Tagarchief: olieprijs

Verkoop van diesel in mei 6% lager dan in mei 2014

In mei werd er in Nederland 431 miljoen liter benzine verkocht, aldus het CBS. Dat is 2,7% minder dan in mei 2014. En het is maar liefst 11% minder dan in mei van 2012.
Hieronder heb ik de maandelijkse benzineverkoop van de afgelopen jaren uitgezet.

Schermafbeelding 2015-07-28 om 12.58.37

De dunne donkerrode lijn in de grafiek is het voortschrijdend gemiddelde over 6 maanden. Dat gemiddelde is het laatste jaar min of meer gelijk gebleven.

Het CBS rapporteert dat er in mei 540 miljoen liter diesel verkocht werd. Dat is 6% minder dan in mei 2014. Hieronder eenzelfde grafiek van de maandelijkse dieselverkoop in Nederland.

Schermafbeelding 2015-07-28 om 13.06.27

De donkergroene lijn geeft het voortschrijdend gemiddelde aan over 6 maanden. Dat gemiddelde is het laatste halfjaar niet verder gedaald. Het lijkt erop dat het Nederlandse benzine- en dieselverbruik is gestabiliseerd op een lager niveau.

Nederlandse aardolie-import 19% gedaald t.o.v. begin 2012

In april 2015 importeerde Nederland (volgens cijfers van het CBS) 4149 miljoen kg. aardolie. Dat is 16% minder dan in april 2012, toen er 4942 miljoen kg. aardolie werd geïmporteerd. Een flinke afname en dat terwijl de aardolie in 2015 een stuk goedkoper is: $59 per vat (Brent) tegenover $120 per vat in april 2012.

Schermafbeelding 2015-07-27 om 11.51.29

Misschien is april 2015 een maand waarin door toeval minder olie is geïmporteerd, of lag de import in april 2012 door toeval uitzonderlijk hoog.
Laten we eens kijken naar een langere periode: de eerste vier maanden van het jaar.
In de periode januari t/m april 2012 importeerde Nederland 20668 miljoen kg. aardolie. Over dezelfde periode in 2013 was dat al afgenomen tot 19545 miljoen kg. En over de eerste 4 maanden van dit jaar was de cumulatieve Nederlandse aardolie-import 16669 miljoen kg.: 19% minder dan in 2012.

Schermafbeelding 2015-07-27 om 12.01.54

Ik verwacht dat de import van aardolie de komende jaren verder gaat afnemen. Maar ik heb geen idee hoe snel dat zal gaan.

Wanneer zal Nederland geen aardolie meer importeren?
In de afgelopen 4 jaar is de Nederlandse aardolie-import met bijna 20% afgenomen. Dat is best veel.
Laten we maar eens een ouderwets doemscenario schetsen: die daling van de afgelopen 4 jaar zet in hetzelfde tempo door. Wanneer is dan de olie-import gehalveerd? En wanneer zal Nederland helemaal geen olie meer importeren?
In onderstaande grafiek heb ik de daling gewoon lineair doorgetrokken, een beetje zoals het IPCC en andere doemprofeten dat doen.Het lijkt erop dat de Nederlandse aardolie-import over 12 jaar… in 2027 … tot nul (of bijna nul) zal zijn afgenomen.

Schermafbeelding 2015-07-27 om 12.00.51

Nog 12 jaar, mensen, dan zijn de Nederlandse raffinaderijen dicht. Dan zijn waarschijnlijk alle tankstations dicht en rijden er alleen nog maar elektrische auto’s en fietsers op de wegen.

De sterk oplopende energierekening van Nederland moet omlaag

Nederland importeerde in 1996 ruim 1450 PJ (PetaJoule) aan energie in de vorm van aardolie en aardolieprodukten. Plus nog eens 350 PJ in de vorm van steenkool. Maar Nederland exporteerde in dat jaar 1293 PJ aan energie in de vorm van aardgas. In 1996 bedroeg het netto energie-importsaldo van Nederland 551 PJ.
Maar in 1996 kostte een vat aardolie slechts $20: energie was goedkoop.

