Tagarchief: olie

Rusland opnieuw grootste olieleverancier voor Nederland

Drie weken geleden liet het CBS weten dat Noorwegen de grootste olieleverancier van Nederland was geworden. Je kunt het persbericht nog nalezen op de website van het CBS. Het leek een politiek gemotiveerd persbericht in de trant van: Kijk we straffen Rusland voor de steun aan de opstandelingen in Oost-Oekraïne.

De bewering in het persbericht klopte. In het 4e kwartaal van 2014 leverde Noorwegen 5,14 miljoen ton aardolie aan Nederland en Rusland 4,57 miljoen ton. Maar in het 1e kwartaal van 2015 zijn de rollen alweer omgekeerd. Rusland leverde 5,80 miljoen ton en Noorwegen nog maar 4,08 miljoen ton.
In de grafiek hieronder heb ik de maandelijkse importcijfers van het CBS uitgezet.

Schermafbeelding 2015-06-22 om 17.03.37

Misschien brengt het CBS over een maandje wel weer een persbericht naar buiten met de mededeling dat Rusland toch weer onze belangrijkste aardolie-leverancier is geworden. Maar ik denk het niet, want dan zou het lijken alsof de sancties tegen Rusland een wassen neus zijn….

Kan de Europese economie groeien bij een dalend aardolieverbruik?

Er is een duidelijke correlatie tussen de hoeveelheid aardolie, die een land verbruikt en het Bruto Binnenlands Produkt van dat land. Hoe meer aardolie, hoe hoger het BBP. Dezelfde correlatie zie je terug in onze recente geschiedenis. Het Nederlands aardolieverbruik steegde afgelopen decennia en tegelijkertijd werd het Nederlands BBP hoger.
Als je het aardolieverbruik per Nederlander uitzet tegen het Bruto Binnenlands Produkt per Nederlander dan krijg je onderstaande grafiek.

Schermafbeelding 2015-06-17 om 08.07.39

Het hoogste aardolieverbruik per Nederlander werd in 2006 bereikt, met geel aangegeven.

Tussen 1980 en 1985 daalde het aardolieverbruik per Nederlander. In die periode daalde ook het Bruto Binnenlands Produkt per hoofd van de bevolking.
Tussen 1985 en 2006 steeg het aardolieverbruik hand in hand met het BBP.
Maar in 2008, het jaar van de wereldwijde financiële crisis, zien we een trendbreuk. Het aardolieverbruik daalt flink en de verbindingslijn tussen de punten buigt af naar links, net als in de jaren 80. Na 2008 begint het Bruto Binnenlands Produkt per hoofd van de bevolking ook weer te dalen, net als in de jaren 80.

Hoe zal het verder gaan in de komende jaren?
In bijna alle Europese landen is het aardolieverbruik de afgelopen jaren gedaald. In de grafiek hieronder is dat zichtbaar. Het verbruik per inwoner in 2006 heb ik de waarde 100 gegeven.
In een aantal landen, Griekenland, Italië, Ierland en Spanje is het aardolieverbuik meer dan 30% afgenomen in de laatste 8 jaar.
In Nederland, Portugal, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk daalde het aardolieverbruik met 20 tot 25%. In Noorwegen, dat zelf aardolie produceert en exporteert, daalde het verbruik met 12%.

Schermafbeelding 2015-06-18 om 14.43.31

We kunnen verwachten dat de trend van een dalend olieverbruik zal doorzetten. Daar zijn vier belangrijke oorzaken voor:
– de makkelijk winbare olie in en om Europa raakt op
– olieproducerende landen gaan zelf steeds meer olie verbruiken en daardoor minder exporteren
– andere opkomende economieën in de wereld willen ook meer aardolie importeren
– moeilijk winbare olie is zo duur dat Europa er maar weinig van kan kopen, het is bovendien van mindere kwaliteit dan de makkelijk winbare olie waar we aan gewend zijn.

Een lager aardolieverbruik in Europa zal ook leiden tot een lager Bruto Binnenlands Produkt, ofwel tot economische krimp. Dit is in tegenspraak met de verwachtingen van politici en denktanks als het Centraal Plan Bureau.
In de grafiek hieronder zie je het punt voor 2014, links liggen van 2013: het jaarlijkse olieverbruik per Nederlander daalde naar 2,35 ton. Er is nog niet bekend wat het BBP uitgedrukt in $ per Nederlander was in 2014.

