Categorie archief: overig

Heeft de mondiale steenkoolwinning al gepiekt?

Coal+mine

Bij de winning van delfstoffen treedt vrijwel altijd hetzelfde patroon op. De winning neemt gestaag toe, totdat door geologische, logistieke of economische factoren een maximale produktie wordt bereikt. Daarna neemt de produktie van de grondstof geleidelijk weer af. De makkelijk winbare reserves zijn het eerst geëxploiteerd en het kost steeds meer energie om de produktie op peil te houden. Uiteindelijk daalt de produktie naar nul. Ook de winning van steenkool vertoont dit klassieke piek-patroon.
Als voorbeeld de steenkoolwinning in Polen. De maximale Poolse steenkoolproduktie werd bereikt in 1988, ruim 266 miljoen ton. In 2013 was de steenkoolproduktie alweer afgenomen tot 143 miljoen ton.

Schermafbeelding 2015-04-16 om 19.50.24

Zo zal ook de gezamenlijke steenkoolproduktie van de gehele wereld uiteindelijk een maximum bereiken en daarna weer gaan afnemen. Patzek en Croft dachten in 2011 al dat de mondiale piekproduktie zeer nabij was. Het is interessant om te kijken of zij er ver naast zaten.
De mondiale steenkoolproduktie is het afgelopen decennium flink gestegen, vooral doordat de produktie in China sterk werd opgevoerd. China werd ‘s werelds grootste steenkoolproducent en is verantwoordelijk voor de helft van de wereldproduktie. Het afgelopen jaar daalde de produktie in China met ongeveer 2,5%.
De VS zijn de op één na grootste steenkoolproducent. In de VS steeg de steenkoolproduktie met 1,2%. De afname van de Chinese steenkoolproduktie is ongeveer 8x zo groot als toename in de Amerikaanse produktie. De gezamenlijke produktie van China en de VS bedraagt 58% van de mondiale produktie en was in 2014 lager dan in 2013.
De steenkoolproduktie in de landen, die de resterende 42% produceren, is nog niet in detail bekend. Het is mogelijk dat de mondiale steenkoolproduktie in 2014 iets hoger was dan de 7896 miljoen ton, die in 2013 uit de aardkorst werd opgegraven.

In de eerste maanden van 2015 is de steenkoolprijs verder gedaald. Die prijsdaling wijst op een overproduktie. De lage steenkoolprijs zal er waarschijnlijk toe leiden dat de winning voor sommige mijnbouwgebieden onrendabel wordt. Sommige mijnen zullen in 2015 gesloten worden. Andere mijnen zullen minder steenkool winnen dan in het afgelopen jaar.
De Chinese steenkoolproduktie is in het eerste kwartaal van 2015 verder gedaald en lag 3,5% lager dan in 2014. Het Energy Information Agency (EIA) verwacht dat de Amerikaanse steenkoolproduktie in 2015 flink lager (>5%) zal zijn dan in 2014. In de op vier na grootste steenkoolproducent, Indonesië, wordt gemeld dat de steenkoolproduktie in het eerste kwartaal van 2015 21% lager was in vergelijking met 2014.
Als drie van ‘s werelds vijf grootste steenkoolproducenten een lagere produktie melden, dan wordt het waarschijnlijk dat de mondiale steenkoolproduktie over heel 2015 lager zal zijn dan in 2014. Op basis van recente cijfers zou de mondiale steenkoolproduktie in 2014 gepiekt kunnen hebben.

Maar. Als de vraag naar steenkool flink gaat toenemen, kan de prijs snel stijgen en kan de steenkoolwinning weer lucratief worden. Het is mogelijk dat de steenkoolproduktie in 2016 of later nog boven de recordproduktie van 2014 zal uitkomen. Naarmate er meer makkelijk winbare wordt opgestookt, wordt het echter steeds waarschijnlijker dat peak-steenkool in 2014 werd bereikt.

