Tagarchief: recessie

Energieverbruik en energievoorziening in Europa nemen af

In de afgelopen 10 jaar is het energieverbruik in Europa gedaald.
Het eerste voorbeeld dat ik wil laten zien is Groot-Brittannië. In de grafiek hieronder staat het energieverbruik per inwoner weergegeven.

Schermafbeelding 2016-06-30 om 10.18.14

Sinds 2006 is het energieverbruik per inwoner afgenomen met 20%: van 3,72 ton olie-equivalent naar 2,93 ton olie-equivalent.
Voor een deel komt dit lagere energieverbruik door energiebesparing. Auto’s zijn zuiniger geworden, net als lampen en elektrische apparaten. En gebouwen zijn beter geïsoleerd.
Voor een ander deel komt het door een afname van energieverslindende economische activiteiten, zoals de bouw, de mijnbouw en zware industrie.

In Nederland zien we eenzelfde ontwikkeling.
In 2006 verbruikte een inwoner van Nederland 5,85 ton olie-equivalent aan energie. In 2015 was dat 4,85 ton olie-equivalent: 17% minder.

Schermafbeelding 2016-06-30 om 10.50.13

Mijn laatste voorbeeld is Griekenland. Daar bedroeg het energieverbruik in 2006 nog 3,07 ton olie-equivalent per inwoner. Afgelopen jaar in 2015 was dat nog maar 2,39 ton olie-equivalent.

Schermafbeelding 2016-06-30 om 10.56.29

Het energieverbruik is gelijk aan de energievoorziening
De hoeveelheid energie, die de gemiddelde Brit verbruikt, is precies gelijk aan de hoeveelheid energie, die voor hem of haar beschikbaar is. Het is heel makkelijk om te beweren, dat de gemiddelde Brit in 2014 of2015 de verwarming hoger had kunnen zetten of meer kilometers had kunnen rijden. Maar dat is een loze en onbewijsbare bewering.
De voorraad opgeslagen energie, in de vorm van opgeslagen aardgas, aardolie-produkten of steenkool is in de afgelopen 10 jaar niet noemenswaardig veranderd. Dus is het energieverbruik feitelijk gelijk aan het energie-aanbod ofwel de energievoorziening.

We zien dus dat de energievoorziening in Europese landen de afgelopen 10 jaar is afgenomen. We kunnen als verklaring aanvoeren dat (zie hierboven) dit komt doordat auto’s, lampen en elektrische apparaten zuiniger zijn geworden. En dat huizen beter geïsoleerd zijn. En dat Europa bewust gekozen heeft om energieverslindende activiteiten, zoals bouw en zware industrie te laten krimpen. Maar ik vraag me af of dat klopt.

Ik denk dat de krimp van zware industrie, bouw en mijnbouw en gevolg zijn van de krimpende energievoorziening van Europa. Door energiebesparende maatregelen in huishoudens heeft Europa nog geprobeerd om meer energie over te houden voor economische activiteiten, zoals mijnbouw en bouw. Maar dat is niet gelukt.
In de afgelopen 10 jaar is het energieverbruik in China, India en andere ‘opkomende economieën” flink gestegen. En een deel van de energie (aardolie, steenkool en aardgas), die vroeger door Europeanen werd verbruikt, gaat tegenwoordig naar Chinezen, Indiërs, Arabieren en Pakistanen.
De totale hoeveelheid energie, die de wereld verbruikt is in het laatste decennium alleen maar gestegen. Maar een steeds kleiner deel van die beschikbare energie komt terecht in Europa.

Het komend decennium zal de hoeveelheid energie, die de wereldbevolking verbruikt, niet verder groeien, maar krimpen. Dat betekent dat ook in China, India, Brazilië enzovoorts, het energieverbruik zal gaan dalen. In Europa zal de dalende trend zich voortzetten. Maak je borst maar nat.

Piek-steenkool: Is de mondiale steenkoolproduktie over haar hoogtepunt heen?

