Auteursarchief: cassandraclub

Over cassandraclub

Cassandra waarschuwde de inwoners van Troje voor het houten paard dat de Grieken achterlieten. Tevergeefs.

Steeds meer elektriciteit uit windmolens

In Nederland wordt steeds meer elektriciteit geproduceerd door windmolens.
Volgens cijfers van het CBS werd er in het 4e kwartaal van 2015 2555 miljoen KWh aan elektrische energie opgewekt door windmolens, de grootste hoeveelheid ooit. Dat is bijna 35% meer dan in het 4e kwartaal van 2014.

In de grafiek hieronder de met-windmolens-opgewekte hoeveelheid elektriciteit per kwartaal, zoals gerapporteerd door het CBS.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 11.52.31

Als je kijkt naar de elektriciteitsproduktie per jaar dan zie je eenzelfde indrukwekkende stijging. In 2015 werd er 7489 miljoen KWh aan elektriciteit opgewekt door Nederlandse windmolens. Dat is 29% meer dan de 5797 miljoen KWh die in 2014 werd opgewekt.

Schermafbeelding 2016-02-12 om 12.08.12

Vroeger draaide Nederland ook voor een groot deel op windmolens. Het graan werd gemalen met windmolens en polders werden drooggelegd en drooggehouden door windmolens. Langzamerhand gaan we weer terug naar die tijd.

Nederland wordt een aardgasimporteur

Decennialang heeft Nederland aardgas geëxporteerd. Maar in 2015 is er iets fundamenteel veranderd: in het derde kwartaal van 2015 importeerde Nederland meer aardgas dan het zelf produceerde. Volgens de cijfers van het CBS werd er in dat derde kwartaal 9,5 miljard m³ aardgas gewonnen uit Nederlandse bodem. En werd er 9,9 miljard m³ geïmporteerd uit Noorwegen en Rusland. De import van vloeibaar aardgas (0,4 miljard m³) is daar nog niet eens in meegerekend.
In de grafiek hieronder zijn de winning en de import van aardgas over de afgelopen 25 jaar uitgezet. De donkere dunne lijnen geven het voortschrijdend gemiddelde over 4 kwartalen weer.

Schermafbeelding 2016-02-11 om 22.06.42

 

In de laatste twee jaar neemt de winning van gas af en stijgt de gasimport. Het derde kwartaal van 2015 was het eerste kwartaal in de historie dat de import groter was dan de winning.

Het CBS publiceert ook de aardgasverbruikscijfers. In de tweede grafiek hieronder zie je dat het grootste verbruik optrad in de koude winter van 1996 (de laatste Elfstedenwinter) en in de koude winter van 2010. Het laagste verbruik in de afgelopen 25 jaar werd gemeten in het derde kwartaal van 2015.

Schermafbeelding 2016-02-11 om 22.07.05

Het afgelopen jaar 2015 is duidelijk geworden dat het aardgastijdperk over niet al te lange tijd zal eindigen. De winning van aardgas en het verbruik nemen de laatste jaren af. Gasgestookte elektriciteitscentrales worden gesloten en vervangen door kolencentrales, windmolenparken en zonnepanelen. Veel huishoudens zullen ervoor gaan kiezen om geen aardgas meer te gebruiken: elektrisch koken en de CV-installatie vervangen door een houtkachel.
De import van aardgas wordt langzamerhand steeds groter en zal steeds vaker de binnenlandse produktie overtreffen.
Ik vind het persoonlijk heel vreemd dat de politiek en de media totaal niet geïnteresseerd zijn in de uitdaging, die Nederland te wachten staat: het afkicken van aardgas. Men is erg druk met de aardbevingen, die veroorzaakt worden door de gaswinning. Maar dat lijkt mij een futiele bijzaak vergeleken met het steeds afhankelijker worden van buitenlandse energieleveranciers.

