banken en beleggers door te dringen dat landbouwgrond een goede investering is, die altijd een behoorlijk rendement zal opleveren. Daarom stijgt de vraag naar landbouwgrond en daarmee de prijs.
Op haar weblog ‘The automatic earth’ schrijft Nicole Foss over de laatste ontwikkelingen op dit gebied.

De voedselprijzen zijn de laatste 15 flink gestegen: zie de grafiek van de voedselprijsindex hier onder.

Schermafbeelding 2014-04-29 om 09.38.27

De vraag naar voedsel zal altijd bestaan. Er zal ook meestal een tekort zijn aan voedsel zodat de prijs zal stijgen. Dat maakt landbouwgrond zo’n waardevol bezit. De prijs van landbouwgrond stijgt de laatste tijd sneller dan de prijs van huizen.

Overal ter wereld zijn de prijzen van landbouwgrond sterk gestegen.
Als voorbeeld de prijs van landbouwgrond in Iowa in de grafiek hieronder.

Schermafbeelding 2014-04-29 om 12.19.25

De laatste jaren willen bedrijven uit Amerika, Europa en Azië zich voor langere tijd verzekeren van voldoende gewassen om te kunnen volden aan de stijgende vraag naar voedsel. Daarbij sluiten de bedrijven met name in Afrika langlopende contracten af waarbij ze de opbrengst van grote stukken landbouwgrond voor zichzelf kunnen claimen.
Ik heb hier al eerder over geschreven (in 2010 en in 2011) Deze werkwijze van grote Westerse bedrijven wordt ook wel landroof of in het Engels farmlandgrab.
De actuele ontwikkelingen op dit gebied kun je volgen op de website Farmlandgrab.org.

Waardevolle landbouwgrond speelt waarschijnlijk ook in rol in het getrouwtrek om Oekraïne. Rusland wil graag een groot deel van de Oekraïnse graanexport importeren en dat lukt alleen als er in Kiev een bevriende regering zit.
Aan de andere kant wil Europa graag de landbouwprodukten uit Oekraïne goedkoop opkopen. Daarom heeft de Europese Unie de invoerheffingen op sommige produkten al geschrapt en heeft de European Bank for Reconstruction and Development (EBRD) een lening van 40 miljoen euro toegezegd om de graanoogst in Oekraïne te verbeteren.

Het morele dilemma van landroof
Wij in het Westen kunnen natuurlijk zeggen dat we de landbouwgrond in ontwikkelingslanden pachten om de opbrengst te vergroten. Met die hogere opbrengsten kunnen we hongersnoden en menselijk lijden voorkomen: een nobel doel.

Maar er kleeft iets ongemakkelijks aan het traditionele Westerse idee dat de pachter van de landbouwgrond automatisch de eigenaar wordt van de opbrengst van die grond.
Een Westerse zakenman kan de vruchten van een stuk Afrikaanse bodem voor vele jaren opeisen door een corrupte, lokale bestuurder een zak geld (en een nieuwe Mercedes) te geven. Veel bestuurders in ontwikkelingslanden verkwanselen voor achteruitkijkspiegeltjes en speelgoed de toekomstige oogsten, waar de lokale bevolking mee gevoed moet worden.

Misschien hoort de opbrengst van landbouwgrond (de zonne-energie, die een jaar lang door planten wordt opgevangen) toe aan de mensen, die geboren zijn op die grond. En niet aan zakenmensen uit een ander continent, die met contracten en papiertjes de indruk wekken dat zij de rechtmatige eigenaar zijn.

Gratis Workshop: ‘Start je eigen buurtmoestuin’

Op zaterdag 10 maart geven Eric Pol en Esmeralda van Tuinen in Delft een gratis workshop ‘Start je eigen buurtmoestuin’.

In de workshop ‘Start je eigen buurtmoestuin’
krijg je tips hoe je zelf in je buurt aan de slag
kunt gaan:
– hoe je medestanders vindt;
– waar je toestemming krijgt;
– hoe je een startbijeenkomst organiseert;
– waar je op moet letten voor een geschikte locatie

De workshop wordt gegeven in de Nieuwe Academie, Kabelfabriek Hal C, Schieweg 15, Delft. Aanvang 14 u.
Meld je aan bij Eric Pol (06-46064291) of mail naar groen@groenkracht.nl

Walvissen, grote grazers en de Afghanen: bijvoeren of laten verhongeren?

