Tagarchief: peak-everything

Grenzen aan de groei van import

Het CBS houdt nauwkeurig bij hoeveel grondstoffen er in Nederland worden geïmporteerd. Onlangs werden de importcijfers over het jaar 2014 aan de statistieken toegevoegd.
Groeit de import van grondstoffen nog altijd, of is inmiddels peak-import bereikt en daalt de invoer van materialen?

In 2014 bedroeg de totale import van materialen 387,4 miljoen ton. Minder dan de 394 miljoen ton van 2012 en 2013. Maar meer dan de import in het crisisjaar 2009.
Hieronder de ontwikkeling van de import sinds 1996.

Schermafbeelding 2016-02-04 om 22.15.19

Nederlandse import van metaal
De import van metaal (en erts) bedroeg in 2007 en 2008 meer dan 40 miljoen ton. In de afgelopen jaren schommelt de ingevoerde hoeveelheid metaal rond de 36 miljoen ton (zie de grafiek hieronder).

Schermafbeelding 2016-02-04 om 22.20.45

De import van ijzererts wordt specifiek door het CBS gerapporteerd. In 2007 werd meer dan 25 miljoen ton ijzererts ingevoerd. In 2014 was dat nog 20,9 miljoen ton, ofwel 16% minder.

Schermafbeelding 2016-02-04 om 22.25.18

Nederlandse import van biomassa en afgeleide producten
Het CBS rapporteert dat er in 2014 ruim 78 miljoen ton aan biomassa en afgeleide producten werd geïmporteerd. Hieronder vallen voedingsgewassen, levende dieren en vlees, vis en schaaldieren, maar ook hout en andere producten uit biomassa.
De import in 2014 was ietsje lager dan de 80 miljoen ton, die het jaar ervoor werd ingevoerd.

Schermafbeelding 2016-02-04 om 22.31.27

Nederlandse import van fossiele brandstoffen
De import van fossiele brandstoffen vertoont in Nederland nog altijd een stijgende trend. Hoewel de import in 2014 met 203 miljoen ton iets lager was dan in 2012 en 2013 toen de import uitkwam op respectievelijk 209 en 211 miljoen ton fossiele brandstof.

Schermafbeelding 2016-02-04 om 22.36.24

Momenteel is de prijs voor steenkool en aardolie erg laag. Het ligt voor de hand, dat bij die lage prijs meer steenkool en aardolie ingekocht zal worden door Nederlandse grootverbruikers. De import van fossiele brandstoffen is in 2015 misschien wel weer gestegen naar het nivo van 2013.
Aan de andere kant staat de Baltic Dry Index, een graadmeter voor de kosten van vervoer per vrachtschip, op een zeer lage stand. Dat betekent dat er momenteel zeer weinig vraag is naar vrachtvervoer per zeeschip. Wereldwijd zijn er begin 2016 weinig schepen met aardolie en steenkool onderweg. En dat betekent dat de invoer van materialen (zoals aardolie en steenkool) door Europese landen is afgenomen.

Nederlandse aardgasproduktie met 22% afgenomen in 2015

Over de eerste 11 maanden werd er in Nederland 47,1 miljard m³ gewonnen. Dat is 22% minder dan de 60,8 miljard m³, die over dezelfde periode van 2014 werd gewonnen. Ten opzichte van de eerste 11 maanden van 2013 bedraagt de produktiedaling 38%.
In de grafiek hieronder is de maandelijkse Nederlandse aardgasproduktie over de laatste jaren weergegeven.

Schermafbeelding 2016-01-19 om 22.09.54

Het binnenlands gasverbruik lag over de eerste 11 maanden van 2015 iets hoger dan vorig jaar: 36,5 miljard m³ tegenover 35,8 miljard m³ in 2014. Over de afgelopen jaren vertoont het binnenlands gasverbruik een dalende trend. Maar de zachte winters van 2014 en 2015 dragen daar waarschijnlijk flink aan bij.

Schermafbeelding 2016-01-19 om 22.18.13

De export van aardgas bedroeg over de eerste 11 maanden van vorig jaar 44,3 miljard m³. In 2014 werd er in 11 maanden nog 51,6 miljard m³ geëxporteerd en in 2013 exporteerde Nederland 59,4 miljard m³. Naarmate de Nederlandse aardgasproduktie verder afneemt, zal ook de export verder dalen. Uiteindelijk zal Nederland geen aardgas meer exporteren, maar een importeur van aardgas worden.
Hieronder in de laatste grafiek bij dit verhaal heb ik de stijgende import en de dalende export van aardgas weergegeven. Over een jaar of drie zal Nederland meer gas importeren dan exporteren.

