Tagarchief: voedsel

Het kaf van het koren scheiden en muesli maken

Per ongeluk is er in de Delftse Proeftuin (een stadslandbouwproject bij mij in de buurt) graan uitgezaaid. In de afgelopen week heb ik een boodschappentas vol aren afgesneden en gedroogd. Nu moeten de korrels uit de aren worden gedorst en het kaf van het koren worden gescheiden.

Het is geen moeilijk of zwaar werk: het geeft mij wel voldoening om na een een paar uur werk een koektrommel met graankorrels te kunnen vullen.

De graankorrels kunnen vermalen worden tot meel, of geplet worden tot vlokken, de basis voor muesli. Dat laatste heeft mijn voorkeur, daarom heb ik geïnvesteerd in een vlokkenmolen.
In de webshop van levenvanhetland.nl bestelde ik de Duo-vlokkenmolen, die ook granen tot meel kan vermalen. In de video hieronder zie je de molen in actie.

Aan de graanvlokken kun je rozijnen, zonnebloempitten en hazelnoten toevoegen: zo maak je zelf gezonde ontbijtmuesli.

Als het biologisch geteelde graan uit de Delftse Proeftuin op is, kan ik graan kopen bij een molenaar in de buurt.

Ik verwacht dat ik de rest van mijn leven zelf graanvlokken en meel zal kunnen maken met de vlokkenmolen. Met de hand, zonder elektriciteit.

Voedselzekerheid en het belang van grond

Afgelopen week las ik een artikel van Lise Witteman op de website “Follow the Money”, getiteld “Waarom Nederland zijn voedselvoorziening in eigen hand moet houden”. De schrijfster is net als sommige Tweede Kamerleden bezorgd over de Nederlandse afhankelijkheid van geïmporteerd voedsel. Nederland exporteert weliswaar veel zuivel en tuinbouwprodukten, maar importeert enorme hoeveelheden graan en soja als veevoer. Binnenkort is er in de Tweede Kamer een hoorzitting over dit onderwerp.

In deze onzekere tijden waarin de wereldhandel plotsklaps kan stilvallen lijkt het verstandig om meer voedsel in eigen land te produceren. De opkomst van stadslandbouw en moestuinieren laat zien dat veel Nederlanders weer baas willen worden over hun eigen voedselvoorziening. Het is goed dat de politiek en de overheid hier ook over gaan nadenken.

Op een ander weblog, dat ik regelmatig bezoek, “Achter de Samenleving”, staan meer artikelen over moestuinieren en het belang van goede grond.
Door industriële landbouw met gebruik van pesticiden en kunstmest gaan belangrijke organismen in de bodem dood. Daardoor stopt de afbraak van organisch materiaal en de vorming van humus. Terwijl dat proces onmisbaar is voor de kringloop van essentiële mineralen en de vorming van nieuwe vruchtbare grond.
Lees het artikel eens door en klik rustig verder op de links voor meer informatie.
Of bekijk de documentaire “Dirt”, waarin het wonder van humusvorming wordt uitgelegd.

Fruitteelt langs muren en in kassen

Op Low Tech Magazine, een prachtig hoekje internet bijgehouden door Kris De Decker, staat een mooi verhaal over het gebruik van muren en kassen om de opbrengst van fruitstruiken en bomen te verhogen. In de 16e t/m de 20e eeuw was het in Noord-West Europa heel gewoon om langs de zuidkant van muren fruitbomen en wijnranken te planten. Langs de muren kon zo een microklimaat gecreëerd worden waarin het 10 graden warmer was dan in de omgeving.

De muur weerkaatst het zonlicht en houdt warmte vast, die ‘s nachts weer wordt uitgestraald. Op deze manier is het microklimaat van de muur het gehele etmaal warmer dan de omgeving.

Kris De Decker beschrijft dat er in Montreuil in Parijs in 1870 (toen de stadsteelt op het hoogtepunt was) 600 km muur stond met fruitbomen (hoofdzakelijk perziken) erlangs.

In het artikel wordt ook ingegaan op het gebruik van passief verwarmde kassen langs zuidmuren. Dat was voor de toepassing van aardgas als brandstof heel gebruikelijk in Nederland en Engeland. Deze kassentechniek wordt de laatste decennia op grote schaal toegepast in China.

