Tagarchief: grenzen aan de groei

Mondiale uraniumproduktie met 6% gedaald in 2014

In 2014 werd er wereldwijd 56,3 duizend ton uranium geproduceerd. Dat is 6% minder dan de 59,7 duizend ton die in 2013 werd gewonnen.
Tussen 2007 en 2012 steeg de uraniumproduktie gestaag, maar de laatste twee jaar is er een eind gekomen aan die groei.

Schermafbeelding 2015-08-26 om 09.11.45

De uraniumproduktie groeide tussen 2007 en 2012 omdat de prijs van uranium op de wereldmarkt na 2006 sterk gestegen is. In 2014 daalde de uraniumprijs terug naar het niveau van 2005. En die prijsdaling ging gepaard met een daling van de produktie.

Schermafbeelding 2015-08-26 om 09.34.38

Op de website van de World Nuclear Association vond ik een mooie grafiek (van CRU Strategies) die duidelijk maakt hoe een hogere uraniumprijs het rendabel maakt om moeilijk winbaar (en dus duurder) uranium te winnen.
Bij een prijs van $40 per pound uranium (zoals begin 2006) kunnen de wereldwijde produktiekosten van 30 tot 40 duizend ton uranium worden terug verdiend. Om de produktiekosten van 60 duizend ton te kunnen terugverdienen is (volgens CRU Strategies) een minimale uraniumprijs van $40 tot $45 per pound nodig.

uranium_mine_production_cost_curve_2010

De laatste maanden schommelt de prijs voor uranium rond de $35 per pound. Dat betekent waarschijnlijk dat de mondiale uraniumproduktiein 2015 niet zal stijgen en tussen de 50 en 56 duizend ton zal uitkomen.

Teerzandolie-exploitatie in Canada hapert door de lage olieprijs

Bij een olieprijs van $100 per vat of meer is het winstgevend om uit het teerzand in de Canadese provincie Alberta olie te winnen. Volgens Richard Heinberg wordt er bij een olieprijs van $60 per vat nog nauwelijks winst gemaakt op het winnen van olie uit teerzand. Bij de huidige olieprijs van minder dan $50 per vat is de winning van teerzandolie waarschijnlijk verliesgevend.

Begin dit jaar zagen deskundigen de bui al hangen. Na jaren van groei en economische voorspoed is het tij gekeerd. Voor het jaar 2015 verwachtte men een recessie met oplopende werkeloosheid, dalende koopkracht en afnemende investeringen. In mei becijferde de Conference Board van Canada dat de economie van Alberta met 0,7% zou krimpen in 2015. Voor het volgend jaar verwacht men weer een groei van 1,2%… nog maar even afwachten.
Shell trok zich deze zomer terug uit een teerzandolie-project.

Deze ontwikkelingen zullen op de lange termijn leiden tot een afname van de Canadese olieproduktie. Ik heb daarom de olieproduktiecijfers uit de JODI Oil World Database er eens bij gepakt.
Het afgelopen half jaar is de Canadese olieproduktie niet verder gegroeid en gestabiliseerd op ca. 2,8 miljoen vaten per dag.
In de grafiek hieronder heb ik de Canadese produktie en export van olie voor de afgelopen 4 jaar uitgezet.

Schermafbeelding 2015-08-21 om 18.07.37

De doorgetrokken lijnen in de grafiek geven het voortschrijdend gemiddelde over 6 maanden weer.
Het is nog te vroeg om te zeggen dat de groei definitief voorbij is. Maar ik verwacht dat de groei pas terugkeert bij een olieprijs boven de $75 per vat.

De VS worden steeds afhankelijker van buitenlands uranium

Ik heb al eerder geblogd over de herkomst van het uranium dat in de Amerikaanse kerncentrales wordt opgestookt. De VS hebben het laatste decennium hoofdzakelijk buitenlands uranium gebruikt om kernenergie op te wekken.
Die situatie wordt er niet beter op.

In de grafiek hieronder heb ik uitgezet welk deel van het uranium, dat jaarlijks wordt verbruikt, door de VS geïmporteerd moet worden.

Schermafbeelding 2015-08-16 om 19.42.55

In 2014 was meer dan 90% van het benodigde uranium afkomstig uit het buitenland. Dat lijkt mij een vervelende situatie voor een land dat in de wereld zoveel vijanden heeft als de VS. Heeft de VS dan zelf geen uranium?
Het makkelijk winbare en rijke uraniumerts is al in de 20e eeuw gewonnen voor de produktie van kernwapens en kerncentrale-brandstof. In de periode 1955-1985 was de binnenlandse produktie van uranium vijf tot tien keer zo hoog als in het afgelopen decennium.

US_Uranium_Production_1949-2011

Het uraniumerts dat overgebleven is, bevat minder uranium en is moeilijker te winnen. Het kost daarom steeds meer energie (en geld) om zelf uranium te winnen. Kernenergie wordt op die manier steeds duurder.

