Tagarchief: aardgas

Nederlandse aardgasproduktie en aardgasexport nemen af

De nieuwste cijfers uit de JODI-Gas-database laten zien dat de Nederlandse aardgasproduktie afneemt. Dit betekent een trendbreuk met de stijgende Nederlandse gasproduktie, waar ik eerder over blogde.
De jaarlijkse produktie vertoont tot 2013 een stijgende lijn. Maar als je kijkt naar de gasproduktie sinds januari 2011, dan zie je een dalende trend.

Schermafbeelding 2015-03-19 om 11.14.55

In januari 2015 produceerde Nederland 10,1 miljard m³: 600 miljoen meer dan in januari 2014, maar minder dan in de januarimaanden van 2011, 2012 en 2013.

Door de lagere produktie kan Nederland ook minder aardgas exporteren.
In januari 2015 exporteerde Nederland 6,7 miljard m³. In januari 2014 was dat nog ruim 7 miljard m³.
De hoeveelheid gas die Nederland de afgelopen jaren in januari exporteerde heb ik hieronder in een grafiek weergegeven. De grafiek laat een dalende trend zien.

De Nederlandse aardgasproduktie zal verder gaan dalen en daarmee zal ook de export van aardgas afnemen. De Nederlandse overheid zal steeds minder aardgasbaten binnenkrijgen. En daarom zal de overheid moeten gaan bezuinigen: bijvoorbeeld door subsidies af te schaffen en te bezuinigen op bouw en onderhoud van infrastructuur.
Het alternatief is het verhogen van belastingen of het begrotingstekort verder laten oplopen.

Nederland tast steeds dieper in de slinkende aardgasreserves

De regering heeft aangekondigd dat de aardgaswinning uit het Groningse Slochteren-gasveld beperkt zal worden tot 39 miljard m³. Door deze zelfopgelegde beperking zal er meer gas gehaald moeten worden uit andere, kleinere gasvelden. Want de hoeveelheid aardgas, die jaarlijks uit de Nederlandse bodem gehaald wordt, vertoont een stijgende trend.

In de periode 1991 tot 2000 werd er jaarlijks gemiddeld 62 miljard m³ aan de reserves onttrokken. Tussen 2000 en 2008 was het gemiddelde 68 miljard m³. In het jaar 2009 werden er nieuwe gasreserves ontdekt zodat er netto 22 miljard m³ werd toegevoegd aan de reserves. In de periode 2010 tot en met 2013 werd er jaarlijks 90 miljard m³ gas aan de reserve onttrokken, bijna 50% meer dan tussen 1991 en 2000.
In de grafiek hieronder is goed zichtbaar dat de hoeveelheid, die jaarlijks gewonnen wordt flink is gestegen.

Schermafbeelding 2015-03-17 om 19.35.08

De belofte van de regering om minder gas te gaan winnen staat haaks op de stijgende trend van de laatste decennia.

Hoeveel aardgas is er nu nog over?
Interessante vraag. Het CBS publiceerde in september 2014 de meest recente schatting van de reserves: 1044 miljard m³. Dat is de helft van de reserves die Nederland in 1991 had.
In de grafiek hieronder is de afname van de aardgasreserves zichtbaar.

Schermafbeelding 2015-03-17 om 22.00.03

Als de aardgaswinning de komende jaren op hetzelfde nivo blijft (90 miljard m³), dan is de Nederlandse reserve over 11 jaar uitgeput. (dus in 2025)
Waarschijnlijk kan de jaarlijkse produktie van 90 miljard kuub niet volgehouden worden. Om aardbevingen en maatschappelijke onrust te voorkomen zal de gaswinning beperkt gaan worden. En ook door geologische factoren zal de gaswinning afnemen. Bij een lagere produktie van 60 miljard m³ per jaar,  zal het 17 jaar (tot 2031)  duren voordat de reserves uitgeput zijn.

We moeten ook rekening houden met de mogelijkheid dat de laatste 100 miljard kuub zeer moeilijk te winnen zal zijn. Ik stel voor dat we onze huizen nog beter isoleren, alvast dikke truien gaan breien en heel veel bomen gaan planten.

Nederlandse aardgasexport dit jaar flink lager dan in 2013

De winter was erg zacht, de herfst was warm en de laatste dagen hoeft de verwarming ook niet echt aan. De vraag naar aardgas was in 2014 veel lager dan in 2013 toen het een stuk kouder was.
Daarom haalt Gasterra ook minder aardgas naar boven.
In oktober 2014 werd er in Nederland 5,3 miljard kuub aardgas geproduceerd. In oktober 2013 was dat 6,1 miljard kuub en in oktober 2012 64 miljard kuub.
Hieronder staat de maandelijkse aardgasproduktie uitgezet; de data komen uit de JODI-Gas-database.