In de uitgestrekte Vinex-wijken in Nederland zijn ook duizenden muren op het zuiden. Er is een enorm potentieel aan gunstig microklimaat voor druiven en fruitbomen langs alle nieuwbouwwijken in Nederland.

Een hardloopvriend van mij brengt in september elke training een krat heerlijke druiven mee, omdat hij de oogst niet in zijn eentje kan opeten. Bij mij in de straat staat al één druivenrank langs een zuidmuur. Ik heb er nu ook een geplant in mijn voortuin en hoop in september ook druiven te kunnen uitdelen aan mijn hardloopvrienden.

Terug naar kleinschalige landbouw en lokale voedselproduktie

In de video hieronder wordt uitgelegd, dat kleinschalige landbouw en lokale voedselproduktie de oplossingen kunnen zijn voor klimaatverandering, verlies aan biodiversiteit, erosie, milieuvervuiling en het opraken van de fossiele brandstoffen.
De uitleg is in het Engels, maar ik denk dat jullie het prima kunnen volgen.

Zelf yoghurt maken

Ik had nog boekenbonnen over van mijn verjaardag. Kan gebeuren als je (elk jaar!!) in de Boekenweek jarig bent.
Met die boekenbonnen kocht ik het boek “Verrot Lekker” van Christian Weij.
Het boek gaat over het bewust en gecontroleerd laten bederven van voedsel. Voorbeelden daarvan zijn wijn en bier maken en zuurkool maken. Maar ook kaas en yoghurt maken.
Ik wilde niet alleen het boek lezen, ik wilde het ook in de praktijk brengen en leren om zelf kaas, bier en zuurkool te maken. Yoghurt leek mij het makkelijkst om mee te beginnen. 

Eerst heb ik een hooikist gemaakt. Een kartonnen doos uit de supermarkt gevuld met gedroogd gras (hooi) uit de berm van de Proviciale weg. Een plastic zak gevuld met hooi is vormt de deksel. In deze hooikist kun je een hete pan urenlang warm houden. En dat is nodig als je yoghurt wilt maken.
 
 

Zelf yoghurt maken 
Neem 1 liter melk en verwarm die tot 43ºC. Haal de pan van het fornuis en roer één eetlepel van je favoriete yoghurt door de melk. Zet de pan weg in de hooikist.
Na 8 uur is de yoghurt klaar.

Bij de eerste poging met Almhof roeryoghurt bleef de yoghurt vrij dun. Na 24 uur zakte de yoghurt naar beneden en kon ik de waterige vloeistof bovenop afschenken. Al was de yoghurt dun, hij was erg lekker met muesli.

De tweede poging met Griekse yoghurt is beter gelukt. De volgende ochtend was de yoghurt dik en fris zuur.
Na nog een dag in de koelkast is de yoghurt echt lekker.
Ga ik voortaan elke week doen: yoghurt maken. 

Wat gebeurt er als iedereen weer voedsel gaat verbouwen?

