Tagarchief: grenzen aan de groei

Elektriciteitsverbruik in Nederland daalt geleidelijk

Volgens de cijfers van het CBS daalt het elektriciteitsverbruik in Nederland sinds 2011. Over de eerste drie kwartalen van 2011 bedroeg het totaal Nederlands elektriciteitsverbruik 89,11 miljard KWh. In 2015 werd over dezelfde periode 86,36 miljard KWh verbruikt: een daling van 3% over 4 jaar.

De daling kan veroorzaakt worden doordat Nederlanders gemiddeld steeds zuiniger geworden zijn met elektriciteit. Bij aanschaf van elektrische apparaten letten ze op het stroomverbruik en ze vervangen de laatste gloeilampen door energiezuinige spaarlampen of LED-verlichting. Elektriciteitsbedrijven voeren doorlopend campagnes op consumenten energiebewust te maken. Daarnaast kan ook de teruggang van economische activiteiten, die veel elektriciteit verbruiken (de bouw bijvoorbeeld) bijgedragen hebben aan de daling.

Met de cijfers van het CBS heb ik het elektriciteitsverbruik per hoofd van de bevolking uitgerekend. In de grafiek hieronder staat dat hoofdelijk verbruik weergegeven.

Schermafbeelding 2016-01-27 om 13.58.55

In het 4e kwartaal en in het 1e kwartaal, zeg maar het winter-halfjaar, is het elektriciteitsverbruik hoger doordat er meer verlichting brandt en de pompen van de centrale verwarming meer draaien.
Met de dunne rode lijn is het voortschrijdend gemiddelde over vier kwartalen weergegeven.
Dat gemiddelde elektriciteitsverbruik per kwartaal was in 2011 nog 1827 KWh per inwoner. Maar over de laatste vier kwartalen kwam het gemiddelde uit op 1738 KWh per inwoner.

De Chinese kolenproduktie daalde verder in 2015

In 2013 werd er in China 1893 miljoen ton olie-equivalent aan steenkool uit de grond gehaald. In 2014 werd er slechts 1845 miljoen ton olie-equivalent aan steenkool gewonnen: 2,5% minder. Het lijkt erop dat de produktiedaling in 2015 nog groter zal uitvallen.

De kolenproduktie over de eerste 11 maanden van 2015 was 3,7% lager dan die van 2014. De produktie over heel 2015 zal wellicht 3,5% lager uitkomen dan in 2014: in de buurt van 1780 miljoen ton olie-equivalent, schat ik
In de grafiek hieronder heb ik die schatting alvast ingetekend.

Schermafbeelding 2015-12-14 om 13.45.32

Het lijkt erop dat de Chinese steenkoolproduktie, die ongeveer de helft van de mondiale produktie bedraagt, in 2013 haar piek bereikte. En met die voorlopige conclusie lijkt het erop dat Patzek en Croft, die in 2010 berekenden dat de mondiale steenkoolproduktie in 2011 zou pieken, er niet ver naast zaten.
Ook in de VS en in Indonesië is de steenkoolproduktie in 2015 afgenomen t.o.v. 2014 en 2013. De VS is de op een na grootste steenkoolproducent en Indonesië de op twee na grootste steenkoolproducent ter wereld.

De A4 Delft-Schiedam en de oplopende kosten van snelwegonderhoud

Op 18 december a.s. wilde minister Schultz van Haagen, van Infrastructuur, het nieuwste stukje autosnelweg tussen Schiedam en Delft openen. Maar dat feestje gaat waarschijnlijk niet door.
Na meer dan 40 jaar gesteggel over deze snelweg door het Midden-Delfland, begon Rijkswaterstaat in 2012 toch nog met de aanleg van het laatste stukje A4 tussen Delft en de Beneluxtunnel. Kosten: 800 miljoen euro. De weg is onder het maaiveld aangelegd in een enorme betonnen bak. Maar nu de weg bijna klaar is, blijkt er wel heel veel grondwater uit de omringende weilanden in de betonnen bak te lekken. Er moet dagelijks 1,2 miljoen liter water worden weggepompt.

Het is nog niet zeker dat de A4 op 18 december a.s. in gebruik genomen kan worden.
Het wegpompen van al dat grondwater heeft een nare invloed op de omgeving van de A4. De deskundge verwacht dat de veengrond door de onttrekking van water bodem kan gaan inklinken en verzakken. Misschien bedenken de weg- en waterbouwkundigen een betere oplossing voor het wegpompen van het grondwater.

Dit probleem met de A4 laat zien dat de aanleg van een snelwegennet meer kosten met zich meebrengt dan oorspronkelijk gedacht werd. Het onderhoud van al dat asfalt en het regelmatig vernieuwen, zal betaald moeten worden door de weggebruikers. Het verhogen van de snelheid op Nederlandse snelwegen zal de onderhoudskosten alleen maar doen stijgen.

Het aantal auto’s en weggebruikers groeit niet meer: het is sinds 2012 nagenoeg gelijk gebleven. Ik kan me voorstellen dat het aantal auto’s in de toekomst zelfs gaat afnemen.
De almaar stijgende onderhoudskosten van het snelwegennet zullen opgehoest moeten worden door een gelijkblijvend (of zelfs dalend) aantal weggebruikers.

