Tagarchief: fossiele brandstoffen

Nederland kickt af van zijn aardgasverslaving

Volgens de JODI Gas World database werd er in juni van dit jaar 2247 miljoen m³ aardgas gewonnen uit Nederlandse bodem. In juni 2014 bedroeg de gasproduktie nog 3556 miljoen m³, 37% meer dan dit jaar.
In juni 2015 importeerde Nederland opnieuw meer aardgas het zelf produceerde: 3090 miljoen m³. Dat is 486 miljoen m³ (ofwel 18,5%) meer dan het jaar ervoor.

In de grafiek hieronder zijn de maandelijkse produktie- en importcijfers weergegeven.
Juni 2015 was de tweede opeenvolgende maand waarin meer aardgas werd geïmporteerd dan geproduceerd.

Schermafbeelding 2015-08-31 om 23.03.55

Ik heb ook een grafiekje gemaakt van de cumulatieve aardgasproduktie over de eerste zes maanden van het jaar. In het eerste halfjaar van 2015 werd er 33478 miljoen m³ gas gewonnen uit de Nederlandse bodem. Vorig jaar haalde men nog 37279 miljoen m³ uit de Nederlandse gasvelden. In 2010 bedroeg de cumulatieve produktie over het eerste half jaar 45159 miljoen m³.

Schermafbeelding 2015-08-31 om 23.12.38

Het verminderen van de aardgaswinning in Nederland wordt voor een deel gecompenseerd door meer aardgas in te voeren. Dat is zichtbaar in onderstaande grafiek van de maandelijkse aardgasimport.

Schermafbeelding 2015-09-02 om 07.38.01

Tegelijkertijd daalt de Nederlandse export van aardgas.
In het eerste halfjaar van 2015 werd er 28,25 miljard m³ gas geëxporteerd. In 2013 was dat nog 37,06 miljard m³. In twee jaar tijd is de export van aardgas met 23% afgenomen.

In de laatste grafiek laat ik de Nederlandse aardgashandelsbalans zien. Over een aantal jaar zal de import van aardgas net zo groot zijn als de export. Daarna zal Nederland een netto-importeur van aardgas worden.
De balkjes in de grafiek geven de import en export over de eerste zes maanden van het jaar weer. Ik verwacht dat de verhouding tussen import en export over het gehele jaar nagenoeg hetzelfde is.

Schermafbeelding 2015-09-02 om 07.51.01

Er zijn nog twee ontwikkelingen waaruit blijkt dat Nederland aan het afkicken is van zijn aardgasverslaving.
Het afgelopen jaar wordt er in Nederlandse elektriciteitscentrales meer steenkool verbruikt en minder aardgas. Dit werd onlangs ook geconstateerd door het CBS.
Schermafbeelding 2015-09-02 om 07.55.33

Deze trend zal verder doorzetten.

Er is ook een trend om meer gasloze huizen te bouwen. Door duurzame energie-opwekking met zonnecollectoren en goede isolatie is het mogelijk huizen te bouwen, die geen aardgas meer verbruiken voor verwarming, koken of warm water.
Het NOS-journaal heeft een mooie reportage gemaakt over de trend naar gasloos.

Nederlanders zuiniger met elektriciteit en aardgas

Over de eerste vijf maanden van 2015 bedroeg het elektriciteitsverbruik in Nederland gemiddeld 9879 miljoen Kilowattuur per maand, volgens de cijfers van het CBS. Dat komt neer op 586 KWh per maand per Nederlander. Ietsje meer dan vorig jaar, maar 4,2% minder dan in dezelfde periode van 2011.

Schermafbeelding 2015-08-25 om 09.23.05

Het dalend elektriciteitsverbruik kan veroorzaakt worden doordat elektrische apparaten en lampen steeds energie-zuiniger worden. Een lager energieverbruik is tegenwoordig een belangrijke overweging voor consumenten bij de aanschaf van elektrische apparatuur. En elektriciteitsproducenten helpen hun klanten tegenwoordig bij het verlagen van hun verbruik d.m.v. apps, die inzicht geven in het verbruik van apparaten.

Volgens het CBS daalt ook het aardgasverbruik van de gemiddelde Nederlander.
In 2011 was het aardgasverbruik per Nederlander over de eerste 5 maanden van het jaar: 1300 m³. In het koude voorjaar van 2013 was dat zelfs 1370 m³.
Maar dit jaar is het aardgasverbruik per Nederlander met 1131 m³, 13% lager dan in 2011.
In de onderstaande grafiek is het dalende aardgasverbruik zichtbaar.

