Tagarchief: recessie

Het wegennet zal gaan krimpen, om te beginnen in Iowa

De gemiddelde Nederlandse automobilist reed in 2013 1000 kilometer minder dan in 2004. En het aantal auto’s in Nederland lijkt te stabiliseren. Het zou kunnen dat er in de toekomst minder auto’s in Nederland rondrijden en dat die auto’s ook kortere afstanden rijden. Er worden nog altijd nieuwe wegen aangelegd, maar zijn die in de toekomst wel nodig?

In de Verenigde Staten daalt het aantal gereden kilometers per automobilist ook. In de grafiek hieronder zie je de prognose uit 2013 en 2014 ingetekend.

En het lijkt erop dat het Amerikaanse wegennet niet verder uitgebreid zal worden, maar gaat krimpen.
In de Amerikaanse staat Iowa meldde een hoge ambtenaar van het transport-departement, dat het onderhoud van de autowegen en spoorwegen te duur wordt. Hij is ervan overtuigd dat het wegennet met meerbaanswegen, bruggen en viaducten onbetaalbaar zal worden en zal gaan krimpen.

Een citaat:

Schermafbeelding 2015-07-13 om 21.51.36

Ik gaf u de cijfers al. 114 duizend mijl aan meerbaanswegen, 25 duizend bruggen en 4000 mijl aan spoorwegen. Dat is heel veel, zei ik in een gesprek over verhoging van de benzine-accijns. Het is onbetaalbaar. Niemand wil er voor betalen.

Wij moeten er voor betalen, wij draaien er voor op. Kijk in de spiegel: we kunnen dat hele wegennet niet opnieuw opbouwen.
Persoonlijk denk ik dat we zo’n uitgebreid wegennet niet helemaal nodig hebben. In werkelijkheid zal het wegennet gaan krimpen.

Centrale banken zijn onafhankelijk en oncontroleerbaar, maar hebben grote macht

Afgelopen week besloot de Europese Centrale Bank om door kwantitatieve verruiming 1100 miljard euro in de economie van de eurozone te pompen.
Kwantitatieve verruiming is niet nieuw. Het is voor centrale banken de manier bij uitstek om de schulden in de reëele economie te verlagen. De centrale bank koopt schulden, die waarschijnlijk nooit meer terugbetaald zullen worden, op en zet ze op de balans. Omdat de centrale bank aan niemand verantwoording hoeft af te leggen, maakt het niet uit hoe groot de schuldenportefeuille van de centrale bank is. De centrale bank kan immers niet failliet gaan.

In de onderstaande documentaire wordt uitgelegd hoe de centrale Bank of Japan sinds de Tweede Wereldoorlog heeft geopereerd. Aanvankelijk volgde de Bank of Japan strikt de instructies van het ministerie van Financiën. Maar in de jaren 80 veranderde dat snel.
De Bank of Japan wilde onafhankelijk worden van het politieke ministerie van Financiën.

In 1997 lukte het de Bank of Japan om onafhankelijk te worden van de Japanse regering toen de Bank of Japan-wet werd aangenomen. De centrale bank van Nederland, De Nederlandse Bank, werd in 1998 onafhankelijk van de Nederlandse regering. En in 1999 werd de DNB onderdeel van het Europees Stelsel van Centrale Banken. In de praktijk ligt nu alle monetaire macht in Europa bij de ECB.
In artikel 104 uit het Verdrag van Maastricht staat het volgende:

“De centrale bank is in het geheel niet gehouden om de regering van krediet te voorzien, de centrale bank kan niet gedwongen worden zulk een krediet te verschaffen”. Door deze Europese wet is de ECB feitelijk een kopie geworden van de Amerikaanse Federal Reserve (FED).

De Nederlandse democratisch gekozen politici hebben in de afgelopen 20 jaar hun invloed op de economie en de hoeveelheid geld, die in omloop is overgedragen aan een klein groepje oncontroleerbare centrale bankiers, die ook niet afgezet of ontslagen kunnen worden.
Dat kleine selecte groepje bankiers besluit welke schulden worden opgekocht en hoeveel geld er uitgeleend zal worden tegen welke rente.