Nederlandse aardgasexport daalt verder; de aardgasimport stijgt verder

Schermafbeelding 2015-09-24 om 15.49.16

Volgens de JODI-Gas World database exporteerde Nederland in juli 2015 slechts 1995 miljoen m³ aardgas, ruim 40% minder dan in juli 2014. Over de eerste 7 maanden van 2015 komt de cumulatieve Nederlandse gasexport op 30,3 miljard m³. In dezelfde periode van 2014 bedroeg de export 33,8 miljard m³.

In juli 2015 importeerde Nederland 3496 miljoen m³ gas: een stijging van 27% t.o.v. een jaar eerder. De cumulatieve import over de eerste 7 maanden van 2015 komt uit op 20,7 miljard m³; 23% meer dan in 2014.

Nederland wordt een netto-importeur van aardgas
Juli 2015 was de tweede maand in de geschiedenis dat Nederland meer gas importeerde dan exporteerde. De handelsbalans voor aardgas (export minus import) bedroeg -1513 miljoen kuub aardgas. In de grafiek hieronder heb ik de netto-gasexport per maand voor de afgelopen 3 jaar weergegeven. De netto-import van juli 2015 betekent een nieuw record.

Schermafbeelding 2015-09-24 om 16.02.28

De oorzaak voor de dalende gasexport is de afname van de binnenlandse gasproduktie.
Over de eerste 7 maanden van 2015 bedroeg de Nederlandse gasproduktie 35 miljard m³. In 2014 was dat nog 40,5 miljard m³ en in dezelfde periode van 2013 zelfs 53 miljard m³.
Ik houd er rekening mee dat de Nederlandse gasproduktie nog verder zal afnemen.

Door de export- en importcijfers uit te zetten in een grafiek kunnen we proberen te bepalen wanneer Nederland niet meer in de eigen binnenlandse aardgas behoefte zal kunnen voorzien en een netto-aardgasimporteur zal worden.

Schermafbeelding 2015-09-24 om 16.21.57

De regressielijnen voor export en import snijden elkaar in 2018. Dat is over 3 jaar. Waarschijnlijk wordt 2019 het eerste jaar waarin Nederland een netto-importeur van aardgas zal zijn.

Hoeveel is het Nederlands BBP de laatste 8 jaar gegroeid?

Het CBS berekent elk kwartaal het Bruto Binnenlands Produkt van Nederland. In het tweede kwartaal van 2007 bedroeg dat cijfer 159,15 miljard euro (gecorrigeerd naar het prijsniveau van 2010). In het tweede kwartaal van 2015 is het BBP (geindiceerd naar datzelfde prijsniveau van 2010) opgelopen tot 163,66 miljard.
Een groei van 2,8% over de laatste 8 jaar, gemiddeld 0,35% groei per jaar.

In de grafiek hieronder heb ik het Nederlands BBP in het tweede kwartaal sinds 1995 uitgezet. De cijfers kun je terugvinden in de Statline-website van het CBS.

Schermafbeelding 2015-09-23 om 13.56.58

De zwarte lijn geeft het voortschrijdend gemiddelde weer over 5 jaar.
Wat opvalt is dat tussen 2001 en 2004 het BBP niet groeide. Maar daarna weer wel.
Wat verder opvalt: na 2007 is de groei vrijwel stilgevallen.

Ik heb een tweede grafiek gemaakt van het BBP (herberekend naar prijsniveau van 2010) van ieder kwartaal sinds 2007 (zie hieronder).

Schermafbeelding 2015-09-23 om 14.10.10

De zwarte lijn is het gemiddelde berekend over 8 opeenvolgende kwartalen.
Sinds begin 2007 schommelt het gemiddelde Nederlandse BBP ruwweg tussen de 157 en 160 miljard per kwartaal. De laatste 8 jaar ofwel 32 kwartalen is het Nederlandse BBP eigenlijk niet gegroeid, als je de cijfers herberekend naar het gemiddelde prijsniveau van 2010.

Nicole Foss over grenzen aan de groei en de komende financiële crisis

Nicole Foss was een van de peakoil-pioniers, die voor het weblog The Oildrum schreven.
Tegenwoordig schrijft zij op haar eigen weblog The Automatic Earth over de problemen waar wij de volgende generaties mee opzadelen.

De video hieronder is een weergave van een interview met Nicole Foss van bijna 2 uur.
Zij legt helder en duidelijk uit dat de lage olieprijs van het afgelopen jaar niet betekent dat peakoil niet bestaat. De lage olieprijs laat zien dat onze industriële samenleving aan het krimpen is. En dat onze maatschappij zich de moeilijk winbare, onconventionele olie helemaal niet kan veroorloven.
In het tweede deel gaat Nicole Foss in op het financiële kaartenhuis dat de afgelopen 30 jaar is opgebouwd. Bij de kredietcrisis van 2008 is maar een klein deel van dat wankele kaartenhuis ingestort. De financiële sector produceert zelf helemaal niets en parasiteert op de echte economie.

Paradoxnl maakte mij vorige week via zijn weblog attent op dit boeiende interview.
Ik heb het interview niet in één keer beluisterd, maar opgesplitst in vier delen van ca. 30 min. Mijn aandachtsspanne is niet meer zo lang als vroeger.