Tagarchief: duurzaamheid

Nederland tast steeds dieper in de slinkende aardgasreserves

De regering heeft aangekondigd dat de aardgaswinning uit het Groningse Slochteren-gasveld beperkt zal worden tot 39 miljard m³. Door deze zelfopgelegde beperking zal er meer gas gehaald moeten worden uit andere, kleinere gasvelden. Want de hoeveelheid aardgas, die jaarlijks uit de Nederlandse bodem gehaald wordt, vertoont een stijgende trend.

In de periode 1991 tot 2000 werd er jaarlijks gemiddeld 62 miljard m³ aan de reserves onttrokken. Tussen 2000 en 2008 was het gemiddelde 68 miljard m³. In het jaar 2009 werden er nieuwe gasreserves ontdekt zodat er netto 22 miljard m³ werd toegevoegd aan de reserves. In de periode 2010 tot en met 2013 werd er jaarlijks 90 miljard m³ gas aan de reserve onttrokken, bijna 50% meer dan tussen 1991 en 2000.
In de grafiek hieronder is goed zichtbaar dat de hoeveelheid, die jaarlijks gewonnen wordt flink is gestegen.

Schermafbeelding 2015-03-17 om 19.35.08

De belofte van de regering om minder gas te gaan winnen staat haaks op de stijgende trend van de laatste decennia.

Hoeveel aardgas is er nu nog over?
Interessante vraag. Het CBS publiceerde in september 2014 de meest recente schatting van de reserves: 1044 miljard m³. Dat is de helft van de reserves die Nederland in 1991 had.
In de grafiek hieronder is de afname van de aardgasreserves zichtbaar.

Schermafbeelding 2015-03-17 om 22.00.03

Als de aardgaswinning de komende jaren op hetzelfde nivo blijft (90 miljard m³), dan is de Nederlandse reserve over 11 jaar uitgeput. (dus in 2025)
Waarschijnlijk kan de jaarlijkse produktie van 90 miljard kuub niet volgehouden worden. Om aardbevingen en maatschappelijke onrust te voorkomen zal de gaswinning beperkt gaan worden. En ook door geologische factoren zal de gaswinning afnemen. Bij een lagere produktie van 60 miljard m³ per jaar,  zal het 17 jaar (tot 2031)  duren voordat de reserves uitgeput zijn.

We moeten ook rekening houden met de mogelijkheid dat de laatste 100 miljard kuub zeer moeilijk te winnen zal zijn. Ik stel voor dat we onze huizen nog beter isoleren, alvast dikke truien gaan breien en heel veel bomen gaan planten.

Oekraïnse landbouwgrond in uitverkoop na instorten van economie

Oekraïne kampt met een tekort op de handelsbalans: het land importeert meer dan het exporteert. Dat is een ongezonde economische situatie, die niet onbeperkt kan voortduren.
In 2014 liep het tekort op de handelsbalans op naar 9,2% van het Bruto Binnenland Produkt.

Schermafbeelding 2015-03-08 om 08.02.38

Deze economische crisis kan leiden tot grote veranderingen in de belangrijke landbouwsector van Oekraïne. Nu bestaat het landbouwareaal uit grootschalige staatslandbouwbedrijven en kleinschalige familiebedrijfjes. Deskundigen vrezen dat deze binnenkort in de verkoop zullen komen.
Oekraïne heeft op acht landen na het grootste landbouwareaal van de wereld. Op de ranglijst van mais-exporteurs staat het op de derde plaats en op de lijst van graan-exporteurs is het nummer 6. Dit maakt de landbouwsector interessant voor buitenlandse investeerders.

Tot nu toe heeft de regering de verkoop van landbouwgrond aan buitenlandse investeerders tegengehouden uit angst vaar maatschappelijke onrust en vanwege de lage prijs van de kleine perceeltjes met een lage produktiviteit.
Maar Heinz Strubenhoff, agribusiness investment manager van de International Finance Corporation van de Wereldbank, denkt dat de economische teruggang en het conflict in Oost-Oekraïne de noodzaak van hervormingen dichterbij brengt. De Wereldbank en het IMF dringen al langer aan op het openstellen van de Oekraïnse landbouwsector voor buitenlandse investeerders. Het tij is aan het keren.
“Het is tijd om te gaan nadenken over privatisering en voorbereidingen te treffen voor de verkoop van landbouwgrond (aan buitenlandse of Oekraïnse) investeerders in de komende 3 a 4 jaar”, zei Strubenhoff tegen de Thomson Reuters Foundation. Nu is het nog onmogelijk om landbouwgrond te verkopen in Oekraïne, hoewel men wel langjarige pachtovereenkomsten kan afsluiten.