Centrale banken kunnen door veel geld uit te lenen een zeepbel of bubbel in de economie creëeren, zoals in Japan in de jaren ’80 of op de Europese huizenmarkt (in Spanje, Groot-Brittannië, Ierland en Nederland). Maar de centrale banken kunnen door de stroom van goedkoop krediet plots te staken een schuldencrisis of kredietcrisis veroorzaken.

De macht van het geld is tanende
Het lijkt alsof de centrale banken veel macht hebben over de economie en over onze toekomst. Maar dat is niet zo. De banken hebben alleen macht over het geld.
We kunnen ons in de lokale economie gemakkelijk aan de macht van de banken onttrekken. Je kunt een eigen munteenheid opzetten: in je eigen stad of in je eigen buurt. Je kunt diensten en goederen met vrienden en familie ruilen, zonder dat daar euro’s of dollars bij te pas komen. De mensen om je heen zijn misschien wel beter te vertrouwen dan de bankiers of de bestuurders van de Federal Reserve.
Je kunt je eigen voedsel gaan verbouwen, dat is zoiets als je eigen geld drukken. Als heel veel mensen hun eigen moestuintje beginnen of hun eigen energie gaan opwekken, dan is dat ook een soort van kwantitatieve verruiming.

De olifant in de kamer bij Christine Lagarde

Mijn buurvrouw begon vorige week weer over de olifant in de kamer. Ze zei:”Die olifant kan niet blijven groeien, op een gegeven moment past-ie niet meer in de kamer.”
Christine Lagarde van het Internationaal Monetair Fonds hoor je nooit over de olifant in de kamer. Voor mevrouw Lagarde zijn Grenzen aan de Groei onbespreekbaar.. ze bestaan gewoon niet.

elephant-in-the-room

Het IMF beweert in haar prognoses voortdurend dat de wereldhandel, het energieverbruik en de mondiale industriële produktie de komende jaren zullen blijven groeien. Een half jaar geleden voorzagen de deskundigen van het IMF dat de wereldeconomie in 2015 met 4% zou groeien. Bij een groei van 4% per jaar verdubbelt de omvang in 20 jaar.
Helaas moest het IMF in oktober al terugkomen op die prognose: de groeiverwachting werd bijgesteld naar 3,8%.

Deze week half januari 2015 wordt de prognose opnieuw naar beneden bijgesteld: het IMF verwacht nu een groei van 3,5% in 2015.
Als je weet dat het IMF al jarenlang te rooskleurige voorspellingen doet, dan begrijp je dat die groei van 3,5% ook niet haalbaar zal blijken en verder naar beneden zal worden bijgesteld. In april brengt het IMF een nieuwe voorspelling uit, die weer iets lager zal zijn dan 3,5%.

De Worldbank heeft ook een voorspelling gemaakt voor de economische groei in 2015. In het kielzog van het IMF voorspelde de Wereldbank in juni 2014 een groei van 3,4%. En afgelopen week verlaagde men die prognose naar 3,0%. Schermafbeelding 2015-01-21 om 08.07.07
De rooskleurige voorspellingen van vorig jaar gingen uit van een olieprijs van ca. $90 per vat.
Maar de olieprijs is de afgelopen maanden verder gedaald.

Een lage olieprijs was vroeger altijd goed voor economische groei. Maar er is iets veranderd. De daling van de olieprijs heeft de afgelopen maanden niet geleid tot meer economische activiteit.
Net als in 2008 gaat een daling van de olieprijs samen met economische stagnatie. Olie-exporterende landen zien hun olie-inkomsten dalen en hebben minder te besteden. En in olie-importerende landen zijn door de hoge olieprijs van de afgelopen 10 jaar de schulden en de werkeloosheid opgelopen. Het zal jaren duren voordat de schulden en werkeloosheid weer op acceptabel niveau zijn. Als dat ooit nog gebeurd.

Bij het IMF en de Wereldbank begint men in te zien dat de Grenzen aan de Groei zijn bereikt. Het goed onderbouwde rapport, Limits to Growth, van de Club van Rome is in vergetelheid geraakt, maar de prognoses uit het rapport zijn gewoon uitgekomen.
Toch zwijgen de Wereldbank en IMF over de Grenzen aan de Groei. Dat is heel begrijpelijk. Als IMF en Wereldbank gaan vertellen dat de economische teruggang nog 100 jaar doorgaat en dat de ontwikkeling van de mensheid op een keerpunt is gekomen. Dan krijgen politici en regeringen erg grote problemen.
Het is misschien beter om de wereldbevolking voor te liegen dat het allemaal goed komt en dat ze volgend jaar weer 3% rijker en welvarender zullen zijn.

