Tagarchief: fossiele brandstoffen

Wordt Nederland nu al afhankelijk van buitenlands aardgas?

Onder druk van boze Groningers en de publieke opinie heeft de overheid besloten om de aardgaswinning in Groningen te beperken. Door die beperking is de Nederlandse aardgasproduktie in mei 2015 afgenomen tot 1888 miljoen m³. (bron: JODI-Gas World) Dat is maar liefst 59% minder dan in mei 2014.
Hieronder staat de Nederlandse aardgasproduktie voor de maand mei van de afgelopen 5 jaar weergegeven.
Schermafbeelding 2015-07-28 om 20.43.26

Het binnenlands aardgasverbruik in mei 2015 kwam uit op 2408 miljoen m³. En dat is merkwaardig genoeg 520 miljoen m³ meer dan Nederland zelf produceerde.
Zonder de import van aardgas uit het buitenland waren we eind mei gas tekort gekomen. (Bij wijze van spreken, want er is in Nederland een behoorlijke buffervoorraad aangelegd)

De afnemende binnenlandse gasproduktie werd in mei 2015 ruimschoots gecompenseerd door import uit het buitenland. In mei importeerde Nederland 3447 miljoen m³ aardgas. Dat is maar liefst 1100 miljoen m³ meer dan in mei 2014; een stijging van 47%.
Het grafiekje hieronder laat zien dat de Nederlandse import van aardgas flink gestegen is.

Schermafbeelding 2015-07-28 om 21.11.07

Oplettende lezers hebben al gezien dat de import van aardgas in mei 2015 voor het eerst groter was dan de binnenlandse gasproduktie. In grafiek nummer 3 is dat met een rood pijltje zichtbaar gemaakt.

Schermafbeelding 2015-07-28 om 21.19.42

Slechts weinig mensen zullen begrijpen dat dit een uniek en historisch moment is. Het zal ook compleet genegeerd worden door de media.

Het is een beetje merkwaardig dat Nederland in mei 2015 toch ook nog aardgas exporteerde. Volgens de JODI-Gas World Database exporteerde Nederland in mei nog 2927 miljoen kuub. Dat is 31% minder dan de 4246 miljoen kuub die in mei 2014 nog geëxporteerd werd.
In grafiek 4 heb ik de maandelijkse export voor de afgelopen 4 jaar weergegeven.

Schermafbeelding 2015-07-28 om 21.28.40

De export van aardgas was in mei 2015 lager dan de import: de aardgashandelsbalans is daardoor negatief geworden. Netto importeerde Nederland 512 miljoen m³ aardgas.
Ook dat is nog niet eerder voorgekomen.

Schermafbeelding 2015-07-29 om 07.46.30

De aardgasbaten worden wel heel snel minder. Ik voorzie een aantal mogelijke gevolgen:
– de winning van aardgas uit Groningse bodem wordt weer opgevoerd
– de regering gaat flink bezuinigen op overheidsuitgaven
– de gasprijs gaat omhoog
– de staatsschuld zal nog verder oplopen

Verkoop van diesel in mei 6% lager dan in mei 2014

In mei werd er in Nederland 431 miljoen liter benzine verkocht, aldus het CBS. Dat is 2,7% minder dan in mei 2014. En het is maar liefst 11% minder dan in mei van 2012.
Hieronder heb ik de maandelijkse benzineverkoop van de afgelopen jaren uitgezet.

Schermafbeelding 2015-07-28 om 12.58.37

De dunne donkerrode lijn in de grafiek is het voortschrijdend gemiddelde over 6 maanden. Dat gemiddelde is het laatste jaar min of meer gelijk gebleven.

Het CBS rapporteert dat er in mei 540 miljoen liter diesel verkocht werd. Dat is 6% minder dan in mei 2014. Hieronder eenzelfde grafiek van de maandelijkse dieselverkoop in Nederland.

Schermafbeelding 2015-07-28 om 13.06.27

De donkergroene lijn geeft het voortschrijdend gemiddelde aan over 6 maanden. Dat gemiddelde is het laatste halfjaar niet verder gedaald. Het lijkt erop dat het Nederlandse benzine- en dieselverbruik is gestabiliseerd op een lager niveau.