Strubenhoff zei verder dat president Poroshenko na lange onderhandelingen met vertegenwoordigers van de Wereldbank overwoog om het verbod op verkoop van landbouwgrond op te heffen. Maar de regering in Kiev durfde dat niet aan uit angst voor maatschappelijke onrust op het platteland. Het ministerie van Landbouw was onbereikbaar voor commentaar.
De minister van Landbouw, Oleksiy Pavlenko, sprak vorige week de verwachting uit dat Oekraïne in 2020 wel 100 miljoen ton graan zal produceren: een behoorlijke stijging van de 620 miljoen ton uit 2014. Om dit voor elkaar te krijgen is een kapitaal-injectie door buitenlandse investeerders van 25 miljard dollar nodig.
Jean-Jacques Hervé, landbouwkundig adviseur van de Franse bank Credit Agricole merkte op dat de lokale bevolking geen geld heeft om te investeren. “Speculanten kunnen met harde, buitenlandse valuta grote winsten behalen (als het land op de markt komt).”

Frédéric Mousseau, van het Oakland Institute (een NGO die kritisch staat tegenover het privatiseren van landbouw), zegt dat het openen van het Oekraïnse landbouwareaal ertoe zal leiden dat binnenlandse en buitenlandse oligarchen meer controle zullen krijgen over de Oekraïnse landbouwproduktie. “Ongeveer 20% van de vruchtbaarste gebieden zijn door langlopende pachtovereenkomsten al in handen van landbouwconglomeraten. De voorgestelde hervormingen zullen deze concentratie van macht verergeren,” zei Mousseau tegen de Thomson Reuters Foundation.

Volgens Dmitry Prikhodko, econoom van de Food and Agriculture Organization (FAO), moet Oekraïne op de lange termijn streven naar het openen van het landbouwareaal en optimale benutting van het aanwezige potentieel.
De regering in Kiev zit te springen om buitenlandse valuta en een lening van de Wereldbank t.w.v. 2 miljard dollar dit jaar en een volgende injectie van het IMF van 8 miljard dollar geeft mensen als Strubenhoff meer armslag om hun plannen te realiseren.

Het ziet ernaar uit dat de Oekraïnse bevolking de zeggenschap over de landbouwgrond, die ze al eeuwenlang beheert en bewerkt, zal kwijtraken, zoals dat ook op grote schaal in Afrika gebeurt. Onder druk van de Wereldbank en het IMF willen buitenlandse investeerders de landbouw moderniseren. Het verhogen van de landbouwopbrengsten lijkt een nobel doel waar ook de Oekraïnse bevolking van zou kunnen profiteren. Maar de modernisering zou ook tot gevolg kunnen hebben dat in Oekraïne genetisch gemodificeerde gewassen met de bijbehorende pesticiden zullen worden geintroduceerd door de grote landbouwconglomeraten. De boeren hebben nu nog de macht om zelf te bepalen wat er verbouwd wordt. Maar in de toekomst zullen ze slechts arbeiders zijn op die moeten zaaien en oogsten wat de directie besloten heeft.

(Bron: “Ukraine crisis seen softening political ground for foreign farm land sales” van Chris Arsenault voor de Thomas Reuters Foundation)

Meer over ‘landroof’ in de rest van de wereld vind je op farmlandgrab.org.

Schaliegasboringen in Oekraïne gestaakt

Schermafbeelding 2015-03-03 om 17.00.16

In 2012 verschenen er al berichten over de grote hoeveelheden schaliegas, die in de Oekraïnse bodem lagen te wachten op exploitatie. In januari 2013, tijdens het World Economic Forum in Davos, tekende Oekraine de eerste schaliegasovereenkomst (Production Sharing Agreement ofwel PSA) met Shell. Bij de ondertekening van die overeenkomst, door de toenmalige Oekraïnse president Janoekovitsj, was ook onze premier Rutte aanwezig. Men was optimistisch over de toekomst en verwachtte dat in 2017 het eerste schaliegas geproduceerd zou worden. Oliemaatschappijen en schaliegas-exploitanten zouden 10 miljard dollar investeren. Die miljarden komen uiteindelijk grotendeels terecht bij Amerikaanse bedrijven, die apparatuur leveren voor schaliegas-exploitatie.