 

Fossiele brandstoffen: onze energieslaven

Voor vervelend en zwaar werk gebruiken we machines. Die machines worden aangedreven door fossiele energie, fossiele zonne-energie opgeslagen in de aardkorst. We moeten goed beseffen dat die fossiele brandstoffen gaan opraken.
In de video hieronder wordt luid en duidelijk uitgelegd wat ons in de komende decennia te wachten staat.

Nederlandse aardgasexport dit jaar flink lager dan in 2013

De winter was erg zacht, de herfst was warm en de laatste dagen hoeft de verwarming ook niet echt aan. De vraag naar aardgas was in 2014 veel lager dan in 2013 toen het een stuk kouder was.
Daarom haalt Gasterra ook minder aardgas naar boven.
In oktober 2014 werd er in Nederland 5,3 miljard kuub aardgas geproduceerd. In oktober 2013 was dat 6,1 miljard kuub en in oktober 2012 64 miljard kuub.
Hieronder staat de maandelijkse aardgasproduktie uitgezet; de data komen uit de JODI-Gas-database.

Schermafbeelding 2014-12-18 om 18.16.44

De cumulatieve produktie over de eerste 10 maanden van 2014 bedraagt 53,7 miljard kubieke meter. In 2013 stond de cumulatieve produktie na 10 maanden op 67,9 miljard. Dit jaar is de Nederlandse gasproduktie 20% lager dan in 2013.

Het binnenlands aardgasverbruik bedroeg over de eerste 10 maanden van 2014 31,8 miljard kuub. Dat is bijna 15% minder dan in 2013 toen er tot en met oktober 37,2 miljard kuub aardgas werd opgestookt.

Er staan nog meer interessante cijfers in de JODI-Gas-database.
Zo importeerde Nederland in oktober 2014 2,3 miljard kuub aardgas: dat is 20% meer dan in oktober 2013. Over de afgelopen 4 jaar vertoont de import van aardgas een stijgende trend.

Schermafbeelding 2014-12-18 om 18.33.39

De export van aardgas in oktober 2014 was iets lager dan in oktober 2013: 4,5 miljard kuub tegen 4,7 miljard vorig jaar. De cumulatieve aardgas-export over de eerste 10 maanden dit jaar bedraagt 46,1 miljard kuub tegen 53,0 miljard kuub vorig jaar.

Tot slot wil ik nog even wijzen op de netto-export van aardgas: de totale export minus de import van aardgas. Die netto-export zal de komende 10 jaar gaan teruglopen naar nul, omdat de binnenlandse produktie afneemt en Nederland steeds meer gas zal gaan importeren.
In oktober was de netto-export van aardgas 2,19 miljard kuub. En dat is 21% minder dan in oktober vorig jaar toen de export nog 2,80 miljard kuub bedroeg.
Cumulatief over 2014 bedraagt de netto-export 21,9 miljard m³. Dat is de laagste hoeveelheid in de afgelopen 4 jaar.

Schermafbeelding 2014-12-18 om 19.11.42

De zachte winter van 2014 in West-Europa is een belangrijke factor, die de export omlaag heeft geduwd. Maar die lagere export drukt wel op de Nederlandse handelsbalans en zorgt voor een lagere groei van het Bruto Nationaal Produkt.
Ik verwacht dat de aardgasexport de komende jaren verder zal gaan dalen.

In 2013 nog minder elektriciteit opgewekt in Nederland

Het CBS meldde gisteren dat er in 2013 in Nederland 100,88 miljoen MegaWattuur (MWh) aan elektriciteit werd opgewekt. Dat was 1,5% minder dan in 2012, toen de elektriciteitsproduktie nog 102,51 miljoen MWh bedroeg.
In 2010 werd in Nederland de hoogste hoeveelheid elektrische energie ooit opgewekt: 118,1 miljoen MWh. Dat was peak-elektriciteit.
In de grafiek hieronder is de jaarlijkse produktie sinds 2000 weergegeven.

