Tagarchief: olieprijs

Grenzen aan de groei van import

Het CBS houdt nauwkeurig bij hoeveel grondstoffen er in Nederland worden geïmporteerd. Onlangs werden de importcijfers over het jaar 2014 aan de statistieken toegevoegd.
Groeit de import van grondstoffen nog altijd, of is inmiddels peak-import bereikt en daalt de invoer van materialen?

In 2014 bedroeg de totale import van materialen 387,4 miljoen ton. Minder dan de 394 miljoen ton van 2012 en 2013. Maar meer dan de import in het crisisjaar 2009.
Hieronder de ontwikkeling van de import sinds 1996.

Schermafbeelding 2016-02-04 om 22.15.19

Nederlandse import van metaal
De import van metaal (en erts) bedroeg in 2007 en 2008 meer dan 40 miljoen ton. In de afgelopen jaren schommelt de ingevoerde hoeveelheid metaal rond de 36 miljoen ton (zie de grafiek hieronder).

Schermafbeelding 2016-02-04 om 22.20.45

De import van ijzererts wordt specifiek door het CBS gerapporteerd. In 2007 werd meer dan 25 miljoen ton ijzererts ingevoerd. In 2014 was dat nog 20,9 miljoen ton, ofwel 16% minder.

Schermafbeelding 2016-02-04 om 22.25.18

Nederlandse import van biomassa en afgeleide producten
Het CBS rapporteert dat er in 2014 ruim 78 miljoen ton aan biomassa en afgeleide producten werd geïmporteerd. Hieronder vallen voedingsgewassen, levende dieren en vlees, vis en schaaldieren, maar ook hout en andere producten uit biomassa.
De import in 2014 was ietsje lager dan de 80 miljoen ton, die het jaar ervoor werd ingevoerd.

Schermafbeelding 2016-02-04 om 22.31.27

Nederlandse import van fossiele brandstoffen
De import van fossiele brandstoffen vertoont in Nederland nog altijd een stijgende trend. Hoewel de import in 2014 met 203 miljoen ton iets lager was dan in 2012 en 2013 toen de import uitkwam op respectievelijk 209 en 211 miljoen ton fossiele brandstof.

Schermafbeelding 2016-02-04 om 22.36.24

Momenteel is de prijs voor steenkool en aardolie erg laag. Het ligt voor de hand, dat bij die lage prijs meer steenkool en aardolie ingekocht zal worden door Nederlandse grootverbruikers. De import van fossiele brandstoffen is in 2015 misschien wel weer gestegen naar het nivo van 2013.
Aan de andere kant staat de Baltic Dry Index, een graadmeter voor de kosten van vervoer per vrachtschip, op een zeer lage stand. Dat betekent dat er momenteel zeer weinig vraag is naar vrachtvervoer per zeeschip. Wereldwijd zijn er begin 2016 weinig schepen met aardolie en steenkool onderweg. En dat betekent dat de invoer van materialen (zoals aardolie en steenkool) door Europese landen is afgenomen.

Is de lage olieprijs een vorm van helikopter geld?

Tijdens het hoogtepunt van de financiële crisis in 2008 besloot de baas van de Amerikaanse Federal Reserve Bank, Ben Bernanke, dat de VS zoveel dollars zou bijdrukken als nodig was om de economie te stimuleren. Bernanke verwees naar econoom Milton Friedman, die het bijdrukken van geld door centrale banken vergeleek met het uitstrooien van geld boven de steden vanuit een helikopter.
Het beleid van Bernanke heeft er toe geleid dat de hoeveelheid dollars op de wereld enorm is toegenomen. Het is alsof er in de VS dollars zijn rondgestrooid vanuit helikopters.

Het helikoptergeld-scenario waar Bernanke naar verwees, is een eigen leven gaan leiden. Economen zijn serieus gaan theoretiseren over de mogelijke gevolgen. En het idee om iedereen een arbeidsloos basisinkomen te geven, is eigenlijk ook een vorm van helikoptergeld.
In Nederland hebben we huurtoeslag en zorgtoeslag. Deze voorziening voor mensen met lage inkomens kun je ook zien als helikoptergeld. Hoewel anderen zullen beweren dat die toeslagen worden opgebracht uit belastinginkomsten op de hogere inkomsten.

Bij de huidige lage olieprijs leiden vrijwel alle olieproducenten verlies. Het winnen van een vat aardolie uit teerzand of uit schaliegesteente kost misschien wel $60 of $80. Die industrie is verliesgevend: het is stom om er nog mee door te gaan.
Maar de oliemaatschappijen, die de schalie- en teerzandolie winnen, worden niet afgerekend op hun stommiteiten. Omdat er zoveel dollars zijn bijgekomen, kunnen oliemaatschappijen nog altijd dollars lenen van banken en private investeerders.
De banken (geholpen door de centrale banken FED, ECB enz.) en private investeerders steunen de oliemaatschappijen (en de mijnbouwers, die met verlies steenkool opgraven) met leningen i.p.v. ze af te straffen voor de grote verliezen die ze lijden.

