Tagarchief: aardgas

Wordt Nederland nu al afhankelijk van buitenlands aardgas?

Onder druk van boze Groningers en de publieke opinie heeft de overheid besloten om de aardgaswinning in Groningen te beperken. Door die beperking is de Nederlandse aardgasproduktie in mei 2015 afgenomen tot 1888 miljoen m³. (bron: JODI-Gas World) Dat is maar liefst 59% minder dan in mei 2014.
Hieronder staat de Nederlandse aardgasproduktie voor de maand mei van de afgelopen 5 jaar weergegeven.
Schermafbeelding 2015-07-28 om 20.43.26

Het binnenlands aardgasverbruik in mei 2015 kwam uit op 2408 miljoen m³. En dat is merkwaardig genoeg 520 miljoen m³ meer dan Nederland zelf produceerde.
Zonder de import van aardgas uit het buitenland waren we eind mei gas tekort gekomen. (Bij wijze van spreken, want er is in Nederland een behoorlijke buffervoorraad aangelegd)

De afnemende binnenlandse gasproduktie werd in mei 2015 ruimschoots gecompenseerd door import uit het buitenland. In mei importeerde Nederland 3447 miljoen m³ aardgas. Dat is maar liefst 1100 miljoen m³ meer dan in mei 2014; een stijging van 47%.
Het grafiekje hieronder laat zien dat de Nederlandse import van aardgas flink gestegen is.

Schermafbeelding 2015-07-28 om 21.11.07

Oplettende lezers hebben al gezien dat de import van aardgas in mei 2015 voor het eerst groter was dan de binnenlandse gasproduktie. In grafiek nummer 3 is dat met een rood pijltje zichtbaar gemaakt.

Schermafbeelding 2015-07-28 om 21.19.42

Slechts weinig mensen zullen begrijpen dat dit een uniek en historisch moment is. Het zal ook compleet genegeerd worden door de media.

Het is een beetje merkwaardig dat Nederland in mei 2015 toch ook nog aardgas exporteerde. Volgens de JODI-Gas World Database exporteerde Nederland in mei nog 2927 miljoen kuub. Dat is 31% minder dan de 4246 miljoen kuub die in mei 2014 nog geëxporteerd werd.
In grafiek 4 heb ik de maandelijkse export voor de afgelopen 4 jaar weergegeven.

Schermafbeelding 2015-07-28 om 21.28.40

De export van aardgas was in mei 2015 lager dan de import: de aardgashandelsbalans is daardoor negatief geworden. Netto importeerde Nederland 512 miljoen m³ aardgas.
Ook dat is nog niet eerder voorgekomen.

Schermafbeelding 2015-07-29 om 07.46.30

De aardgasbaten worden wel heel snel minder. Ik voorzie een aantal mogelijke gevolgen:
– de winning van aardgas uit Groningse bodem wordt weer opgevoerd
– de regering gaat flink bezuinigen op overheidsuitgaven
– de gasprijs gaat omhoog
– de staatsschuld zal nog verder oplopen

Nederlandse export groeit niet meer

De totale waarde van de Nederlandse export over 2014 bedroeg 432,5 miljard euro. De gemiddelde export per maand was in 2014 ruim 36 miljard euro.
Over de eerste 5 maanden van 2015 komt de cumulatieve exportwaarde op 175,2 miljard euro. En per maand is dat gemiddeld maar 35 miljard euro. Het lijkt erop dat de Nederlandse export niet verder groeit.
In de grafiek hieronder heb ik de maandelijkse exportwaarde, die het CBS maandelijks berekent, uitgezet. De donkerblauwe lijn is het voortschrijdend gemiddelde over 9 maanden.

Schermafbeelding 2015-07-16 om 07.25.59

Eigenlijk is de Nederlandse export sinds januari 2013 (al 30 maanden) niet meer gegroeid.

