Tagarchief: aardgas

Nederlandse aardgasproduktie neemt af, maar de gasimport stijgt

In het eerste kwartaal van 2015 werd er 25,9 miljard m³ uit de Nederlandse bodem gewonnen. Bijna 2 miljard kuub meer dan in het zachte eerste kwartaal van 2014. Maar over de afgelopen 5 jaar vertoont de aardgasproduktie een dalende trend.

Schermafbeelding 2015-05-22 om 08.29.48

Het aardgasverbruik in het eerste kwartaal is sterk afhankelijk van de temperatuur en het weer. Over de afgelopen jaren is er een trend naar een lager verbruik.

Schermafbeelding 2015-05-22 om 08.41.53

Het dalende verbruik kan mede voortkomen uit het toegenomen gebruik van steenkool voor elektriciteitsopwekking, waar ik eerder over blogde.

Tegelijk met de afnemende produktie zien we een stijgende import van aardgas. Tijdens de eerste drie maanden van 2015 werd er 7,2 miljard kuub geïmporteerd. Dat is meer dan in de afgelopen jaren.

Schermafbeelding 2015-05-22 om 08.48.44

In het 1e kwartaal van 2011 was binnenlandse produktie zes keer zo groot als de geïmporteerde hoeveelheid. In het afgelopen kwartaal was de verhouding tussen binnenlandse produktie en import gedaald tot 3,6.

Nederland is nog altijd een netto-exporteur van aardgas. In het eerste kwartaal werd er door Nederland 18,4 miljard m³ aardgas geëxporteerd. Omdat Nederland ook aardgas importeert, kijk ik liever naar de netto-export: de totale export verminderd met de import.
Die netto-export van aardgas bedroeg in het eerste kwartaal van dit jaar 11,2 miljard m³.
In de grafiek hieronder kun je zien dat de netto-export van aardgas de laatste jaren langzaam afneemt.

Schermafbeelding 2015-05-22 om 08.58.53

De afnemende produktie en afnemende netto-export van gas zorgen voor dalende aardgasbaten voor de Nederlandse staatskas. Omdat de prijs voor aardgas het afgelopen jaar (in navolging van de olieprijs) flink is gedaald, nemen de aardgas-inkomsten nog verder af. Ik ben benieuwd wanneer de politiek dit ontdekt en hoeveel men denkt te gaan bezuinigen.

De Nederlandse aardgasproduktie zal verder gaan dalen. Dat is onvermijdelijk. Het kan nog 5 tot 10 jaar duren voordat de produktie net zo groot is geworden als het binnenlands verbruik. Als dat punt bereikt wordt, dan is Nederland niet langer een netto-exporteur van aardgas. In de jaren daarna zal Nederland een netto-importeur worden van aardgas, met vervelende gevolgen voor de staatskas. Of het binnenlands verbruik van aardgas zal met de produktie mee moeten dalen.
We gaan het zien.

De terugkeer van steenkool in de Nederlandse energiehuishouding

Gisteren verscheen een opvallend bericht over de dalende elektriciteitsprijs in Nederland. Omdat de brandstoffen steenkool, aardolie en (daaraan gekoppeld) aardgas het laatste jaar goedkoper geworden zijn, kunnen de Nederlandse elektriciteitsproducenten nu stroom leveren tegen lagere prijzen. Maar in het persbericht van netbeheerder TenneT stond ook dat de prijsdaling mede veroorzaakt werd door de opening van 3 nieuwe kolencentrales.
Een mooie gelegenheid om de cijfers er eens bij te halen.

Het totale energieverbruik in Nederland daalt al jaren. Om die daling te illustreren laat ik het energieverbuik in de maand januari zien voor de periode 2011 – 2015.

Schermafbeelding 2015-05-04 om 19.23.05

De dalende trend is duidelijk. Maar hierbij moet wel worden aangetekend dat januari 2014 veel warmer was dan normaal; het verbruik van aardgas was in die maand erg laag.

In de tweede grafiek hieronder is het afnemend energieverbruik ook zichtbaar, zij het minder duidelijk. Wel duidelijk zichtbaar is het hogere aardgasverbruik (de blauwe kolommen) in de koude wintermaanden.