Shell begon met proefboringen in het Yuzivska-bekken in het oosten van Oekraïne tussen Kharkiv en Donetsk.
Kort na de Maidan-revolutie was men nog optimisisch over de schaliegaswinning in Oekraïne. Maar door de oplopende spanningen moesten de proefboringen in juni van 2014 worden gestaakt.

Toen de tanks oprukten naar Lugansk en Donetsk vertrokken de schaliegas-boorploegen in allerijl uit het oosten van Oekraïne. Een deel van de uit Amerika afkomstige apparatuur werd achtergelaten. Een Russische journaliste is gaan kijken naar de wegroestende trucks.

Voorlopig zal er niet naar schaliegas gezocht worden in Oekraïne, laat staan dat er schaliegas gewonnen en gestookt kan worden.
Eerder dit jaar kondigde oliemaatschappij Chevron aan dat het zou stoppen met schaliegasexploratie in Polen en in Roemenië.
Andere oliemaatschappijen stopten al eerder met schaliegasprojecten in Polen, vanwege hoge kosten en tegenvallende resultaten.
Het begint erop te lijken dat de schaliegasrevolutie aan Europa en Oekraïne voorbij zal gaan. Dat lijkt mij goed nieuws. Schaliegaswinning is in mijn ogen een hoop gedoe en een hoog risico op milieuvervuiling voor een relatief klein beetje aardgas. We kunnen beter besluiten om het voor eeuwig in de bodem te laten zitten.

Peak-everything in Nederland: consumptie huishoudens daalt verder

Winkelleegstand

Afgelopen week publiceerde het CBS de gegevens over de binnenlandse Nederlandse consumptie. In de grafiek hieronder is het volume, de fysieke hoeveelheid gekochte spullen, weergegeven. Het CBS heeft in haar tabellen de consumptie van het jaar 2000 op 100 gezet. De bestedingen in de andere jaren zijn op die waarde geïndexeerd.

Schermafbeelding 2015-02-24 om 20.19.01

Voor 2014 komt het CBS op een index van 105,8. Dat is vergelijkbaar met de waarde 105,1 uit 2005. In 2008 werd de grootste hoeveelheid spullen gekocht: 111,7. In 2013 was de binnenlandse consumptie marginaal groter dan in 2014: 106,0.

Tot 2008 kon de Nederlandse bevolking elk jaar meer kopen dan het jaar ervoor. Elk jaar kwamen er meer (web) winkels bij.
Maar de laatste 6 jaar kopen we met zijn allen steeds minder spullen, terwijl de bevolking groeit. De fysieke consumptie van spullen per hoofd van de bevolking daalt.De consumptie zal de komende jaren verder dalen. Oorzaken daarvoor:
– oplopende werkeloosheid
– afnemende koopkracht door kortingen op lonen, pensioenen en uitkeringen

Er zullen nog meer winkels gaan sluiten.

 

 

Peakoil in Nederland: peakbenzine en peakdiesel

Het CBS houdt nauwgezet bij hoeveel brandstof alle Nederlanders bij elkaar kopen bij leveranciers. De laatste jaren daalt de verkoop van benzine en diesel in Nederland.

SFA003016641

In 2011 werd er in Nederland 5697 miljoen liter benzine verkocht, bijna 5,7 miljard liter. De grootste hoeveelheid benzine, die ooit in Nederland verkocht zal worden (peak-benzine) Afgelopen jaar werd er 5131 miljoen liter verkocht: 10% minder dan 3 jaar geleden.

Schermafbeelding 2015-02-23 om 09.28.16

Voor de verkoop (en het verbruik) van diesel geven de cijfers eenzelfde beeld.
In 2008 werd er in Nederland ruim 8 miljard liter diesel verkocht. Het was het jaar van peak-diesel, de hoogste dieselverkoop, die ooit bereikt zal worden in Nederland.
Afgelopen jaar werd er 6684 miljoen liter diesel verkocht: 17% minder dan in 2008.

