Tagarchief: opwarming

Juli 2015, iets warmer dan normaal

Ondanks het slechte weer van afgelopen week komt de gemiddelde temperatuur in De Bilt gedurende de maand juli dit jaar uit op 18,3ºC. Dat is 0,4ºC warmer dan het langjarig gemiddelde voor De Bilt (17,9ºC).
In de grafiek hieronder staan de juli-gemiddelden over de afgelopen 40 jaar. De rode lijn geeft het langjarig gemiddelde van 17,9ºC aan. De dikke donkerblauwe lijn is het voortschrijdend gemiddelde over 6 jaar.

Schermafbeelding 2015-07-31 om 16.54.41

Het is duidelijk te zien dat er een grote variatie is. De warmste juli van de afgelopen decennia was juli 2006, gevolgd door juli 1994.
Het is ook duidelijk te zien dat het de laatste 20 jaar gemiddeld genomen warmer is in juli dan in de jaren 70 en 80.

Over de eerste 7 maanden van 2015 komt de gemiddelde temperatuur in De Bilt uit op 9,9ºC. Ook dat is iets warmer dan het langjarig gemiddelde voor de eerste 7 maanden van 9,77ºC.
Het lijkt erop dat 2015 in Nederland iets warmer zal uitvallen dan een gemiddeld jaar. Maar of 2015 bij de 20 warmste jaren ooit (in Nederland) komt, wordt met de dag onwaarschijnlijker.
We gaan het zien.

Water van de Noordzee in 2015 opnieuw afgekoeld

DSC_1149In de periode tussen 1985 en 2008 steeg de gemiddelde temperatuur van de Noordzee met meer dan 1ºC.

tsisstoi_v2_1-8E_53,5-58N_n_1980-2008yr0
Bron: KNMI Climate Explorer, Reynolds OI SST-dataset

Wetenschappers meenden dat deze opwarming het gevolg was van de wereldwijde klimaatverandering door de stijgende CO2-concentratie.
Maar in de jaren na 2008 is het water van de Noordzee weer afgekoeld tot het langjarig gemiddelde of eronder. Hoewel in het jaar 2014, de temperatuur van de Noordzee weer boven normaal lag, is er het laatste half jaar weer sprake van een afkoeling.

noordzee2015

De opwarming van de Noordzee is dus geen blijvende verandering. De gemiddelde temperatuur van de Noordzee kan ook weer jarenlang onder het langjarig gemiddelde liggen.

Dit is in tegenspraak met de hypothese dat de opwarming in de periode 1985 – 2008 veroorzaakt werd door de gestegen CO2-concentratie. De CO2-concentratie is na 2008 nog hoger geworden, maar dat is gepaard gegaan met een afkoeling van de Noordzee.
Het zou interessant zijn als wetenschappers zouden uitzoeken wat de oorzaak is van de afkoeling in de periode 2008 – 2014 of de afkoeling in het laatste half jaar. Is het een gevolg van een ander stromingspatroon op de Atlantische Oceaan? Of is er de laatste jaren meer sneeuw gevallen en gesmolten in Schotland en Noorwegen? Of heeft een toename van de bewolking in voorjaar en zomer gezorgd voor minder opwarming door zonlicht?

Als wetenschappers de oorzaak van de afkoeling ontrafelen, dan weten ze misschien ook de werkelijke oorzaak voor de opwarming tussen 1985 en 2008. Want het lijkt mij duidelijk dat die opwarming niet door de gestegen CO2-concentratie is veroorzaakt.

CO2-uitstoot per Nederlander in 2014 terug op het niveau van 1985

Volgens de nieuwste editie van BP’s Statistical Review of World Energy bedroeg de Nederlandse CO2-uitstoot in 2014 ruim 225 miljoen ton. Dat is 5,3% minder dan in 2013.
Belangrijke oorzaken van de lagere CO2-uitstoot zijn de zachte winter van 2014 en het dalende benzine- en dieselverbruik van het Nederlandse wagenpark.
De gemiddelde Nederlander was in 2014 goed voor 13,4 ton CO2. Dat is minder dan in 1985 toen de CO2-uitstoot per Nederlander 13,5 ton was.

In de grafiek hieronder kun je zien dat de maximale CO2-uitstoot per hoofd van de bevolking werd bereikt in 2005: 16,5 ton.
Sinds 2005 is de CO2-uitstoot met ruim 18% afgenomen.

Schermafbeelding 2015-06-11 om 08.30.28

In bijna alle Europese landen daalt de CO2-uitstoot
Uit de cijfers over 2014 blijkt dat de CO2-uitstoot in vrijwel alle Europese landen daalt. Belangrijke oorzaak is ook hier de zachte winter van 2014.
Het door een burgeroorlog getroffen Oekraïne spant de kroon: de CO2-uitstoot lag in 2014 18% lager dan in 2013. De CO2-uitstoot steeg alleen in Turkije (7,3%), Bulgarije (6,6%) en Roemenië (0,3%)
Hieronder heb ik de cijfers samengevat in een grafiek.