Schermafbeelding 2015-05-04 om 19.30.41

 

Minder opvallend is de geleidelijke afname van het aardolieverbruik: het oranje deel in de brandstofmix-grafiek.
Daarom hieronder een grafiekje dat duidelijker laat zien dat Nederland steeds minder aardolie (en aardolieprodukten) als brandstof verbruikt.

Schermafbeelding 2015-05-04 om 19.31.10

Nader beschouwd blijkt ook de hoeveelheid aardgas, die Nederland jaarlijks opstookt geleidelijk af te nemen. In de 4e grafiek hieronder is het dalende verbruik van aardgas wat beter zichtbaar gemaakt. Hierbij moet worden aangetekend dat het aardgasverbruik begin 2010 veel hoger was dan normaal vanwege strenge vorst.

Schermafbeelding 2015-05-04 om 19.41.54

De brandstof steenkool is juist bezig aan een opmars in de brandstofmix.
In 2010 was minder dan 10% van het Nederlandse energieverbruik afkomstig uit steenkool. In 2014 is dat aandeel opgelopen tot meer dan 12%.

Schermafbeelding 2015-05-04 om 20.14.42

Het stijgend gebruik van steenkool als brandstof zal zorgen voor extra CO2. Maar omdat het gebruik van aardgas en aardolie gestaag daalt zal de netto CO2-uitstoot van Nederland verder blijven dalen, zij het minder voortvarend.

De steenkool, die in de nieuw geopende steenkoolcentrales wordt verbrand, komt niet uit Nederlandse bodem maar moet worden geïmporteerd uit steenkool-exporterende landen.
Polen is het enige Europese land dat nog steenkool exporteert, maar ook in Polen daalt de produktie van steenkool. En binnenkort zal de produktie van Polen onvoldoende zijn om nog steenkool te kunnen exporteren. Dan zullen de Nederlandse steenkoolcentrales Russische kolen gaan stoken of steenkool uit een ander continent (Afrika of Noord-Amerika) moeten importeren. Dat transport over duizenden kilometers maakt de steenkool en daarmee de elektriciteit duurder.

Mijn eigen gas- en elektriciteitsverbruik deel 2

In april 2014 blogde ik al over het gas- en elektricieitsverbruik van mijn eigen (3 persoons) huishouden. Afgelopen week kreeg ik de nieuwste cijfers van Eneco, lopend tot april 2015.
Het gasverbruik was 602 m³. Dat is 21% meer dan vorig jaar toen we een hele zachte winter hadden. Kennelijk hebben we in de afgelopen winter weer iets meer gestookt. Het gasverbruik is wel flink lager dan in 2010 t/m 2012.

Schermafbeelding 2015-05-03 om 08.43.59

Het elektriciteitsverbruik van afgelopen jaar was 3390 KWh, het laagste verbruik van de afgelopen 5 jaar.

Schermafbeelding 2015-05-03 om 08.44.11

Ik ga gewoon door met koud douchen en warme truien aantrekken. Het gasverbruik kan nog wel wat lager. Het moet ook lager, want het aardgas raakt op.
Het elektriciteitsverbruik kan ook nog wel lager. Heeft iemand nog tips?

Nederlandse aardgasproduktie en aardgasexport nemen af

De nieuwste cijfers uit de JODI-Gas-database laten zien dat de Nederlandse aardgasproduktie afneemt. Dit betekent een trendbreuk met de stijgende Nederlandse gasproduktie, waar ik eerder over blogde.
De jaarlijkse produktie vertoont tot 2013 een stijgende lijn. Maar als je kijkt naar de gasproduktie sinds januari 2011, dan zie je een dalende trend.

Schermafbeelding 2015-03-19 om 11.14.55

In januari 2015 produceerde Nederland 10,1 miljard m³: 600 miljoen meer dan in januari 2014, maar minder dan in de januarimaanden van 2011, 2012 en 2013.

Door de lagere produktie kan Nederland ook minder aardgas exporteren.
In januari 2015 exporteerde Nederland 6,7 miljard m³. In januari 2014 was dat nog ruim 7 miljard m³.
De hoeveelheid gas die Nederland de afgelopen jaren in januari exporteerde heb ik hieronder in een grafiek weergegeven. De grafiek laat een dalende trend zien.