Het lijkt erop dat de VS liever uranium kopen van buitenlandse leveranciers dan het resterende uraniumerts uit Amerikaanse bodem te winnen. In de grafiek hieronder staat het aantal gaten dat bij de winning van uraniumerts geboord wordt weergegeven. In 2014 werden nog maar 1750 gaten geboord: 67% minder dan in 2013.

uran_fig1

Als er minder gaten geboord worden, dan zal de binnenlandse produktie over een paar jaar weer gaan afnemen. En dan zal de VS nog meer uranium moeten importeren.
Of zouden de VS overwegen om kerncentrales te gaan sluiten en te gaan stoppen met kernenergie?

De nieuwste cijfers van het CPB

Vorige week meldde Hans de Geus van RTL Nieuws, dat de optimistische voorspellingen van het CPB (2% economische groei), gebaseerd zijn een groei van de wereldhandel in 2015. Hans de Geus weer er fijntjes op dat de Wereldhandelsmonitor van het CPB laat zien dat de wereldhandel juist krimpt. Laten we eens kijken naar die Wereldhandelsmonitor van het optimistische CPB.

De wereldhandel is het afgelopen half jaar gekrompen, zoals de onderstaande grafiek laat zien.
Schermafbeelding 2015-08-14 om 15.29.18

De krimp van de wereldhandel wordt o.a. veroorzaakt door een dalende export van goederen uit de eurozone-landen. Ook dat blijkt uit de Wereldhandelsmonitor van het CPB.

Schermafbeelding 2015-08-14 om 16.30.32

In beide grafieken is de relatieve hoeveelheid goederen (het handelsvolume) weergegeven en niet de waarde.

In de korte termijnraming van juni schrijft het CPB dat de wereldhandel dit jaar met 4% zal stijgen. Dat lijkt onwaarschijnlijk.
Verder schrijft het CPB dat de “Concurrentenprijs (goederen en diensten, exclusiefgrond- en brandstoffen” in 2015 met 9,9% zal stijgen. Ook dat is erg onwaarschijnlijk omdat de prijzen in 2013 en 2014 juist gedaald zijn.
Over de eerste maanden van 2015 is de Producentenprijsindex (PPI) voor industriële producten volgens het CBS lager dan over dezelfde periode van 2014.

ctl00_ctl00_MainContent_MainContentDataMaster_ChartView_Graphe1b6519f-b8b1-4090-b65d-e020a06350f2

De voorspelling dat de “Concurrentieprijs voor goederen en diensten” in het jaar 2015 bijna 10% zal stijgen zoals het CPB verwacht.
En tot slot verwacht het CPB dat de olieprijs in 2015 gemiddeld 62 dollar per vat zal bedragen. Over de eerste 7 maanden was de olieprijs lager dan $60 per vat. Alleen in mei en in juni (toen deze korte termijnraming werd gemaakt) stond de olieprijs boven de $60. Voor 2016 verwacht het CPB een olieprijs van $69 per vat. En het CPB verwacht dat de Nederlandse economie in 2016 met 2,1% zal groeien.

Ondertussen rapporteert het CBS dat de economische groei in het tweede kwartaal van 2015 erg tegenviel door de verminderde aardgaswinning en aardgasexport. De Nederlandse economie groeide met 0,6% in het eerste kwartaal en met slechts 0,1% in het tweede kwartaal. Om over heel 2015 op een groei van 2% uit te komen moet er in het tweede half jaar nog een groei optreden van 1,3% (0,65% per kwartaal). Ik ben benieuwd.

Lage olieprijs brengt olieproducerende landen in financiële problemen

Olieproducerende landen zoals Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten (UAE) zijn gewend aan hoge inkomsten uit de export van aardolie. De uitgaven van de overheid zijn navenant: brandstof wordt gesubsidieerd, er zijn goede medisch en sociale voorzieningen en de defensie-uitgaven zijn hoog. Het defensiebudget van Saoedi-Arabië groeide afgelopen jaar met 17% tot 10% van het Bruto Nationaal Product.
In de grafiek hieronder zie je hoe de uitgaven van de Saoedische regering gestegen zijn.

Schermafbeelding 2015-08-09 om 16.08.42

Maar in het afgelopen jaar is de olieprijs gehalveerd en zijn de olie-inkomsten van de OPEC-landen flink gedaald. Economen schatten dat de inkomsten van Saoedi-Arabië dit jaar 82 miljard dollar lager zullen uitvallen. Dat betekent een daling van het Bruto Nationaal Product met 8%.
Na de wereldwijde kredietcrisis (in 2008) daalde de olieprijs ook zeer sterk. Dat had ook grote gevolgen voor het Bruto Nationaal Product van Saoedi-Arabië. In de grafiek hieronder zie je dat het BNP (GDP) in 2009 met 11% daalde.

Schermafbeelding 2015-08-09 om 16.35.43

In het lopend boekjaar zal het BNP lager uitvallen en deskundigen verwachten dat Saoedi-Arabië binnenkort staatsleningen ter waarde van 5 miljard dollar zal uitschrijven.