Schermafbeelding 2016-01-20 om 14.48.35

Peak-steenkool valt eerder dan peak-olie

Tot voor kort gingen energiedeskundigen bij gerenommeerde instituten als EIA en IEA ervan uit dat het gebruik van steenkool voorlopig nog zou blijven stijgen.
In het Medium Term Coal-Market Report uit 2014 voorzagen de deskundigen van het Internationaal Energie Agentschap (IEA) dat het mondiale steenkoolverbruik tot 2019 met gemiddeld 2% per jaar zou stijgen. De tabel hieronder komt uit dat rapport.

Schermafbeelding 2016-01-18 om 16.14.21

Het steenkoolverbruik in China,’s werelds grootste steenkoolverbruiker, zou volgens deze prognose met jaarlijks 2,5% stijgen.
Maar in 2014 lag het mondiale steenkoolverbruik geen 2%, maar slechts 0,4% boven dat van 2013. Het steenkoolverbruik van China groeide slechts 0,1% i.p.v. de verwachte 2,5%.
In het Medium Term Coal-Market Report van 2015 valt dan ook iets heel anders te lezen.

Schermafbeelding 2016-01-18 om 16.39.56

De energiedeskundigen van het IEA voorzien nog wel een stijgend steenkoolverbruik in de rest van de wereld, vooral in India. Maar daar heb ik zo mijn vraagtekens bij. Het steenkoolverbruik in China zal nog wel verder dalen. De Chinese overheid heeft afgelopen jaar 1300 kolenmijnen laten sluiten en dit jaar wil ze opnieuw 1000 mijnen sluiten.

Ik verwacht dat het mondiale steenkoolverbruik in 2015 lager uitvalt dan in 2014 en dat die daling zal doorzetten. Over een aantal jaar zullen we kunnen vaststellen dat het mondiale steenkoolverbruik piekte in 2014.
Dat betekent dat de prognoses van het IPCC over de menselijke CO2-uitstoot niet zullen uitkomen. Met name het RCP8.5-scenario is volkomen onrealistisch geworden.
In de figuur hieronder staat de hoeveelheid fossiele brandstoffen, die volgens het RCP8.5-scenario zal worden verbruikt, weergegeven. De hoeveelheid steenkool is met zwart aangegeven. De deskundigen van het IPCC achtten het in 2011 mogelijk dat het steenkoolverbruik gedurende de 21e eeuw zou verviervoudigen. De figuur komt uit “RCP8.5 — A scenario of comparatively high greenhouse gas emissions” van Riahi et al.

Schermafbeelding 2016-01-18 om 17.08.36

Aan de rechterkant zijn prognoses weergegeven voor de andere scenario’s van het IPCC weergegeven (RCP6.0, RCP4.5 en RCP2.6).

Hoe zit het dan met peak-olie?
Dat ligt een beetje aan welke definitie van peakoil je hanteert. Als je kijkt naar de totale hoeveelheid aardolie en aan aardolie gerelateerde produkten, dan is de piekproduktie nog niet bereikt. In 2015 is de mondiale produktie van vloeibare brandstoffen nog iets verder gestegen, zoals is te zien in onderstaande grafiek van Euan Mearns.

Maar ik acht het zeker mogelijk dat de mondiale produktie van vloeibare brandstoffen in 2016 of 2017 zal gaan dalen. Maar pas over een paar jaar kunnen we vaststellen in welk jaar peakoil viel. Maar het is in ieder geval na peak-coal (2014)

Aanbevolen literatuur: Peak Coal is already here or likely by 2020, so IPCC 100 year projections are probably far too high op energyskeptic.com.
En A closer look at scenario RCP8.5 van Larry Kummer.

De Nederlandse energiebalans: een update

Deze week publiceerde het CBS nieuwe cijfers over het Nederlandse energieverbruik. Ik heb even wat grafiekjes gemaakt om te kijken of er duidelijke trends te zien zijn.

Energieverbruik van de gezamenlijke Nederlandse economische activiteiten
Uit de cijfers van het CBS blijkt dat de Nederlandse economie steeds energiezuiniger wordt.
Het energieverbruik in 2014 was met 2227,6 PJ 3,6% lager dan in 2011,

Schermafbeelding 2015-12-10 om 10.48.45

Het energieverbruik daalt terwijl de economie nog licht groeit. Misschien komt dit doordat er energie-intensieve activiteiten naar het buitenland worden verplaatst. Of doordat economische activiteit, die weinig energie verbruikt, een groter aandeel heeft in de Nederlandse economie.