Ik verwachtte het al een paar jaar. In 2015 is de wereldwijde winning van steenkool afgenomen met 4% t.o.v. 2014.
In de grafiek hieronder heb ik de gegevens uit de Statistical Review of World Energy editie 2016 betreffende de mondiale steenkoolproduktie uitgezet. De daling in 2015 is opvallend.

Schermafbeelding 2016-06-08 om 16.04.10

Uit voorlopige cijfers over de eerste maanden van 2016 blijkt de steenkoolproduktie dit jaar nog verder af te nemen. We kunnen heel voorzichtig stellen dat peakcoal, het moment waarop de maximale mondiale steenkoolproduktie wordt bereikt in 2014 is gepasseerd.

De daling van de steenkoolwinning heeft tot gevolg dat er minder CO2 uit steenkool in de atmosfeer is gekomen. Volgens de Statistical review of World Energy werd er in 2015 door de verbranding van fossiele brandstoffen 33508 miljoen ton CO2 uitgestoten. Dat is een stijging van 0,1% t.o.v. 2014.

Schermafbeelding 2016-06-08 om 16.11.55

In de laatste grafiek van deze post laat ik zien dat de mondiale CO2-uitstoot de laatste jaren minder stijgt dan in de eerste 8 jaar van de 21e eeuw.
De rode stippellijn is een extrapolatie van de CO2-uitstoot tussen 2000 en 2009. De werkelijk gehaalde CO2-uitstoot in 2015 ligt een stuk lager.

Schermafbeelding 2016-06-09 om 15.02.29

Misschien dat in 2016 de mondiale CO2-uitstoot daalt: dan kan ik volgend jaar rond deze tijd 2015 uitroepen tot het jaar van peak-CO2.

Nederlanders kopen steeds minder diesel en benzine

In 2015 werd er in Nederland 5,22 miljard liter benzine verkocht. Dat is per hoofd van de bevolking 309 liter per jaar. In 2002 werd er per hoofd van de bevolking 346 liter benzine verkocht.
De verkoop van diesel kwam in 2015 uit op 394 liter per hoofd van de bevolking. In 2008 werd er per hoofd van de bevolking nog 491 liter dieselbrandstof verkocht.

In de grafiek hieronder heb ik de jaarlijkse verkoop (en daarmee het verbruik) van diesel en benzine per hoofd van de bevolking uitgezet. De cijfers zijn afkomstig van het CBS.

Schermafbeelding 2016-03-22 om 13.43.37

De daling van de auto-brandstofverkoop wordt o.a. veroorzaakt doordat auto’s zuiniger en lichter worden. Daarnaast heeft de afname in economische activiteit na de crisis van 2008 – 2009 gezorgd voor een daling van het dieselverbruik. Vooral de bouwsector is kleiner geworden en verbruikt minder brandstof.

Het valt te verwachten dat de verkoop van benzine en diesel in de toekomst nog verder daalt. Veel jongeren kunnen zich geen auto meer permitteren en zijn gewend met openbaar vervoer te reizen. Als de verkoop van elektrische auto’s sterk stijgt, zorgt dit ook voor een lagere benzine en dieselverkoop.
Uiteindelijk daalt de verkoop van benzine en diesel naar nul, maar dat maak ik waarschijnlijk niet meer mee.

Aantal personenauto’s in Nederland al twee jaar niet gegroeid

Volgens de nieuwste cijfers van het CBS waren er in 2014 ruim 8,76 miljoen personenauto’s Nederland. Dat is een fractie minder als in 2012 toen het CBS kwam tot 8,79 miljoen.
In de laatste twee jaar is het aantal personenauto’s in Nederland niet gegroeid.

Hieronder uitgezet het aantal personenauto’s in Nederland sinds 2001.
Schermafbeelding 2015-10-19 om 15.54.21

Peak-auto
De Nederlandse bevolking is de afgelopen jaren wel verder gegroeid. Dus als we kijken naar het aantal auto’s per 1000 inwoners, dan is er de afgelopen twee jaar duidelijk sprake van een daling. In 2012 waren er 525,5 auto’s per 1000 inwoners. In 2014 is dat afgenomen tot minder dan 521.