In Silicon Vally in California woont een vrouw met twee kinderen. Ze heeft een beneden modaal inkomen en maakte van haar kleine achtertuintje een biologische moestuin, gewoon als hobby en zo is ze minder kwijt aan boodschappen. Elk jaar produceert ze veel meer voedsel dan ze zelf nodig heeft. Ze deelt haar overvloed aan pepers, spinazie, komkommers en bieten met tientallen van haar buren. En deze vrouw is niet de enige. Stel je voor dat er bij haar in de wijk nog meer biologische moestuintjes gestart worden. Stel je voor dat er in alle achtertuintjes van de wijk voedsel verbouwd wordt. Dan ontstaat er een enorme overvloed. We kunnen nog verder gaan: stel je voor dat in de hele stad, nee, dat in elke stad in het hele land mensen hun achtertuintjes veranderen in biologische moestuinen. In elke stad groeien duizenden fruitbomen, bessenstruiken, komkommerplanten en bietjes en aardappels in de grond. Gewoon als vrijetijds-besteding, als hobby. Het lijkt een utopische droom. Maar volgens de Verenigde Naties heeft kleinschalige landbouw de toekomst. Wetenschappers wijzen de FAO (Food and Agriculture Organization) op de enorme mogelijkheden. Het Rodale Institute doet al decennia gedegen onderzoek naar deze vorm van voedselproduktie. Over de hele wereld zijn initiatieven in regeneratieve landbouw, in permacultuur en in natuurlijke landbouw. De mythe dat alleen industriële landbouw de wereld kan voeden is achterhaald. Die mythe is de wereld ingebracht door de multinationale landbouw-bedrijven. Ecologisch gezien zorgt kleinschalige landbouw juist voor bodemverbetering en toenemende biodiversiteit. Als je bereid bent volgens de seizoenen te eten, dan zal dat je gezondheid verbeteren. En het werk in de buitenlucht in de moestuin is rustgevend en therapeutisch. En ook hier geldt: als iedereen het zou doen, dan zou dat een enorme verbetering van de lichamelijke en geestelijke gezondheid opleveren. Zelf voedsel verbouwen levert niet alleen voordelen voor mensen. Voor de aarde en de levende natuur zou het een zegen zijn als de mechanische, industriële landbouw kleiner wordt en als er in de steden duizenden kleine groene oases komen, die de waterhuishouding verbeteren en biodiversiteit verhogen. Door deze groene oases in de steden verbetert het microklimaat en de luchtkwaliteit en daarmee ook weer de gezondheid van de bevolking. De mythe dat industriële grootschalige landbouw nodig is om hongersnood te voorkomen is achterhaald. Je kunt je afvragen waarom deze manier van voedsel verbouwen niet wordt teruggedrongen. De belangrijkste reden is de enorme winsten, die grote agro-bedrijven behalen vooral als er schaarste optreedt. De bedrijven zijn zo groot en machtig geworden dat politici en wetenschappers de mythen van deze multinationals nog altijd geloven. De enige manier om hun ongelijk aan te tonen is zelf je eigen voedsel gaan verbouwen. Laat zien wat er mogelijk is. Laat zien dat ze ongelijk hebben en dat je ze helemaal niet nodig hebt. Laat zien dat winst maken helemaal niet nodig is en deel de opbrengst van je werk met anderen. Geef het gewoon weg. Er is hoop voor de wereld en de mensheid: word je bewust van je mogelijkheden en ga aan de slag. De hoop ligt te wachten in je eigen tuin. Origineel in het Engels geschreven door Patrick M. Lydon (mede-directeur FinalStraw.org) Naschrift: In Nederland is het niet makkelijk om je eigen voedsel te verbouwen. Door de seizoenen is er in de zomer een overvloed aan verse groenten en fruit. Maar in het winter halfjaar van november tot april groeit er bijna niets eetbaars in de open lucht. Je moet dus ‘s zomers ook iets verbouwen dat je langere tijd kunt bewaren (bonen, aardappels, pompoenen) of je moet een deel van de oogst conserveren (bijv. zuurkool maken). Gelukkig is er nog heel veel kennis over kleinschalige landbouw en zelf voedsel verbouwen. Sluit je aan bij een collectief in je eigen omgeving. Leer over permacultuur en begin stapje voor stapje om je leefomgeving te verbeteren. Afgelopen jaren besteedde ik veel tijd aan grafiekjes en tabellen op mijn computerschermpje. Ik werd daar niet echt blij van. De laatste maanden heb ik meer tijd doorgebracht op het moestuinproject bij mij in de buurt. Daar deed ik nieuwe kennis op, ik kreeg spierpijn en vuile handen. Maar het geeft mij een tevreden en fit gevoel.

Over permacultuur en buurtmoestuin

Op zaterdag 23 mei wordt in Delft, de Delftse PROEFtuin officieel geopend. Het is een initiatief van de Stichting Groenkracht en bedoeld om mensen meer bewust te maken van hun eigen invloed op de leefomgeving en de kringlopen in de natuur. Door de productie van voedsel dichterbij de inwoners van een stad te brengen en hen erbij te betrekken, worden mensen zich er weer meer van bewust waar hun voedsel vandaan komt en bewuster van het belang van biologisch voedsel of eten uit de regio.

Ik vind het PROEFtuin-project nu al geslaagd, nog voor de opening en nog voor er bloemkolen geoogst zijn.
N.a.v. mijn vrijwilligerswerk in de PROEFtuin ben ik me (weer) gaan verdiepen in permacultuur. In de video hieronder wordt in een klein uur duidelijk gemaakt wat permacultuur is en wat het kan gaan betekenen voor onze economie en onze manier van leven.

In een tweede video (hieronder) kun je zien hoe in een andere stadswijk de groene geest uit de fles is ontsnapt en de hele wijk heeft besmet.