Tagarchief: inzicht

Slimme duurzame ideeën in praktijk brengen

In een winkelcentrum in Sao Poalo wordt voedsel dat overblijft en niet verkocht wordt, ingezameld en verwerkt tot compost. De vruchtbare compost wordt op het dak van het winkelcentrum gebruikt om verse groente te verbouwen voor het personeel van het winkelcentrum. Kijk eens naar de reportage hieronder.

Dit kan in Nederland ook. In Nederland wordt onverkocht voedsel, dat niet langer houdbaar is, vaak gewoon vermengd met huisvuil. In sommige gevallen wordt het door bedrijven ingezameld en verwerkt tot varkensvoer, biobrandstof of compost. Winkels kunnen ook zelf hun afval verzamelen en laten composteren: dat scheelt een hoop ritjes met vrachtauto’s.


 

Ontwerpers van grote zeeschepen kijken weer serieus naar mogelijkheden om de schepen met windkracht te laten varen.

Het Nederlandse bedrijf Fair Transport denkt daarbij niet alleen over hypermoderne zeilschepen zoals de Ecoliner.

Maar Fair Transport heeft ook een klassiek zeilschip de Grayhound in de vaart, dat je zelf kunt charteren bijv. als je een lading Brits bier naar Nederland wilt laten komen.

Nadenken over je eigen toekomst en die van de mens

Soms heb ik het gevoel dat ik niet meer nodig ben. Mijn kinderen zijn volwassen, de tijd dat ik voor hen belangrijk was, is voorbij. Het betaalde werk en het vrijwilligerswerk dat ik doe, kan makkelijk door andere mensen gedaan worden. Kan ik de komende 15 jaar nog iets zinnigs of belangrijks doen?
Gisteren las ik de levensfilosofie van Matt Bellamy, de zanger en gitarist van de Britse rockband Muse. Bellamy zegt dat je als mens maar korte tijd op aarde bent en dat je die tijd moet gebruiken om zoveel mogelijk te doen en te bereiken. Dit idee komt vaak terug in de songs van Muse… verspil je tijd niet.

Daarom geef ik mijn lezers vandaag de tip om over hun toekomst na te denken.
Waar leef je eigenlijk voor?
Niet alleen om je hypotheek af te lossen of om op vakantie te gaan. Er is vast een hoger doel: kennis of een inzicht dat je wilt delen met anderen.

Hieronder een lezing van Nate Hagens, voormalig beleggings-specialist op Wall Street.
Hagens legt in het kort uit waarom de mensheid zijn maximale omvang heeft bereikt (of binnen een paar decennia zal bereiken). Daarna geeft hij tips om jezelf en je naasten voor te bereiden op de onvermijdelijk krimp, die zal komen.
Een van de belangrijkste tips is nadenken over hoe het verder moet.

Politici schijnen niet verder te kunnen denken dat tot het volgende debat of de volgende verkiezingen. Maar er komt hoe dan ook een toekomst.
Hoe moet die toekomst er uit gaan zien?
En wat kun je doen om die toekomst te overleven?

Kan de wereldeconomie groeien bij een dalend energieverbruik?

De afgelopen 45 jaar is de wereldeconomie flink gegroeid. Maar het mondiale energieverbruik is ook sterk gegroeid. Als je het wereldwijde Bruto Binnenlands Produkt (GDP) van de afgelopen 40 jaar uitzet tegen het energieverbruik, dan krijg je onderstaande grafiek.

Schermafbeelding 2015-06-01 om 21.27.08

Een hoger Bruto Nationaal Produkt gaat gepaard met een hoger energieverbruik en vice versa.

Uit deze grafiek volgt automatisch dat een lager energieverbruik ook gepaard gaat met een lager Bruto Nationaal Produkt. Een dalend energieverbruik betekent economische krimp.
Tenminste, dat zou je verwachten.