Schermafbeelding 2015-10-19 om 16.08.00

Ik heb een hekel aan auto’s. Ik vind ze gevaarlijk, ik vind ze te groot en ze stinken. Mijn hele leven lang is het aantal auto’s toegenomen, tot mijn verdriet. Ik ben blij dat ik nog meemaak dat het aantal auto’s in Nederland afneemt.

Aantal gereden kilometers per auto neemt ook af
Volgens berekeningen van het CBS reden de Nederlandse personenauto’s in 2014 gemiddeld 13011 kilometers en lichte stijging t.o.v. 2013 en 2012. In 2012 lag het gemiddeld aantal kilometers zelfs onder de 13000.
Maar over de afgelopen 13 jaar is er toch sprake van een duidelijke afname.

Schermafbeelding 2015-10-19 om 16.18.48

Het auto-tijdperk is over haar hoogtepunt heen. Het aantal auto’s in Nederland zal verder afnemen. Misschien niet ieder jaar, maar over een langere periode zal de dalende trend doorzetten.
Het aantal gereden kilometers zal ook verder afnemen. En persoonlijk vind ik dat heel goed nieuws.

Hoeveel is het Nederlands BBP de laatste 8 jaar gegroeid?

Het CBS berekent elk kwartaal het Bruto Binnenlands Produkt van Nederland. In het tweede kwartaal van 2007 bedroeg dat cijfer 159,15 miljard euro (gecorrigeerd naar het prijsniveau van 2010). In het tweede kwartaal van 2015 is het BBP (geindiceerd naar datzelfde prijsniveau van 2010) opgelopen tot 163,66 miljard.
Een groei van 2,8% over de laatste 8 jaar, gemiddeld 0,35% groei per jaar.

In de grafiek hieronder heb ik het Nederlands BBP in het tweede kwartaal sinds 1995 uitgezet. De cijfers kun je terugvinden in de Statline-website van het CBS.

Schermafbeelding 2015-09-23 om 13.56.58

De zwarte lijn geeft het voortschrijdend gemiddelde weer over 5 jaar.
Wat opvalt is dat tussen 2001 en 2004 het BBP niet groeide. Maar daarna weer wel.
Wat verder opvalt: na 2007 is de groei vrijwel stilgevallen.

Ik heb een tweede grafiek gemaakt van het BBP (herberekend naar prijsniveau van 2010) van ieder kwartaal sinds 2007 (zie hieronder).

Schermafbeelding 2015-09-23 om 14.10.10

De zwarte lijn is het gemiddelde berekend over 8 opeenvolgende kwartalen.
Sinds begin 2007 schommelt het gemiddelde Nederlandse BBP ruwweg tussen de 157 en 160 miljard per kwartaal. De laatste 8 jaar ofwel 32 kwartalen is het Nederlandse BBP eigenlijk niet gegroeid, als je de cijfers herberekend naar het gemiddelde prijsniveau van 2010.

Het wegennet zal gaan krimpen, om te beginnen in Iowa

De gemiddelde Nederlandse automobilist reed in 2013 1000 kilometer minder dan in 2004. En het aantal auto’s in Nederland lijkt te stabiliseren. Het zou kunnen dat er in de toekomst minder auto’s in Nederland rondrijden en dat die auto’s ook kortere afstanden rijden. Er worden nog altijd nieuwe wegen aangelegd, maar zijn die in de toekomst wel nodig?

In de Verenigde Staten daalt het aantal gereden kilometers per automobilist ook. In de grafiek hieronder zie je de prognose uit 2013 en 2014 ingetekend.

En het lijkt erop dat het Amerikaanse wegennet niet verder uitgebreid zal worden, maar gaat krimpen.
In de Amerikaanse staat Iowa meldde een hoge ambtenaar van het transport-departement, dat het onderhoud van de autowegen en spoorwegen te duur wordt. Hij is ervan overtuigd dat het wegennet met meerbaanswegen, bruggen en viaducten onbetaalbaar zal worden en zal gaan krimpen.