Export van aardgas neemt af
Het afgelopen jaar is aardolie (en daarmee ook aardgas) een stuk goedkoper geworden. Dat betekent dat de waarde van de Nederlandse gasexport afneemt.
Het CBS berekent de waarde van de export volgens de SITC-indeling (Standard International Trade Classification). Aardgas (en aardolie en steenkool) vallen in groep 3 (SITC 3).
Hieronder staat de maandelijkse export voor de SITC-groep 3 uitgezet (bron: CBS).

Schermafbeelding 2015-07-16 om 09.14.52

Je ziet dat de exportwaarde in de wintermaanden verhoogd is, omdat er dan meer aardgas geëxporteerd wordt. Maar je ziet ook dat de waarde van de export in het laatste anderhalf jaar is afgenomen van 7,4 miljard euro naar 4,8 miljard euro.

In de laatste grafiek hieronder heb ik uitgezet welk percentage van de totale export in SITC-groep 3 valt. In januari 2014 viel 20% van de totale Nederlandse export in de groep SITC 3. In mei 2015 is dat gedaald tot 14,1%.

Schermafbeelding 2015-07-16 om 09.23.07

Het beperken van de aardgaswinning in Groningen zal ertoe leiden dat de export van aardgas verder afneemt en dat de waarde van de Nederlandse export weer zal gaan dalen.. verzuchtte Cassandra.

De sterk oplopende energierekening van Nederland moet omlaag

Nederland importeerde in 1996 ruim 1450 PJ (PetaJoule) aan energie in de vorm van aardolie en aardolieprodukten. Plus nog eens 350 PJ in de vorm van steenkool. Maar Nederland exporteerde in dat jaar 1293 PJ aan energie in de vorm van aardgas. In 1996 bedroeg het netto energie-importsaldo van Nederland 551 PJ.
Maar in 1996 kostte een vat aardolie slechts $20: energie was goedkoop.

In 2007 was het Nederlandse energie-importsaldo bijna drie keer zo groot 1627 PJ. De import van aardolie en aardolieprodukten van opgelopen naar 2078 PJ (ruim 40% meer dan in 1996) en de netto-export van aardgas was afgenomen tot 887 PJ, 30% minder dan in 1996. Nederland ging netto steeds meer energie importeren.
In de grafiek hieronder heb ik het netto importsaldo voor energie per jaar uitgezet. De cijfers komen van het CBS.

Schermafbeelding 2015-07-06 om 06.05.33

In de laatste jaren is de import van aardolie (en aardolieprodukten) afgenomen tot 1777 PJ in 2014. Dat is 14% minder dan in 2007. Door die lagere import van aardolie, is het energie-importsaldo in 2014 afgenomen tot 1350 PJ. Dat is nog altijd ruim het dubbele van de hoeveelheid energie, die Nederland in 1996 importeerde.

Energie is veel duurder geworden: de Nederlandse energierekening loopt op
In 1996 kostte een vat aardolie slechts $20. In 2007, het jaar van de hoogste netto-import van energie, liep de olieprijs op van $55 naar $90 per vat. De kosten van de energie-import liepen snel op.
In 1996 verdiende Nederland meer aan de export van aardgas dan de import van aardolie en steenkool kostte. De handelsbalans voor energie kam uit op een positief saldo van (omgerekend naar euro’s) 680 miljoen euro.
In 2001, toen de olieprijs rond de $25 per vat schommelde, had Nederland voor het laatst een energie-handelsoverschot van 870 miljoen euro. Zes jaar later in 2007 was er een tekort op de energie-handelsbalans van 5089 miljoen euro (5,1 miljard)
Daarna is de situatie nog verder verslechterd. De grafiek hieronder maakte ik met de cijfers van het CBS.

Schermafbeelding 2015-07-06 om 06.27.11

In 2012 bereikte het tekort op de energie-handelsbalans een voorlopig dieptepunt: de kosten van energie-import waren 14,1 miljard euro hoger dan de opbrengst uit de export van energie.
In de laatste 2 jaar is het energie-importsaldo iets lager: rond de 8 miljard euro per jaar.