Schermafbeelding 2014-12-18 om 18.16.44

De cumulatieve produktie over de eerste 10 maanden van 2014 bedraagt 53,7 miljard kubieke meter. In 2013 stond de cumulatieve produktie na 10 maanden op 67,9 miljard. Dit jaar is de Nederlandse gasproduktie 20% lager dan in 2013.

Het binnenlands aardgasverbruik bedroeg over de eerste 10 maanden van 2014 31,8 miljard kuub. Dat is bijna 15% minder dan in 2013 toen er tot en met oktober 37,2 miljard kuub aardgas werd opgestookt.

Er staan nog meer interessante cijfers in de JODI-Gas-database.
Zo importeerde Nederland in oktober 2014 2,3 miljard kuub aardgas: dat is 20% meer dan in oktober 2013. Over de afgelopen 4 jaar vertoont de import van aardgas een stijgende trend.

Schermafbeelding 2014-12-18 om 18.33.39

De export van aardgas in oktober 2014 was iets lager dan in oktober 2013: 4,5 miljard kuub tegen 4,7 miljard vorig jaar. De cumulatieve aardgas-export over de eerste 10 maanden dit jaar bedraagt 46,1 miljard kuub tegen 53,0 miljard kuub vorig jaar.

Tot slot wil ik nog even wijzen op de netto-export van aardgas: de totale export minus de import van aardgas. Die netto-export zal de komende 10 jaar gaan teruglopen naar nul, omdat de binnenlandse produktie afneemt en Nederland steeds meer gas zal gaan importeren.
In oktober was de netto-export van aardgas 2,19 miljard kuub. En dat is 21% minder dan in oktober vorig jaar toen de export nog 2,80 miljard kuub bedroeg.
Cumulatief over 2014 bedraagt de netto-export 21,9 miljard m³. Dat is de laagste hoeveelheid in de afgelopen 4 jaar.

Schermafbeelding 2014-12-18 om 19.11.42

De zachte winter van 2014 in West-Europa is een belangrijke factor, die de export omlaag heeft geduwd. Maar die lagere export drukt wel op de Nederlandse handelsbalans en zorgt voor een lagere groei van het Bruto Nationaal Produkt.
Ik verwacht dat de aardgasexport de komende jaren verder zal gaan dalen.

Wie vermoordde de SouthStream-pijpleiding? Putin of de EU zelf?

planned_south_stream_pipeline_route-620x400

Afgelopen week kondigde Rusland aan om te stoppen met de aanleg van de Southstream-gaspijpleiding. Dat betekent dat Russisch aardgas ook in de toekomst alleen naar Europa geëxporteerd kan worden via het grondgebied van Oekraïne en via de Nordstream-pijpleiding. Het stopzetten van het South-stream-project betekent een flinke economische strop (600 miljoen euro) voor Bulgarije.
Waarom trok Rusland de stekker uit het project?

De afgelopen zomer zette de Europese Unie Bulgarije en Servië onder druk om de aanleg van de Southstream-pijpleiding Europees aan te besteden. Het was eigenlijk een truukje om de aanleg te vertragen. Een soort sanctie om Rusland te dwingen om de Oekraïnse separatisten niet langer te steunen.
Misschien stopte Rusland met de aanleg van Southstream omdat het de vertragingstactieken en de pesterij van de Europese Unie beu was.
Maar misschien ook omdat er een alternatieve afzetmarkt was gevonden voor het aardgas.

Turkije als alternatieve afzetmarkt?
In april 2014 zijn er al onderhandelingen geweest tussen Rusland en Turkije. Turkije stelde toen voor om de Southstream-pijpleiding te verleggen richting Turkije.
Het aardgasverbruik in Europa is aan het dalen en het verbruik in Turkije zal de komende jaren groeien. In de grafiek hieronder zie je het dalende aardgasverbruik van Italië en het snel stijgende verbruik van Turkije.

Schermafbeelding 2014-12-06 om 13.17.57

Kennelijk zijn de verhoudingen tussen Europa en Rusland momenteel zo slecht, dat Rusland het aardgas liever aan Turkije en China verkoopt.
De Europese Unie begint langzamerhand te beseffen dat ze hun hand overspeeld heeft. Voorzitter Juncker van de Europese Commissie hoopt dat de Southstream-pijpleiding toch nog zal worden gebouwd. De Europese Commissie denkt dat het Russische besluit om met South-stream te stoppen slechts een dreigement is.
We zullen het gaan zien.