Sneeuwbedekking Noordelijk Halfrond begin april 2015

Schermafbeelding 2015-04-11 om 17.34.56

Volgens het Global Snow Lab was er in week 14 van 2015 ruim 37 miljoen km² land op het Noordelijk Halfrond bedekt met sneeuw. Dat is 5 miljoen km² meer dan in dezelfde week van 2014.
Het omvangrijkste sneeuwdek dat het Global Snow Lab in de afgelopen 30 jaar voor begin april waarnam, was 38,3 miljoen km² in 2003.
Hieronder de meetreeks voor begin april sinds 1986.

Schermafbeelding 2015-04-11 om 22.32.49

Aan de grafiek zie je dat de hoeveelheid sneeuw op het Noordelijk Halfrond behoorlijk kan varieren. Maar je ziet ook dat de hoeveelheid sneeuw niet afgenomen is door de klimaatverandering in de afgelopen 30 jaar.

Amerikaanse steenkoolproduktie daalt verder

In 2008 produceerde de VS 1172 miljoen “short ton” aan steenkool. Dat was de grootste hoeveelheid die ooit gewonnen werd. In de afgelopen 6 jaar is de steenkoolproduktie langzaam gedaald tot 997 miljoen short ton in 2014. In de grafiek hieronder, gemaakt met cijfers van het Energy Information Agency (EIA), is de produktiepiek aan het begin van de 21e eeuw goed zichtbaar.

Schermafbeelding 2015-04-09 om 07.54.47

In 2014 was de steenkoolproduktie bijna 15% lager dan in 2007.
Over de eerste twee maanden van 2014 werd 158,3 miljoen short ton aan steenkool geproduceerd. Over dezelfde periode van 2015 was dat 156,7 miljoen short ton, ruim 1% minder. Deskundigen becijferen dat de Amerikaanse steenkoolproduktie in 2015 kan uitkomen op 926 miljoen short ton: de laagste produktie sinds 1987.

Het verbruik van steenkool in de VS is ook aan het afnemen.
In 2007 verbruikte de VS 1128 miljoen short ton steenkool. In 2014 was het steenkoolverbruik afgenomen tot 917 miljoen short ton: een daling met 18%.

Schermafbeelding 2015-04-09 om 08.13.19

Volgens een onderzoek van Reuters lag het steenkoolverbruik in China in januari en februari ongeveer 1% lager dan gedurende dezelfde periode in 2014.
China en de VS zijn de twee grootste verbruikers van steenkool: tezamen verbruiken de VS en China meer dan 60% van alle steenkool die jaarlijks wereldwijd wordt geproduceerd.
De VS en China veroorzaken tezamen 44% van de mondiale CO2-uitstoot. Als beide landen hun CO2-uitstoot omlaag weten te brengen, dan is het mogelijk dat ook de totale mondiale CO2-uitstoot in 2015 lager zal uitvallen dan in 2013 en 2014.

In maart 2015 minder sneeuw op Noordelijk Halfrond dan normaal

Over de periode 1981-2010 was in de maand maart gemiddeld iets meer dan 40 miljoen km² van het Noordelijk Halfrond bedekt met sneeuw. In maart 2015 was de sneeuwbedekking iets minder dan gemiddeld: 38,46 miljoen km².
Het Global Snow Lab van de Amerikaanse Rutgers University laat dat zien met onderstaande grafiek.

Schermafbeelding 2015-04-07 om 11.59.00

Als je de sneeuwbedekking in de maand maart van de afgelopen 30 jaar in een grafiek zet, dan zie je een heel licht stijgende trend.

Schermafbeelding 2015-04-07 om 11.52.24

De opwarming van het klimaat heeft de afgelopen jaar nog niet geleid tot een sterke afname of een sterke toename van de hoeveelheid sneeuw op het Noordelijk Halfrond in de maand maart.
Mijn vriend Paradoxnl blogt ook regelmatig over de hoeveelheid sneeuw, die op het Noordelijk Halfrond valt. Lees zijn meest recente snow-story.