In 2007 was het Nederlandse energie-importsaldo bijna drie keer zo groot 1627 PJ. De import van aardolie en aardolieprodukten van opgelopen naar 2078 PJ (ruim 40% meer dan in 1996) en de netto-export van aardgas was afgenomen tot 887 PJ, 30% minder dan in 1996. Nederland ging netto steeds meer energie importeren.
In de grafiek hieronder heb ik het netto importsaldo voor energie per jaar uitgezet. De cijfers komen van het CBS.

Schermafbeelding 2015-07-06 om 06.05.33

In de laatste jaren is de import van aardolie (en aardolieprodukten) afgenomen tot 1777 PJ in 2014. Dat is 14% minder dan in 2007. Door die lagere import van aardolie, is het energie-importsaldo in 2014 afgenomen tot 1350 PJ. Dat is nog altijd ruim het dubbele van de hoeveelheid energie, die Nederland in 1996 importeerde.

Energie is veel duurder geworden: de Nederlandse energierekening loopt op
In 1996 kostte een vat aardolie slechts $20. In 2007, het jaar van de hoogste netto-import van energie, liep de olieprijs op van $55 naar $90 per vat. De kosten van de energie-import liepen snel op.
In 1996 verdiende Nederland meer aan de export van aardgas dan de import van aardolie en steenkool kostte. De handelsbalans voor energie kam uit op een positief saldo van (omgerekend naar euro’s) 680 miljoen euro.
In 2001, toen de olieprijs rond de $25 per vat schommelde, had Nederland voor het laatst een energie-handelsoverschot van 870 miljoen euro. Zes jaar later in 2007 was er een tekort op de energie-handelsbalans van 5089 miljoen euro (5,1 miljard)
Daarna is de situatie nog verder verslechterd. De grafiek hieronder maakte ik met de cijfers van het CBS.

Schermafbeelding 2015-07-06 om 06.27.11

In 2012 bereikte het tekort op de energie-handelsbalans een voorlopig dieptepunt: de kosten van energie-import waren 14,1 miljard euro hoger dan de opbrengst uit de export van energie.
In de laatste 2 jaar is het energie-importsaldo iets lager: rond de 8 miljard euro per jaar.

Overheidsschuld loopt sterk op bij tekort op de energie-handelsbalans
In de afgelopen 7 jaar waren de kosten voor de netto Nederlandse energie-import erg hoog. Alleen in 2008 en 2009, bij een lage olieprijs, was het tekort op de energiebalans minder dan 4 miljard euro. Het cumulatief tekort over de periode 2007-2014 bedraagt 58 miljard euro.
Na 2007 is de Nederlandse overheidsschuld met 190 miljard euro opgelopen van 260 miljard euro naar 450 miljard euro.
Het lijkt erop dat de oplopende energierekening een van de oorzaken is voor het oplopen van de Nederlandse overheidsschuld. Dat wordt geïllustreerd door de grafiek hieronder.

Schermafbeelding 2015-07-06 om 07.53.28

De Nederlandse energie-handelsbalans zal de komende jaren negatief blijven ondanks de relatief lage olieprijs. Nederland importeert nog altijd veel aardolie en in toenemende mate ook aardgas: hierdoor stijgen de uitgaven. De export van aardgas en daarmee de inkomsten nemen af.
Ik verwacht dat de invoer van aardolie nog verder zal afnemen om het tekort op de energie-handelsbalans binnen de perken (< 10 miljard euro per jaar) te houden. Die afname van de olie-import zal worden bereikt door afnemende koopkracht en marktwerking. De overheid neemt geen importbeperkende maatregelen, maar heeft door bezuinigingen op overheidsuitgaven en verhoging van de belasting (BTW) indirect grote invloed op de hoeveelheid aardolie en aardolieprodukten, die in Nederland worden verkocht en verbruikt.

Kan de Europese economie groeien bij een dalend aardolieverbruik?

Er is een duidelijke correlatie tussen de hoeveelheid aardolie, die een land verbruikt en het Bruto Binnenlands Produkt van dat land. Hoe meer aardolie, hoe hoger het BBP. Dezelfde correlatie zie je terug in onze recente geschiedenis. Het Nederlands aardolieverbruik steegde afgelopen decennia en tegelijkertijd werd het Nederlands BBP hoger.
Als je het aardolieverbruik per Nederlander uitzet tegen het Bruto Binnenlands Produkt per Nederlander dan krijg je onderstaande grafiek.