Schermafbeelding 2015-08-25 om 09.52.42

In de grafiek zie je ook duidelijk, dat een koud voorjaar zoals in 2013 leidt tot een flink hoger gasverbruik. En dat een warm voorjaar zoals in 2014 een lager gasverbruik tot gevolg heeft.

Teerzandolie-exploitatie in Canada hapert door de lage olieprijs

Bij een olieprijs van $100 per vat of meer is het winstgevend om uit het teerzand in de Canadese provincie Alberta olie te winnen. Volgens Richard Heinberg wordt er bij een olieprijs van $60 per vat nog nauwelijks winst gemaakt op het winnen van olie uit teerzand. Bij de huidige olieprijs van minder dan $50 per vat is de winning van teerzandolie waarschijnlijk verliesgevend.

Begin dit jaar zagen deskundigen de bui al hangen. Na jaren van groei en economische voorspoed is het tij gekeerd. Voor het jaar 2015 verwachtte men een recessie met oplopende werkeloosheid, dalende koopkracht en afnemende investeringen. In mei becijferde de Conference Board van Canada dat de economie van Alberta met 0,7% zou krimpen in 2015. Voor het volgend jaar verwacht men weer een groei van 1,2%… nog maar even afwachten.
Shell trok zich deze zomer terug uit een teerzandolie-project.

Deze ontwikkelingen zullen op de lange termijn leiden tot een afname van de Canadese olieproduktie. Ik heb daarom de olieproduktiecijfers uit de JODI Oil World Database er eens bij gepakt.
Het afgelopen half jaar is de Canadese olieproduktie niet verder gegroeid en gestabiliseerd op ca. 2,8 miljoen vaten per dag.
In de grafiek hieronder heb ik de Canadese produktie en export van olie voor de afgelopen 4 jaar uitgezet.

Schermafbeelding 2015-08-21 om 18.07.37

De doorgetrokken lijnen in de grafiek geven het voortschrijdend gemiddelde over 6 maanden weer.
Het is nog te vroeg om te zeggen dat de groei definitief voorbij is. Maar ik verwacht dat de groei pas terugkeert bij een olieprijs boven de $75 per vat.

Waarom zoekt Shell zo haastig naar olie in Alaska?

Ongeveer 14% van de aardolie, die de VS verbruikt, komt door de Trans-Alaska-pijleiding uit de olievelden in Noord-Alaska. sidemapDie pijpleiding is sinds 1977 operationeel en 1988 was het piekjaar voor de pijpleiding: toen werden er iedere dag 2,1 miljoen vaten olie door de leidingen gepompt.
Inmiddels is de olieproduktie en de hoeveelheid olie die door de pijpleiding stroomt in Noord-Alaska afgenomen tot ongeveer 500.000 vaten per dag. De komende jaren zal de produktie in Prudhoe Bay nog verder afnemen.

Als de olie in de Trans-Alaska-pijpleiding langzamer gaat stromen, koelt de olie ‘s winters sterk af en wordt dikker en stroperig. De kans bestaat dat de pijpleiding verstopt raakt door gestolde of bevroren olie. Dit risico wordt groter als de aardolie meer water bevat.
Als de pijpleiding verstopt raakt, dan valt een deel van de Amerikaanse olie-produktie weg en zal het Amerikaanse olieverbruik gaan dalen, of de olie-import of de olieproduktie in andere gebieden zal moeten worden verhoogd.
Deskundigen proberen uit te rekenen bij welke stroomsnelheid de pijpleiding verstopt zal raken. Alyeska, het bedrijf dat de pijpleiding beheert, schat de minimaal benodigde stroomsnelheid op 300 tot 350 duizend vaten per dag.

Als de dagelijkse olieproduktie in Noord-Alaska onder de 350 duizend vaten komt, kan de pijpleiding verstopt raken. Het opzoeken en verhelpen van de verstopping in de onbewoonde wildernis kan weken duren en wordt erg kostbaar.
Bij een nog lagere produktie kan de pijpleiding door verstopping permanent onbruikbaar worden. Dat zou betekenen dat een grote hoeveelheid redelijk makkelijk winbare olie, voorgoed in de aardkorst onder Alaska zouden blijven liggen. Oliemaatschappij BP schat die hoeveelheid op 3 miljard vaten. Anderen zelfs op 7 miljard vaten. En door het stilvallen van de olieproduktie in Noord-Alaska zou vrijwel alle werkgelegenheid in het gebied verdwijnen en Alaska zou miljarden dollars aan olie-inkomsten verliezen.
Volgens een onderzoek is het mogelijk om pijpleiding te isoleren en te verbeteren, zodat de minimale stroomsnelheid verlaagd kan worden tot 150 duizend vaten per dag. Maar die operatie zou 720 miljoen dollar kosten.