Hieronder nog een discussie die werd uitgezonden door de Russische Staatstelevisie (RT) over het pokerspel rond de aardgaspijpleidingen in Zuid-Oost Europa. via DeepResource.

Nederlandse aardgasproduktie dit jaar 20% lager dan in 2013

ukraine-under-pressure-pay-gazprom-its-outstanding-gas-bill-photo-reuters (1)

In de eerste 9 maanden van 2013 produceerde Nederland 61,8 miljard m³ aardgas. In 2014 werd er in dezelfde periode slechts 48,3 miljard m³ geproduceerd. Dat is 20% minder.
Het koude weer in de eerste helft van 2013 zorgde voor een hoger aardgasverbruik dan normaal. In de zachte winter van dit jaar was er minder vraag naar aardgas.
In de grafiek hieronder is de maandelijkse Nederlandse aardgasproduktie weergegeven. De gegevens komen uit de JODI-Gas database.

Schermafbeelding 2014-11-27 om 09.17.11

De dalende trendlijn in de grafiek wordt veroorzaakt door de lagere produktie in 2014. En door de keuze van beginpunt (januari) en eindpunt (september) van de grafiek.

Het Nederlandse aardgasverbruik is in 2014 door de zachte winter ook een stuk lager dan in de jaren daarvoor. In de eerste 9 maanden van dit jaar werd er in Nederland 28,7 miljard m³ gas verstookt. In dezelfde periode van 2013 was dat nog 33,9 miljard m³. Het verbruik in 2014 is 15% lager.
In de grafiek hieronder het binnenlands aardgasverbruik over de afgelopen 4 jaar weergegeven.

Schermafbeelding 2014-11-27 om 09.28.34

Import en netto-export van aardgas
De afgelopen jaren is Nederland meer aardgas gaan invoeren. Dat aardgas wordt doorverkocht aan andere West-Europese landen.

Schermafbeelding 2014-11-27 om 09.33.35

De totale Nederlandse export van aardgas is de afgelopen jaren min of meer gelijk gebleven. Maar een steeds groter deel van die export wordt geïmporteerd uit Noorwegen en Rusland. De netto-export van Nederlands aardgas (totale export – import) is geleidelijk aan het afnemen. In de laatste grafiek bij dit verhaal is de netto-export van Nederlands aardgas weergegeven.

Schermafbeelding 2014-11-27 om 09.41.14

De netto-export van aardgas is een belangrijke bron van inkomsten voor de Nederlandse economie. Op de doorverkoop van geïmporteerd aardgas wordt ook wel verdiend, maar de winstmarge op aardgas uit Nederlandse bodem is veel groter.
Als de afname van de netto-export doorzet, dan dalen de aardgasinkomsten van Nederland. Uiteindelijk zal de Nederlandse aardgasproduktie zo ver afnemen dat de gasexport volledig bestaat uit geïmporteerd gas. En daarna zal Nederland een netto-importeur worden van aardgas en zullen de aardgasinkomsten als sneeuw voor de zon verdwijnen.

Genoeg aardgas tot 2030… en daarna?

Het CBS houdt nauwgezet bij hoeveel aardgas er nog in de Nederlandse bodem zit. Dat is momenteel nog ongeveer 1000 miljard m³, ongeveer de helft van de aardgasreserves in 1993.
In de grafiek hieronder zie je hoe de reserves de afgelopen 20 jaar halveerden.

Schermafbeelding 2014-11-08 om 09.11.53

Het is een vervelende grafiek: het glas is half leeg. En dan te bedenken dat er meestal slechts 80-85% van de reserves daadwerkelijk gewonnen kan worden, nooit 100%.
Gelukkig zijn er nieuwe technologische ontwikkelingen, zodat de hoeveelheid gas, die uiteindelijk gewonnen wordt kan worden opgekrikt. Er kan een mengsel van water en zeep in het gashoudend gesteente worden geinjecteerd, daardoor gaan de reserves waarschijnlijk langer mee. In het optimistische glas-is-halfvol-persbericht wordt gemeld dat Nederland nog tot 2030 zelfvoorzienend zal zijn.

Als je de afname van de afgelopen  jaar extrapoleert, dan zullen rond 2030 de reserves zijn opgestookt.

Schermafbeelding 2014-11-08 om 09.35.08

De laatste 10% van de reserves (100-200 miljard m³) zullen zelfs met verbeterde technieken niet gewonnen kunnen worden.