Grenzen aan de groei van import

Het CBS houdt nauwkeurig bij hoeveel grondstoffen er in Nederland worden geïmporteerd. Onlangs werden de importcijfers over het jaar 2014 aan de statistieken toegevoegd.
Groeit de import van grondstoffen nog altijd, of is inmiddels peak-import bereikt en daalt de invoer van materialen?

In 2014 bedroeg de totale import van materialen 387,4 miljoen ton. Minder dan de 394 miljoen ton van 2012 en 2013. Maar meer dan de import in het crisisjaar 2009.
Hieronder de ontwikkeling van de import sinds 1996.

Schermafbeelding 2016-02-04 om 22.15.19

Nederlandse import van metaal
De import van metaal (en erts) bedroeg in 2007 en 2008 meer dan 40 miljoen ton. In de afgelopen jaren schommelt de ingevoerde hoeveelheid metaal rond de 36 miljoen ton (zie de grafiek hieronder).

Schermafbeelding 2016-02-04 om 22.20.45

De import van ijzererts wordt specifiek door het CBS gerapporteerd. In 2007 werd meer dan 25 miljoen ton ijzererts ingevoerd. In 2014 was dat nog 20,9 miljoen ton, ofwel 16% minder.

Schermafbeelding 2016-02-04 om 22.25.18

Nederlandse import van biomassa en afgeleide producten
Het CBS rapporteert dat er in 2014 ruim 78 miljoen ton aan biomassa en afgeleide producten werd geïmporteerd. Hieronder vallen voedingsgewassen, levende dieren en vlees, vis en schaaldieren, maar ook hout en andere producten uit biomassa.
De import in 2014 was ietsje lager dan de 80 miljoen ton, die het jaar ervoor werd ingevoerd.

Schermafbeelding 2016-02-04 om 22.31.27

Nederlandse import van fossiele brandstoffen
De import van fossiele brandstoffen vertoont in Nederland nog altijd een stijgende trend. Hoewel de import in 2014 met 203 miljoen ton iets lager was dan in 2012 en 2013 toen de import uitkwam op respectievelijk 209 en 211 miljoen ton fossiele brandstof.

Schermafbeelding 2016-02-04 om 22.36.24

Momenteel is de prijs voor steenkool en aardolie erg laag. Het ligt voor de hand, dat bij die lage prijs meer steenkool en aardolie ingekocht zal worden door Nederlandse grootverbruikers. De import van fossiele brandstoffen is in 2015 misschien wel weer gestegen naar het nivo van 2013.
Aan de andere kant staat de Baltic Dry Index, een graadmeter voor de kosten van vervoer per vrachtschip, op een zeer lage stand. Dat betekent dat er momenteel zeer weinig vraag is naar vrachtvervoer per zeeschip. Wereldwijd zijn er begin 2016 weinig schepen met aardolie en steenkool onderweg. En dat betekent dat de invoer van materialen (zoals aardolie en steenkool) door Europese landen is afgenomen.

Bombarderen in Syrië, helpt dat?

Nederlandse F-16’s hebben jarenlang bommen gegooid op Afghanistan. Ze hebben gebouwen verwoest en mensen gedood. Maar ik kan zo gauw niet bedenken of die bommen ook een positief effect hebben gehad. Het afgelopen jaar hebben Nederlandse F-16’s niet meer in Afghanistan, maar in Irak gebombardeerd. Meer dan 1000 bommen zijn afgeworpen. Maar er wordt nooit uitgelegd wat die bommen hebben aangericht.
Schermafbeelding 2016-01-30 om 10.02.43
Kun je met bombardementen voorkomen dat mensen terreuraanslagen gaan plegen? Rob Wijnberg van de Correspondent denkt van niet. Wijnberg denkt dat bombardementen er juist toe leiden dat de jongemannen in Afghanistan, Libië, Irak en Syrië die arrogante Westerlingen met hun moderne wapentuig gaan haten. De bombardementen voeden juist de woede, die terroristen kweekt.
Zelfs minister Koenders zegt, na het van het kabinet om in Syrië te gaan bombarderen: “Bombarderen alleen is nooit de oplossing in complexe conflicten”. Heeft iemand aan de minister gevraagd wat Nederland nog meer gaat doen behalve bombarderen? Of vinden journalisten het vervelend om een PVDA-minister lastige vragen te stellen?

