Tagarchief: aardgas

Nederlandse aardgasimport in 2016 naar recordhoogte

Uit de cijfers in de JODI Gas World-database blijkt dat Nederland in 2016 ruim 40 miljard m³ aardgas importeerde. Dat is 2,5 miljard m³ meer dan in 2015 toen er 37,5 miljard m³ werd geïmporteerd.
In 2016 werd er 50,54 miljard m³ aardgas gewonnen uit Nederlandse bodem. Dat is 2,3 miljard m³ minder dan in 2015.

De grafiek hieronder laat zien dat de import van aardgas de laatste jaren stijgt en dat de winning van aardgas in Nederland daalt.

schermafbeelding-2017-02-20-om-18-16-37

De trend is duidelijk. Misschien al dit jaar of anders in 2018 of 2019 zal de Nederlandse gasproduktie lager zijn dan de aardgasimport.

In 2016 lag het binnenlands gasverbruik iets hoger dan in 2015: 42,6 miljard m³ tegenover 40,4 miljard m³ in 2015. Oorzaak is waarschijnlijk de lagere temperatuur en daarmee het hogere gasverbruik in de maanden april, november en december van 2016.

schermafbeelding-2017-02-20-om-19-58-50

Gaswinning uit Groninger-veld daalt, maar de winning uit kleinere velden ook
Op de website van de NAM kun je terugvinden hoeveel aardgas er gewonnen wordt uit het Groninger-gasveld, de gasbel van Slochteren.
In de grafiek hieronder staat de hoeveelheid gas, die uit het Groningerveld gewonnen werd sinds 1973, weergegeven.

schermafbeelding-2017-02-20-om-20-10-16

Door de totale Nederlandse gasproductie uit de JODI Gas World database te verminderen met de gewonnen hoeveelheid uit het Groninger-gasveld, houden we de resterende Nederlandse gasproductie uit kleinere gasvelden over.
De totale Nederlandse gasproductie in 2016 bedraagt 50,54 miljard m³. Daarvan kwam 27,6 miljard m³ uit het Groninger-veld en 22,95 miljard m³ uit kleinere gasvelden.
In onderstaande grafiek is duidelijk zichtbaar dat de gaswinning uit het Groninger-veld en uit de kleinere velden allebei afnemen.

schermafbeelding-2017-02-20-om-20-32-02

De gaswinning uit het Groninger-veld was in 2016 bijna 50% lager dan in 2013. De gasproductie uit kleinere velden is tussen 2013 en 2016 met 29% afgenomen.

Als de gaswinning uit het Groninger-veld in 2017 nog verder beperkt zal worden tot 12 miljard m³ en de gaswinning uit de kleinere velden gehandhaafd wordt op 22,9 miljard m³. Dan komt de totale Nederlandse gasproductie voor 2017 uit op een kleine 35 miljard m³. En dat is minder dan de ca. 40 miljard m³ die er de afgelopen jaren gemiddeld wordt verbruikt. In dat geval wordt 2017 het eerste jaar dat Nederland niet meer kan voorzien in het eigen binnenlands gasverbruik en afhankelijk wordt van de import van aardgas. De import van aardgas zal in 2017 nog hoger uitkomen dan het afgelopen jaar.

De politiek wil de gaswinning uit het Groninger-veld wel verder beperken, maar daardoor zal de import van aardgas nog verder stijgen. Bij beperking van de gaswinning in Groningen tot 12 miljard m³ wordt Nederland afhankelijk van import-aardgas uit Rusland. Dat is mijns inziens een onwenselijke situatie. Volgens mij zal de politiek daarom besluiten om de winning uit het Groninger-veld niet verder te beperken dan ca. 28 miljard m³.
We gaan het zien.

Deze winter is al 75% van de Nederlandse aardgasbuffer opgestookt

Volgens de cijfers van Gas Infrastructure Europe zat er op 11 februari in de Nederlandse aardgasopslag nog 34,3 TWh aan aardgas opgeslagen. Dat is 24,6% van de totale capaciteit van de winterbuffer.
Op 11 februari van het vorig jaar resteerde er nog 52% van de totale buffervoorraad. En op 11 februari 2015 was er nog 50% van de buffer over.

