Tagarchief: peak-everything

Nederlandse aardgasproduktie en aardgasexport nemen af

De nieuwste cijfers uit de JODI-Gas-database laten zien dat de Nederlandse aardgasproduktie afneemt. Dit betekent een trendbreuk met de stijgende Nederlandse gasproduktie, waar ik eerder over blogde.
De jaarlijkse produktie vertoont tot 2013 een stijgende lijn. Maar als je kijkt naar de gasproduktie sinds januari 2011, dan zie je een dalende trend.

Schermafbeelding 2015-03-19 om 11.14.55

In januari 2015 produceerde Nederland 10,1 miljard m³: 600 miljoen meer dan in januari 2014, maar minder dan in de januarimaanden van 2011, 2012 en 2013.

Door de lagere produktie kan Nederland ook minder aardgas exporteren.
In januari 2015 exporteerde Nederland 6,7 miljard m³. In januari 2014 was dat nog ruim 7 miljard m³.
De hoeveelheid gas die Nederland de afgelopen jaren in januari exporteerde heb ik hieronder in een grafiek weergegeven. De grafiek laat een dalende trend zien.

De Nederlandse aardgasproduktie zal verder gaan dalen en daarmee zal ook de export van aardgas afnemen. De Nederlandse overheid zal steeds minder aardgasbaten binnenkrijgen. En daarom zal de overheid moeten gaan bezuinigen: bijvoorbeeld door subsidies af te schaffen en te bezuinigen op bouw en onderhoud van infrastructuur.
Het alternatief is het verhogen van belastingen of het begrotingstekort verder laten oplopen.

Nederland tast steeds dieper in de slinkende aardgasreserves

De regering heeft aangekondigd dat de aardgaswinning uit het Groningse Slochteren-gasveld beperkt zal worden tot 39 miljard m³. Door deze zelfopgelegde beperking zal er meer gas gehaald moeten worden uit andere, kleinere gasvelden. Want de hoeveelheid aardgas, die jaarlijks uit de Nederlandse bodem gehaald wordt, vertoont een stijgende trend.

In de periode 1991 tot 2000 werd er jaarlijks gemiddeld 62 miljard m³ aan de reserves onttrokken. Tussen 2000 en 2008 was het gemiddelde 68 miljard m³. In het jaar 2009 werden er nieuwe gasreserves ontdekt zodat er netto 22 miljard m³ werd toegevoegd aan de reserves. In de periode 2010 tot en met 2013 werd er jaarlijks 90 miljard m³ gas aan de reserve onttrokken, bijna 50% meer dan tussen 1991 en 2000.
In de grafiek hieronder is goed zichtbaar dat de hoeveelheid, die jaarlijks gewonnen wordt flink is gestegen.

Schermafbeelding 2015-03-17 om 19.35.08

De belofte van de regering om minder gas te gaan winnen staat haaks op de stijgende trend van de laatste decennia.

Hoeveel aardgas is er nu nog over?
Interessante vraag. Het CBS publiceerde in september 2014 de meest recente schatting van de reserves: 1044 miljard m³. Dat is de helft van de reserves die Nederland in 1991 had.
In de grafiek hieronder is de afname van de aardgasreserves zichtbaar.

Schermafbeelding 2015-03-17 om 22.00.03

Als de aardgaswinning de komende jaren op hetzelfde nivo blijft (90 miljard m³), dan is de Nederlandse reserve over 11 jaar uitgeput. (dus in 2025)
Waarschijnlijk kan de jaarlijkse produktie van 90 miljard kuub niet volgehouden worden. Om aardbevingen en maatschappelijke onrust te voorkomen zal de gaswinning beperkt gaan worden. En ook door geologische factoren zal de gaswinning afnemen. Bij een lagere produktie van 60 miljard m³ per jaar,  zal het 17 jaar (tot 2031)  duren voordat de reserves uitgeput zijn.