Wat gaan we na 2030 stoken?
In de 17e en 18e eeuw en het begin van de 19e eeuw stookten we in de koude Nederlandse winters hout en turf. Nederland werd grotendeels ontbost en er ontstonden grote meren op de plaatsen waar het veen werd afgegraven. Brandstoffen als turf en hout zijn eigenlijk ook fossiele brandstoffen hoewel het slechts honderden jaren heeft geduurd om ze te vormen i.p.v. miljoenen.
Steenkool was de belangrijkste brandstof in de tweede helft van de 19e eeuw en de eerste helft van de 20e eeuw. Het aardgastijdperk zal in Nederland duren van 1960 tot 2030. Zoals eerder opgemerkt op dit weblog kan de kleine hoeveelheid schaliegas in Nederlandse bodem daar bar weinig aan toevoegen.
Voorlopig is er nog geen nieuwe brandstof voor handen om ons na 2030 warm te houden. Het grote voordeel van het opraken van het Nederlandse aardgas is natuurlijk het wegvallen van de CO2-uitstoot. Na 2030 zal de Nederlandse CO2-uitstoot erg snel lager worden.

Schermafbeelding 2014-11-08 om 12.11.08

Een Nederlands huishouden stoot jaarlijks 6600 kg CO2 uit. Het verbranden van aardgas voor verwarming, warm water en koken is goed voor 42% van die CO2-uitstoot, 2800 kg.
Vanaf 2030 zal de Nederlandse CO2-uitstoot vermoedelijk zo’n 40% lager liggen dan het afgelopen decennium. Hardstikke goed nieuws voor de klimaatbeschermers.

EU probeert wanhopig Russisch gas en South Stream tegen te houden

Servië importeert al sinds 2007 Russisch aardgas. In 2013 importeerde het land 1,14 miljard kuub Russisch gas. Daarnaast heeft de Servische gasmaatschappij Srbijagas een belang van 49% in South Stream, een gaspijpleiding die Russisch aardgas via de Kaspische Zee en Bulgarije naar Europa zal brengen.
Als de pijpleiding gereed is dan zal Servië ook buiten Oekraïne om Russisch aardgas kunnen importeren. Servië wordt zo minder afhankelijk van de nukken en grillen van de corrupte machthebbers in Kiev.
Servië is geen lid van de Europese Unie en een van de weinige Europese landen die nog vriendschappelijke relaties met Rusland onderhouden.

Het is een doorn in het oog van de Europese politici dat via South Stream een eventuele boycot van Russisch aardgas omzeild kan worden. De Europese Unie wil liever aardgas uit Turkmenistan, uit Iran of desnoods Qatar invoeren via de Nabucco-pijpleiding om zo minder afhankelijk te worden van het Russische aardgas.

Op het kaartje hieronder zijn beide aardgaspijpleidingen ingetekend

800px-Nabuccostream
Op het kaartje kun je zien dat de Nabucco-pijpleing uitsluitend over grondgebied zal lopen van EU-landen, Bulgarije, Roemenië en Hongarije (groen ingekleurd op de kaart)
De concurrerende pijpleiding South Stream loopt over Servisch grondgebied (wit gekleurd op de kaart), waar de EU eigenlijk geen invloed kan uitoefenen.

Een paar maanden geleden toen de crisis in Oekraïne op haar hoogtepunt kwam, heeft de Europese Commissie, bij monde van voorzitter Barosso, de Bulgaarse regering zwaar onder druk gezet om de werkzaamheden aan de South Stream-pijpleiding op te schorten.

De Bulgaarse regering schijnt het werk aan South Stream niet volgens de EU-regels te hebben aanbesteed… wat natuurlijk een kutsmoes is.

Afgelopen week werd ook de Servische regering onder druk gezet door de Europese Unie. Als Servië zich niet houdt aan de Europese regelgeving (aanbesteding of wat dan ook) dan zal het gas bij de Servische grens worden tegengehouden.

De EU wil echt heel graag dat de Europese burgers afkicken van Russisch aardgas en de South Stream-pijpeliding zal juist de afhankelijkheid van de Russische dealer Gazprom vergroten.
Ook landen, die niet tot de Europese Unie behoren, worden onder druk gezet.
Het is meelijwekkend om Brussel zo wanhopig te zien worden.
En het is hypocriet om wel gewoon Russisch gas af te nemen via Nordstream en andere pijpeleidingen.

Schermafbeelding 2014-09-28 om 16.13.26