Schermafbeelding 2015-02-23 om 09.28.37

Oorzaken voor het dalend verbruik van brandstof zijn:
– een trend naar zuiniger auto’s en motoren
– de afnemende economische activiteit (vooral de bouwsector)

De trend naar zuiniger transportmiddelen is onomkeerbaar: we zullen niet teruggaan naar de tijden van verspilling.
Door de economische krimp van de afgelopen jaren wordt er minder getransporteerd in Nederland. Deze trend zal waarschijnlijk doorzetten.
In onderstaande grafiek staat de totale hoeveelheid transportbrandstof, die jaarlijks in Nederland wordt verkocht (en verbruikt) uitgedrukt in de hoeveelheid energie.
Deze cijfers van het CBS omvatten ook het transport via water, spoorwegen en de luchtvaart.

In 2006 werd er 1375 PetaJoule besteed aan transport in Nederland. Het was de grootste hoeveelheid energie, die ooit zal worden uitgetrokken voor transport. Sinds 2006 vertoond de verkoop van transportbrandstof een dalende trend.
In 2014 verbruikte de Nederlandse transportsector nog maar 1075 PetaJoule, een daling van 20% in 8 jaar tijd.

Schermafbeelding 2015-02-23 om 09.28.57

Energieverbruik in Europa daalt verder

Afgelopen week publiceerde Eurostat de nieuwste cijfers over de Europese energieproduktie en het Europese energieverbruik. Het rapport was getiteld: Energy consumption in the EU down to its early 1990s level.
Het Europees energieverbruik is weer net zo groot als in 1990.

In het rapport staat een mooie klokvormige grafiek, die je wel vaker ziet op dit weblog.
Het energieverbruik groeide tot een maximum in 2006. Daarna begon het energieverbruik te dalen.

Schermafbeelding 2015-02-12 om 19.15.32

De krimp in de 6 jaar na 2007 verloopt sneller dan de groei in het energieverbruik in de periode 1994 – 2006.

Ik heb de gegevens van Eurostat op een andere manier uitgezet. Ik berekende het energieverbruik per hoofd van de bevolking in de 28 landen van de EU. En dat leidde tot de grafiek hieronder.

Schermafbeelding 2015-02-12 om 19.12.35

In 2006 gebruikte de gemiddelde Europeaan 3,68 ton olie-equivalent aan energie. In 2013 was dat afgenomen tot 3,29 ton: een daling van 10% in 7 jaar.
De dalende trend zal zich doorzetten: in 2015 zal het gemiddelde Europees energieverbruik gedaald zijn tot minder dan 3,2 ton olie-equivalent.

Grenzen aan de Groei van het Nederlandse wagenpark

Het afgelopen jaar werden er volgens het CBS 387 duizend nieuwe auto’s verkocht in Nederland. Dat is 7% minder dan in 2013 en 23% minder dan in 2012.
De verkoop van nieuwe auto’s vertoont over de laatste 15 jaar een dalende trend.

Schermafbeelding 2015-01-31 om 14.23.38

In de periode 1997-2002 werden er gemiddeld 545 duizend nieuwe auto’s verkocht. Over de laatste 5 jaar is dat gemiddelde 469 duizend.
Doordat er minder auto’s verkocht worden dan aan het begin van deze eeuw, groeit het Nederlandse wagenpark bijna niet meer.
Volgens het CBS reden er in 2013 8,75 miljoen auto’s in Nederland. Minder dan in 2012 toen het CBS het wagenpark schatte op 8,79 miljoen. We moeten nog even wachten op het cijfer voor 2014, voordat we definitieve conclusies trekken.

Schermafbeelding 2015-01-31 om 14.45.29

Er is nog een laatste cijferreeks van het CBS, die ik u niet wil onthouden.
Het gemiddeld aantal kilometers dat met een Nederlandse auto op Neerlands wegen gereden wordt is aan het afnemen.
In 2004 reed een Nederlandse auto gemiddeld 12200 kilometers. In 2012 en 2013 ligt het kilometrage 1000 kilometer lager op 11200 kilometer.

Schermafbeelding 2015-01-31 om 15.06.10

De economische vooruitzichten zijn somber. De werkeloosheid is hoog en komend jaar zullen veel mensen minder te besteden hebben. Ik verwacht dat de verkoop van nieuwe auto’s net zo laag zal blijven als in 2014 of misschien nog wel verder daalt.
Misschien zullen de Nederlanders wel meer kilometers gaan rijden nu de benzine zo goedkoop is.