Als we naar het Nederlands energieverbruik kijken, dan zien we dat het energieverbruik sinds 2005 aan het afnemen is. In 2005 verbruikte de Nederlandse economie (volgens de Statistical Review of World Energy 2014) 96,2 miljoen ton olie-equivalent aan energie. In 2013 was dat met bijna 10% afgenomen tot 86,8 miljoen ton.
Maar het Nederlands Bruto Binnenlands Produkt is volgens het CBS tussen 2005 en 2013 gestegen met bijna 30% van 856 miljard euro tot 1109 miljard euro.
In onderstaande grafiek geeft de rode lijn het energieverbruik weer (linker Y-as) en de grijze balkjes het groeiend Binnenlands Bruto Produkt.

Schermafbeelding 2015-06-02 om 09.00.45

Ik heb nog een tweede grafiek gemaakt en daar het Nederlandse BBP (op de Y-as) uitgezet tegen het Nederlandse energieverbruik (op de X-as). De jaartallen staan bij de punten in de grafiek.
Schermafbeelding 2015-06-02 om 11.09.39

Tot 2010 volgt de grafiek een trendlijn van linksonder naar rechtsboven: een hoger energieverbruik gaat gepaard met een hoger BBP.
Vanaf 2010 zie je bij een dalend energieverbruik het BBP nog altijd groeien. De trendlijn van de grafiek buigt scherp af naar links. Het punt voor 2014 zal waarschijnlijk links van 2013 komen te liggen.

Het mondiale BBP kan alleen groeien door een hoger energieverbruik, maar het Nederlandse BBP kan ook groeien bij een dalend energieverbruik. Hoe dit te verklaren?

A. Het Nederlandse BBP groeit dankzij een hoger energieverbruik in het buitenland.
Het kan zijn dat Nederlandse bedrijven meer omzet en winst halen uit activiteiten in het buitenland. Die omzet en winst telt dan mee in het Nederlandse BBP. Het is mogelijk dat deze omzet- en winststijging dubbel geteld wordt in het wereldwijde BBP.

B. De waarde van Nederlandse produkten en diensten is sterk gestegen in de laatste jaren: het BBP (uitgedrukt in miljarden euro’s) is niet of onvoldoende gecorrigeerd voor deze inflatie. De Nederlandse economie is in feite gekrompen, maar er circuleren 30% meer euro’s dan in 2005. De inflatiecijfers van het CBS geven aan dat sinds 2005 de cumulatieve inflatie in Nederland ongeveer 16% bedraagt. Deze inflatie kan ongeveer de helft van de ‘groei’ verklaren.

C. Door andere berekeningsmethoden lijkt het alsof het BBP groeit. Nate Hagens introduceerde de term Orwelliaanse groei voor deze cosmetische nepgroei.
Ik heb hier al eerder over geblogd: het Nederlandse BBP van 2010 steeg door een andere manier van berekenen met 7,6%. Natuurlijk is in de cijfers van het CBS ook het BBP van 2005 volgens dezelfde nieuwe methode berekend. Maar het lijkt er op dat de nieuwe berekening een hogere groei laat zien dan wanneer men de oude berekening had gehandhaafd.
Het veranderen van rekenmethode maakt vergelijkingen een stuk moeilijker. Misschien is het juist de bedoeling om die vergelijking moeilijk en ondoorzichtig te maken.

Binnen afzienbare tijd zal het gezamenlijke mondiale energieverbruik gaan afnemen. Het verbruik van steenkool en aardolie lijkt de komende 5 jaar te gaan dalen. Misschien wardt dat gecompenseerd door meer energie uit duurzame bronnen (wind, waterkracht, zonne-energie en biobrandstof). Maar misschien ook niet.
Zal de wereldeconomie stoppen met groeien, zoals de Club van Rome in 1972 voorspelde?
Of kunnen we met truukjes nog een decennium lang volhouden dat we steeds meer produceren en consumeren?