Peakoil: Nederlands aardolieverbruik in 2014 verder afgenomen

Aardolie is weer goedkoop geworden. De prijs voor een vat schommelt tussen de 50 en 60 dollar, net als in 2005 en 2006. Er wordt momenteel meer aardolie gewonnen dan de wereldeconomie nodig heeft. Olieproducenten geven grote kortingen aan hun afnemers. Je hoort bijna niemand meer waarschuwen voor peakoil en dat we moeten afkicken van onze aardolie-verslaving.
De cijfers van het CBS laten echter duidelijk zien dat wij in Nederland minder aardolie gebruiken dan voor de kredietcrisis. In 2014 importeerde Nederland 55 miljoen ton aardolie, net zoveel als in 1993.

Schermafbeelding 2015-04-05 om 08.37.51 de doorgetrokken zwarte lijn in de grafiek is het voortschrijdend gemiddelde over 3 jaar

Het afkicken van onze olieverslaving is al begonnen, ook al merken we daar weinig van. We verbruiken net zoveel aardolie als 20 jaar geleden en toch rijden er meer auto’s rond in Nederland. In 2014 stegen er in Nederland meer volgetankte vliegtuigen op dan ooit tevoren, dus de luchtvaartsector verbruikt juist meer aardolie dan in 1993. Dat betekent dat er in andere sectoren minder aardolie wordt verbruikt.
Er wordt steeds minder olie gestookt voor verwarming en elektriciteitsopwekking (aggregaten). De auto’s zijn een stuk zuiniger dan 20 jaar geleden en gemiddeld rijden ze wat minder kilometers per jaar. Er wordt veel minder gebouwd dan 20 jaar geleden en dus ook minder aardolie en aardolieprodukten verbruikt door die sector.
Het aardolieverbruik kan weer stijgen als we weer in inefficiënte auto’s gaan rijden of als de bouwnijverheid weer terugkomt op et nivo van de jaren ’90.

Persoonlijk denk ik dat het Nederlandse aardolieverbruik, ondanks de lage olieprijs, geleidelijk zal blijven dalen. In de periode tussen 2007 en 2014 met een hoge olieprijs, zijn economische veranderingen en hervormingen in gang gezet, die het komende decennium nog zullen doorwerken. De krimp in de bouwsector, het dalen van de koopkracht, het zuiniger worden van auto’s en vliegtuigen. Deze ontwikkelingen zullen niet meer worden teruggedraaid.

Eén derde van de Nederlandse olie-import komt uit ondemocratische landen

Schermafbeelding 2015-04-04 om 21.44.33

In december 2014 importeerde Nederland ruim 4,6 miljoen ton aardolie. Het CBS houdt nauwkeurig bij uit welke landen deze aardolie afkomstig is.
Ongeveer 20% van de aardolie, die in december geïmporteerd werd, kwam uit Rusland…
En 15% kwam uit een ander and waar de mensenrechten niet hoog in het vaandel staan, Saoedi-Arabië.

Schermafbeelding 2015-04-04 om 19.04.22

Van de Nederlandse olie-import komt ca. 5,5% uit Koeweit, ook niet echt democratisch.
Nederland koopt jaarlijks voor miljarden euro’s aardolie. Een derde deel van die euro’s gaat naar regimes die het niet zo nauw nemen met de mensenrechten, met de rechten van vrouwen en de rechten van homo’s. Zo lang wij gewoon aardolie kopen van Rusland en Saoedi-Arabië ondersteunen wij die regimes, die we eigenlijk verwerpelijk vinden.

Het tijdperk van oneconomische groei

Schermafbeelding 2015-04-02 om 21.16.09

Als in Nederland de economie groeit, betekent dat, dat het Bruto Nationaal Produkt (BNP) groter geworden is. Nu kan de definitie van het Bruto Nationaal Produkt veranderen. Afgelopen jaar hebben de Europese landen een nieuwe rekenmethode ingevoerd om hun BNP (in het Engels GDP genoemd) te berekenen. Het schijnt dat het aanschaffen van wapensystemen voortaan meetelt als investering. En geld dat verdiend wordt in prostitutie en drugshandel schijnt tegenwoordig ook mee te tellen als inkomsten voor een land.