Overheidsschuld loopt sterk op bij tekort op de energie-handelsbalans
In de afgelopen 7 jaar waren de kosten voor de netto Nederlandse energie-import erg hoog. Alleen in 2008 en 2009, bij een lage olieprijs, was het tekort op de energiebalans minder dan 4 miljard euro. Het cumulatief tekort over de periode 2007-2014 bedraagt 58 miljard euro.
Na 2007 is de Nederlandse overheidsschuld met 190 miljard euro opgelopen van 260 miljard euro naar 450 miljard euro.
Het lijkt erop dat de oplopende energierekening een van de oorzaken is voor het oplopen van de Nederlandse overheidsschuld. Dat wordt geïllustreerd door de grafiek hieronder.

Schermafbeelding 2015-07-06 om 07.53.28

De Nederlandse energie-handelsbalans zal de komende jaren negatief blijven ondanks de relatief lage olieprijs. Nederland importeert nog altijd veel aardolie en in toenemende mate ook aardgas: hierdoor stijgen de uitgaven. De export van aardgas en daarmee de inkomsten nemen af.
Ik verwacht dat de invoer van aardolie nog verder zal afnemen om het tekort op de energie-handelsbalans binnen de perken (< 10 miljard euro per jaar) te houden. Die afname van de olie-import zal worden bereikt door afnemende koopkracht en marktwerking. De overheid neemt geen importbeperkende maatregelen, maar heeft door bezuinigingen op overheidsuitgaven en verhoging van de belasting (BTW) indirect grote invloed op de hoeveelheid aardolie en aardolieprodukten, die in Nederland worden verkocht en verbruikt.

April 2015: Nederland importeert meer aardgas dan het zelf produceert

In april 2015 was de Nederlandse aardgasimport voor het eerst groter dan de eigen binnenlandse produktie. Volgens de JODI Gas World database produceerden de Nederlandse aardgasvelden in april 3394 miljoen m³ aardgas. In dezelfde maand werd er 3445 miljoen m³ aardgas geïmporteerd. In de grafiek hieronder heb ik de maandelijkse cijfers van produktie en import weergegeven.

Schermafbeelding 2015-06-20 om 09.06.02

De import van gas in april 2015 was  50% hoger dan een jaar geleden in april 2014. De winning van aardgas uit Nederlandse gasvelden was in april 2015 ongeveer één derde (33%) lager dan in april 2014 en bijna gehalveerd ten opzichte van april 2013.
In de grafiek hieronder de hoeveelheid gas die in de maand april uit Nederlandse gasvelden werd gewonnen in de afgelopen 5 jaar.

Schermafbeelding 2015-06-20 om 11.36.27

Het lijkt er op dat de belofte van minister Kamp om de winning van aardgas uit het Groningse gasveld flink terug te schroeven in daden is omgezet.

Nederland is nog net een aardgasexporteur
In april 2015 exporteerde Nederland 3642 miljoen m³ gas. Dat is 18% minder dan in april 2014 (een uitzonderlijk warme maand in West-Europa).

Schermafbeelding 2015-06-20 om 09.19.59

In april 2015 was Nederland nog altijd een netto-exporteur van aardgas. Dat wil zeggen dat de export van gas groter is dan de import. De netto-gasexport bedroeg in april nog 197 miljoen m³. In april 2014 bedroeg de netto-gasexport 2185 miljoen m³ en in 2013 was de netto-export in april 2714 miljoen m³.
In de grafiek hieronder heb ik de netto-gasexport per maand weergegeven.