Schermafbeelding 2015-06-18 om 14.02.59

Door nieuwe berekeningsmethoden kunnen de overheden de indruk wekken dat de economie niet krimp, maar groeit. Nate Hagens noemt dit Orwelliaanse groei, groei voor propaganda-doeleinden.
De economische krimp zullen achteraf we kunnen terugvinden in de statistieken. Ik zal de komende jaren de verkoop van auto’s en van benzine en diesel blijven volgen. Met die harde, ruwe cijfers valt weinig te sjoemelen.

Is de Nigeriaanse aardolie voor ons of voor de Nigerianen?

Nigeria is een olieproducerend en exporterend land. Per dag produceert Nigeria tussen de 2 en 2,5 miljoen vaten aardolie. Het grootste deel (>90%) van die produktie wordt geëxporteerd. Slechts enkele tienduizenden vaten blijven in Nigeria en worden in Nigeria geraffineerd tot bruikbare produkten.
In de grafiek hieronder zie je dat de olieproduktie over de laatste jaren geleidelijk afneemt. Het binnenlandse verbruik is weergegeven door rode lijn onder in de grafiek.

Schermafbeelding 2015-05-28 om 16.38.25

Het deel van de Nigeriaanse aardolieproduktie, dat naar Nigeriaanse raffinaderijen gaat is het afgelopen jaar gedaald van 5% naar minder dan 2%. De rode stippellijn in onderstaande grafiek is het voortschrijdend gemiddelde over 4 maanden.

Schermafbeelding 2015-05-28 om 17.05.48

Er zijn in Nigeria maar weinig raffinaderijen. Als de binnenlandse produktie aan brandstoffen onvoldoende is, dan importeert Nigeria aardolieprodukten zoals benzine, diesel en kerosine. Dat kan het land zich makkelijk veroorloven door de hoge inkomsten uit de olie-export.
Wanneer door stakingen, ongelukken of reparaties een raffinaderij stilligt, dan treedt er al heel snel een tekort op aan benzine, diesel en kerosine. Dat laatste is momenteel (mei 2015) het geval. Door stakingen van olie- en brandstofhandelaren is er een accuut tekort aan diesel, benzine en kerosine ontstaan. Volgens schattingen zit 80% van de tankstations al zonder benzine en diesel.
De kleine hoeveelheid brandstof, die nog beschikbaar is, wordt bij opbod verkocht op de zwarte markt.
Sommige vluchten vanuit Lagos zijn geannuleerd vanwege het kerosinetekort. Buitenlandse maatschappijen wijken uit naar Dakar omdat daar wel brandstof is.
Andere economische activiteiten vallen stil door het gebrek aan diesel.

Van de aardolie, die wij in Nederland gebruiken, is ongeveer 5% afkomstig uit Nigeria.
In 2014 importeerde Nederland maandelijks tussen de 250 en 650 miljoen kg. aardolie uit Nigeria.(bron: CBS).
En terwijl in Nigeria steeds minder aardolie naar de Nigeriaanse raffinaderijen werd vervoerd, vertoonde de export van Nigeriaanse aardolie naar Nederland een stijgende trend.

In de grafiek hieronder zie je welk percentage van de Nigeriaanse olieproduktie naar Nederland werd geëxporteerd en welk percentage in Nigeriaanse raffinaderijen werd verwerkt tot benzine en diesel.

Schermafbeelding 2015-05-28 om 21.13.42

De grafiek is duidelijk: Nederland koopt steeds meer aardolie van Nigeria, omdat de prijs nu lekker laag is. En om de olie-inkomsten bij de lage olieprijs zo hoog mogelijk te houden, wordt nu de volledige olieproduktie geëxporteerd. De Nigeriaanse bevolking gebruikt zelf steeds minder olie, die uit de Nigeriaanse bodem komt.

Misschien is het toeval dat het zo loopt. Misschien is het toeval dat er zo weinig raffinaderijen zijn. Misschien is de staking van de oliehandelaren gewoon domme pech.
Ik vermoed dat er iets anders aan de hand is. Westerse landen kopen, net als voor de Tweede Wereldoorlog, met versgedrukt Monopolygeld de bodemschatten uit Afrikaanse landen op. Die bodemschatten zijn niet bestemd voor de Afrikanen, maar voor de Europeanen. Het is gewoon ouderwets kolonialisme.