We moeten ook rekening houden met de mogelijkheid dat de laatste 100 miljard kuub zeer moeilijk te winnen zal zijn. Ik stel voor dat we onze huizen nog beter isoleren, alvast dikke truien gaan breien en heel veel bomen gaan planten.

Is het tijdperk van afnemende CO2-uitstoot begonnen?

PEAKCO2

In de afgelopen 200 jaar is de mensheid steeds meer fossiele brandstoffen gaan gebruiken. Door steeds grotere hoeveelheden steenkool, aardgas en aardolie te verbranden is de CO2-produktie van de mens gestegen tot een verontrustende hoeveelheid. In de grafiek hieronder staat de CO2-uitstoot van de afgelopen 48 jaar weergegeven.

Schermafbeelding 2015-03-10 om 11.07.35

De wetenschap is het erover eens dat de menselijke CO2-uitstoot de drijvende kracht is achter de stijgende CO2-concentratie in de atmosfeer. En dat die stijgende CO2-concentratie zal leiden tot opwarming van de atmosfeer.

In Europa daalt de menselijke CO2-uitstoot sinds begin jaren 90 en in Noord-Amerika (Mexico, de VS en Canada) is de CO2-uitstoot sinds 2007 al 7% gedaald.

Schermafbeelding 2015-03-10 om 11.22.55

In 2007 bedroeg de gezamenlijke CO2-uitstoot van Noord-Amerika en Europa ruim 15000 Megaton ofwel 48% van de totale mondiale CO2-uitstoot. In 2013 was de gezamenlijk Amerikaanse en Europese CO2-uitstoot gedaald tot 14000 Megaton. En dat is nog maar 40% van de wereldwijde CO2-uitstoot.

Omdat de makkelijk winbare aardolie, steenkool en gasreserves al grotendeels verbruikt zijn, kunnen we verwachten dat ook in de rest van de wereld de CO2-uitstoot zal gaan afnemen. Het is alleen de vraag wanneer dat precies zal gaan gebeuren. Het is interessant om de CO2-uitstoot van China in de gaten te houden. Hieronder is de Chinese CO2-uitstoot uitgezet samen met de totale mondiale CO2-uitstoot.

Schermafbeelding 2015-03-10 om 11.02.59

In 2007 kwam de Chinese CO2-uitstoot op 6516 Megaton, ofwel 20% van de mondiale CO2-uitstoot.
Maar het Chinese aandeel in de mondiale CO2-uitstoot is sindsdien gestegen. In 2013 produceerde China 9524 Megaton CO2 en dat was 27% van de wereldwijde CO2-uitstoot.

Maar volgens de meest recente cijfers lijkt de Chinese CO2-uitstoot in 2014 lager uit te vallen dan die van 2013. Een lager verbruik van steenkool en een stagnerende cementproduktie hebben er volgens Glenn Peters van het CICERO-onderzoeksinstituut voor gezorgd dat de Chinese CO2-uitstoot niet verder is gestegen en misschien wel een procentje is afgenomen.
De grafiek hieronder is door Glenn Peters gemaakt en via internet verspreid.

Schermafbeelding 2015-03-08 om 21.55.00

Volgens Jiang Kejun, wetenschapper bij het Energy Research Institute in Beijing zal het verbruik van steenkool in China de komende jaren verder afnemen en daarmee dus ook de Chinese CO2-uitstoot.
Het is nog een beetje vroeg om definitieve conclusies te trekken. Maar als in Europa, Noord-Amerika en in China de CO2-uitstoot in 2014 is afgenomen dan is er een gerede kans dat de mondiale CO2-uitstoot in 2014 ook ietsje lager zal uitvallen dan die van 2013.
Misschien is het tijdperk van de afnemende mondiale CO2-uitstoot al in 2014 begonnen. Misschien begint dat tijdperk pas dit jaar of in 2016.