In de grafiek hieronder heb ik de resterende gasvoorraad in deze winter vergeleken met de vorige winter.

schermafbeelding-2017-02-14-om-08-04-28

Waarschijnlijk is het de rest van februari minder koud. Misschien krijgen we een vroege lente, zodat de resterende hoeveelheid gas precies genoeg is.
Maar er is een kans dat de komende twee winters kouder zullen zijn. En dan is de omvang van de buffer misschien ontoereikend. In dat geval zal of de levering van aardgas aan de Nederlandse verbruikers worden beperkt of er zal meer aardgas uit de Nederlandse bodem gehaald moeten worden… indien dat nog mogelijk is.

Al 50% van de Nederlandse bovengrondse aardgasbuffer opgestookt

Op de website van Gas Infrastructure Europe wordt bijgehouden hoeveel aardgas er in de Europese bovengrondse buffervoorraden zit. In de zomer worden die buffers aangevuld en in de wintermaanden wordt het gas uit die buffers opgestookt. De cijfers worden bijgehouden in de eenheid Tera Watt Uur i.p.v. de gebruikelijke eenheid miljoen m³.

De winter van 2016 was erg zacht en er werd maar weinig gas uit de buffervoorraad verbruikt. Tussen 1 november 2014 en 12 januari 2015 werd er 18,54 TWh uit de gasbuffer verbruikt. Over de periode 1 nov 2015 tot 12 jan 2016 werd er 39,54 TWh aan de reserve onttrokken. Over de periode 1 nov 2016 tot 12 jan 2017 was dat 65,27 TWh.

schermafbeelding-2017-01-14-om-10-01-38

Het gevolg van het hogere verbruik is dat de resterende gasbuffer deze winter al op 12 januari onder de 50% is gezakt.
In 2015 was de bovengrondse reserve op 12 januari nog voor 73% gevuld.
Op 12 januari 2016 was de bovengrondse reserve nog voor 66% gevuld. En deze winter is de tussenstand op 12 januari 49%.
De grafiek hieronder laat zien dat de Nederlandse bovengrondse aardgasreserve deze winter sneller wordt opgestookt dan vorig jaar.

schermafbeelding-2017-01-14-om-08-55-24

Als de reserve de komende maanden in hetzelfde tempo wordt opgestookt, dan is de buffer begin april leeg.

In Duitsland is de bovengrondse gasbuffer groter dan in Nederland: 238 TWh tegenover 139 TWh in Nederland.
Ook in Duitsland wordt er deze winter meer gas uit de reserve gebruikt dan vorig jaar.
Op 12 januari was de Duitse gasbuffer nog voor 58% gevuld. Vorig jaar was op 12 januari de gasbuffer nog voor 75% gevuld.

schermafbeelding-2017-01-14-om-08-56-57

In de zomermaanden zullen de energiebedrijven de gasbuffers weer gaan aanvullen. Ik ben benieuwd of er dan meer aardgas geïmporteerd gaat worden uit Rusland en Noorwegen, of dat er meer gas uit de Nederlandse bodem gewonnen gaat worden.

Nederland gaat afkicken van het aardgas

Over de eerste 10 maanden van 2016 werd er 40,46 miljard m³ aardgas gewonnen uit Nederlandse bodem. Dat is 35% minder dan vijf jaar geleden over de eerste 10 maanden van 2011. Het is eigenlijk ondenkbaar dat de Nederlandse aardgaswinning ooit nog op dat nivo (van 2011) zal terugkomen. Ik acht het waarschijnlijker dat de gasproduktie verder zal dalen.

Hieronder heb ik de gasproduktie over de eerste 10 maanden van de afgelopen zes jaar uitgezet.

schermafbeelding-2016-12-26-om-15-11-53

Het is duidelijk dat Nederland steeds minder aardgas uit eigen bodem wint. Nederland gaat daarom steeds meer aardgas importeren. In de grafiek hieronder zie je de cumulatieve import van aardgas over de eerste 10 maanden van het jaar.

schermafbeelding-2016-12-26-om-17-20-48

De stijging van de import over de afgelopen jaren kan natuurlijk niet blijven doorgaan. De hoeveelheid gas, die de exporteurs Noorwegen en Rusland, naar Nederland exporteren is beperkt. Op een gegeven moment zal de import van aardgas niet verder toenemen en een maximum bereiken. Daarna zal de import weer gaan dalen, omdat de exporteurs minder te exporteren hebben, of omdat importgas te duur wordt, of omdat het gasverbruik in Nederland daalt.