Schermafbeelding 2015-06-20 om 09.37.46

Ik heb op dit weblog al eerder geschreven dat deze trends, afnemende produktie en stijgende import onomkeerbaar zijn. Er zullen steeds vaker maanden voorkomen waarin de import van aardgas groter is dan de eigen Nederlandse gasproduktie.
Vroeger of later komt het moment dat Nederland te weinig aardgas uit eigen bodem wint om in het eigen binnenlands verbruik te kunnen voorzien. Op dat moment wordt Nederland een netto-importeur van aardgas en veranderen de aardgasbaten in een aardgasrekening. Misschien duurt dat nog 10 jaar, misschien nog maar 5 jaar. Het is jammer dat de politiek zich nog helemaal niet bezig houdt met de onvermijdelijke ommekeer in de Nederlandse economie.

Nederlandse aardgasproduktie neemt af, maar de gasimport stijgt

In het eerste kwartaal van 2015 werd er 25,9 miljard m³ uit de Nederlandse bodem gewonnen. Bijna 2 miljard kuub meer dan in het zachte eerste kwartaal van 2014. Maar over de afgelopen 5 jaar vertoont de aardgasproduktie een dalende trend.

Schermafbeelding 2015-05-22 om 08.29.48

Het aardgasverbruik in het eerste kwartaal is sterk afhankelijk van de temperatuur en het weer. Over de afgelopen jaren is er een trend naar een lager verbruik.

Schermafbeelding 2015-05-22 om 08.41.53

Het dalende verbruik kan mede voortkomen uit het toegenomen gebruik van steenkool voor elektriciteitsopwekking, waar ik eerder over blogde.

Tegelijk met de afnemende produktie zien we een stijgende import van aardgas. Tijdens de eerste drie maanden van 2015 werd er 7,2 miljard kuub geïmporteerd. Dat is meer dan in de afgelopen jaren.

Schermafbeelding 2015-05-22 om 08.48.44

In het 1e kwartaal van 2011 was binnenlandse produktie zes keer zo groot als de geïmporteerde hoeveelheid. In het afgelopen kwartaal was de verhouding tussen binnenlandse produktie en import gedaald tot 3,6.

Nederland is nog altijd een netto-exporteur van aardgas. In het eerste kwartaal werd er door Nederland 18,4 miljard m³ aardgas geëxporteerd. Omdat Nederland ook aardgas importeert, kijk ik liever naar de netto-export: de totale export verminderd met de import.
Die netto-export van aardgas bedroeg in het eerste kwartaal van dit jaar 11,2 miljard m³.
In de grafiek hieronder kun je zien dat de netto-export van aardgas de laatste jaren langzaam afneemt.

Schermafbeelding 2015-05-22 om 08.58.53

De afnemende produktie en afnemende netto-export van gas zorgen voor dalende aardgasbaten voor de Nederlandse staatskas. Omdat de prijs voor aardgas het afgelopen jaar (in navolging van de olieprijs) flink is gedaald, nemen de aardgas-inkomsten nog verder af. Ik ben benieuwd wanneer de politiek dit ontdekt en hoeveel men denkt te gaan bezuinigen.

De Nederlandse aardgasproduktie zal verder gaan dalen. Dat is onvermijdelijk. Het kan nog 5 tot 10 jaar duren voordat de produktie net zo groot is geworden als het binnenlands verbruik. Als dat punt bereikt wordt, dan is Nederland niet langer een netto-exporteur van aardgas. In de jaren daarna zal Nederland een netto-importeur worden van aardgas, met vervelende gevolgen voor de staatskas. Of het binnenlands verbruik van aardgas zal met de produktie mee moeten dalen.
We gaan het zien.

De terugkeer van steenkool in de Nederlandse energiehuishouding

Gisteren verscheen een opvallend bericht over de dalende elektriciteitsprijs in Nederland. Omdat de brandstoffen steenkool, aardolie en (daaraan gekoppeld) aardgas het laatste jaar goedkoper geworden zijn, kunnen de Nederlandse elektriciteitsproducenten nu stroom leveren tegen lagere prijzen. Maar in het persbericht van netbeheerder TenneT stond ook dat de prijsdaling mede veroorzaakt werd door de opening van 3 nieuwe kolencentrales.
Een mooie gelegenheid om de cijfers er eens bij te halen.