In de Energiebalans van het CBS vind je de energieverbruikscijfers vanaf het jaar 1995. Deze cijfers laten zien dat het energieverbruik steeg tot halverwege het eerste decennium van de 21e eeuw. Daarna begon het verbruik af te nemen, afgezien van een scherpe piek in het jaar 2010.

Schermafbeelding 2015-12-10 om 12.14.12

Energiewinning in Nederland
De hoeveelheid energie, die in Nederland gewonnen wordt, vertoont een licht dalende trend.
Schermafbeelding 2015-12-10 om 13.11.25
Voor dit jaar (2015) zal de hoeveelheid gewonnen energie flink lager uitvallen i.v.m. de sterk verminderde gaswinning.

De energiesector, waaronder het CBS olie- en gaswinning, cokesfabrieken, raffinaderijen en energiebedrijven rekent, verbruikt zelf 6 tot 7% van het totale energieverbruik. De laatste jaren loopt dat percentage licht op.
Schermafbeelding 2015-12-10 om 13.18.19

Als we specifiek kijken naar de olie- en gaswinning, dan zien we dat de winning van fossiele brandstoffen in Nederland steeds meer energie kost. Het energieverbruik loopt de laatste 20 jaar op van ongeveer 1,2% van het totale energieverbruik naar 1,5%.

Schermafbeelding 2015-12-10 om 13.30.17

Omdat de gaswinning dit jaar sterk is verminderd, zal het energieverbruik voor olie- en gaswinning dit jaar ook lager uitvallen.

Het netto-rendement van energiewinning in Nederland
Het nuttig energierendement van energiewinning in Nederland kun je uitrekenen door de hoeveelheid gewonnen energie te delen door de hoeveelheid energie, die de energiesector verbruikt.
In 1995 verbruikte de energiesector 171 PJ aan energie en werd er in Nederland 2811 PJ aan energie (hoofdzakelijk aardgas) gewonnen. De verhouding tussen die twee bedraagt 16,4 : 1.
In 2014 verbruikte de energiesector 160 PJ en werd er 2422 PJ aan energie gewonnen. De verhouding is afgenomen tot 15,1 : 1.

Schermafbeelding 2015-12-10 om 13.42.46

NB. Bij deze berekening van het energierendement wordt totaal geen rekening gehouden met de import van energie in de vorm van fossiele brandstoffen en elektriciteit. ik kijk sec alleen naar de hoeveelheid energie, die de energiesector verbruikt en de hoeveelheid energie, die in Nederland gewonnen wordt.

Voor 2015 verwacht ik dat de gewonnen hoeveelheid energie flink lager uitvalt, maar dat ook het energieverbruik van de energiesector lager wordt. Het is (voor mij) nog onvoorspelbaar hoe de verhouding tussen gewonnen energie en verbruikte energie zal uitvallen. Maar intuitief denk ik dat die verhouding nog lager zal zijn dan in 2014.

Aardgasimport voor Nederland steeds goedkoper

In september 2014 bedroeg de prijs van Russisch aardgas 8,07 euro per miljoen BTU volgens opgave van Gazprom. In die maand importeerde Nederland 2650 miljoen m³ aardgas, o.a. uit Rusland.
In 2015 is de prijs van Russisch aardgas gaan dalen en in september van 2015 is de prijs gezakt naar 5,78 euro per miljoen BTU. Het aardgas is nu 28% goedkoper dan een jaar geleden.

 

Schermafbeelding 2015-11-30 om 17.21.05 de grafiek hierboven loopt t/m oktober 2015

De 2650 miljoen m³ gas, die Nederland importeerde, komen overeen met 93573446 miljoen BTU. Bij de gasprijs van september 2014 kostte de import van 2650 miljoen m³ dus 755 miljoen euro.
Dit jaar importeerde Nederland 3780 miljoen m³, ofwel 133474576 miljoen BTU: 42% meer dan vorig jaar. Maar omdat de prijs is gedaald kostte die gasimport 771 miljoen euro, slechts 2% meer dan de gasrekening van september 2014.

Voor slechts 2% meer kan je nu 42% meer aardgas kopen.
Het is voor de Nederlandse economie dus helemaal niet zo slecht om de aardgaswinning terug te schroeven en meer buitenlands aardgas te importeren. Misschien is dat ook een van de redenen waarom de gaswinning in Groningen zo sterk is teruggebracht. (deze mogelijkheid is hier door reageerder Hans al eens geopperd)

Het is goed mogelijk dat de prijs van Russisch importgas nog verder daalt. De prijs in euro’s is momenteel lager dan in oktober 2005. Terwijl er in die 10 jaar biljoenen euro’s zijn bijgekomen. Schermafbeelding 2015-11-30 om 18.32.16

Misschien is het voor Nederland wel slim om helemaal te stoppen met aardgaswinning en volledig over te stappen op Russisch importgas. Het zijn rare, maar interessante tijden.