De zorgwekkende energiehonger van de wetenschap

Isaac Newton en Leonardo da Vinci deden grote wetenschappelijke ontdekkingen zonder dure apparaten, in een tijd dat er nog geen elektriciteit was. Ook Lineaus, Darwin en Keppler bedreven wetenschap zonder aardolie en zonder computers.
Tegenwoordig gebruiken wetenschappers enorme hoeveelheden energie en grondstoffen. Dat zou ik prima vinden als de ontdekkingen van de laatste decennia ook net zo belangrijk waren als het werk van Newton, da Vinci en Darwin. Maar dat valt een beetje tegen.

Bij CERN in Zwitserland staat het grootste wetenschappelijk instrument dat ooit door mensenhanden is gebouwd: de Large Hadron Collider. Het energieverbruik van dit instrument is 120 MegaWatt, vergelijkbaar met het totale energieverruik van alle huishoudens in het kanton van Geneve. Het duurde 10 jaar om de deeltjesversneller met een omtrek van 27 kilometer te bouwen. De energie, die nodig was bij de bouw, is waarschijnlijk een veelvoud van de 800 duizend MWh, die de Large Hadron Collider in een jaar gebruikt. De magneten van de deeltjesversneller worden gekoeld met vloeibaar helium. De winning van dat helium kostte enorm veel energie. De bouw van de Large Hadron Collider was alleen mogelijk dankzij de makkelijk winbare fossiele brandstoffen.

De Hubble Space Telescope is ook een prachtig wetenschappelijk instrument. Het heeft miljoenen vaten aardolie gekost om de telescoop te maken en om hem in een baan om de aarde te krijgen (hij weegt 11 ton). Er zijn al 5 energieverslindende vluchten met de Space Shuttle gemaakt voor onderhoud en reparatie.

Zijn de ontdekkingen en foto’s van de Hubble Space Telescope net zo belangrijk als de ontdekkingen van Isaac Newton en Galileo Galilei? Is de kennis, die we dankzij de Large Hadron Collider vergaren, net zo’n grote stap vooruit als het werk van Bohr en Einstein?
Was het wel de moeite waard om zoveel energie en grondstoffen te steken in zulke grote projecten om nog meer details te ontraffelen?
Newton, Da Vinci, Galilei, Keppler, Darwin en Einstein hebben voor ons de belangrijkste wetenschappelijke vragen beantwoord. We hebben nu een goed beeld van het heelal waarin wij leven en hoe dat leven is ontstaan. Is dat beeld goed genoeg?

Bij NASA ligt al een opvolger van de Hubble Space Telescope op de tekentafel: die wordt vier keer zo groot en voor dat project zal nog meer energie nodig zijn.
Bij CERN denken ze al een nog grotere deeltjesversneller, die nog meer energie verbruikt. Onze kleinkinderen zullen naar de Large Hadron Collider kijken en hem vergelijken met de pyramides in Egypte en de Grote Muur in China. Misschien vragen ze zich af waarom we daar zoveel moeite en energie in gestoken hebben.

Wat gebeurt er als iedereen weer voedsel gaat verbouwen?