De terugkeer van steenkool in de Nederlandse energiehuishouding

Gisteren verscheen een opvallend bericht over de dalende elektriciteitsprijs in Nederland. Omdat de brandstoffen steenkool, aardolie en (daaraan gekoppeld) aardgas het laatste jaar goedkoper geworden zijn, kunnen de Nederlandse elektriciteitsproducenten nu stroom leveren tegen lagere prijzen. Maar in het persbericht van netbeheerder TenneT stond ook dat de prijsdaling mede veroorzaakt werd door de opening van 3 nieuwe kolencentrales.
Een mooie gelegenheid om de cijfers er eens bij te halen.

Het totale energieverbruik in Nederland daalt al jaren. Om die daling te illustreren laat ik het energieverbuik in de maand januari zien voor de periode 2011 – 2015.

Schermafbeelding 2015-05-04 om 19.23.05

De dalende trend is duidelijk. Maar hierbij moet wel worden aangetekend dat januari 2014 veel warmer was dan normaal; het verbruik van aardgas was in die maand erg laag.

In de tweede grafiek hieronder is het afnemend energieverbruik ook zichtbaar, zij het minder duidelijk. Wel duidelijk zichtbaar is het hogere aardgasverbruik (de blauwe kolommen) in de koude wintermaanden.

Schermafbeelding 2015-05-04 om 19.30.41

 

Minder opvallend is de geleidelijke afname van het aardolieverbruik: het oranje deel in de brandstofmix-grafiek.
Daarom hieronder een grafiekje dat duidelijker laat zien dat Nederland steeds minder aardolie (en aardolieprodukten) als brandstof verbruikt.

Schermafbeelding 2015-05-04 om 19.31.10

Nader beschouwd blijkt ook de hoeveelheid aardgas, die Nederland jaarlijks opstookt geleidelijk af te nemen. In de 4e grafiek hieronder is het dalende verbruik van aardgas wat beter zichtbaar gemaakt. Hierbij moet worden aangetekend dat het aardgasverbruik begin 2010 veel hoger was dan normaal vanwege strenge vorst.

Schermafbeelding 2015-05-04 om 19.41.54

De brandstof steenkool is juist bezig aan een opmars in de brandstofmix.
In 2010 was minder dan 10% van het Nederlandse energieverbruik afkomstig uit steenkool. In 2014 is dat aandeel opgelopen tot meer dan 12%.

Schermafbeelding 2015-05-04 om 20.14.42

Het stijgend gebruik van steenkool als brandstof zal zorgen voor extra CO2. Maar omdat het gebruik van aardgas en aardolie gestaag daalt zal de netto CO2-uitstoot van Nederland verder blijven dalen, zij het minder voortvarend.

De steenkool, die in de nieuw geopende steenkoolcentrales wordt verbrand, komt niet uit Nederlandse bodem maar moet worden geïmporteerd uit steenkool-exporterende landen.
Polen is het enige Europese land dat nog steenkool exporteert, maar ook in Polen daalt de produktie van steenkool. En binnenkort zal de produktie van Polen onvoldoende zijn om nog steenkool te kunnen exporteren. Dan zullen de Nederlandse steenkoolcentrales Russische kolen gaan stoken of steenkool uit een ander continent (Afrika of Noord-Amerika) moeten importeren. Dat transport over duizenden kilometers maakt de steenkool en daarmee de elektriciteit duurder.

Nederlandse aardolie-import daalt ondanks de lage olieprijs verder

Volgens het CBS importeerde Nederland in januari van dit jaar 4131 miljoen kilo aardolie. Dat is 14% minder dan in januari 2014 toen de import 4819 miljoen kilo bedroeg.
In de grafiek hieronder staan de maandelijkse importcijfers van het CBS vanaf januari 2011 weergegeven.

Schermafbeelding 2015-05-03 om 16.25.49

De dalende trend is duidelijk zichtbaar, zelfs als het nulpunt op de Y-as ook echt 0 miljoen kg. is. We weten allemaal dat die import van 0 miljoen kilo ook echt bereikt zal worden, we weten alleen nog niet wanneer.

Een deel van de Nederlandse olieimport komt uit Rusland. In januari 2015 was dat 759 miljoen kilo ofwel 18,3% van de totale import.
In de grafiek hieronder zie je dat de import van aardolie-uit Rusland ook daalt.