De Nederlandse aardgasproduktie zal verder gaan dalen en daarmee zal ook de export van aardgas afnemen. De Nederlandse overheid zal steeds minder aardgasbaten binnenkrijgen. En daarom zal de overheid moeten gaan bezuinigen: bijvoorbeeld door subsidies af te schaffen en te bezuinigen op bouw en onderhoud van infrastructuur.
Het alternatief is het verhogen van belastingen of het begrotingstekort verder laten oplopen.

Nederland tast steeds dieper in de slinkende aardgasreserves

De regering heeft aangekondigd dat de aardgaswinning uit het Groningse Slochteren-gasveld beperkt zal worden tot 39 miljard m³. Door deze zelfopgelegde beperking zal er meer gas gehaald moeten worden uit andere, kleinere gasvelden. Want de hoeveelheid aardgas, die jaarlijks uit de Nederlandse bodem gehaald wordt, vertoont een stijgende trend.

In de periode 1991 tot 2000 werd er jaarlijks gemiddeld 62 miljard m³ aan de reserves onttrokken. Tussen 2000 en 2008 was het gemiddelde 68 miljard m³. In het jaar 2009 werden er nieuwe gasreserves ontdekt zodat er netto 22 miljard m³ werd toegevoegd aan de reserves. In de periode 2010 tot en met 2013 werd er jaarlijks 90 miljard m³ gas aan de reserve onttrokken, bijna 50% meer dan tussen 1991 en 2000.
In de grafiek hieronder is goed zichtbaar dat de hoeveelheid, die jaarlijks gewonnen wordt flink is gestegen.

Schermafbeelding 2015-03-17 om 19.35.08

De belofte van de regering om minder gas te gaan winnen staat haaks op de stijgende trend van de laatste decennia.

Hoeveel aardgas is er nu nog over?
Interessante vraag. Het CBS publiceerde in september 2014 de meest recente schatting van de reserves: 1044 miljard m³. Dat is de helft van de reserves die Nederland in 1991 had.
In de grafiek hieronder is de afname van de aardgasreserves zichtbaar.

Schermafbeelding 2015-03-17 om 22.00.03

Als de aardgaswinning de komende jaren op hetzelfde nivo blijft (90 miljard m³), dan is de Nederlandse reserve over 11 jaar uitgeput. (dus in 2025)
Waarschijnlijk kan de jaarlijkse produktie van 90 miljard kuub niet volgehouden worden. Om aardbevingen en maatschappelijke onrust te voorkomen zal de gaswinning beperkt gaan worden. En ook door geologische factoren zal de gaswinning afnemen. Bij een lagere produktie van 60 miljard m³ per jaar,  zal het 17 jaar (tot 2031)  duren voordat de reserves uitgeput zijn.

We moeten ook rekening houden met de mogelijkheid dat de laatste 100 miljard kuub zeer moeilijk te winnen zal zijn. Ik stel voor dat we onze huizen nog beter isoleren, alvast dikke truien gaan breien en heel veel bomen gaan planten.

Nederlandse aardgasexport dit jaar flink lager dan in 2013

De winter was erg zacht, de herfst was warm en de laatste dagen hoeft de verwarming ook niet echt aan. De vraag naar aardgas was in 2014 veel lager dan in 2013 toen het een stuk kouder was.
Daarom haalt Gasterra ook minder aardgas naar boven.
In oktober 2014 werd er in Nederland 5,3 miljard kuub aardgas geproduceerd. In oktober 2013 was dat 6,1 miljard kuub en in oktober 2012 64 miljard kuub.
Hieronder staat de maandelijkse aardgasproduktie uitgezet; de data komen uit de JODI-Gas-database.

Schermafbeelding 2014-12-18 om 18.16.44

De cumulatieve produktie over de eerste 10 maanden van 2014 bedraagt 53,7 miljard kubieke meter. In 2013 stond de cumulatieve produktie na 10 maanden op 67,9 miljard. Dit jaar is de Nederlandse gasproduktie 20% lager dan in 2013.