In de Noordelijke IJszee, nabij het Oost-Siberische schiereiland Chukotka zijn tientallen witte dolfijnen ingesloten door het zeeijs. Er is nog genoeg open water om boven te komen en adem te halen. Maar de dieren worden door een barriere van 25 kilometer zeeijs gescheiden van de open zee. Op de lange termijn krijgen de dieren gebrek aan voedsel. Een reddingspoging door een ijsbreker moest worden gestaakt wegens brandstofgebrek.
Moeten de Russen de walvissen redden door ze bij te voeren met vis of moeten sommige walvissen sterven van de honger?

Oostvaardersplassen
In de afgelopen strenge winters bleken de Oostvaardersplassen te klein om de huidige populatie grote grazers te voeden. In een natuurlijke omgeving zouden de dieren wegtrekken op zoek naar voedsel. In de Oostvaardersplassen kan dat niet dus stierven sommige dieren van de honger. De politiek zat met een akelig dilemma: de natuur haar wrede gang laten gaan, de dieren bijvoederen of een aantal dieren afschieten om de populatie te verkleinen. Bijvoeren en de dieren in leven laten is misschien niet de beste oplossing.

Afghanistan
In Afghanistan wonen ca. 29,8 miljoen mensen. Die hebben per jaar zo’n 6 miljoen ton graan nodig. Ten tijde van de Russische invasie in 1978 woonden er slechts 13 miljoen mensen in Afghanistan. Die konden gevoed worden met het graan dat binnen de landsgrenzen werd geproduceerd: zo’n 2 miljoen ton. Afghanistan was zelfvoorzienend en importeerde geen graan.

Sinds de Russische interventie en de volgende Westerse interventie is de bevolking van Afghanistan meer dan verdubbeld. Van de 6 miljoen ton graan, die de Afghanen jaarlijks nodig hebben moet bijna de helft worden geïmporteerd.
Die import van voedsel wordt betaald uit Westerse humanitaire hulp.

Mede dankzij die Westerse hulp zal de bevolking van Afghanistan blijven groeien met 2,3% per jaar. Deze situatie wordt al snel onhoudbaar als het Westen de hulp aan Afghanistan afbouwt.
In de bovenstaande figuur kun je dan ook lezen:
– they can’t be fed in the future, so there’s no point in feeding them now –

Voedselhulp geven aan Somaliërs of Afghanen is vergelijkbaar met het bijvoeren van de grote grazers in de Oostvaardersplassen of het ophangen van vetbollen in je tuin om de koolmeesjes en pimpelmeesjes door de winter heen te helpen.
We zetten de wrede natuur even buitenspel om onszelf een goed gevoel te geven. Maar tegelijkertijd creëren we een groter probleem: ooit wordt de populatie zo groot, dat bijvoeren onmogelijk wordt. De ramp en het lijden zullen dan vele malen groter zijn, dan wanneer we nu de natuur haar wrede, noodzakelijke werk laten doen.

Moet er nog meer voedsel bijkomen?

Louise Fresco heeft haar leven gewijd aan verhogen van de landbouwproduktie. Ze studeerde aan de Landbouwhogeschool in Wageningen. Ze was adjunct-directeur-generaal landbouw van de FAO, de voedsel- en landbouworganisatie van de Verenigde Naties. Dankzij de inspanningen van Louise Fresco en duizenden anderen is de produktie van de landbouw sterk verbeterd en zijn miljoenen mensen gered van de hongerdood.

Maar het was alleen mogelijk meer voedsel te produceren door kunstmest te gebruiken. Hele bergen fosfaat zijn afgegraven en miljoenen tonnen fossiele brandstof waren nodig voor de productie van ammonium- en nitraatmeststofen.
Voor de verhoging van de voedselproduktie waren ook bestrijdingsmiddelen nodig. Giftige pesticiden, die nu overal in de biosfeer teruggevonden worden tot in de meest afgelegen gebieden.

De Grenzen aan de Groei werden in de jaren 70 al voorspeld, toen er nog maar 3 miljard mensen waren. Maar verblind door hoogmoed, welvaart en technologie besloten we de Grenzen van Moeder Natuur te negeren. Iedere hongersnood moest worden bestreden. Ziektes moesten worden uitgeroeid, de dood moest worden overwonnen.

En daarom zijn er nu meer dan 7 miljard mensen te voeden. Er is geen weg meer terug. Planet Earth is Planet Mensheid geworden. Als we niet alles op alles zetten om de voedselproduktie op peil te houden, zullen er meer mensen door honger overlijden dan we ooit hebben gered.
Misschien hadden we de afgelopen 40 jaar wat minder onze best moeten doen en gewoon honger, ziekte en dood moeten accepteren.
En laten we nu alsjeblieft stoppen met groeien.