In Silicon Vally in California woont een vrouw met twee kinderen. Ze heeft een beneden modaal inkomen en maakte van haar kleine achtertuintje een biologische moestuin, gewoon als hobby en zo is ze minder kwijt aan boodschappen. Elk jaar produceert ze veel meer voedsel dan ze zelf nodig heeft. Ze deelt haar overvloed aan pepers, spinazie, komkommers en bieten met tientallen van haar buren. En deze vrouw is niet de enige. Stel je voor dat er bij haar in de wijk nog meer biologische moestuintjes gestart worden. Stel je voor dat er in alle achtertuintjes van de wijk voedsel verbouwd wordt. Dan ontstaat er een enorme overvloed. We kunnen nog verder gaan: stel je voor dat in de hele stad, nee, dat in elke stad in het hele land mensen hun achtertuintjes veranderen in biologische moestuinen. In elke stad groeien duizenden fruitbomen, bessenstruiken, komkommerplanten en bietjes en aardappels in de grond. Gewoon als vrijetijds-besteding, als hobby. Het lijkt een utopische droom. Maar volgens de Verenigde Naties heeft kleinschalige landbouw de toekomst. Wetenschappers wijzen de FAO (Food and Agriculture Organization) op de enorme mogelijkheden. Het Rodale Institute doet al decennia gedegen onderzoek naar deze vorm van voedselproduktie. Over de hele wereld zijn initiatieven in regeneratieve landbouw, in permacultuur en in natuurlijke landbouw. De mythe dat alleen industriële landbouw de wereld kan voeden is achterhaald. Die mythe is de wereld ingebracht door de multinationale landbouw-bedrijven. Ecologisch gezien zorgt kleinschalige landbouw juist voor bodemverbetering en toenemende biodiversiteit. Als je bereid bent volgens de seizoenen te eten, dan zal dat je gezondheid verbeteren. En het werk in de buitenlucht in de moestuin is rustgevend en therapeutisch. En ook hier geldt: als iedereen het zou doen, dan zou dat een enorme verbetering van de lichamelijke en geestelijke gezondheid opleveren. Zelf voedsel verbouwen levert niet alleen voordelen voor mensen. Voor de aarde en de levende natuur zou het een zegen zijn als de mechanische, industriële landbouw kleiner wordt en als er in de steden duizenden kleine groene oases komen, die de waterhuishouding verbeteren en biodiversiteit verhogen. Door deze groene oases in de steden verbetert het microklimaat en de luchtkwaliteit en daarmee ook weer de gezondheid van de bevolking. De mythe dat industriële grootschalige landbouw nodig is om hongersnood te voorkomen is achterhaald. Je kunt je afvragen waarom deze manier van voedsel verbouwen niet wordt teruggedrongen. De belangrijkste reden is de enorme winsten, die grote agro-bedrijven behalen vooral als er schaarste optreedt. De bedrijven zijn zo groot en machtig geworden dat politici en wetenschappers de mythen van deze multinationals nog altijd geloven. De enige manier om hun ongelijk aan te tonen is zelf je eigen voedsel gaan verbouwen. Laat zien wat er mogelijk is. Laat zien dat ze ongelijk hebben en dat je ze helemaal niet nodig hebt. Laat zien dat winst maken helemaal niet nodig is en deel de opbrengst van je werk met anderen. Geef het gewoon weg. Er is hoop voor de wereld en de mensheid: word je bewust van je mogelijkheden en ga aan de slag. De hoop ligt te wachten in je eigen tuin. Origineel in het Engels geschreven door Patrick M. Lydon (mede-directeur FinalStraw.org) Naschrift: In Nederland is het niet makkelijk om je eigen voedsel te verbouwen. Door de seizoenen is er in de zomer een overvloed aan verse groenten en fruit. Maar in het winter halfjaar van november tot april groeit er bijna niets eetbaars in de open lucht. Je moet dus ‘s zomers ook iets verbouwen dat je langere tijd kunt bewaren (bonen, aardappels, pompoenen) of je moet een deel van de oogst conserveren (bijv. zuurkool maken). Gelukkig is er nog heel veel kennis over kleinschalige landbouw en zelf voedsel verbouwen. Sluit je aan bij een collectief in je eigen omgeving. Leer over permacultuur en begin stapje voor stapje om je leefomgeving te verbeteren. Afgelopen jaren besteedde ik veel tijd aan grafiekjes en tabellen op mijn computerschermpje. Ik werd daar niet echt blij van. De laatste maanden heb ik meer tijd doorgebracht op het moestuinproject bij mij in de buurt. Daar deed ik nieuwe kennis op, ik kreeg spierpijn en vuile handen. Maar het geeft mij een tevreden en fit gevoel.