Door de acties van de banken (en de centrale banken) wordt er meer olie geproduceerd dan er nodig is. Daardoor daalt de prijs van olie, benzine, kerosine en andere grondstoffen. Het is alsof de banken ervoor zorgen dat iedereen korting krijgt bij de benzinepomp, bij de elektriciteitsmaatschappij en op de vliegtickets.
De banken delen als het ware helikopter-geld uit aan de consumenten, zodat die blijven autorijden en blijven vliegen. Energie is goedkoper geworden dan het de afgelopen 10 jaar was: net of het gesubsidieerd wordt. Het is net alsof je meer te besteden hebt gekregen, zonder er meer voor te doen.

Niemand vraagt zich af waarom autorijden weer zo goedkoop is geworden en waarom men geen brandstoftoeslag hoeft te betalen bij vliegreizen.
Oliemaatschappijen en mijnbouwers raken dieper in de schulden. Olieproducerende landen raken dieper in de schulden, zelfs Noorwegen en Saoedi-Arabië. Die schulden kunnen makkelijk hoger worden, omdat de rente op die schulden historisch laag is. Lage rente betekent vaak automatisch hoge schulden.

Niemand maakt zich zorgen over die hogere schulden. Zoals ook niemand zich afvraagt of de loonslaven, die in Azië tegen een hongerloon smartphones, kleding en sportschoenen maken, wel gelukkig zijn. Niemand maakt zich druk om het faillissement van winkels, maar men komt wel even naar de opheffingsuitverkoop om te kijken of er nog iets voor een spotprijsje te halen valt.
We zijn gewend geraakt aan het idee om alles voor een zo laag mogelijke prijs te kopen. We beseffen de werkelijke waarde van de dingen niet meer. Een liter benzine kostte 2 jaar geleden nog 1 euro 70 en nu nog maar 1 euro 44. Maar er zit nog altijd evenveel energie in die liter benzine, je kunt er nog even ver mee rijden.

Hoe de olie-industrie de wereld naar haar hand wist te zetten

Onze maatschappij is verslaafd aan aardolie. Het is vrijwel onmogelijk om helemaal te stoppen met het gebruik van aardolie. Om dat te bereiken moet je jezelf buiten de samenleving plaatsen en terugtrekken in de natuur.
Hebben wij zelf gekozen voor die olieverslaving? Nee, er is een lange geschiedenis voorafgegaan waardoor wij zo afhankelijk zijn geworden van aardolie.

James Corbett maakte een documentaire waarin hij de uitlegt hoe het zover heeft kunnen komen. Het klinkt af en toe als een ongeloofwaardige complottheorie: zijn politici dan zo makkelijk te manipuleren door de olie-industrie?
Ik vond het erg leerzaam.

Nicole Foss over grenzen aan de groei en de komende financiële crisis

Nicole Foss was een van de peakoil-pioniers, die voor het weblog The Oildrum schreven.
Tegenwoordig schrijft zij op haar eigen weblog The Automatic Earth over de problemen waar wij de volgende generaties mee opzadelen.

De video hieronder is een weergave van een interview met Nicole Foss van bijna 2 uur.
Zij legt helder en duidelijk uit dat de lage olieprijs van het afgelopen jaar niet betekent dat peakoil niet bestaat. De lage olieprijs laat zien dat onze industriële samenleving aan het krimpen is. En dat onze maatschappij zich de moeilijk winbare, onconventionele olie helemaal niet kan veroorloven.
In het tweede deel gaat Nicole Foss in op het financiële kaartenhuis dat de afgelopen 30 jaar is opgebouwd. Bij de kredietcrisis van 2008 is maar een klein deel van dat wankele kaartenhuis ingestort. De financiële sector produceert zelf helemaal niets en parasiteert op de echte economie.

Paradoxnl maakte mij vorige week via zijn weblog attent op dit boeiende interview.
Ik heb het interview niet in één keer beluisterd, maar opgesplitst in vier delen van ca. 30 min. Mijn aandachtsspanne is niet meer zo lang als vroeger.

Teerzandolie-exploitatie in Canada hapert door de lage olieprijs

Bij een olieprijs van $100 per vat of meer is het winstgevend om uit het teerzand in de Canadese provincie Alberta olie te winnen. Volgens Richard Heinberg wordt er bij een olieprijs van $60 per vat nog nauwelijks winst gemaakt op het winnen van olie uit teerzand. Bij de huidige olieprijs van minder dan $50 per vat is de winning van teerzandolie waarschijnlijk verliesgevend.