Schermafbeelding 2014-12-16 om 21.54.19

Die 100 miljoen MWh is een nietszeggend groot getal.
Het wordt wat beter te bevatten als je kijkt naar de hoeveelheid elektriciteit, die per hoofd van de bevolking werd opgewekt. In 2012 was dat 6,13 MWh. In 2013 net ietsje minder 6,01.
Ik verwacht dat er volgend jaar minder dan 6 MWh per hoofd van de bevolking wordt geproduceerd.

Schermafbeelding 2014-12-16 om 21.54.33

Einde van de economische groei in Europa

De ECB houdt nauwgezet de groei van het Gross Domestic Product (GDP) ofwel het Bruto Nationaal Produkt van alle Europese landen bij. Elk kwartaal berekent de ECB op basis van die gegevens of de economie van de eurozone is gegroeid of gekrompen t.o.v. een jaar eerder.
Hieronder staan de gegevens van 1996 tot en met het tweede kwartaal van 2014 grafisch uitgezet.

Schermafbeelding 2014-10-29 om 11.56.43

De groei van het GDP vertoont een duidelijke negatieve trend over de laatste 18 jaar. Het moet nu toch aan iedereen duidelijk zijn dat een economische groei van 2% of meer er niet meer inzit.
Over de periode 2004 t/m 2008 was de gemiddelde groei 2,6% per jaar. Van 2009 t/m 2013 was de krimp gemiddeld 0,46%.

Dalend aardolieverbruik in Europa
Het einde van de economische groei in Europa gaat gepaard met een afnemend gebruik van aardolie. Hieronder heb ik het gezamenlijk aardolieverbruik van 20 Europese landen in de afgelopen 18 jaar uitgezet. De gegevens haalde ik uit de meest recente uitgave van de BP Statistical Review of World Energy.

Schermafbeelding 2014-10-29 om 13.25.53

In 8 jaar tijd is de hoeveelheid aardolie, die Europa verbruikt (zich kan permitteren) met 15% afgenomen.
Je mag zelf bedenken of het dalende olieverbruik de oorzaak is van de afgenomen economische groei of dat het een gevolg is van de lagere GDP-groei of krimp. De verschijnselen treden tegelijkertijd op en een causaal verband ligt voor de hand.

Begrotingstekort eurozone wordt steeds groter
In de grafiek hieronder heb ik de cijfers van de ECB over het begrotingstekot (c.q. begrotingsoverschot) van de 18 eurozone-landen uitgezet.
Ook in deze grafiek is een dalende trend zichtbaar: het begrotingstekort als percentage van het GDP wordt steeds groter.

Schermafbeelding 2014-10-29 om 14.39.57

In het tweede kwartaal van 2007 was er voor het laatst sprake van een begrotingsoverschot. Ondanks de hervormingen en bezuinigingen blijft het begrotingstekort de laatste jaren tussen de 3 en 4%. Minder groot dan tijdens de kredietcrisis, maar elk jaar dat er een tekort is loopt de staatsschuld van de eurozone-landen verder op.

Staatsschuld van de eurozone-landen blijft oplopen
In de laatste grafiek toon ik de oplopende staatsschuld van de eurozone-landen.
Voor de kredietcrisis bedroeg de gezamenlijke staatsschuld ca. 70% van het gezamenlijk GDP. De laatste 6 jaar is de staatsschuld opgelopen naar bijna 100% van het gezamenlijk GDP.

Schermafbeelding 2014-10-29 om 15.29.09

Als de regeringen van de eurozone-landen blijven werken met een begrotingstekort en het GDP niet verder groeit of zelfs kleiner wordt, dan zal de opgebouwde staatsschuld over een paar jaar meer dan 100% van het gezamenlijk GDP bedragen. Terwijl in het Verdrag van Maastricht is afgesproken dat de staatsschuld maximaal tot 60% van het GDP mag oplopen.
Nieuwe berekeningsmethodes voor staatsschuld of voor het GDP leiden tijdelijk tot mooiere cijfers, maar veranderen niets aan het onderliggende probleem van meer uitgeven dan er binnenkomt (begrotingstekorten).

De economie van Europa groeit niet meer. De hoog opgelopen staatsschuld zal nooit meer worden afgelost. De Europese regeringen kijken, misleid door economen, niet verder dan de volgende verkiezingen en schuiven ‘de tering naar de nering zetten’ gewoon voor zich uit… al jaren.

limits