Peak-everything in Nederland: consumptie huishoudens daalt verder

Winkelleegstand

Afgelopen week publiceerde het CBS de gegevens over de binnenlandse Nederlandse consumptie. In de grafiek hieronder is het volume, de fysieke hoeveelheid gekochte spullen, weergegeven. Het CBS heeft in haar tabellen de consumptie van het jaar 2000 op 100 gezet. De bestedingen in de andere jaren zijn op die waarde geïndexeerd.

Schermafbeelding 2015-02-24 om 20.19.01

Voor 2014 komt het CBS op een index van 105,8. Dat is vergelijkbaar met de waarde 105,1 uit 2005. In 2008 werd de grootste hoeveelheid spullen gekocht: 111,7. In 2013 was de binnenlandse consumptie marginaal groter dan in 2014: 106,0.

Tot 2008 kon de Nederlandse bevolking elk jaar meer kopen dan het jaar ervoor. Elk jaar kwamen er meer (web) winkels bij.
Maar de laatste 6 jaar kopen we met zijn allen steeds minder spullen, terwijl de bevolking groeit. De fysieke consumptie van spullen per hoofd van de bevolking daalt.De consumptie zal de komende jaren verder dalen. Oorzaken daarvoor:
– oplopende werkeloosheid
– afnemende koopkracht door kortingen op lonen, pensioenen en uitkeringen

Er zullen nog meer winkels gaan sluiten.

 

 

Peakoil in Nederland: peakbenzine en peakdiesel

Het CBS houdt nauwgezet bij hoeveel brandstof alle Nederlanders bij elkaar kopen bij leveranciers. De laatste jaren daalt de verkoop van benzine en diesel in Nederland.

SFA003016641

In 2011 werd er in Nederland 5697 miljoen liter benzine verkocht, bijna 5,7 miljard liter. De grootste hoeveelheid benzine, die ooit in Nederland verkocht zal worden (peak-benzine) Afgelopen jaar werd er 5131 miljoen liter verkocht: 10% minder dan 3 jaar geleden.

Schermafbeelding 2015-02-23 om 09.28.16

Voor de verkoop (en het verbruik) van diesel geven de cijfers eenzelfde beeld.
In 2008 werd er in Nederland ruim 8 miljard liter diesel verkocht. Het was het jaar van peak-diesel, de hoogste dieselverkoop, die ooit bereikt zal worden in Nederland.
Afgelopen jaar werd er 6684 miljoen liter diesel verkocht: 17% minder dan in 2008.

Schermafbeelding 2015-02-23 om 09.28.37

Oorzaken voor het dalend verbruik van brandstof zijn:
– een trend naar zuiniger auto’s en motoren
– de afnemende economische activiteit (vooral de bouwsector)

De trend naar zuiniger transportmiddelen is onomkeerbaar: we zullen niet teruggaan naar de tijden van verspilling.
Door de economische krimp van de afgelopen jaren wordt er minder getransporteerd in Nederland. Deze trend zal waarschijnlijk doorzetten.
In onderstaande grafiek staat de totale hoeveelheid transportbrandstof, die jaarlijks in Nederland wordt verkocht (en verbruikt) uitgedrukt in de hoeveelheid energie.
Deze cijfers van het CBS omvatten ook het transport via water, spoorwegen en de luchtvaart.

In 2006 werd er 1375 PetaJoule besteed aan transport in Nederland. Het was de grootste hoeveelheid energie, die ooit zal worden uitgetrokken voor transport. Sinds 2006 vertoond de verkoop van transportbrandstof een dalende trend.
In 2014 verbruikte de Nederlandse transportsector nog maar 1075 PetaJoule, een daling van 20% in 8 jaar tijd.