Sneeuwbedekking Noordelijk Halfrond in april 2015 vrijwel normaal

Het Amerikaanse Global Snow Lab heeft berekend dat in april 2015 ongeveer 30,1 miljoen km² land op het Noordelijk Halfrond bedekt was met sneeuw. Dat is nagenoeg precies de gemiddelde sneeuwbedekking over de aprilmaanden sinds 1986.
Als je de waarden van de afgelopen 30 jaar uitzet in een grafiek, dan zie je dat er een licht dalende trend is.

Schermafbeelding 2015-05-05 om 19.45.24

Heel geleidelijk is de sneeuwbedekking in april aan het afnemen.

Het Global Snow Lab publiceert ook de gegevens over afzonderlijke weken. Uit die cijfers blijkt dat in week 18 van 2015 ongeveer 23 miljoen km² land op het Noordelijk Halfrond bedekt was met sneeuw. Ook dit oppervlak is nagenoeg gelijk aan het gemiddelde over de periode 1986-2015: 22,8 miljoen km².
Ook de sneeuwbedekking in week 18 vertoont een dalende trend over de afgelopen 30 jaar, zoals zichtbaar gemaakt in onderstaande grafiek.

Schermafbeelding 2015-05-05 om 20.16.20

Begin mei weer een update over de hoeveelheid sneeuw op het Noordelijk Halfrond.
Maar misschien zal mijn vriend Paradox op zijn weblog al eerder iets schrijven over sneeuw.

Valt de warme Golfstroom stil?

Al sinds mensenheugenis stroomt er warm water uit de tropen door de Atlantische Oceaan naar de Noordelijke IJszee. Deze stroming wordt de warme Golfstroom genoemd.
Het zoute water koelt in de Noordelijke IJszee af en krijgt daardoor een hogere dichtheid. Daardoor zinkt het afgekoelde zoute zeewater naar de oceaanbodem. Dat zinkende water is een van de drijvende krachten die de mondiale circulatie van oceaanwater op gang houden.

Vorige week verscheen er een wetenschappelijk artikel in het gezaghebbende tijdschrift Nature over het stilvallen van de warme Golfstroom in de Atlantische Oceaan. Het afsmelten van de ijsmassa op Groenland zorgt voor zoveel koud en zoet water dat de normale stroming van warm water uit de tropen naar de Noordelijke IJszee afzwakt.
Het plaatje hieronder komt uit de publicatie en laat zien dat het water van de Atlantische Oceaan ten zuiden van Groenland tussen 1900 en 2013 afgekoeld is.

Rahmstorf_2015_1rc

De auteurs hebben geen metingen gedaan aan de Golfstroom of aan het afzinken van het koude zoute water in de Noordelijke IJszee. Maar toch komen zij tot de veronrustende conclusie, dat de warme Golfstroom, die Europa een redelijk aangenaam klimaat bezorgt, de laatste decennia zwakker is geworden. Het smelten van het ijs op Groenland zou op die manier een afkoeling in Europa kunnen veroorzaken en ervoor kunnen zorgen dat het ijs van de Noordpool minder snel wegsmelt.

Dat klinkt als een negatieve feedback: de opwarming van het klimaat wordt tegengegaan doordat de warmte niet meer door het oceaanwater maar de Noordpool wordt getransporteerd. Er zal zomers minder Noordpoolijs wegsmelten en in Europa zal er langer sneeuw liggen die het zonlicht weerkaatst.

Zwakke punten
Het afsmelten van het Noordpoolijs in het afgelopen decennium duidt niet op het afzwakken van de warme Golfstroom. De opwarming van het klimaat in Noord-Europa wijst ook niet op verzwakking van de Golfstroom.
Metingen van NASA-wetenschappers aan de warme Golfstroom, in 2010 gepubliceerd door Josh Willis, lieten zien dat de Golfstroom niet zwakker was geworden. De onderzoekers zagen zelfs een lichte versnelling van de warme Golfstroom tussen 1993 en 2009.

Er is tussen wetenschappers nog geen consensus eens over de gevolgen van de klimaatverandering voor de warme Golfstroom. Er zijn wetenschappers, die de Golfstroom zwakker zien worden. En er zijn ook wetenschappers, die geen afzwakking zien.
Volgens mij moeten er eerst nog heel veel metingen gedaan worden om te zien of er sprake is van een trend.