Ondertussen maken de Westerse landen zich alweer op om opnieuw in Libië te gaan bombarderen. Want er zit nog veel olie in de grond en sinds dictator Gadaffi werd vermoord is het land een chaos met 4 verschillende groepen, die beweren dat ze de officiële regering zijn.
In de video hieronder wordt uitgelegd dat de opstanden en het Westerse ingrijpen in Afghanistan, Irak, Libië en Syrië geleid hebben tot chaos en de opkomst van soennietische terreurbewegingen als Al Qaeda en IS.

Elektriciteitsverbruik in Nederland daalt geleidelijk

Volgens de cijfers van het CBS daalt het elektriciteitsverbruik in Nederland sinds 2011. Over de eerste drie kwartalen van 2011 bedroeg het totaal Nederlands elektriciteitsverbruik 89,11 miljard KWh. In 2015 werd over dezelfde periode 86,36 miljard KWh verbruikt: een daling van 3% over 4 jaar.

De daling kan veroorzaakt worden doordat Nederlanders gemiddeld steeds zuiniger geworden zijn met elektriciteit. Bij aanschaf van elektrische apparaten letten ze op het stroomverbruik en ze vervangen de laatste gloeilampen door energiezuinige spaarlampen of LED-verlichting. Elektriciteitsbedrijven voeren doorlopend campagnes op consumenten energiebewust te maken. Daarnaast kan ook de teruggang van economische activiteiten, die veel elektriciteit verbruiken (de bouw bijvoorbeeld) bijgedragen hebben aan de daling.

Met de cijfers van het CBS heb ik het elektriciteitsverbruik per hoofd van de bevolking uitgerekend. In de grafiek hieronder staat dat hoofdelijk verbruik weergegeven.

Schermafbeelding 2016-01-27 om 13.58.55

In het 4e kwartaal en in het 1e kwartaal, zeg maar het winter-halfjaar, is het elektriciteitsverbruik hoger doordat er meer verlichting brandt en de pompen van de centrale verwarming meer draaien.
Met de dunne rode lijn is het voortschrijdend gemiddelde over vier kwartalen weergegeven.
Dat gemiddelde elektriciteitsverbruik per kwartaal was in 2011 nog 1827 KWh per inwoner. Maar over de laatste vier kwartalen kwam het gemiddelde uit op 1738 KWh per inwoner.

Nederlandse aardgasproduktie met 22% afgenomen in 2015

Over de eerste 11 maanden werd er in Nederland 47,1 miljard m³ gewonnen. Dat is 22% minder dan de 60,8 miljard m³, die over dezelfde periode van 2014 werd gewonnen. Ten opzichte van de eerste 11 maanden van 2013 bedraagt de produktiedaling 38%.
In de grafiek hieronder is de maandelijkse Nederlandse aardgasproduktie over de laatste jaren weergegeven.

Schermafbeelding 2016-01-19 om 22.09.54

Het binnenlands gasverbruik lag over de eerste 11 maanden van 2015 iets hoger dan vorig jaar: 36,5 miljard m³ tegenover 35,8 miljard m³ in 2014. Over de afgelopen jaren vertoont het binnenlands gasverbruik een dalende trend. Maar de zachte winters van 2014 en 2015 dragen daar waarschijnlijk flink aan bij.

Schermafbeelding 2016-01-19 om 22.18.13

De export van aardgas bedroeg over de eerste 11 maanden van vorig jaar 44,3 miljard m³. In 2014 werd er in 11 maanden nog 51,6 miljard m³ geëxporteerd en in 2013 exporteerde Nederland 59,4 miljard m³. Naarmate de Nederlandse aardgasproduktie verder afneemt, zal ook de export verder dalen. Uiteindelijk zal Nederland geen aardgas meer exporteren, maar een importeur van aardgas worden.
Hieronder in de laatste grafiek bij dit verhaal heb ik de stijgende import en de dalende export van aardgas weergegeven. Over een jaar of drie zal Nederland meer gas importeren dan exporteren.