Mijn eigen gas- en elektriciteitsverbruik deel 2

In april 2014 blogde ik al over het gas- en elektricieitsverbruik van mijn eigen (3 persoons) huishouden. Afgelopen week kreeg ik de nieuwste cijfers van Eneco, lopend tot april 2015.
Het gasverbruik was 602 m³. Dat is 21% meer dan vorig jaar toen we een hele zachte winter hadden. Kennelijk hebben we in de afgelopen winter weer iets meer gestookt. Het gasverbruik is wel flink lager dan in 2010 t/m 2012.

Schermafbeelding 2015-05-03 om 08.43.59

Het elektriciteitsverbruik van afgelopen jaar was 3390 KWh, het laagste verbruik van de afgelopen 5 jaar.

Schermafbeelding 2015-05-03 om 08.44.11

Ik ga gewoon door met koud douchen en warme truien aantrekken. Het gasverbruik kan nog wel wat lager. Het moet ook lager, want het aardgas raakt op.
Het elektriciteitsverbruik kan ook nog wel lager. Heeft iemand nog tips?

Oneconomische groei II: meer staatsschuld levert steeds minder op

Waarom leent de overheid eigenlijk kapitaal van banken?
Dat doet de overheid om te investeren in een beter en competitiever Nederland. Beter onderwijs leidt tot hoger geschoolde arbeiders. Betere gezondheidszorg brengt het ziekteverzuim omlaag. Betere infrastructuur maakt transport makkelijker en efficiënter. Maar zoals bij alle investeringen is er bij overheidsinvesteringen ook sprake van diminishing returns.
Een snelweg aanleggen zorgt voor heel veel tijdwinst. Die snelweg verbreden levert ook nog wel tijdwinst op, maar alleen tijdens de spits. En de snelweg nog een keer verbreden levert nog nauwelijks tijdwinst op.
Algemene gezondheidszorg leidt tot een lager ziekteverzuim en een hogere produktiviteit. Maar buitengewone gezondheidszorg voor bejaarden en gehandicapten levert voor de BV Nederland weinig op behalve dan een mooi humaan imago.

law-of-diminishing-returns

Het kapitaal dat de overheid leent van banken werkt verslavend. De overheid zal ook blijven lenen als dat eigenlijk niet meer nodig is. De financiële industrie is op haar beurt afhankelijk geworden van de makkelijk lenende overheid. De beide partijen kunnen niet meer zonder elkaar.
De nieuwste cijfers van Eurostat laten zien dat de Nederlandse overheid zich afgelopen jaar nog dieper in de schulden heeft gestoken. De totale Nederlandse staatsschuld steeg het afgelopen jaar met bijna 10 miljard euro naar 451 miljard.
Gelukkig is het Nederlandse BNP ook verder gestegen: met ruim 12 miljard euro naar 655 miljard.

Afnemend rendement op de oplopende staatsschuld
Als je de toename van het BNP deelt door de toename van de schuld dan kom je op een ratio van 1,26. Voor elke euro extra staatsschuld steeg het BNP met 1 euro en 26 cent. Dat klinkt goed, zeker omdat de Nederlandse overheid kan lenen tegen zeer lage rente (rente op 10-jaars-staatsleningen staat al onder de 0,3%). Als je het BNP van 2014 deelt door de huidige Nederlandse staatsschuld dan kom je op een cumulatief langlopend rendement van 1,46. In het verleden was dat cumulatief rendementen hoger.
In 2008 bedroeg de verhouding tussen BNP en de totale staatsschuld nog 1,83. En in 2011 leverde elke euro staatsschuld 1 euro 63 aan BNP op. In onderstaande grafiek is dat afnemende rendement goed zichtbaar.

Schermafbeelding 2015-04-21 om 16.21.11

De rente op Nederlandse staatsleningen daalt gestaag verder. En het rendement van die staatsleningen voor het Nederlands BNP daalt ook verder.
Dankzij de bankiers en centrale bankiers is er geld genoeg om te lenen. Er was nog nooit zoveel geld als nu. Maar helaas is er een gebrek aan rendement. Geld maken is hardstikke makkelijk. Geld op een nuttige manier besteden wordt steeds moeilijker.