Tagarchief: voedsel

Oekraïnse landbouwgrond in uitverkoop na instorten van economie

Oekraïne kampt met een tekort op de handelsbalans: het land importeert meer dan het exporteert. Dat is een ongezonde economische situatie, die niet onbeperkt kan voortduren.
In 2014 liep het tekort op de handelsbalans op naar 9,2% van het Bruto Binnenland Produkt.

Schermafbeelding 2015-03-08 om 08.02.38

Deze economische crisis kan leiden tot grote veranderingen in de belangrijke landbouwsector van Oekraïne. Nu bestaat het landbouwareaal uit grootschalige staatslandbouwbedrijven en kleinschalige familiebedrijfjes. Deskundigen vrezen dat deze binnenkort in de verkoop zullen komen.
Oekraïne heeft op acht landen na het grootste landbouwareaal van de wereld. Op de ranglijst van mais-exporteurs staat het op de derde plaats en op de lijst van graan-exporteurs is het nummer 6. Dit maakt de landbouwsector interessant voor buitenlandse investeerders.

Tot nu toe heeft de regering de verkoop van landbouwgrond aan buitenlandse investeerders tegengehouden uit angst vaar maatschappelijke onrust en vanwege de lage prijs van de kleine perceeltjes met een lage produktiviteit.
Maar Heinz Strubenhoff, agribusiness investment manager van de International Finance Corporation van de Wereldbank, denkt dat de economische teruggang en het conflict in Oost-Oekraïne de noodzaak van hervormingen dichterbij brengt. De Wereldbank en het IMF dringen al langer aan op het openstellen van de Oekraïnse landbouwsector voor buitenlandse investeerders. Het tij is aan het keren.
“Het is tijd om te gaan nadenken over privatisering en voorbereidingen te treffen voor de verkoop van landbouwgrond (aan buitenlandse of Oekraïnse) investeerders in de komende 3 a 4 jaar”, zei Strubenhoff tegen de Thomson Reuters Foundation. Nu is het nog onmogelijk om landbouwgrond te verkopen in Oekraïne, hoewel men wel langjarige pachtovereenkomsten kan afsluiten.

Strubenhoff zei verder dat president Poroshenko na lange onderhandelingen met vertegenwoordigers van de Wereldbank overwoog om het verbod op verkoop van landbouwgrond op te heffen. Maar de regering in Kiev durfde dat niet aan uit angst voor maatschappelijke onrust op het platteland. Het ministerie van Landbouw was onbereikbaar voor commentaar.
De minister van Landbouw, Oleksiy Pavlenko, sprak vorige week de verwachting uit dat Oekraïne in 2020 wel 100 miljoen ton graan zal produceren: een behoorlijke stijging van de 620 miljoen ton uit 2014. Om dit voor elkaar te krijgen is een kapitaal-injectie door buitenlandse investeerders van 25 miljard dollar nodig.
Jean-Jacques Hervé, landbouwkundig adviseur van de Franse bank Credit Agricole merkte op dat de lokale bevolking geen geld heeft om te investeren. “Speculanten kunnen met harde, buitenlandse valuta grote winsten behalen (als het land op de markt komt).”

Frédéric Mousseau, van het Oakland Institute (een NGO die kritisch staat tegenover het privatiseren van landbouw), zegt dat het openen van het Oekraïnse landbouwareaal ertoe zal leiden dat binnenlandse en buitenlandse oligarchen meer controle zullen krijgen over de Oekraïnse landbouwproduktie. “Ongeveer 20% van de vruchtbaarste gebieden zijn door langlopende pachtovereenkomsten al in handen van landbouwconglomeraten. De voorgestelde hervormingen zullen deze concentratie van macht verergeren,” zei Mousseau tegen de Thomson Reuters Foundation.