Schermafbeelding 2015-02-23 om 09.28.57

Einde van het ruimtevaart-tijdperk nadert

Er zijn de laatste jaren steeds minder ruimtevaarders, astronauten. Het Amerikaanse ruimtevaartprogramma is op sterven na dood. Er gaan alleen nog maar Amerikanen de ruimte in met Russische raketten. De particuliere ondernemingen, die het stokje van NASA moeten overnemen kampen met pech. Virgin heeft de ruimtevluchten voorlopig opgeschort. En Boeing en SpaceX verwachten de eerste vlucht pas in 2017.
Het Russische ruimtevaartprogramma telt in 2015 vier bemande vluchten naar het Internationaal Space Station (ISS). Maar het gaat nogal slecht met de Russische economie, dus is het maar de vraag of alle geplande vluchten ook zullen doorgaan.

Op zijn weblog “Resource crisis” schrijft Ugo Bardi over het kortdurende tijdperk van de bemande ruimtevaart. Hij maakte de grafiek hieronder waarin voor elk jaar sinds 1960 het aantal astronauten in de ruimte is weergegeven.

mannedflights

Het is een bekende klokvormige curve, die we kennen uit het werk van King Hubbert over Peakoil.
Twee maanden terug schreef Ugo Bardi over het tijdperk van de Egyptische pyramidenbouw. Het was slechts een korte periode van 200 jaar. En als je kijkt naar het volume van de gebouwde pyramides, dan krijg je deelfde klokvormige curve.

De mensheid begon met het verkennen van de ruimte in de tijd dat er veel makkelijk winbare fossiele energie beschikbaar was. Het laatste decennium neemt de hoeveelheid beschikbare energie af. Ten eerste omdat het steeds meer energie kost om fossiele brandstoffen en metaalertsen uit de aardkorst te winnen. En ten tweede omdat er steeds meer energie uitgetrokken wordt om de materiële welvaart van de wereldbevolking te vergroten. Zelfs in Derde Wereldlanden zijn auto’s en mobiele telefoons gemeengoed geworden.
Er blijft niet voldoende energie voor een bemand ruimtevaartprogramma.
Ugo Bardi en ik hebben het begin van het ruimtevaarttijdperk (de jaren60 van de vorige eeuw) meegemaakt. En waarschijnlijk zullen we ook het eind van het ruimtevaarttijdperk meemaken.

Grenzen aan de Groei van het Nederlandse wagenpark

Het afgelopen jaar werden er volgens het CBS 387 duizend nieuwe auto’s verkocht in Nederland. Dat is 7% minder dan in 2013 en 23% minder dan in 2012.
De verkoop van nieuwe auto’s vertoont over de laatste 15 jaar een dalende trend.

Schermafbeelding 2015-01-31 om 14.23.38

In de periode 1997-2002 werden er gemiddeld 545 duizend nieuwe auto’s verkocht. Over de laatste 5 jaar is dat gemiddelde 469 duizend.
Doordat er minder auto’s verkocht worden dan aan het begin van deze eeuw, groeit het Nederlandse wagenpark bijna niet meer.
Volgens het CBS reden er in 2013 8,75 miljoen auto’s in Nederland. Minder dan in 2012 toen het CBS het wagenpark schatte op 8,79 miljoen. We moeten nog even wachten op het cijfer voor 2014, voordat we definitieve conclusies trekken.

Schermafbeelding 2015-01-31 om 14.45.29

Er is nog een laatste cijferreeks van het CBS, die ik u niet wil onthouden.
Het gemiddeld aantal kilometers dat met een Nederlandse auto op Neerlands wegen gereden wordt is aan het afnemen.
In 2004 reed een Nederlandse auto gemiddeld 12200 kilometers. In 2012 en 2013 ligt het kilometrage 1000 kilometer lager op 11200 kilometer.

Schermafbeelding 2015-01-31 om 15.06.10

De economische vooruitzichten zijn somber. De werkeloosheid is hoog en komend jaar zullen veel mensen minder te besteden hebben. Ik verwacht dat de verkoop van nieuwe auto’s net zo laag zal blijven als in 2014 of misschien nog wel verder daalt.
Misschien zullen de Nederlanders wel meer kilometers gaan rijden nu de benzine zo goedkoop is.