Op Tweede Kerstdag keek ik voor de gein nog eventjes op de website van Gas Infrastructure Europe om te kijken hoe groot de bovengrondse Nederlandse aardgasvoorraad eind 2016 is.
Volgens de website zat er op 23 december nog voor 86,3 TeraWattuur (TWh) aan aardgas in de Nederlandse gasvoorraad. Dat is 10% minder dan het gemiddelde (over de afgelopen 6 jaar) op 23 december.

Het lijkt mij logisch dat door beperking van de gaswinning uit eigen bodem er meer gas uit de opgebouwde voorraad wordt verbruikt. Ik heb ook een grafiekje gemaakt van de hoeveelheid aardgas, die in de eerste 23 dagen van december uit de Nederlandse bovengrondse gasvoorraad wordt verbruikt. Het is een interessant plaatje.

In december 2016 tappen wij Nederlanders vier keer zoveel aardgas uit onze voorraad als in de jaren 2011 t/m 2013.
Is dat verstandig? Is er nu nog genoeg voorraad over voor een Elfstedenwinter?

Een handjevol mensen beslist over de inzet van de aardgasreserves en over de hoeveelheid aardgas, die we uit eigen bodem winnen. Het is overduidelijk dat Nederland moet afkicken van het aardgas. Het is de vraag of we daar nog tien jaar de tijd voor hebben of dat we echt haast moeten maken.

De Nederlandse aardgasvoorziening: update zomer 2016

In het voorjaar van 2015 is de aardgaswinning in Groningen beperkt. In de grafiek hieronder is duidelijk te zien dat er ook in 2016 minder gas gewonnen wordt. De gegevens komen uit de JODI Gas World-database.

schermafbeelding-2016-09-26-om-21-29-59

In het eerste halfjaar van 2010 werd er in Nederland maandelijks gemiddeld 7,5 miljard m³ aardgas gewonnen. In het eerste halfjaar van 2016 was het maandelijks gemiddelde 4,5 miljard m³: dat is 39% minder dan in 2010.

Omdat er minder gas geproduceerd wordt, importeert Nederland steeds meer aardgas.
In de grafiek hieronder staat de maandelijkse gasimport sinds begin 2010 weergegeven.

schermafbeelding-2016-09-26-om-21-19-10

In het eerste halfjaar van 2010 importeerde Nederland gemiddeld 2,2 miljard m³ gas. Over de eerste 6 maanden van dit jaar bedroeg de maandelijkse import gemiddeld 3,4 miljard m³: een stijging met 55%.
In juli 2016 importeerde Nederland 4,43 miljard m³ aardgas: een nieuw record.

Ik heb de gaswinning en de gasimport samen in één grafiek uitgezet, waarbij de trend duidelijk zichtbaar wordt. Over een paar jaar zal Nederland meer gas importeren, dan winnen.

schermafbeelding-2016-09-26-om-21-14-29

Binnenlands gasverbruik
Het aardgasverbruik in Nederland is de afgelopen jaren gedaald. Er zijn een paar belangrijke oorzaken aan te wijzen:
– de zachte winters van de afgelopen jaren
– het sluiten van gasgestookte elektriciteitscentrales
– besparing door isolatie of andere vormen van verwarming (aardwarmte, restwarmte of houtkachels)
In de grafiek hieronder heb ik het maandelijks gasverbruik per hoofd van de bevolking weergegeven.

schermafbeelding-2016-09-26-om-21-15-32

In ons achterhoofd weten we allemaal dat het aardgas op zal raken. Dus het gasverbruik per inwoner zal verder gaan dalen. Over 15 of 20 jaar ligt het verbruik per hoofd van de bevolking wellicht onder de 100 m³ per maand. Gebruiken we dan een andere brandstof om te koken en te verwarmen? Of hebben we dan allemaal een zonneboiler op het dak en een aardwarmte installatie in de kelder? Maar voorlopig houdt politiek Den Haag zich nog niet bezig met het afkicken van aardgas.