Andere dingen, die in een land gedaan worden tellen niet mee in het Bruto Nationaal Produkt. Vrijwilligerswerk, dat mensen in hun vrije tijd doen, zoals bijvoorbeeld NLdoet, telt niet mee, omdat het geen meetbare opbrengst oplevert. Als de hoeveelheid vrijwilligerswerk met 25% toeneemt, dan wordt dat niet zichtbaar als economische groei.
Als mensen ‘s winters een warme trui aantrekken en de verwarming lager zetten, dan besparen ze aardgas. In Nederland verlaagt dat het BNP, omdat in Nederland juist verdiend wordt aan het verbranden van aardgas.

Het aanleggen van een snelweg of een vliegveld zorgt voor een hoger BNP, maar betekent voor sommige huizenbezitters dat de waarde van hun huis daalt. Meer aardgas winnen levert een hoger BNP op, maar zorgt ook voor aardbevingen en waardedaling van huizen. En de aardgaswinning doet de bodem dalen, zodat er hogere dijken en meer gemalen moeten komen.

Oneconomische groei
Op een bepaald moment zijn de negatieve gevolgen (disutility) van een economische activiteit groter dan de positieve effecten (utility). Maar omdat de negatieve effecten niet meetellen in het BNP, lijkt het alsof de activiteit goed is voor de economie. Er is nog wel sprake van economische groei, maar die groei is eigenlijk achteruitgang als je alle negatieve effecten mee zou tellen. Dan kunnen we spreken van oneconomische groei. De term oneconomische groei werd in 2005 al gebruikt door Herman Daly in het artikel “Economics in a full world” dat hij schreef voor Scientific American. (Lees dat artikel!!!)

Schermafbeelding 2015-04-02 om 21.38.10

De negatieve effecten, die niet goed meetbaar zijn en niet in het BNP meetellen, kunnen zo groot worden dat mensen zich af gaan vragen of het nog wel de moeite waard is om de natuur of het levensgeluk van de volgende generaties op te offeren aan een half procentje extra groei.
Herman Daly noemde in zijn artikel uit 2005 de industriële visserij als voorbeeld van oneconomische groei. In de 21e eeuw is er sprake van overbevissing: de vangsten lopen terug. Het bouwen van nog meer vissersschepen leidt niet meer tot hogere visvangst, maar wel tot hogere kosten en het verder uitputten van de vispopulaties (natuurlijke hulpbron).

Schermafbeelding 2015-04-02 om 22.01.52

Soms zijn de nadelen van een economische activiteit duidelijk groter dan de voordelen. Dan komen mensen in verzet.
Je ziet dat optreden bij schaliegaswinning.
De fracking-techniek maakt aardgas vrij uit gesteente, dat levert economische groei op. Maar de hoeveelheid gas is veel minder dan bij ouderwetse aardgaswinning en de risico’s op milieuvervuiling zijn groter dan bij ouderwetse aardgaswinning. Veel mensen maken dan de afweging dat een schoon milieu meer waarde heeft dan dat kleine beetje schaliegas.

Het begin van de 21e eeuw is het tijdperk van oneconomische groei. Er wordt nog wel geïnvesteerd in snelwegen, hogesnelheidstreinen en olie- en gaswinning, omdat de banken, de investeerders en de politici alleen kijken naar de goed meetbare economische opbrengst van de investeringen. De nadelige effecten tellen niet mee in de berekeningen en worden doorgeschoven naar het volgende boekjaar, de volgende regeerperiode of de volgende generatie.
Er worden op grote schaal verkeerde keuzes gemaakt door investeerders en politici in naam van de economische groei.
Het roer moet om en liefst zo snel mogelijk.