Het IMF verwacht dat ook de Verenigde Arabische Emiraten (UAE) dit jaar een tekort zullen hebben. Het BNP van de UAE zal 5% dalen en men verwacht een begrotingstekort van 2,9%.

Het is nog even afwachten hoe de regeringen van de olieproducerende en exporterende landen zullen reageren op de aanhoudend lage olieprijs. Zullen ze besluiten om te gaan bezuinigen op sociale programma’s, onderwijs, gezondheidszorg en op defensie? Of zullen ze meer gaan lenen van beleggers en hun staatsschuld wat meer laten oplopen? De kredietwaardigheid van Saoedi-Arabië en de UAE is prima, zij het wat lager dan die van Nederland en Duitsland.

Wordt Nederland nu al afhankelijk van buitenlands aardgas?

Onder druk van boze Groningers en de publieke opinie heeft de overheid besloten om de aardgaswinning in Groningen te beperken. Door die beperking is de Nederlandse aardgasproduktie in mei 2015 afgenomen tot 1888 miljoen m³. (bron: JODI-Gas World) Dat is maar liefst 59% minder dan in mei 2014.
Hieronder staat de Nederlandse aardgasproduktie voor de maand mei van de afgelopen 5 jaar weergegeven.
Schermafbeelding 2015-07-28 om 20.43.26

Het binnenlands aardgasverbruik in mei 2015 kwam uit op 2408 miljoen m³. En dat is merkwaardig genoeg 520 miljoen m³ meer dan Nederland zelf produceerde.
Zonder de import van aardgas uit het buitenland waren we eind mei gas tekort gekomen. (Bij wijze van spreken, want er is in Nederland een behoorlijke buffervoorraad aangelegd)

De afnemende binnenlandse gasproduktie werd in mei 2015 ruimschoots gecompenseerd door import uit het buitenland. In mei importeerde Nederland 3447 miljoen m³ aardgas. Dat is maar liefst 1100 miljoen m³ meer dan in mei 2014; een stijging van 47%.
Het grafiekje hieronder laat zien dat de Nederlandse import van aardgas flink gestegen is.

Schermafbeelding 2015-07-28 om 21.11.07

Oplettende lezers hebben al gezien dat de import van aardgas in mei 2015 voor het eerst groter was dan de binnenlandse gasproduktie. In grafiek nummer 3 is dat met een rood pijltje zichtbaar gemaakt.

Schermafbeelding 2015-07-28 om 21.19.42

Slechts weinig mensen zullen begrijpen dat dit een uniek en historisch moment is. Het zal ook compleet genegeerd worden door de media.

Het is een beetje merkwaardig dat Nederland in mei 2015 toch ook nog aardgas exporteerde. Volgens de JODI-Gas World Database exporteerde Nederland in mei nog 2927 miljoen kuub. Dat is 31% minder dan de 4246 miljoen kuub die in mei 2014 nog geëxporteerd werd.
In grafiek 4 heb ik de maandelijkse export voor de afgelopen 4 jaar weergegeven.

Schermafbeelding 2015-07-28 om 21.28.40

De export van aardgas was in mei 2015 lager dan de import: de aardgashandelsbalans is daardoor negatief geworden. Netto importeerde Nederland 512 miljoen m³ aardgas.
Ook dat is nog niet eerder voorgekomen.

Schermafbeelding 2015-07-29 om 07.46.30

De aardgasbaten worden wel heel snel minder. Ik voorzie een aantal mogelijke gevolgen:
– de winning van aardgas uit Groningse bodem wordt weer opgevoerd
– de regering gaat flink bezuinigen op overheidsuitgaven
– de gasprijs gaat omhoog
– de staatsschuld zal nog verder oplopen

Verkoop van diesel in mei 6% lager dan in mei 2014

In mei werd er in Nederland 431 miljoen liter benzine verkocht, aldus het CBS. Dat is 2,7% minder dan in mei 2014. En het is maar liefst 11% minder dan in mei van 2012.
Hieronder heb ik de maandelijkse benzineverkoop van de afgelopen jaren uitgezet.

Schermafbeelding 2015-07-28 om 12.58.37

De dunne donkerrode lijn in de grafiek is het voortschrijdend gemiddelde over 6 maanden. Dat gemiddelde is het laatste jaar min of meer gelijk gebleven.

Het CBS rapporteert dat er in mei 540 miljoen liter diesel verkocht werd. Dat is 6% minder dan in mei 2014. Hieronder eenzelfde grafiek van de maandelijkse dieselverkoop in Nederland.

Schermafbeelding 2015-07-28 om 13.06.27

De donkergroene lijn geeft het voortschrijdend gemiddelde aan over 6 maanden. Dat gemiddelde is het laatste halfjaar niet verder gedaald. Het lijkt erop dat het Nederlandse benzine- en dieselverbruik is gestabiliseerd op een lager niveau.