Schermafbeelding 2015-06-17 om 08.07.39

Het hoogste aardolieverbruik per Nederlander werd in 2006 bereikt, met geel aangegeven.

Tussen 1980 en 1985 daalde het aardolieverbruik per Nederlander. In die periode daalde ook het Bruto Binnenlands Produkt per hoofd van de bevolking.
Tussen 1985 en 2006 steeg het aardolieverbruik hand in hand met het BBP.
Maar in 2008, het jaar van de wereldwijde financiële crisis, zien we een trendbreuk. Het aardolieverbruik daalt flink en de verbindingslijn tussen de punten buigt af naar links, net als in de jaren 80. Na 2008 begint het Bruto Binnenlands Produkt per hoofd van de bevolking ook weer te dalen, net als in de jaren 80.

Hoe zal het verder gaan in de komende jaren?
In bijna alle Europese landen is het aardolieverbruik de afgelopen jaren gedaald. In de grafiek hieronder is dat zichtbaar. Het verbruik per inwoner in 2006 heb ik de waarde 100 gegeven.
In een aantal landen, Griekenland, Italië, Ierland en Spanje is het aardolieverbuik meer dan 30% afgenomen in de laatste 8 jaar.
In Nederland, Portugal, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk daalde het aardolieverbruik met 20 tot 25%. In Noorwegen, dat zelf aardolie produceert en exporteert, daalde het verbruik met 12%.

Schermafbeelding 2015-06-18 om 14.43.31

We kunnen verwachten dat de trend van een dalend olieverbruik zal doorzetten. Daar zijn vier belangrijke oorzaken voor:
– de makkelijk winbare olie in en om Europa raakt op
– olieproducerende landen gaan zelf steeds meer olie verbruiken en daardoor minder exporteren
– andere opkomende economieën in de wereld willen ook meer aardolie importeren
– moeilijk winbare olie is zo duur dat Europa er maar weinig van kan kopen, het is bovendien van mindere kwaliteit dan de makkelijk winbare olie waar we aan gewend zijn.

Een lager aardolieverbruik in Europa zal ook leiden tot een lager Bruto Binnenlands Produkt, ofwel tot economische krimp. Dit is in tegenspraak met de verwachtingen van politici en denktanks als het Centraal Plan Bureau.
In de grafiek hieronder zie je het punt voor 2014, links liggen van 2013: het jaarlijkse olieverbruik per Nederlander daalde naar 2,35 ton. Er is nog niet bekend wat het BBP uitgedrukt in $ per Nederlander was in 2014.

Schermafbeelding 2015-06-18 om 14.02.59

Door nieuwe berekeningsmethoden kunnen de overheden de indruk wekken dat de economie niet krimp, maar groeit. Nate Hagens noemt dit Orwelliaanse groei, groei voor propaganda-doeleinden.
De economische krimp zullen achteraf we kunnen terugvinden in de statistieken. Ik zal de komende jaren de verkoop van auto’s en van benzine en diesel blijven volgen. Met die harde, ruwe cijfers valt weinig te sjoemelen.

Peakoil: aardolieverbruik per Nederlander piekte in 2006

De makkelijk winbare aardolie raakt op. De opbrengst van olievelden in de Noordzee is sinds 2002 gehalveerd. In de grafiek hieronder heb ik de gezamenlijke olieproduktie van Noorwegen, Denemarken en het Verenigd Koninkrijk uitgezet.
In 2002 bedroeg die produktie nog meer dan 6 miljoen vaten per dag. In 2014 was dat minder dan 3 miljoen vaten per dag.

Schermafbeelding 2015-06-11 om 11.30.30

In Nederland merken we het opraken van de makkelijk winbare olie aan de gestegen olieprijs.
Na 2005 werd aardolie snel duurder en de Nederlanders konden zich steeds minder van die dure aardolie veroorloven.
In 2006 gebruikte de gezamenlijke Nederlandse bevolking 50,8 miljoen ton aardolie. Dat komt neer op 3,11 ton per Nederlander.
Afgelopen jaar was het aardolieverbruik per Nederlander afgenomen tot 2,35 ton: 24% minder dan in 2006 en vergelijkbaar met het olieverbruik uit 1988 (2,38 ton per hoofd van de bevolking)

Schermafbeelding 2015-06-11 om 13.28.17

Het gezamenlijke aardolieverbruik van alle Nederlanders in 2014 bedroeg 39,6 miljoen ton.