Grenzen aan de groei: graanproduktie

De stijgende voedselprijzen worden niet alleen veroorzaakt door speculanten. Het aanbod aan voedsel kan niet langer de stijgende vraag bijbenen. De vraag stijgt door toegenomen welvaart in opkomende economieën en door het gebruik van biobrandstoffen.
Het aanbod blijft achter door een aantal oorzaken.

1. Misoogsten: je kunt de slechte Russische graanoogst in 2010 wijten aan klimaatverandering of aan een toevallige speling van de natuur. Maar feit is dat de oogst 35% lager was dan in 2009. Die oogst was al lager dan in 2008.

2. Tekorten aan grondwater voor irrigatie. In China, India, Saoedi-Arabië en andere landen daalt het grondwaterpeil. Men pompt meer water omhoog dan de natuur kan aanvullen. Wereldwijd wordt er zoveel water opgepompt dat dit zelfs een kwart van de zeespiegelstijging kan verklaren. Saoedi-Arabië moet binnenkort stoppen met de produktie van graan, omdat er te weinig grondwater is.
Het gebrek aan grondwater in China en Afrika leidt tot verdroging en versnelde erosie.

3. Opbrengsten kunnen niet verder worden verhoogd.
Door mechanisatie, irrigatie en toepassen van kunstmest en bestrijdingsmiddelen is de opbrengst tijdens de 20e eeuw sterk verbeterd. Maar deze Groen Revolutie loopt op zijn einde. De opbrengst per hectare kan niet verder worden verhoogd door nieuwe technologieën. Juist op het moment dat er meer graan verbruikt wordt voor biobrandstof en veeteelt, wordt de maximale opbrengst bereikt.
In onderstaand plaatje zie je hoe de opbrengst per ha. haar maximum heeft bereikt.

In onderstaand interview legt Lester Brown (oprichter van het Worldwatch Institute en Earth policy Institute) uit dat de wereldvoedselproduktie haar piek heeft bereikt… en zal gaan afnemen.

De video is saai, maar het verhaal van Lester Brown is interessant en goed onderbouwd. Er wachten ons zware tijden.

Voedselproduktie vs. industriële produktie


Het is nog niet zo lang geleden dat in China de voedselproduktie het allerbelangrijkste was. In die tijd van 5 jarenplannen hielp het leger bij de landbouw en was China een exporteur van rijst en mais.

Tegenwoordig draait het in China vooral om industriële produktie en de buitenlandse deviezen, die daarmee worden verdiend. In China worden vooral spullen gemaakt voor de rest van de wereld: speelgoed, gadgets, huishoudelijke apparaten, kleding en schoenen. Dingen om je kasten en je huis mee te vullen.
De industriële produktie in China stijgt weer en is de motor van de wereldeconomie.

Er is helaas minder aandacht voor de voedselproduktie.
In 2007 en 2008 schoten de wereldprijzen voor mais, graan en rijst omhoog. Dat werd niet alleen veroorzaakt door het Amerikaanse bio-ethanolprogramma. Sinds 2007 is China geen exporteur meer van mais, maar een importeur.
Daarnaast importeert China erg veel soja; die hoeveelheid verdubbelde in de laatste 8 jaar.
Dit wordt mede veroorzaakt doordat de Chinezen meer vlees gaan eten: mais en soja zijn ook prima veevoer.

Als ik in de Chinese regering zat, zou ik me grote zorgen maken over de voedselvoorziening in de komende 5 jaar. Maar je kunt natuurlijk ook vertrouwen op de marktwerking: als de prijzen gaan stijgen, gaan de mensen vanzelf minder eten….

De hitte en droogte in West-Rusland, de graanschuur van het land, zullen tot gevolg hebben dat de graanoogst dit jaar een stuk lager zal uitvallen.
Ook in Canada zal de graanoogst dit jaar tegenvallen.
Dit zal gevolgen hebben voor de prijzen op de wereldmarkt. De records uit 2007 en 2008 zijn nog niet gebroken, maar speculanten zullen weer grote winsten kunnen maken.

In de jaren 70 voorspelde de Club van Rome dat de industriële produktie niet onbeperkt kan blijven groeien. Men verwachtte een maximale industriële produktie in de eerste 15 jaar van de 21ste eeuw…. dat is nu.

In hetzelfde plaatje kun je zien dat men verwachtte dat de voedselproduktie rond dezelfde tijd zal pieken. De bevolkingsgroei zou pas 20 jaar later stoppen, meende men in 1972.

Uit gegevens van het Amerikaanse Census Bureau blijkt dat de bevolkingsgroei al sinds 1970 aan het afnemen is. De groei bedraagt nu ca. 1,2%.
Het bureau verwacht dat de wereldbevolking steeds langzamer zal groeien, maar dat een krimp van de wereldbevolking niet voor 2050 zal optreden.