Van netto-export naar netto-import
In de eerste vier maanden van 2016 was Nederland een netto-exporteur van aardgas. Er werd netto 7,7 miljard m³ aardgas geëxporteerd. In mei, juni en juli van dit jaar was de import van aardgas groter dan de export. De netto-import in die maanden bedroeg 2,3 miljard m³.
In de grafiek hieronder heb ik het maandelijks import-export-saldo weergegeven.
Elke maand dat de grafiek onder de rode nullijn duikt importeert Nederland meer gas dan het exporteert.

schermafbeelding-2016-09-26-om-21-21-54

Misschien wordt de gaswinning in het najaar en in de winter weer opgevoerd, zodat er minder gas geïmporteerd hoeft te worden. Ik heb daar als eenvoudige burger geen inzicht in en geen enkele invloed op.
Aan de andere kant is het geïmporteerde aardgas momenteel spotgoedkoop. Sinds maart 2015 is de prijs van aardgas op de Europese markt gehalveerd. Dus het zou me ook niet verbazen als het voor de NAM en Gasterra momenteel goedkoper is om gas te importeren, dan zelf gas te winnen. Dus misschien stijgt de import van aardgas dit najaar naar nieuwe records.

Afkicken van aardgas deel 2

In Nederland was aardgas decennialang de belangrijkste brandstof voor elektriciteitscentrales. Maar sinds 2010 is dat aan het veranderen. Gasgestookte centrales worden gesloten en er komen nieuwe kolencentrales bij. Waarom zien de elektriciteitsmaatschappijen steenkool als de brandstof voor de toekomst?
Omdat het aardgas in Nederland (en Europa) snel aan het opraken is.

In het jaar 2000 kwam 58% van de Nederlandse elektriciteitproduktie uit gasgestookte centrales. Het aardgasdeel groeide in 2010 zelfs naar 62%. Maar in de volgende vijf jaar daalde het gasaandeel snel naar 42% van alle opgewekte elektriciteit.

Schermafbeelding 2016-08-21 om 21.22.48

Het aandeel van de kolengestookte elektriciteitscentrales is snel gestegen van 22% in 2010 naar 35% in 2015. Daarnaast wordt er ook steeds meer elektriciteit opgewekt uit andere brandstof (biomassa) en door andere duurzame bronnen (zon en wind). Dat verklaart waarom gas- en kolencentrales samen in 2015 nog slechts 77% van alle opgewekte elektriciteit leverden.

De bouw van elektriciteitscentrales duurt jaren. De elektriciteitsmaatschappijen hebben dus al ruim voor 2010 gekozen voor kolencentrales i.p.v. gas-centrales. Niet vanwege subsidies of vanuit milieu-oogpunt. De verbranding van steenkool veroorzaakt meer CO2-uitstoot en meer vervuiling dan de verbranding van aardgas. Toch koos men steenkool als de favoriete brandstof.
Mijns inziens is dit een duidelijke aanwijzing dat het aardgas-tijdperk op zijn einde loopt.
De Nederlandse overheid beweert naar buiten toe dat de gaswinning vrijwillig wordt beperkt, teneinde het aantal aardbevingen in Groningen te verminderen. De gaswinning werd pas in 2014 beperkt. De elektriciteitsbedrijven besloten al jaren eerder, in periode 2008 – 2010, om over te stappen op steenkool.
Kennelijk waren de elektriciteitsbedrijven beter op de hoogte dan de overheid. Of de overheid verzwijgt al jaren dat de aardgaswinning over het hoogtepunt heen is.

De overheid is meestal niet de meest betrouwbare bron over dit soort zaken. Kijk en luister ook naar andere signalen.
Wij particulieren hoeven niet te wachten totdat de overheid ons dwingt om af te kicken van aardgas. Je kunt gewoon op eigen houtje alvast beginnen.