De daling van het aardolieverbruik in Nederland is naar mijn mening onomkeerbaar. De bestaande olievelden in en om Europa zullen steeds minder olie opleveren. En doordat olieproducerenden landen een steeds groter deel van hun olieproduktie zelf verbruiken (het Export-Land-Model) zal er steeds minder overblijven voor export naar West-Europa.
Ondanks de lagere olieprijs en de stijgende mondiale olieproduktie kunnen we verwachten dat het Nederlands aardolieverbruik verder zal dalen. De volgende generatie zal minder vaak autorijden en minder vliegen dan de huidige generatie.

Is de Nigeriaanse aardolie voor ons of voor de Nigerianen?

Nigeria is een olieproducerend en exporterend land. Per dag produceert Nigeria tussen de 2 en 2,5 miljoen vaten aardolie. Het grootste deel (>90%) van die produktie wordt geëxporteerd. Slechts enkele tienduizenden vaten blijven in Nigeria en worden in Nigeria geraffineerd tot bruikbare produkten.
In de grafiek hieronder zie je dat de olieproduktie over de laatste jaren geleidelijk afneemt. Het binnenlandse verbruik is weergegeven door rode lijn onder in de grafiek.

Schermafbeelding 2015-05-28 om 16.38.25

Het deel van de Nigeriaanse aardolieproduktie, dat naar Nigeriaanse raffinaderijen gaat is het afgelopen jaar gedaald van 5% naar minder dan 2%. De rode stippellijn in onderstaande grafiek is het voortschrijdend gemiddelde over 4 maanden.

Schermafbeelding 2015-05-28 om 17.05.48

Er zijn in Nigeria maar weinig raffinaderijen. Als de binnenlandse produktie aan brandstoffen onvoldoende is, dan importeert Nigeria aardolieprodukten zoals benzine, diesel en kerosine. Dat kan het land zich makkelijk veroorloven door de hoge inkomsten uit de olie-export.
Wanneer door stakingen, ongelukken of reparaties een raffinaderij stilligt, dan treedt er al heel snel een tekort op aan benzine, diesel en kerosine. Dat laatste is momenteel (mei 2015) het geval. Door stakingen van olie- en brandstofhandelaren is er een accuut tekort aan diesel, benzine en kerosine ontstaan. Volgens schattingen zit 80% van de tankstations al zonder benzine en diesel.
De kleine hoeveelheid brandstof, die nog beschikbaar is, wordt bij opbod verkocht op de zwarte markt.
Sommige vluchten vanuit Lagos zijn geannuleerd vanwege het kerosinetekort. Buitenlandse maatschappijen wijken uit naar Dakar omdat daar wel brandstof is.
Andere economische activiteiten vallen stil door het gebrek aan diesel.

Van de aardolie, die wij in Nederland gebruiken, is ongeveer 5% afkomstig uit Nigeria.
In 2014 importeerde Nederland maandelijks tussen de 250 en 650 miljoen kg. aardolie uit Nigeria.(bron: CBS).
En terwijl in Nigeria steeds minder aardolie naar de Nigeriaanse raffinaderijen werd vervoerd, vertoonde de export van Nigeriaanse aardolie naar Nederland een stijgende trend.

In de grafiek hieronder zie je welk percentage van de Nigeriaanse olieproduktie naar Nederland werd geëxporteerd en welk percentage in Nigeriaanse raffinaderijen werd verwerkt tot benzine en diesel.

Schermafbeelding 2015-05-28 om 21.13.42

De grafiek is duidelijk: Nederland koopt steeds meer aardolie van Nigeria, omdat de prijs nu lekker laag is. En om de olie-inkomsten bij de lage olieprijs zo hoog mogelijk te houden, wordt nu de volledige olieproduktie geëxporteerd. De Nigeriaanse bevolking gebruikt zelf steeds minder olie, die uit de Nigeriaanse bodem komt.