Het binnenlands aardgasverbruik bedroeg over de eerste 10 maanden van 2014 31,8 miljard kuub. Dat is bijna 15% minder dan in 2013 toen er tot en met oktober 37,2 miljard kuub aardgas werd opgestookt.

Er staan nog meer interessante cijfers in de JODI-Gas-database.
Zo importeerde Nederland in oktober 2014 2,3 miljard kuub aardgas: dat is 20% meer dan in oktober 2013. Over de afgelopen 4 jaar vertoont de import van aardgas een stijgende trend.

Schermafbeelding 2014-12-18 om 18.33.39

De export van aardgas in oktober 2014 was iets lager dan in oktober 2013: 4,5 miljard kuub tegen 4,7 miljard vorig jaar. De cumulatieve aardgas-export over de eerste 10 maanden dit jaar bedraagt 46,1 miljard kuub tegen 53,0 miljard kuub vorig jaar.

Tot slot wil ik nog even wijzen op de netto-export van aardgas: de totale export minus de import van aardgas. Die netto-export zal de komende 10 jaar gaan teruglopen naar nul, omdat de binnenlandse produktie afneemt en Nederland steeds meer gas zal gaan importeren.
In oktober was de netto-export van aardgas 2,19 miljard kuub. En dat is 21% minder dan in oktober vorig jaar toen de export nog 2,80 miljard kuub bedroeg.
Cumulatief over 2014 bedraagt de netto-export 21,9 miljard m³. Dat is de laagste hoeveelheid in de afgelopen 4 jaar.

Schermafbeelding 2014-12-18 om 19.11.42

De zachte winter van 2014 in West-Europa is een belangrijke factor, die de export omlaag heeft geduwd. Maar die lagere export drukt wel op de Nederlandse handelsbalans en zorgt voor een lagere groei van het Bruto Nationaal Produkt.
Ik verwacht dat de aardgasexport de komende jaren verder zal gaan dalen.

Wie vermoordde de SouthStream-pijpleiding? Putin of de EU zelf?

planned_south_stream_pipeline_route-620x400

Afgelopen week kondigde Rusland aan om te stoppen met de aanleg van de Southstream-gaspijpleiding. Dat betekent dat Russisch aardgas ook in de toekomst alleen naar Europa geëxporteerd kan worden via het grondgebied van Oekraïne en via de Nordstream-pijpleiding. Het stopzetten van het South-stream-project betekent een flinke economische strop (600 miljoen euro) voor Bulgarije.
Waarom trok Rusland de stekker uit het project?

De afgelopen zomer zette de Europese Unie Bulgarije en Servië onder druk om de aanleg van de Southstream-pijpleiding Europees aan te besteden. Het was eigenlijk een truukje om de aanleg te vertragen. Een soort sanctie om Rusland te dwingen om de Oekraïnse separatisten niet langer te steunen.
Misschien stopte Rusland met de aanleg van Southstream omdat het de vertragingstactieken en de pesterij van de Europese Unie beu was.
Maar misschien ook omdat er een alternatieve afzetmarkt was gevonden voor het aardgas.

Turkije als alternatieve afzetmarkt?
In april 2014 zijn er al onderhandelingen geweest tussen Rusland en Turkije. Turkije stelde toen voor om de Southstream-pijpleiding te verleggen richting Turkije.
Het aardgasverbruik in Europa is aan het dalen en het verbruik in Turkije zal de komende jaren groeien. In de grafiek hieronder zie je het dalende aardgasverbruik van Italië en het snel stijgende verbruik van Turkije.

Schermafbeelding 2014-12-06 om 13.17.57

Kennelijk zijn de verhoudingen tussen Europa en Rusland momenteel zo slecht, dat Rusland het aardgas liever aan Turkije en China verkoopt.
De Europese Unie begint langzamerhand te beseffen dat ze hun hand overspeeld heeft. Voorzitter Juncker van de Europese Commissie hoopt dat de Southstream-pijpleiding toch nog zal worden gebouwd. De Europese Commissie denkt dat het Russische besluit om met South-stream te stoppen slechts een dreigement is.
We zullen het gaan zien.

Hieronder nog een discussie die werd uitgezonden door de Russische Staatstelevisie (RT) over het pokerspel rond de aardgaspijpleidingen in Zuid-Oost Europa. via DeepResource.