Nieuwe olievelden in de Chukchi Zee en Beaufort Zee?
Oliemaatschappij Shell maakt nu grote haast met het zoeken naar olievelden in de wateren ten noorden van Alaska, de Chukchi Zee en de Beaufort Zee. Als er olie gevonden wordt en gewonnen kan worden, dan kan die ook door de Trans-Alaska-pijpleiding vervoerd worden. Daarmee wordt de levensduur van de pijpleiding verlengd en wordt voorkomen dat de aardolie op omslachtige en onveilige manier met schepen naar de olieterminal van Valdez gebracht moet worden.
In Washington werd druk uitgeoefend op de Amerikaanse regering om Shell het groene licht te geven voor de proefboringen.
Oliemaatschappij Shell heeft zelf geen belang in Alyeska, de beheerder van de Trans-Alaska-pijpleiding. Maar het is duidelijk dat de oliemaatschappijen een gemeenschappelijk belang hebben om die pijpleiding zo lang mogelijk open te houden.

Helaas is het Greenpeace nog niet gelukt om de zoektocht naar Poolzee-olie tegen te houden. Nog niet. Ik geef de moed nog niet op. Misschien kunnen we Shell met een boycot dwingen om de poolzee ongerept te laten en de olie, die al miljoenen jaren in de bodem zit, gewoon te laten zitten.

De nieuwste cijfers van het CPB

Vorige week meldde Hans de Geus van RTL Nieuws, dat de optimistische voorspellingen van het CPB (2% economische groei), gebaseerd zijn een groei van de wereldhandel in 2015. Hans de Geus weer er fijntjes op dat de Wereldhandelsmonitor van het CPB laat zien dat de wereldhandel juist krimpt. Laten we eens kijken naar die Wereldhandelsmonitor van het optimistische CPB.

De wereldhandel is het afgelopen half jaar gekrompen, zoals de onderstaande grafiek laat zien.
Schermafbeelding 2015-08-14 om 15.29.18

De krimp van de wereldhandel wordt o.a. veroorzaakt door een dalende export van goederen uit de eurozone-landen. Ook dat blijkt uit de Wereldhandelsmonitor van het CPB.

Schermafbeelding 2015-08-14 om 16.30.32

In beide grafieken is de relatieve hoeveelheid goederen (het handelsvolume) weergegeven en niet de waarde.

In de korte termijnraming van juni schrijft het CPB dat de wereldhandel dit jaar met 4% zal stijgen. Dat lijkt onwaarschijnlijk.
Verder schrijft het CPB dat de “Concurrentenprijs (goederen en diensten, exclusiefgrond- en brandstoffen” in 2015 met 9,9% zal stijgen. Ook dat is erg onwaarschijnlijk omdat de prijzen in 2013 en 2014 juist gedaald zijn.
Over de eerste maanden van 2015 is de Producentenprijsindex (PPI) voor industriële producten volgens het CBS lager dan over dezelfde periode van 2014.

ctl00_ctl00_MainContent_MainContentDataMaster_ChartView_Graphe1b6519f-b8b1-4090-b65d-e020a06350f2

De voorspelling dat de “Concurrentieprijs voor goederen en diensten” in het jaar 2015 bijna 10% zal stijgen zoals het CPB verwacht.
En tot slot verwacht het CPB dat de olieprijs in 2015 gemiddeld 62 dollar per vat zal bedragen. Over de eerste 7 maanden was de olieprijs lager dan $60 per vat. Alleen in mei en in juni (toen deze korte termijnraming werd gemaakt) stond de olieprijs boven de $60. Voor 2016 verwacht het CPB een olieprijs van $69 per vat. En het CPB verwacht dat de Nederlandse economie in 2016 met 2,1% zal groeien.