Volgens Dmitry Prikhodko, econoom van de Food and Agriculture Organization (FAO), moet Oekraïne op de lange termijn streven naar het openen van het landbouwareaal en optimale benutting van het aanwezige potentieel.
De regering in Kiev zit te springen om buitenlandse valuta en een lening van de Wereldbank t.w.v. 2 miljard dollar dit jaar en een volgende injectie van het IMF van 8 miljard dollar geeft mensen als Strubenhoff meer armslag om hun plannen te realiseren.

Het ziet ernaar uit dat de Oekraïnse bevolking de zeggenschap over de landbouwgrond, die ze al eeuwenlang beheert en bewerkt, zal kwijtraken, zoals dat ook op grote schaal in Afrika gebeurt. Onder druk van de Wereldbank en het IMF willen buitenlandse investeerders de landbouw moderniseren. Het verhogen van de landbouwopbrengsten lijkt een nobel doel waar ook de Oekraïnse bevolking van zou kunnen profiteren. Maar de modernisering zou ook tot gevolg kunnen hebben dat in Oekraïne genetisch gemodificeerde gewassen met de bijbehorende pesticiden zullen worden geintroduceerd door de grote landbouwconglomeraten. De boeren hebben nu nog de macht om zelf te bepalen wat er verbouwd wordt. Maar in de toekomst zullen ze slechts arbeiders zijn op die moeten zaaien en oogsten wat de directie besloten heeft.

(Bron: “Ukraine crisis seen softening political ground for foreign farm land sales” van Chris Arsenault voor de Thomas Reuters Foundation)

Meer over ‘landroof’ in de rest van de wereld vind je op farmlandgrab.org.

Je eigen voedsel verbouwen is als je eigen geld drukken

Heel lang geleden, toen we nog jager-verzamelaars waren, zorgde iedereen zelf voor zijn eigen voedsel. Daarna vonden we landbouw uit en daardoor werd voedselvoorziening uitbesteed aan een selecte groep mensen: de boeren.
Steeds meer mensen zijn door schaalvergroting voor hun voedsel afhankelijk geworden van een steeds kleiner groepje boeren. Het is een zorgwekkende ontwikkeling.

Hieronder legt James Corbett uit waarom die afhankelijkheid van industriële landbouw gevaarlijk is. In het tweede deel van de video komt aan de orde hoe je weer je eigen voedsel kunt gaan verbouwen.

Uit eigen ervaring weet ik dat het niet meevalt om als leek in de achtertuin voedsel te gaan verbouwen. Maar elk jaar leer ik weer wat bij.
Je kunt ook in je eigen woonplaats op zoek gaan naar een buurtmoestuin of permacultuur-initiatief.

Stadslandbouw: een succesverhaal uit Los Angeles

De familie Dervaes heeft in Los Angeles hun ruime tuin van 400m² omgebouwd tot een moestuin waarin ze 400 verschillende gewassen verbouwen. Het gezin, vader met drie volwassen kinderen, produceert daardoor bijna volledig hun eigen voedsel. Alleen rijst, graan, pasta en tortilla’s kopen ze nog in de supermarkt.
Hierbij moet wel worden aangetekend dat Los Angeles op 34 graden Noorderbreedte ligt, vergelijkbaar met Noord-Afrika. Op die breedtegraad levert de zon het hele jaar voldoende energie voor landbouw. Het hele jaar door kan er geoogst worden.

Je maakt als het ware een zonnecollector van je achtertuintje. Je vangt de zonne-energie op en zet die om in voedsel. Zo hoeven er veel minder vrachtwagens met voedsel rond te rijden. En je weet dat er niet met je voedsel is geknoeid.

via Deep Resource

Uit eigen tuin

In mijn tuin heb ik een paar kleine appelboompjes, minitrees. Er hangen slechts een paar appels aan, hooguit 2 kilo.

Verder staat er een tomatenplant met een pond trostomaatjes en een paprikaplant met welgeteld één paprika.
En afgelopen zomer heb ik ook een kilootje aardappels kunnen oogsten.