Misschien is het toeval dat het zo loopt. Misschien is het toeval dat er zo weinig raffinaderijen zijn. Misschien is de staking van de oliehandelaren gewoon domme pech.
Ik vermoed dat er iets anders aan de hand is. Westerse landen kopen, net als voor de Tweede Wereldoorlog, met versgedrukt Monopolygeld de bodemschatten uit Afrikaanse landen op. Die bodemschatten zijn niet bestemd voor de Afrikanen, maar voor de Europeanen. Het is gewoon ouderwets kolonialisme.

Peakoil in Indonesië: is meer palmolie een duurzame oplossing?

In elk olieproducerend land wordt vroeger of later de maximaal haalbare produktie, peakoil, bereikt. Indonesië bereikte in 1992 peakoil.
Sinds 1992 is de olieproduktie langzaam aan het afnemen. In de grafiek hieronder (afkomstig van de website Trading Economics) is de afnemende olieproduktie over het afgelopen decennia weergegeven.

Schermafbeelding 2015-05-26 om 12.02.56

Gemiddelde dagelijkse olieproduktie in Indonesië (x 1000 vaten per dag) tussen 1982 en 2015

Sinds 2004 is de olieproduktie in Indonesië onvoldoende om in de eigen binnenlandse olieconsumptie te voorzien. Vanaf 2004 is Indonesië dan ook een netto-importeur van aardolie.

Om minder aardolie te hoeven importeren begon Indonesië op grote schaal biobrandstof in de vorm van palmolie te produceren. Een flink deel van die palmolie wordt geëxporteerd en o.a. in Europa tot biobrandstof verwerkt. De rest wordt in Indonesië zelf omgezet in biodiesel.
In de grafiek hieronder zie je hoe sterk de produktie van palmolie is gestegen.

Schermafbeelding 2015-05-26 om 13.51.32

De rode lijn in de grafiek geeft het stijgende binnenlands verbruik weer.
De bron voor de grafiek is dit artikel van Indonesia-investments.
In dat artikel staat ook te lezen, dat de Indonesische regering de subsidie op de produktie van biobrandstof wil verhogen.
Door de daling van de aardolieprijs kampt palmolie-sector in Indonesië met dalende vraag naar palmolie. De prijs voor palmolie is indirect gekoppeld aan de aardolieprijs. De producenten worden gedwongen om hun prijs te verlagen.
In de laatste 12 maanden daalde de prijs voor een ton palmolie met 28% tot $592.

Schermafbeelding 2015-05-26 om 16.24.49

De subsidie is een indirecte subsidie voor de palmolieproducenten.

Is palmolie een duurzame oplossing?
Voor de aanleg van palmolie-plantages is al heel veel tropisch regenwoud, de natuurlijke vegetatie van Indonesië, gekapt. De palmolie-produktie kan alleen groeien door meer regenwoud te kappen. De groei van de palmolie-produktie wordt vroeger of later beperkt door de hoeveelheid regenwoud, die men nog kan kappen.
Het kappen van het regenwoud leidt tot een verlies aan biodiversiteit. Diersoorten die in hun voortbestaan bedreigd worden zijn: Orang Oetans, de Sumatraanse olifant en de Javaanse neushoorn.
Het verwijderen van de complexe vegetatie van het regenwoud maakt de bodem kwetsbaar voor erosie. De bodem van het regenwoud is vaak arm aan mineralen: die mineralen zitten in de levende vegetatie die tot tientallen meters hoogte groeit. Om de opbrengst aan palmolie te vergroten wordt vaak kunstmest gebruikt. Hierdoor wordt de bodem ongeschikt voor de regenwoud-vegetatie, die er oorspronkelijk groeide. Door de dalende prijs voor palmolie zullen de producenten proberen om nog hogere opbrengsten per hectare te halen door nog meer kunstmest te gebruiken.
De subsidie op palmolie is een voorbeeld van korte-termijn denken. De regering wil in de komende jaren de produktie van (bio)brandstof verhogen en de rijke en machtige palmolieproducenten tevreden houden. Op de langere termijn betekent het platbranden en kappen van het regenwoud een ecologische ramp voor de Gordel van Smaragd.