Het totale energieverbruik in Nederland daalt al jaren. Om die daling te illustreren laat ik het energieverbuik in de maand januari zien voor de periode 2011 – 2015.

Schermafbeelding 2015-05-04 om 19.23.05

De dalende trend is duidelijk. Maar hierbij moet wel worden aangetekend dat januari 2014 veel warmer was dan normaal; het verbruik van aardgas was in die maand erg laag.

In de tweede grafiek hieronder is het afnemend energieverbruik ook zichtbaar, zij het minder duidelijk. Wel duidelijk zichtbaar is het hogere aardgasverbruik (de blauwe kolommen) in de koude wintermaanden.

Schermafbeelding 2015-05-04 om 19.30.41

 

Minder opvallend is de geleidelijke afname van het aardolieverbruik: het oranje deel in de brandstofmix-grafiek.
Daarom hieronder een grafiekje dat duidelijker laat zien dat Nederland steeds minder aardolie (en aardolieprodukten) als brandstof verbruikt.

Schermafbeelding 2015-05-04 om 19.31.10

Nader beschouwd blijkt ook de hoeveelheid aardgas, die Nederland jaarlijks opstookt geleidelijk af te nemen. In de 4e grafiek hieronder is het dalende verbruik van aardgas wat beter zichtbaar gemaakt. Hierbij moet worden aangetekend dat het aardgasverbruik begin 2010 veel hoger was dan normaal vanwege strenge vorst.

Schermafbeelding 2015-05-04 om 19.41.54

De brandstof steenkool is juist bezig aan een opmars in de brandstofmix.
In 2010 was minder dan 10% van het Nederlandse energieverbruik afkomstig uit steenkool. In 2014 is dat aandeel opgelopen tot meer dan 12%.

Schermafbeelding 2015-05-04 om 20.14.42

Het stijgend gebruik van steenkool als brandstof zal zorgen voor extra CO2. Maar omdat het gebruik van aardgas en aardolie gestaag daalt zal de netto CO2-uitstoot van Nederland verder blijven dalen, zij het minder voortvarend.

De steenkool, die in de nieuw geopende steenkoolcentrales wordt verbrand, komt niet uit Nederlandse bodem maar moet worden geïmporteerd uit steenkool-exporterende landen.
Polen is het enige Europese land dat nog steenkool exporteert, maar ook in Polen daalt de produktie van steenkool. En binnenkort zal de produktie van Polen onvoldoende zijn om nog steenkool te kunnen exporteren. Dan zullen de Nederlandse steenkoolcentrales Russische kolen gaan stoken of steenkool uit een ander continent (Afrika of Noord-Amerika) moeten importeren. Dat transport over duizenden kilometers maakt de steenkool en daarmee de elektriciteit duurder.

Mijn eigen gas- en elektriciteitsverbruik deel 2

In april 2014 blogde ik al over het gas- en elektricieitsverbruik van mijn eigen (3 persoons) huishouden. Afgelopen week kreeg ik de nieuwste cijfers van Eneco, lopend tot april 2015.
Het gasverbruik was 602 m³. Dat is 21% meer dan vorig jaar toen we een hele zachte winter hadden. Kennelijk hebben we in de afgelopen winter weer iets meer gestookt. Het gasverbruik is wel flink lager dan in 2010 t/m 2012.

Schermafbeelding 2015-05-03 om 08.43.59

Het elektriciteitsverbruik van afgelopen jaar was 3390 KWh, het laagste verbruik van de afgelopen 5 jaar.

Schermafbeelding 2015-05-03 om 08.44.11

Ik ga gewoon door met koud douchen en warme truien aantrekken. Het gasverbruik kan nog wel wat lager. Het moet ook lager, want het aardgas raakt op.
Het elektriciteitsverbruik kan ook nog wel lager. Heeft iemand nog tips?