Ondertussen rapporteert het CBS dat de economische groei in het tweede kwartaal van 2015 erg tegenviel door de verminderde aardgaswinning en aardgasexport. De Nederlandse economie groeide met 0,6% in het eerste kwartaal en met slechts 0,1% in het tweede kwartaal. Om over heel 2015 op een groei van 2% uit te komen moet er in het tweede half jaar nog een groei optreden van 1,3% (0,65% per kwartaal). Ik ben benieuwd.

Wordt Nederland nu al afhankelijk van buitenlands aardgas?

Onder druk van boze Groningers en de publieke opinie heeft de overheid besloten om de aardgaswinning in Groningen te beperken. Door die beperking is de Nederlandse aardgasproduktie in mei 2015 afgenomen tot 1888 miljoen m³. (bron: JODI-Gas World) Dat is maar liefst 59% minder dan in mei 2014.
Hieronder staat de Nederlandse aardgasproduktie voor de maand mei van de afgelopen 5 jaar weergegeven.
Schermafbeelding 2015-07-28 om 20.43.26

Het binnenlands aardgasverbruik in mei 2015 kwam uit op 2408 miljoen m³. En dat is merkwaardig genoeg 520 miljoen m³ meer dan Nederland zelf produceerde.
Zonder de import van aardgas uit het buitenland waren we eind mei gas tekort gekomen. (Bij wijze van spreken, want er is in Nederland een behoorlijke buffervoorraad aangelegd)

De afnemende binnenlandse gasproduktie werd in mei 2015 ruimschoots gecompenseerd door import uit het buitenland. In mei importeerde Nederland 3447 miljoen m³ aardgas. Dat is maar liefst 1100 miljoen m³ meer dan in mei 2014; een stijging van 47%.
Het grafiekje hieronder laat zien dat de Nederlandse import van aardgas flink gestegen is.

Schermafbeelding 2015-07-28 om 21.11.07

Oplettende lezers hebben al gezien dat de import van aardgas in mei 2015 voor het eerst groter was dan de binnenlandse gasproduktie. In grafiek nummer 3 is dat met een rood pijltje zichtbaar gemaakt.

Schermafbeelding 2015-07-28 om 21.19.42

Slechts weinig mensen zullen begrijpen dat dit een uniek en historisch moment is. Het zal ook compleet genegeerd worden door de media.

Het is een beetje merkwaardig dat Nederland in mei 2015 toch ook nog aardgas exporteerde. Volgens de JODI-Gas World Database exporteerde Nederland in mei nog 2927 miljoen kuub. Dat is 31% minder dan de 4246 miljoen kuub die in mei 2014 nog geëxporteerd werd.
In grafiek 4 heb ik de maandelijkse export voor de afgelopen 4 jaar weergegeven.

Schermafbeelding 2015-07-28 om 21.28.40

De export van aardgas was in mei 2015 lager dan de import: de aardgashandelsbalans is daardoor negatief geworden. Netto importeerde Nederland 512 miljoen m³ aardgas.
Ook dat is nog niet eerder voorgekomen.

Schermafbeelding 2015-07-29 om 07.46.30

De aardgasbaten worden wel heel snel minder. Ik voorzie een aantal mogelijke gevolgen:
– de winning van aardgas uit Groningse bodem wordt weer opgevoerd
– de regering gaat flink bezuinigen op overheidsuitgaven
– de gasprijs gaat omhoog
– de staatsschuld zal nog verder oplopen

Verkoop van diesel in mei 6% lager dan in mei 2014

In mei werd er in Nederland 431 miljoen liter benzine verkocht, aldus het CBS. Dat is 2,7% minder dan in mei 2014. En het is maar liefst 11% minder dan in mei van 2012.
Hieronder heb ik de maandelijkse benzineverkoop van de afgelopen jaren uitgezet.

Schermafbeelding 2015-07-28 om 12.58.37

De dunne donkerrode lijn in de grafiek is het voortschrijdend gemiddelde over 6 maanden. Dat gemiddelde is het laatste jaar min of meer gelijk gebleven.

Het CBS rapporteert dat er in mei 540 miljoen liter diesel verkocht werd. Dat is 6% minder dan in mei 2014. Hieronder eenzelfde grafiek van de maandelijkse dieselverkoop in Nederland.

Schermafbeelding 2015-07-28 om 13.06.27

De donkergroene lijn geeft het voortschrijdend gemiddelde aan over 6 maanden. Dat gemiddelde is het laatste halfjaar niet verder gedaald. Het lijkt erop dat het Nederlandse benzine- en dieselverbruik is gestabiliseerd op een lager niveau.