Begin dit jaar zagen deskundigen de bui al hangen. Na jaren van groei en economische voorspoed is het tij gekeerd. Voor het jaar 2015 verwachtte men een recessie met oplopende werkeloosheid, dalende koopkracht en afnemende investeringen. In mei becijferde de Conference Board van Canada dat de economie van Alberta met 0,7% zou krimpen in 2015. Voor het volgend jaar verwacht men weer een groei van 1,2%… nog maar even afwachten.
Shell trok zich deze zomer terug uit een teerzandolie-project.

Deze ontwikkelingen zullen op de lange termijn leiden tot een afname van de Canadese olieproduktie. Ik heb daarom de olieproduktiecijfers uit de JODI Oil World Database er eens bij gepakt.
Het afgelopen half jaar is de Canadese olieproduktie niet verder gegroeid en gestabiliseerd op ca. 2,8 miljoen vaten per dag.
In de grafiek hieronder heb ik de Canadese produktie en export van olie voor de afgelopen 4 jaar uitgezet.

Schermafbeelding 2015-08-21 om 18.07.37

De doorgetrokken lijnen in de grafiek geven het voortschrijdend gemiddelde over 6 maanden weer.
Het is nog te vroeg om te zeggen dat de groei definitief voorbij is. Maar ik verwacht dat de groei pas terugkeert bij een olieprijs boven de $75 per vat.

Lage olieprijs brengt olieproducerende landen in financiële problemen

Olieproducerende landen zoals Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten (UAE) zijn gewend aan hoge inkomsten uit de export van aardolie. De uitgaven van de overheid zijn navenant: brandstof wordt gesubsidieerd, er zijn goede medisch en sociale voorzieningen en de defensie-uitgaven zijn hoog. Het defensiebudget van Saoedi-Arabië groeide afgelopen jaar met 17% tot 10% van het Bruto Nationaal Product.
In de grafiek hieronder zie je hoe de uitgaven van de Saoedische regering gestegen zijn.

Schermafbeelding 2015-08-09 om 16.08.42

Maar in het afgelopen jaar is de olieprijs gehalveerd en zijn de olie-inkomsten van de OPEC-landen flink gedaald. Economen schatten dat de inkomsten van Saoedi-Arabië dit jaar 82 miljard dollar lager zullen uitvallen. Dat betekent een daling van het Bruto Nationaal Product met 8%.
Na de wereldwijde kredietcrisis (in 2008) daalde de olieprijs ook zeer sterk. Dat had ook grote gevolgen voor het Bruto Nationaal Product van Saoedi-Arabië. In de grafiek hieronder zie je dat het BNP (GDP) in 2009 met 11% daalde.

Schermafbeelding 2015-08-09 om 16.35.43

In het lopend boekjaar zal het BNP lager uitvallen en deskundigen verwachten dat Saoedi-Arabië binnenkort staatsleningen ter waarde van 5 miljard dollar zal uitschrijven.

Het IMF verwacht dat ook de Verenigde Arabische Emiraten (UAE) dit jaar een tekort zullen hebben. Het BNP van de UAE zal 5% dalen en men verwacht een begrotingstekort van 2,9%.

Het is nog even afwachten hoe de regeringen van de olieproducerende en exporterende landen zullen reageren op de aanhoudend lage olieprijs. Zullen ze besluiten om te gaan bezuinigen op sociale programma’s, onderwijs, gezondheidszorg en op defensie? Of zullen ze meer gaan lenen van beleggers en hun staatsschuld wat meer laten oplopen? De kredietwaardigheid van Saoedi-Arabië en de UAE is prima, zij het wat lager dan die van Nederland en Duitsland.

Verkoop van diesel in mei 6% lager dan in mei 2014

In mei werd er in Nederland 431 miljoen liter benzine verkocht, aldus het CBS. Dat is 2,7% minder dan in mei 2014. En het is maar liefst 11% minder dan in mei van 2012.
Hieronder heb ik de maandelijkse benzineverkoop van de afgelopen jaren uitgezet.

Schermafbeelding 2015-07-28 om 12.58.37

De dunne donkerrode lijn in de grafiek is het voortschrijdend gemiddelde over 6 maanden. Dat gemiddelde is het laatste jaar min of meer gelijk gebleven.

Het CBS rapporteert dat er in mei 540 miljoen liter diesel verkocht werd. Dat is 6% minder dan in mei 2014. Hieronder eenzelfde grafiek van de maandelijkse dieselverkoop in Nederland.

Schermafbeelding 2015-07-28 om 13.06.27

De donkergroene lijn geeft het voortschrijdend gemiddelde aan over 6 maanden. Dat gemiddelde is het laatste halfjaar niet verder gedaald. Het lijkt erop dat het Nederlandse benzine- en dieselverbruik is gestabiliseerd op een lager niveau.