Een citaat:

Schermafbeelding 2015-07-13 om 21.51.36

Ik gaf u de cijfers al. 114 duizend mijl aan meerbaanswegen, 25 duizend bruggen en 4000 mijl aan spoorwegen. Dat is heel veel, zei ik in een gesprek over verhoging van de benzine-accijns. Het is onbetaalbaar. Niemand wil er voor betalen.

Wij moeten er voor betalen, wij draaien er voor op. Kijk in de spiegel: we kunnen dat hele wegennet niet opnieuw opbouwen.
Persoonlijk denk ik dat we zo’n uitgebreid wegennet niet helemaal nodig hebben. In werkelijkheid zal het wegennet gaan krimpen.

Centrale banken zijn onafhankelijk en oncontroleerbaar, maar hebben grote macht

Afgelopen week besloot de Europese Centrale Bank om door kwantitatieve verruiming 1100 miljard euro in de economie van de eurozone te pompen.
Kwantitatieve verruiming is niet nieuw. Het is voor centrale banken de manier bij uitstek om de schulden in de reëele economie te verlagen. De centrale bank koopt schulden, die waarschijnlijk nooit meer terugbetaald zullen worden, op en zet ze op de balans. Omdat de centrale bank aan niemand verantwoording hoeft af te leggen, maakt het niet uit hoe groot de schuldenportefeuille van de centrale bank is. De centrale bank kan immers niet failliet gaan.

In de onderstaande documentaire wordt uitgelegd hoe de centrale Bank of Japan sinds de Tweede Wereldoorlog heeft geopereerd. Aanvankelijk volgde de Bank of Japan strikt de instructies van het ministerie van Financiën. Maar in de jaren 80 veranderde dat snel.
De Bank of Japan wilde onafhankelijk worden van het politieke ministerie van Financiën.

In 1997 lukte het de Bank of Japan om onafhankelijk te worden van de Japanse regering toen de Bank of Japan-wet werd aangenomen. De centrale bank van Nederland, De Nederlandse Bank, werd in 1998 onafhankelijk van de Nederlandse regering. En in 1999 werd de DNB onderdeel van het Europees Stelsel van Centrale Banken. In de praktijk ligt nu alle monetaire macht in Europa bij de ECB.
In artikel 104 uit het Verdrag van Maastricht staat het volgende:

“De centrale bank is in het geheel niet gehouden om de regering van krediet te voorzien, de centrale bank kan niet gedwongen worden zulk een krediet te verschaffen”. Door deze Europese wet is de ECB feitelijk een kopie geworden van de Amerikaanse Federal Reserve (FED).

De Nederlandse democratisch gekozen politici hebben in de afgelopen 20 jaar hun invloed op de economie en de hoeveelheid geld, die in omloop is overgedragen aan een klein groepje oncontroleerbare centrale bankiers, die ook niet afgezet of ontslagen kunnen worden.
Dat kleine selecte groepje bankiers besluit welke schulden worden opgekocht en hoeveel geld er uitgeleend zal worden tegen welke rente.

Centrale banken kunnen door veel geld uit te lenen een zeepbel of bubbel in de economie creëeren, zoals in Japan in de jaren ’80 of op de Europese huizenmarkt (in Spanje, Groot-Brittannië, Ierland en Nederland). Maar de centrale banken kunnen door de stroom van goedkoop krediet plots te staken een schuldencrisis of kredietcrisis veroorzaken.

De macht van het geld is tanende
Het lijkt alsof de centrale banken veel macht hebben over de economie en over onze toekomst. Maar dat is niet zo. De banken hebben alleen macht over het geld.
We kunnen ons in de lokale economie gemakkelijk aan de macht van de banken onttrekken. Je kunt een eigen munteenheid opzetten: in je eigen stad of in je eigen buurt. Je kunt diensten en goederen met vrienden en familie ruilen, zonder dat daar euro’s of dollars bij te pas komen. De mensen om je heen zijn misschien wel beter te vertrouwen dan de bankiers of de bestuurders van de Federal Reserve.
Je kunt je eigen voedsel gaan verbouwen, dat is zoiets als je eigen geld drukken. Als heel veel mensen hun eigen moestuintje beginnen of hun eigen energie gaan opwekken, dan is dat ook een soort van kwantitatieve verruiming.