Sneeuwbedekking op het Noordelijk halfrond dikker dan normaal

Volgens het Global Snow Lab van de Amerikaanse Rutgers University was er in februari 2015 gemiddeld 45 miljoen km² van het Noordelijk Halfrond bedekt met sneeuw. Dat oppervlak is iets kleiner dan het gemiddelde over de afgelopen 10 jaar. Maar de sneeuwbedekking in februari vertoont over de laatste 30 jaar nog altijd een stijgende trend.

Schermafbeelding 2015-03-04 om 13.49.37

Het Canadian Cryospheric Information Network maakt ook een schatting van de totale hoeveelheid sneeuw, die op de continenten op het Noordelijk Halfrond ligt. Die hoeveelheid sneeuw, het “snow water equivalent” was in februari veel groter dan het gemiddelde over de periode 1998-2011.
Volgens de grafiek lag er 500 kubieke kilometer water extra in de vorm van sneeuw op het Noordelijk Halfrond. (zie onderstaande grafiek)

nh_swe22feb2015

Een grotere hoeveelheid sneeuw over het gelijke oppervlak uitgesmeerd betekent dat de laag sneeuw gemiddeld dikker is dan normaal. Misschien heeft dat tot gevolg dat het langer duurt voordat de sneeuw in het voorjaar weggesmolten is. We zullen het gaan zien in april en mei.

Over de vertraging van de klimaatverandering

In de afgelopen 30 jaar is de gemiddelde temperatuur van de atmosfeer gestegen. Op de website van het Goddard Institute for Space Studies (onderdeel van NASA) kun je die opwarming duidelijk zichtbaar maken. Hieronder een kaart van de wereld waarop ingekleurd is hoeveel de gemiddelde jaartemperatuur steeg tussen 1984 en 2014.

nmaps19842014

De gemiddelde mondiale jaartemperatuur (van december t/m november) steeg met 0,51°C. En er zijn ook plekken op Aarde (het Noordpoolgebied) waar de gemiddelde temperatuur 2°C steeg.

Als deze opwarmende trend nog eens 90 jaar doorgaat, dan kan de mondiale gemiddelde temperatuur in het jaar 2104 nog eens 1,5°C hoger zijn, ofwel 2 graden warmer dan in de jaren 70 en 80 van de 20e eeuw. Die 2 graden is de prognose waar de meestgebruikte klimaatmodellen op uitkomen en waar het IPCC in ontzaggelijk dikke rapporten voor waarschuwt.

Met de tool op de GISS-website kun je ook laten zien dat het grootste deel van de stijging met 0,51°C optrad in de eerste 20 jaar van de periode 1984-2014. Tussen 1984 en 2004 steeg de mondiale jaartemperatuur al met 0,44°C.

nmaps19842004

De laatste 10 jaar is de opwarming veel langzamer gegaan: sinds 2004 steeg de gemiddelde mondiale jaartemperatuur marginaal met slechts 0,03°C. Sommige delen van de Aarde koelden de laatste 10 jaar met meer dan 0,5°C af.

nmaps20042014

Als de trend van de laatste 10 jaar zich de komende eeuw voortzet, dan is de temperatuurstijging tot het jaar 2100 slechts 0,3°C en dat is minder dan tijdens de afgelopen 30 jaar. Als de trend van de afgelopen 10 jaar doorzet, dan hebben we het grootste deel van de opwarming door broeikasgassen al achter de rug.

Om betere voorspellingen te kunnen doen is het belangrijk te analyseren waarom er de laatste 10 jaar minder opwarming optrad dan in de periode 1984-2004. Daarom onderzoeken wetenschappers de rol van de oceanen en de invloed, die cyclische patronen in de oceaanstromingen hebben op de temperatuur van de atmosfeer. Het is goed mogelijk dat de stromingen in de Stille Oceaan (PDO) en Atlantische Oceaan (AMO) de opwarming van de atmosfeer (door broeikasgassen) hebben versterkt in de periode 1984-2004. En dat de veranderde oceaanstromingen na 2004 ervoor zorgen dat de opwarming van de atmosfeer de laatste 10 jaar en de komende 10 jaar wordt onderdrukt.

Tussen 1925 en 1940, toen de mensheid veel minder broeikasgassen produceerde, steeg de gemiddelde jaartemperatuur met 0,25°C. Die opwarming was nagenoeg uitsluitend te danken aan natuurlijke factoren, waaronder de cyclische stromingspatronen in de oceanen, zoals de PDO en de AMO. Ook in die periode warmde vooral het Noordpoolgebied sterk op.

nmaps19251940

Als die opwarmende trend tussen 1925 en 1940 had doorgezet, dan was het nu (75 jaar later) ruim 1,2 graden warmer geweest dan in 1940. In werkelijkheid werd het in 2014 ‘slechts’ 0,75°C warmer dan in 1940.