Nederlandse aardgasproduktie in 2015 met één vijfde afgenomen

In de eerste 9 maanden van 2015 werd er in Nederland 38300 miljoen m³ geproduceerd. In de zelfde periode van 2014 was de produktie 48300 miljoen m³. De afname in 2015 t.o.v. 2014 bedraagt 20%. In vergelijking met 2013 (met een heel koud voorjaar) is de gasproduktie al met 38% afgenomen.

Schermafbeelding 2015-11-19 om 10.43.16

Als de aardgaswinning verder blijft afnemen in hetzelfde tempo, dan zal voor 2020 de aardgasproduktie in Nederland ophouden.

Schermafbeelding 2015-11-19 om 10.46.14

Het Nederlands aardgasverbruik daalt de laatste jaren ook enigszins, doordat gasgestookte elektriciteitscentrales gesloten worden, steenkoolcentrales geopend worden en meer elektriciteit wordt opgewekt door windmolens.
Over de eerste negen maanden van 2015 was het gasverbruik nagenoeg gelijk aan dat van 2014: 29160 miljoen m³ tegenover 28670 miljoen m³. Maar t.o.v. 2013 lag het gasverbruik in de eerste drie kwartalen ruim 13% lager.

Schermafbeelding 2015-11-19 om 12.11.24

 

Omdat de gaswinning sneller daalt dan het gasverbruik, daalt de hoeveelheid aardgas, die Nederland exporteert en stijgt de import van buitenlands gas. De overheid houdt er rekening mee dat Nederland dit jaar 1 miljard euro minder zal verdienen aan het aardgas.
In onderstaande grafiek staat de import en export over de eerste 9 maanden van het jaar weergegeven. De daling van de export en de stijging van de import zijn duidelijk zichtbaar.

Schermafbeelding 2015-11-19 om 11.38.29

Over de eerste 9 maanden van dit jaar is Nederland nog altijd een netto-exporteur van aardgas. Maar de import van aardgas steeg van 21923 miljoen m³ in 2014 naar 27954 miljoen m³ dit jaar.
Er is (met nog 3 maanden te gaan) een kleine kans dat Nederland in 2015 een netto-importeur van aardgas wordt. Het is waarschijnlijker dat die situatie pas in 2016 of in 2017 zal optreden.

Is Nederland nu al afhankelijk geworden van buitenlands aardgas?

Volgens de JODI Gas World-database importeerde Nederland in september 2015 twee keer zoveel aardgas dan het zelf produceerde. De import van aardgas bedroeg 3780 miljoen m³; de binnenlandse produktie bedroeg slechts 1812 miljoen m³.
In de grafiek hieronder heb ik de maandelijkse produktie en import van aardgas (volgens de JODI-Gas World database) uitgezet.

Schermafbeelding 2015-11-18 om 08.00.07

In 2015 is de import van aardgas al in vier maanden groter geweest dan de produktie. De Nederlandse import van aardgas was nog nooit zo groot als in september 2015.

Het binnenlands verbruik was in september opnieuw groter dan de binnenlandse produktie: 2557 miljoen m³ tegen 1812 miljoen m³. Zonder de gestegen import had Nederland ingeteerd op de bovengrondse (en ondergrondse) gasvoorraden.

Merkwaardig genoeg exporteert Nederland nog altijd aardgas. In september werd er 3035 miljoen m³ aardgas geëxporteerd. Maar omdat de import 3780 miljoen m³ bedroeg, is er sprake van een netto-import van 745 miljoen m³. In september 2014 werd er nog netto 1433 miljoen m³ aardgas geëxporteerd.
De grafiek hieronder laat de Nederlandse aardgasbalans (het verschil tussen export en import) zien. Decennialang was Nederland een aardgasexporteur, maar in 2015 is Nederland al vier maanden een importeur van aardgas.

Schermafbeelding 2015-11-18 om 08.04.40

Over de eerste 9 maanden van dit jaar exporteerde Nederland 36 miljard kuub aardgas. De cumulatieve import is in 9 maanden opgelopen naar bijna 28 miljard kuub. Het blijft nog even afwachten of Nederland over heel 2015 een netto-exporteur of een netto-importeur van aardgas zal worden.