Het is niet veel, nog minder dan wat mijn gezin op één dag eet.
Maar toch is het een begin. Ik word er enthousiast door en leer van iedere mislukking.
Volgend voorjaar nog een paar tegels weghalen, wat meer zaaien en nog eens terugkijken hoe Maarten ‘t Hart dat ook alweer deed.

Landroof: Wie krijgt het graan uit de Oekraïne?

In Afrika en Zuid-Amerika worden enorme lappen landbouwgrond door corrupte overheden verpacht aan grote bedrijven uit Europa en Oost-Azië. Dit neokoloniale fenomeen wordt ook wel landroof (landgrab in het Engels) genoemd.
De Oekraïne is rijk aan goede landbouwgrond, het wordt wel de graanschuur van Oost-Europa genoemd. Elk jaar worden in de Oekraïne miljarden megajoules aan zonne-energie omgezet in graan. Zou landroof ook een rol spelen in het conflict over de Oekraïne?
Waarschijnlijk wel.ukrchina

In 2012 exporteerde de Oekraïne landbouwprodukten ter waarde van 270 miljoen dollar naar China. Over de eerste helft van 2013 bedroeg de export van landbouwprodukten naar China al 380 miljoen dollar. Het plaatje uit de Financial Times (hiernaast afgebeeld) laat zien dat de Oekraïnse export naar China razendsnel is toegenomen.

Chinese bedrijven toonden interesse om landbouwgrond in de Oekraïne te pachten om daarmee voor tientallen jaren vaste contracten te kunnen afsluiten.
De Oekraïnse miljardair Bakhmatyuk, oprichter van agrogigant UkrLandFarming (een van de 10 grootste landbouwbedrijven ter wereld) zei over de onderhandelingen:

“Instead of oil and gas, we’re harvesting crops,” he says. “We are now building the pipeline, a sort of Ukrainian Gazprom, to pump these commodities to China and other markets.”

“In plaats van olie en gas, oogsten wij voedingsgewassen. We bouwen nu een pijpleiding, als een Oekraïnse Gazprom, en wij pompen onze landbouwprodukten naar China en verder.”

Volgens diverse bronnen zouden Chinese bedrijven een gebied van 3 miljoen hectare (net zo groot als België) pachten.
China zou in ruil voor de pachtovereenkomst miljarden investeren in de modernisering van de landbouw. Het Chinese bedrijf XPCC tekende in september 2013 al een samenwerkingsovereenkomst met een looptijd van 50 jaar om de landbouw in de OekraIne te verbeteren.

original_5d489cfe-79bf-da44

Maar in januari 2014 trok het Amerikaanse landbouwbedrijf Cargill de portemonnee en kocht 5% van de aandelen van de Oekraïnse agrogigant UkrLandFarming. In een persbericht liet Cargill weten dat het geen interesse had om de koers of de leiding van het bedrijf te veranderen.

De inmiddels verdreven regering, de corrupte oligarchenclub FC Janoekovitsj, had het liefst grond verpacht aan de Chinezen en het Oekraïnse graan geëxporteerd naar het oosten.
Het is nog niet duidelijk wat het nieuwe regime in Kiev zal gaan doen. Gaat men opnieuw met de Chinezen in zee? Of gaat men het Oekraïnse graan voortaan aan Europa verkopen. De Europese Unie heeft alvast maar de invoerrechten voor de Oekraïne afgeschaft.

De orkaan Haiyan leert ons een lesje voedselzekerheid

De uitzonderlijke orkaan Haiyan maakte op de Filipijnen meer dan 5000 dodelijke slachtoffers en richtte enorme schade aan. Maar uit al deze ellende kunnen we een belangrijke les leren. Tenminste als we er even koel en zakelijk over kunnen nadenken.

Binnen 48 uur na de orkaan vroegen de mensen in de zwaargetroffen stad Tacloban om voedsel en drinkwater. De voedselvoorraden in Tacloban waren door de orkaan en overstroming verdwenen. De inwoners, die de ramp overleefd hadden, maakten borden met daarop de tekst: We need food.