Nederlandse aardolie-import 19% gedaald t.o.v. begin 2012

In april 2015 importeerde Nederland (volgens cijfers van het CBS) 4149 miljoen kg. aardolie. Dat is 16% minder dan in april 2012, toen er 4942 miljoen kg. aardolie werd geïmporteerd. Een flinke afname en dat terwijl de aardolie in 2015 een stuk goedkoper is: $59 per vat (Brent) tegenover $120 per vat in april 2012.

Schermafbeelding 2015-07-27 om 11.51.29

Misschien is april 2015 een maand waarin door toeval minder olie is geïmporteerd, of lag de import in april 2012 door toeval uitzonderlijk hoog.
Laten we eens kijken naar een langere periode: de eerste vier maanden van het jaar.
In de periode januari t/m april 2012 importeerde Nederland 20668 miljoen kg. aardolie. Over dezelfde periode in 2013 was dat al afgenomen tot 19545 miljoen kg. En over de eerste 4 maanden van dit jaar was de cumulatieve Nederlandse aardolie-import 16669 miljoen kg.: 19% minder dan in 2012.

Schermafbeelding 2015-07-27 om 12.01.54

Ik verwacht dat de import van aardolie de komende jaren verder gaat afnemen. Maar ik heb geen idee hoe snel dat zal gaan.

Wanneer zal Nederland geen aardolie meer importeren?
In de afgelopen 4 jaar is de Nederlandse aardolie-import met bijna 20% afgenomen. Dat is best veel.
Laten we maar eens een ouderwets doemscenario schetsen: die daling van de afgelopen 4 jaar zet in hetzelfde tempo door. Wanneer is dan de olie-import gehalveerd? En wanneer zal Nederland helemaal geen olie meer importeren?
In onderstaande grafiek heb ik de daling gewoon lineair doorgetrokken, een beetje zoals het IPCC en andere doemprofeten dat doen.Het lijkt erop dat de Nederlandse aardolie-import over 12 jaar… in 2027 … tot nul (of bijna nul) zal zijn afgenomen.

Schermafbeelding 2015-07-27 om 12.00.51

Nog 12 jaar, mensen, dan zijn de Nederlandse raffinaderijen dicht. Dan zijn waarschijnlijk alle tankstations dicht en rijden er alleen nog maar elektrische auto’s en fietsers op de wegen.

Nederlandse export groeit niet meer

De totale waarde van de Nederlandse export over 2014 bedroeg 432,5 miljard euro. De gemiddelde export per maand was in 2014 ruim 36 miljard euro.
Over de eerste 5 maanden van 2015 komt de cumulatieve exportwaarde op 175,2 miljard euro. En per maand is dat gemiddeld maar 35 miljard euro. Het lijkt erop dat de Nederlandse export niet verder groeit.
In de grafiek hieronder heb ik de maandelijkse exportwaarde, die het CBS maandelijks berekent, uitgezet. De donkerblauwe lijn is het voortschrijdend gemiddelde over 9 maanden.

Schermafbeelding 2015-07-16 om 07.25.59

Eigenlijk is de Nederlandse export sinds januari 2013 (al 30 maanden) niet meer gegroeid.

Export van aardgas neemt af
Het afgelopen jaar is aardolie (en daarmee ook aardgas) een stuk goedkoper geworden. Dat betekent dat de waarde van de Nederlandse gasexport afneemt.
Het CBS berekent de waarde van de export volgens de SITC-indeling (Standard International Trade Classification). Aardgas (en aardolie en steenkool) vallen in groep 3 (SITC 3).
Hieronder staat de maandelijkse export voor de SITC-groep 3 uitgezet (bron: CBS).

Schermafbeelding 2015-07-16 om 09.14.52

Je ziet dat de exportwaarde in de wintermaanden verhoogd is, omdat er dan meer aardgas geëxporteerd wordt. Maar je ziet ook dat de waarde van de export in het laatste anderhalf jaar is afgenomen van 7,4 miljard euro naar 4,8 miljard euro.

In de laatste grafiek hieronder heb ik uitgezet welk percentage van de totale export in SITC-groep 3 valt. In januari 2014 viel 20% van de totale Nederlandse export in de groep SITC 3. In mei 2015 is dat gedaald tot 14,1%.