Schermafbeelding 2016-01-20 om 14.48.35

Peak-steenkool valt eerder dan peak-olie

Tot voor kort gingen energiedeskundigen bij gerenommeerde instituten als EIA en IEA ervan uit dat het gebruik van steenkool voorlopig nog zou blijven stijgen.
In het Medium Term Coal-Market Report uit 2014 voorzagen de deskundigen van het Internationaal Energie Agentschap (IEA) dat het mondiale steenkoolverbruik tot 2019 met gemiddeld 2% per jaar zou stijgen. De tabel hieronder komt uit dat rapport.

Schermafbeelding 2016-01-18 om 16.14.21

Het steenkoolverbruik in China,’s werelds grootste steenkoolverbruiker, zou volgens deze prognose met jaarlijks 2,5% stijgen.
Maar in 2014 lag het mondiale steenkoolverbruik geen 2%, maar slechts 0,4% boven dat van 2013. Het steenkoolverbruik van China groeide slechts 0,1% i.p.v. de verwachte 2,5%.
In het Medium Term Coal-Market Report van 2015 valt dan ook iets heel anders te lezen.

Schermafbeelding 2016-01-18 om 16.39.56

De energiedeskundigen van het IEA voorzien nog wel een stijgend steenkoolverbruik in de rest van de wereld, vooral in India. Maar daar heb ik zo mijn vraagtekens bij. Het steenkoolverbruik in China zal nog wel verder dalen. De Chinese overheid heeft afgelopen jaar 1300 kolenmijnen laten sluiten en dit jaar wil ze opnieuw 1000 mijnen sluiten.

Ik verwacht dat het mondiale steenkoolverbruik in 2015 lager uitvalt dan in 2014 en dat die daling zal doorzetten. Over een aantal jaar zullen we kunnen vaststellen dat het mondiale steenkoolverbruik piekte in 2014.
Dat betekent dat de prognoses van het IPCC over de menselijke CO2-uitstoot niet zullen uitkomen. Met name het RCP8.5-scenario is volkomen onrealistisch geworden.
In de figuur hieronder staat de hoeveelheid fossiele brandstoffen, die volgens het RCP8.5-scenario zal worden verbruikt, weergegeven. De hoeveelheid steenkool is met zwart aangegeven. De deskundigen van het IPCC achtten het in 2011 mogelijk dat het steenkoolverbruik gedurende de 21e eeuw zou verviervoudigen. De figuur komt uit “RCP8.5 — A scenario of comparatively high greenhouse gas emissions” van Riahi et al.

Schermafbeelding 2016-01-18 om 17.08.36

Aan de rechterkant zijn prognoses weergegeven voor de andere scenario’s van het IPCC weergegeven (RCP6.0, RCP4.5 en RCP2.6).

Hoe zit het dan met peak-olie?
Dat ligt een beetje aan welke definitie van peakoil je hanteert. Als je kijkt naar de totale hoeveelheid aardolie en aan aardolie gerelateerde produkten, dan is de piekproduktie nog niet bereikt. In 2015 is de mondiale produktie van vloeibare brandstoffen nog iets verder gestegen, zoals is te zien in onderstaande grafiek van Euan Mearns.

Maar ik acht het zeker mogelijk dat de mondiale produktie van vloeibare brandstoffen in 2016 of 2017 zal gaan dalen. Maar pas over een paar jaar kunnen we vaststellen in welk jaar peakoil viel. Maar het is in ieder geval na peak-coal (2014)

Aanbevolen literatuur: Peak Coal is already here or likely by 2020, so IPCC 100 year projections are probably far too high op energyskeptic.com.
En A closer look at scenario RCP8.5 van Larry Kummer.