Typhoon Haiyan aftermath

Ik bedacht dat de dieren in het getroffen gebied waarschijnlijk geen voedselgebrek hadden. De vogels konden nog wel voedsel vinden. Maar de menselijke bevolking zat binnen 3 dagen compleet zonder eten: een bijzonder zorgwekkkende situatie.
Gelukkig schoot de rest van de wereld te hulp toen ze de foto’s van de hongerende Filipino’s op de voorpagina van de krant zagen. Een tweede ramp, hongersnood, is gelukkig voorkomen.

De orkaan Haiyan zette me aan het denken. Ik werk in een supermarkt en zie dagelijks hoeveel voedsel er nodig is in de kleine wijk waar ik woon.
Ik kan me voorstellen dat ook in Nederland de voedselvoorziening de voedselvoorziening hapert. Een flinke sneeuwjacht kan het wegtransport in Nederland lamleggen, zodat de winkels niet bevoorraad worden. En ik ben bang dat de schappen van supermarkten dan binnen 72 uur leeg beginnen te raken. Ik ben ook bang dat Nederlanders bijna geen voedselvoorraad in hun hebben. In geval van extreme weersomstandigheden kan ook in Nederland binnen 72 uur voedseltekort ontstaan.

Dit verhaal is niet bedoeld om je bang te maken, maar wel bedoeld om je aan het denken te zetten. De belangrijkste zin is m.i.:
De vogels konden nog wel voedsel vinden.

Komt ons voedsel in 2025 uit het buitenland of van eigen bodem?

Ik blogde al eerder over landroof, het pachten van kostbare landbouwgrond in ontwikkelingslanden door geïndustrialiseerde landen en bedrijven. Die landroof gaat nog altijd in volle hevigheid door.
Op 23 sep. verscheen op internet het bericht dat China in de Oekraïne 3 miljoen hectare landbouwgrond heeft gepacht. Dat is een belachelijk groot stuk land, 5% van het totale landoppervlak van de Oekraïne.

In het bericht lezen we dat het project zal beginnen met slechts 100.000 ha. China zal 2,6 miljard yuan investeren in verbetering van de Oekraïnse landbouw in ruil voor het exclusieve recht om de opbrengst van de gepachte grond te mogen kopen. Het plan heeft een looptijd van 50 jaar en zal langzaam worden uitgebreid tot de eerder genoemde 3 miljoen ha.
Het Oekraïnse KSG Agro ontkent overigens het bericht en meldt alleen dat China zal gaan investeren in een irrigatieproject.

Op Quartz.com wordt de Chinese pachtovereenkomst vergeleken met andere grote projecten van de afgelopen jaren.

quartz

De landhonger van China is begrijpelijk. China consumeert 20% van al het voedsel dat op de wereld geproduceerd wordt. En China bezit maar 9% van de landbouwgrond, die op de aarde beschikbaar is.
Maar landbouwgrond op andere continenten pachten lijkt me geen goed beleid: het maakt China steeds afhankelijker van voedselimport. Het is een korte termijnvisie en niet duurzaam.

Nederland
Nederland kan niet in de eigen voedselbehoefte voorzien en is momenteel een netto-importeur van voedsel. Op bescheiden schaal zijn er Nederlandse bedrijven die landbouwgrond in ontwikkelingslanden exploiteren. Maar Nederland kan het zich nog makkelijk permitteren om voedsel (graan, soja, rijst enz.) op de wereldmarkt te kopen.
Maar zal dat in de toekomst ook nog zo zijn?

In Nederland is een ontwikkeling aan de gang om weer zelfvoorzienend te worden in de behoefte aan voedsel. Veel mensen beginnen in hun achtertuintje groente en fruit te verbouwen. In woonwijken worden gemeenschappelijke moestuinen aangelegd. De streekmarkten waarop lokaal geproduceerd voedsel wordt verkocht schieten als paddestoelen uit de grond.
Kijk op de website EetbaarNederland.nl voor meer voorbeelden en inspiratie om zelf aan de slag te gaan.

eetbaarnl

Via visionair.nl