Minder Gronings aardgas, dus meer gas kopen van Gazprom

In 1959 werd er in Slochteren aardgas gevonden. Enkele jaren later bleek dat er echt heel veel aardgas in de Groningse bodem zat. Nederland schakelde tijdens de jaren 60 snel over van steenkool naar aardgas. Er werden duizenden kilometers gasleiding gelegd en geleidelijk werd de steenkoolwinning in Zuid-Limburg afgebouwd.
Die enorme gasbel, vol met fossiele zonne-energie, zijn we in hoog tempo aan het opstoken. We zijn verslaafd geraakt aan het comfort van de centrale verwarming. Onze generatie staat dagelijks onder een lekkere warme douche, alsof het aardgas nooit op zal raken.
Het aardgas raakt natuurlijk wel een keertje op. Maar je hoort eigenlijk nooit iemand voorrekenen hoeveel jaar we nog kunnen genieten van het Groningse gas.
Er zijn wel tekens aan de wand waaruit we kunnen afleiden dat de voorraad begint op te raken.

De afgelopen jaren wordt de aardgaswinning in Groningen beperkt. Officieel om het aantal aardbevingen te beperken. Maar waarschijnlijk speelt ook mee dat de druk in het Groningse gasveld te laag begint te worden. Bij alle winplaatsen zijn inmiddels compressoren geplaatst om de druk in het leidingnet op peil te houden. En de laatste jaren is men begonnen om het gashoudend gesteente te “fracken” (ondergronds openbreken met vloeistof onder hoge druk). Dit om het gas sneller te laten vrijkomen.
Daarnaast zien we een trend om nieuwbouwhuizen niet langer op gas aan te sluiten. Het aantal gasloze huizen neemt gestaag toe. Mijn buren werden gasloos door een elektrische boiler en een houtkachel te kopen. Ik overweeg zelf een zonneboiler aan te schaffen.

In Nederland is aardgas de belangrijkste brandstof en we kunnen niet in 5 jaar tijd massaal overstappen op een andere brandstof. Als ons eigen aardgas op is, zullen we gewoon aardgas gaan importeren. Als we dat goedkoop inkopen en een deel daarvan met winst verkopen, kunnen we er zelfs aan verdienen. Dat is het idee achter de gasrotonde.
Ik kan niet precies voorspellen wanneer Nederland afhankelijk wordt van buitenlands gas. Maar ik kan wel laten zien dat Nederland steeds minder gas uit eigen bodem haalt en steeds meer importeert.

Schermafbeelding 2016-08-14 om 20.24.07

De Russische aardgasproducent Gazprom merkt al dat de Nederlandse gasproduktie daalt en de import stijgt. Gazprom meldde deze week dat de gasexport naar Europa in het eerste kwartaal steeg met 49% t.o.v. het eerste kwartaal van 2015: 58 miljard m³ tegenover 39 miljard m³ in 2015.

Gazprom Logo

De prijs van aardgas is momenteel erg laag. Russisch aardgas kostte in juni 3 euro 60 per miljoen BTU (British Thermal Unit) en dat is goedkoper dan in juni 2001. Bij die prijs is de oplopende gasrekening geen groot probleem. Dat de Nederlandse bevolking steeds afhankelijker wordt van buitenlands aardgas dat over duizenden kilometers wordt aangevoerd, vind ik een groter probleem. Noorwegen exporteert maandelijks tussen de 8 en11 miljard m³ naar West-Europa en Noorwegen zal dat nog jarenlang blijven doen. Maar die hoeveelheid gas zal Nederland moeten delen met de andere West-Europese landen.
De Russische gasexport naar Europa is groter 14 tot 21 miljard m³ per maand. Maar die export is niet zo zeker. Rusland kan de gasexport beperken als reactie op Westerse provocaties of juist om Europese landen te dwingen tot concessies, inzake Oekraïne of de bouw van een raketschild. Rusland kan er ook voor kiezen om een groter deel van het exportgas aan andere klanten (Turkije of China) te verkopen ten koste van de export naar West-Europa.

Moet de overheid het voortouw nemen bij het afkicken van aardgas? Ik zou er niet op rekenen. Ik merk er voorlopig nog helemaal niets van.
Mijn advies aan de lezers: probeer zelf alvast je gasverbruik te beperken. Ga elektrisch koken, isoleer je huis en verwarm alleen nog de kamer waar je in bent. Ga sparen voor een zonneboiler en denk na over een alternatieve manier om je huis te verwarmen. Dan is het makkelijker om over een aantal jaar helemaal te stoppen met gas.