Schermafbeelding 2015-07-16 om 09.23.07

Het beperken van de aardgaswinning in Groningen zal ertoe leiden dat de export van aardgas verder afneemt en dat de waarde van de Nederlandse export weer zal gaan dalen.. verzuchtte Cassandra.

De sterk oplopende energierekening van Nederland moet omlaag

Nederland importeerde in 1996 ruim 1450 PJ (PetaJoule) aan energie in de vorm van aardolie en aardolieprodukten. Plus nog eens 350 PJ in de vorm van steenkool. Maar Nederland exporteerde in dat jaar 1293 PJ aan energie in de vorm van aardgas. In 1996 bedroeg het netto energie-importsaldo van Nederland 551 PJ.
Maar in 1996 kostte een vat aardolie slechts $20: energie was goedkoop.

In 2007 was het Nederlandse energie-importsaldo bijna drie keer zo groot 1627 PJ. De import van aardolie en aardolieprodukten van opgelopen naar 2078 PJ (ruim 40% meer dan in 1996) en de netto-export van aardgas was afgenomen tot 887 PJ, 30% minder dan in 1996. Nederland ging netto steeds meer energie importeren.
In de grafiek hieronder heb ik het netto importsaldo voor energie per jaar uitgezet. De cijfers komen van het CBS.

Schermafbeelding 2015-07-06 om 06.05.33

In de laatste jaren is de import van aardolie (en aardolieprodukten) afgenomen tot 1777 PJ in 2014. Dat is 14% minder dan in 2007. Door die lagere import van aardolie, is het energie-importsaldo in 2014 afgenomen tot 1350 PJ. Dat is nog altijd ruim het dubbele van de hoeveelheid energie, die Nederland in 1996 importeerde.

Energie is veel duurder geworden: de Nederlandse energierekening loopt op
In 1996 kostte een vat aardolie slechts $20. In 2007, het jaar van de hoogste netto-import van energie, liep de olieprijs op van $55 naar $90 per vat. De kosten van de energie-import liepen snel op.
In 1996 verdiende Nederland meer aan de export van aardgas dan de import van aardolie en steenkool kostte. De handelsbalans voor energie kam uit op een positief saldo van (omgerekend naar euro’s) 680 miljoen euro.
In 2001, toen de olieprijs rond de $25 per vat schommelde, had Nederland voor het laatst een energie-handelsoverschot van 870 miljoen euro. Zes jaar later in 2007 was er een tekort op de energie-handelsbalans van 5089 miljoen euro (5,1 miljard)
Daarna is de situatie nog verder verslechterd. De grafiek hieronder maakte ik met de cijfers van het CBS.

Schermafbeelding 2015-07-06 om 06.27.11

In 2012 bereikte het tekort op de energie-handelsbalans een voorlopig dieptepunt: de kosten van energie-import waren 14,1 miljard euro hoger dan de opbrengst uit de export van energie.
In de laatste 2 jaar is het energie-importsaldo iets lager: rond de 8 miljard euro per jaar.

Overheidsschuld loopt sterk op bij tekort op de energie-handelsbalans
In de afgelopen 7 jaar waren de kosten voor de netto Nederlandse energie-import erg hoog. Alleen in 2008 en 2009, bij een lage olieprijs, was het tekort op de energiebalans minder dan 4 miljard euro. Het cumulatief tekort over de periode 2007-2014 bedraagt 58 miljard euro.
Na 2007 is de Nederlandse overheidsschuld met 190 miljard euro opgelopen van 260 miljard euro naar 450 miljard euro.
Het lijkt erop dat de oplopende energierekening een van de oorzaken is voor het oplopen van de Nederlandse overheidsschuld. Dat wordt geïllustreerd door de grafiek hieronder.

Schermafbeelding 2015-07-06 om 07.53.28

De Nederlandse energie-handelsbalans zal de komende jaren negatief blijven ondanks de relatief lage olieprijs. Nederland importeert nog altijd veel aardolie en in toenemende mate ook aardgas: hierdoor stijgen de uitgaven. De export van aardgas en daarmee de inkomsten nemen af.
Ik verwacht dat de invoer van aardolie nog verder zal afnemen om het tekort op de energie-handelsbalans binnen de perken (< 10 miljard euro per jaar) te houden. Die afname van de olie-import zal worden bereikt door afnemende koopkracht en marktwerking. De overheid neemt geen importbeperkende maatregelen, maar heeft door bezuinigingen op overheidsuitgaven en verhoging van de belasting (BTW) indirect grote invloed op de hoeveelheid aardolie en aardolieprodukten, die in Nederland worden verkocht en verbruikt.