Schermafbeelding 2015-05-03 om 16.34.09

Als Nederland een olie-boycot tegen Rusland zou instellen, bijvoorbeeld vanwege de Russische betrokkenheid bij de MH17-ramp. Dan daalt de totale aardolie-import met zo’n 18%. Of Nederland zal een andere exporteur moeten vinden, die maandelijks nog 750 miljoen kilogram over heeft.

In januari 2011 leverde Rusland ruim een kwart (27%) van de aardolie, die Nederland importeerde. Dat Russische aandeel is aan het afnemen, naar minder dan één vijfde deel aan het begin van 2015.

Schermafbeelding 2015-05-03 om 20.18.03

 

Vroeger of later zal Nederland het zonder de Russische olie moeten stellen.

Peakoil: Nederlands aardolieverbruik in 2014 verder afgenomen

Aardolie is weer goedkoop geworden. De prijs voor een vat schommelt tussen de 50 en 60 dollar, net als in 2005 en 2006. Er wordt momenteel meer aardolie gewonnen dan de wereldeconomie nodig heeft. Olieproducenten geven grote kortingen aan hun afnemers. Je hoort bijna niemand meer waarschuwen voor peakoil en dat we moeten afkicken van onze aardolie-verslaving.
De cijfers van het CBS laten echter duidelijk zien dat wij in Nederland minder aardolie gebruiken dan voor de kredietcrisis. In 2014 importeerde Nederland 55 miljoen ton aardolie, net zoveel als in 1993.

Schermafbeelding 2015-04-05 om 08.37.51 de doorgetrokken zwarte lijn in de grafiek is het voortschrijdend gemiddelde over 3 jaar

Het afkicken van onze olieverslaving is al begonnen, ook al merken we daar weinig van. We verbruiken net zoveel aardolie als 20 jaar geleden en toch rijden er meer auto’s rond in Nederland. In 2014 stegen er in Nederland meer volgetankte vliegtuigen op dan ooit tevoren, dus de luchtvaartsector verbruikt juist meer aardolie dan in 1993. Dat betekent dat er in andere sectoren minder aardolie wordt verbruikt.
Er wordt steeds minder olie gestookt voor verwarming en elektriciteitsopwekking (aggregaten). De auto’s zijn een stuk zuiniger dan 20 jaar geleden en gemiddeld rijden ze wat minder kilometers per jaar. Er wordt veel minder gebouwd dan 20 jaar geleden en dus ook minder aardolie en aardolieprodukten verbruikt door die sector.
Het aardolieverbruik kan weer stijgen als we weer in inefficiënte auto’s gaan rijden of als de bouwnijverheid weer terugkomt op et nivo van de jaren ’90.

Persoonlijk denk ik dat het Nederlandse aardolieverbruik, ondanks de lage olieprijs, geleidelijk zal blijven dalen. In de periode tussen 2007 en 2014 met een hoge olieprijs, zijn economische veranderingen en hervormingen in gang gezet, die het komende decennium nog zullen doorwerken. De krimp in de bouwsector, het dalen van de koopkracht, het zuiniger worden van auto’s en vliegtuigen. Deze ontwikkelingen zullen niet meer worden teruggedraaid.

Eén derde van de Nederlandse olie-import komt uit ondemocratische landen

Schermafbeelding 2015-04-04 om 21.44.33

In december 2014 importeerde Nederland ruim 4,6 miljoen ton aardolie. Het CBS houdt nauwkeurig bij uit welke landen deze aardolie afkomstig is.
Ongeveer 20% van de aardolie, die in december geïmporteerd werd, kwam uit Rusland…
En 15% kwam uit een ander and waar de mensenrechten niet hoog in het vaandel staan, Saoedi-Arabië.

Schermafbeelding 2015-04-04 om 19.04.22

Van de Nederlandse olie-import komt ca. 5,5% uit Koeweit, ook niet echt democratisch.
Nederland koopt jaarlijks voor miljarden euro’s aardolie. Een derde deel van die euro’s gaat naar regimes die het niet zo nauw nemen met de mensenrechten, met de rechten van vrouwen en de rechten van homo’s. Zo lang wij gewoon aardolie kopen van Rusland en Saoedi-Arabië ondersteunen wij die regimes, die we eigenlijk verwerpelijk vinden.