Is de wereld peak-steenkool al gepasseerd?

De produktie van steenkool in een land bereikt op een bepaald moment een maximum en neemt daarna af. In de meeste Europese landen werd de maximale steenkoolproduktie al in de eerste helft van de 20e eeuw bereikt.
In 1913 bereikte Groot-Brittannië peak-coal, zoals duidelijk zichtbaar in onderstaande grafiek.

BItishcoalproduction

In Duitsland piekte de produktie van “hard coal” in 1958. De totale Duitse steenkoolproduktie piekte in 1985.

Vroeger of later zal de gezamenlijke mondiale steenkoolproduktie ook een maximum bereiken en daarna gaan afnemen. Tadeusz Patzek en Gregory Croft berekenden in 2011 dat de mondiale steenkoolproduktie al dicht tegen het maximum aanzat. Zij voorzagen de mondiale peak-coal in 2011 of 2012.

Uit de nieuwste editie van BP’s Statistical Review of World Energy blijkt dat de mondiale steenkoolproduktie in 2014 lager was dan in 2013. In het afgelopen jaar bedroeg de wereldwijde produktie 8165 miljoen ton en dat was 0,7% minder dan de 8231 miljoen ton uit 2013 en ook minder dan de 8187 miljoen ton uit 2012.
De produktie van China, de grootste steenkoolproducent en verbruiken van de wereld daalde in 2014 met 2,6% t.o.v. 2013. De 3874 miljoen ton, die China in 2014 produceerde was ook nog 1,8% minder dan de 3945 miljoen ton uit 2012.

In de grafiek hieronder heb ik de mondiale steenkoolproduktie en de Chinese steenkoolproduktie voor de afgelopen decennia uitgezet. Op de Y-as staat de produktie in miljoen ton olie-equivalent.

Schermafbeelding 2015-07-01 om 15.41.10

in de grafiek zie je dat China de laatste jaren verantwoordelijk is voor ruim 45% van de mondiale produktie. Als de steenkoolproduktie in China verder afneemt, dan zal ook de mondiale produktie verder dalen.
In de eerste 3 maanden van 2015 lag de Chinese steenkoolproduktie 3,5% lager dan in dezelfde periode van 2014. Ook in Indonesië is de produktie lager dan vorig jaar. En in de VS, de op één na grootste steenkoolproducent ter wereld, verwacht men 5% minder te produceren dan in 2014.
Al met al lijkt de mondiale steenkoolproduktie in 2015 lager ook uit te vallen dan in 2013 en 2012. De kans dat de voorlopig maximale produktie  uit 2013 ooit zal worden overtroffen, wordt alsmaar kleiner. Misschien is de wereld peak-steenkool al in 2013 gepasseerd.

Rusland opnieuw grootste olieleverancier voor Nederland

Drie weken geleden liet het CBS weten dat Noorwegen de grootste olieleverancier van Nederland was geworden. Je kunt het persbericht nog nalezen op de website van het CBS. Het leek een politiek gemotiveerd persbericht in de trant van: Kijk we straffen Rusland voor de steun aan de opstandelingen in Oost-Oekraïne.

De bewering in het persbericht klopte. In het 4e kwartaal van 2014 leverde Noorwegen 5,14 miljoen ton aardolie aan Nederland en Rusland 4,57 miljoen ton. Maar in het 1e kwartaal van 2015 zijn de rollen alweer omgekeerd. Rusland leverde 5,80 miljoen ton en Noorwegen nog maar 4,08 miljoen ton.
In de grafiek hieronder heb ik de maandelijkse importcijfers van het CBS uitgezet.

Schermafbeelding 2015-06-22 om 17.03.37

Misschien brengt het CBS over een maandje wel weer een persbericht naar buiten met de mededeling dat Rusland toch weer onze belangrijkste aardolie-leverancier is geworden. Maar ik denk het niet, want dan zou het lijken alsof de sancties tegen Rusland een wassen neus zijn….